سیره علمی امام علی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۳

2024-11-14T07:43:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۳
خط ۹:		خط ۹:

	== مکتب فلسفی امام علی {{ع}} ==		== مکتب فلسفی امام علی {{ع}} ==
	# بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و کثرت و... برای اولین بار توسط [[حضرت]] مطرح شد<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۵۸، ۵۹ و ۸۲-۹۳.</ref>.		# بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و کثرت و... برای اولین بار توسط [[حضرت]] مطرح شد<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۵۸، ۵۹ و ۸۲-۹۳.</ref>.
	# اتصال به سرچشمه [[وحی]] سبب شده [[کلام]] علی {{ع}} آموزه‌های بی‌نظیری را به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] عرضه کند که بی‌سابقه و ابتکاری است؛ مانند عددی نبودن وحدت خداوند<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در سیره نبوی (کتاب)\|سیری در سیره نبوی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۳۸۳، ۳۹۹ و ۴۰۳.</ref>، [[برهان]] تلازم [[وحدت وجود]] و وجود [[واجب]]<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، فلسفه ابن سینا، مجموعه آثار، ج ۸ ص۱۱۱.</ref>، [[برهان توحید]] از راه [[نبوت]]<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۲۳.</ref>.		# اتصال به سرچشمه [[وحی]] سبب شده [[کلام]] علی {{ع}} آموزه‌های بی‌نظیری را به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] عرضه کند که بی‌سابقه و ابتکاری است؛ مانند عددی نبودن وحدت خداوند<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در سیره نبوی (کتاب)\|سیری در سیره نبوی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۳۸۳، ۳۹۹ و ۴۰۳.</ref>، [[برهان]] تلازم [[وحدت وجود]] و وجود [[واجب]]<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، فلسفه ابن سینا، مجموعه آثار، ج ۸ ص۱۱۱.</ref>، [[برهان توحید]] از راه [[نبوت]]<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۲۳.</ref>.
	# تعیین گستره [[عقل]]: بر خلاف کسانی که [[معتقد]] به [[ناتوانی]] و تعطیل عقل بشری هستند، در [[کلام امام علی]] {{ع}} [[قدرت]] [[سیر]] [[عقلانی]] [[بشر]] محدود است، چنانچه فرموده است: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يُطْلِعِ الْعُقُولَ عَلَى تَحْدِيدِ صِفَتِهِ وَ لَمْ يَحْجُبْهَا عَنْ وَاجِبِ مَعْرِفَتِهِ}}؛ نهج البلاغه خطبه ۱ و ۴۵.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۰۶.</ref>		# تعیین گستره [[عقل]]: بر خلاف کسانی که [[معتقد]] به [[ناتوانی]] و تعطیل عقل بشری هستند، در [[کلام امام علی]] {{ع}} [[قدرت]] [[سیر]] [[عقلانی]] [[بشر]] محدود است، چنانچه فرموده است: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يُطْلِعِ الْعُقُولَ عَلَى تَحْدِيدِ صِفَتِهِ وَ لَمْ يَحْجُبْهَا عَنْ وَاجِبِ مَعْرِفَتِهِ}}؛ نهج البلاغه خطبه ۱ و ۴۵.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۰۶.</ref>
	# بیان مباحث عقلی برای تودۀ [[مردم]]: با آنکه مباحث عقلی دشوار و پیچیده است، حضرت این مطالب عمیق را به زبان ساده و قابل [[فهم]] برای عموم مردم بیان می‌کردند و در این راه از [[تشبیه]] امور معقول به محسوس کمک می‌گرفتند<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>		# بیان مباحث عقلی برای تودۀ [[مردم]]: با آنکه مباحث عقلی دشوار و پیچیده است، حضرت این مطالب عمیق را به زبان ساده و قابل [[فهم]] برای عموم مردم بیان می‌کردند و در این راه از [[تشبیه]] امور معقول به محسوس کمک می‌گرفتند<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>

	== مکتب حقوقی امام علی {{ع}} ==		== مکتب حقوقی امام علی {{ع}} ==
	# در [[نظام حقوقی علی]] {{ع}} [[حق]] و [[تکلیف]] رابطه متقابل دارند. چنانچه فرموده است: "حق به نفع هیچ‌کس جریان نمی‌یابد، مگر اینکه [[ضد]] او هم جریان یابد. کسی بالاتر یا [[پایین‌تر]] از [[همکاری]] [[اجتماعی]] نیست که به نوعی [[تعاون]] عمومی منجر می‌شود. از این رو افراد در برابر [[اجتماع]] هم [[حق]] دارند و هم [[تکلیف]]"<ref>{{متن حدیث\|لَا يَجْرِي لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَى عَلَيْهِ، وَ لَا يَجْرِي عَلَيْهِ إِلَّا جَرَى لَهُ؛ وَ لَوْ كَانَ لِأَحَدٍ أَنْ يَجْرِيَ لَهُ وَ لَا يَجْرِيَ عَلَيْهِ لَكَانَ ذَلِكَ خَالِصاً لِلَّهِ سُبْحَانَهُ دُونَ خَلْقِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ٢١٦.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۱ و ج ۲۲، ص۱۳۵ و ۲۱۲؛ حکمت‌ها و اندرزها، مجموعه آثار ج ۲۲، ص۱۳۴.</ref>		# در [[نظام حقوقی علی]] {{ع}} [[حق]] و [[تکلیف]] رابطه متقابل دارند. چنانچه فرموده است: "حق به نفع هیچ‌کس جریان نمی‌یابد، مگر اینکه [[ضد]] او هم جریان یابد. کسی بالاتر یا [[پایین‌تر]] از [[همکاری]] [[اجتماعی]] نیست که به نوعی [[تعاون]] عمومی منجر می‌شود. از این رو افراد در برابر [[اجتماع]] هم [[حق]] دارند و هم [[تکلیف]]"<ref>{{متن حدیث\|لَا يَجْرِي لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَى عَلَيْهِ، وَ لَا يَجْرِي عَلَيْهِ إِلَّا جَرَى لَهُ؛ وَ لَوْ كَانَ لِأَحَدٍ أَنْ يَجْرِيَ لَهُ وَ لَا يَجْرِيَ عَلَيْهِ لَكَانَ ذَلِكَ خَالِصاً لِلَّهِ سُبْحَانَهُ دُونَ خَلْقِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ٢١٦.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۱ و ج ۲۲، ص۱۳۵ و ۲۱۲؛ حکمت‌ها و اندرزها، مجموعه آثار ج ۲۲، ص۱۳۴.</ref>
	# حق [[خداوند]]: تنها کسی که بر دیگران حق دارد ولی دیگران بر او حق ندارند، خداوند است. [[حق خداوند]] به معنای انتفاع بردن او نیست، بلکه به معنای تکلیف و [[مسؤولیت]] دیگران در مقابل اوست، چون [[بنده]] در مقابل [[خدا]] چیزی از خودش ندارد<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۲.</ref>.		# حق [[خداوند]]: تنها کسی که بر دیگران حق دارد ولی دیگران بر او حق ندارند، خداوند است. [[حق خداوند]] به معنای انتفاع بردن او نیست، بلکه به معنای تکلیف و [[مسؤولیت]] دیگران در مقابل اوست، چون [[بنده]] در مقابل [[خدا]] چیزی از خودش ندارد<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۲.</ref>.
	# بزرگ‌ترین [[حقوق]] متقابل، حق [[حکومت]] بر [[مردم]] و حق مردم بر حکومت است. [[صلاح]] و [[شایستگی]] مردم در گرو [[حکومت صالح]] است و حکومت صالح با [[ملت]] [[استوار]] و با [[استقامت]] محقق می‌شود. وفادای مردم به حکومت و ادای حق مردم از طرف حکومت، موجب [[حکومت حق]] در [[جامعه]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۷؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، مرتضی، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۳۳.</ref>. ایشان درباره حق مردم بر [[حاکمان]] ‌می‌فرماید: "حکومت امانتی است در دست [[حاکم]] و حاکم [[امانتدار]] مردم و [[نگهبان]] و [[حافظ]] حقوق ایشان است"<ref>{{متن حدیث\|وَ إِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بِطُعْمَةٍ وَ لَکِنَّهُ فِی عُنُقِکَ أَمَانَةٌ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۵.</ref> و درمورد حقوق حاکم بر مردم می‌فرماید: "[[حق امام]] بر مردم این است که [[فرمان]] او را بشنوند و اطاعتش را بپذیرند و دعوتش را [[اجابت]] کنند"<ref>{{متن حدیث\|وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَكَ}}؛ ر. ک: نهج البلاغه، نامه ۵؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۵۱.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[حکمت‌ها و اندرزها (کتاب)\|حکمت‌ها و اندرزها]]، مجموعه آثار، ج ۲۲، ص۲۳۷.</ref>		# بزرگ‌ترین [[حقوق]] متقابل، حق [[حکومت]] بر [[مردم]] و حق مردم بر حکومت است. [[صلاح]] و [[شایستگی]] مردم در گرو [[حکومت صالح]] است و حکومت صالح با [[ملت]] [[استوار]] و با [[استقامت]] محقق می‌شود. وفادای مردم به حکومت و ادای حق مردم از طرف حکومت، موجب [[حکومت حق]] در [[جامعه]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۷؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، مرتضی، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۳۳.</ref>. ایشان درباره حق مردم بر [[حاکمان]] ‌می‌فرماید: "حکومت امانتی است در دست [[حاکم]] و حاکم [[امانتدار]] مردم و [[نگهبان]] و [[حافظ]] حقوق ایشان است"<ref>{{متن حدیث\|وَ إِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بِطُعْمَةٍ وَ لَکِنَّهُ فِی عُنُقِکَ أَمَانَةٌ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۵.</ref> و درمورد حقوق حاکم بر مردم می‌فرماید: "[[حق امام]] بر مردم این است که [[فرمان]] او را بشنوند و اطاعتش را بپذیرند و دعوتش را [[اجابت]] کنند"<ref>{{متن حدیث\|وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَكَ}}؛ ر.ک: نهج البلاغه، نامه ۵؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۵۱.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[حکمت‌ها و اندرزها (کتاب)\|حکمت‌ها و اندرزها]]، مجموعه آثار، ج ۲۲، ص۲۳۷.</ref>
	# [[حق]] حیوانات و [[محیط زیست]]: [[انسان]] از هرچه بهره‌مند است نسبت به آن [[تکلیف]] دارد. می‌فرماید: "[[خداوند]] را در نظر بگیرید، هم در مورد بندگانش و هم نسبت به [[سرزمین‌ها]] و چهارپایان"<ref>{{متن حدیث\|اتَّقُوا اللَّهَ فِي عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّكُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ١٦٧.</ref>.<ref>ر. ک: [[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>		# [[حق]] حیوانات و [[محیط زیست]]: [[انسان]] از هرچه بهره‌مند است نسبت به آن [[تکلیف]] دارد. می‌فرماید: "[[خداوند]] را در نظر بگیرید، هم در مورد بندگانش و هم نسبت به [[سرزمین‌ها]] و چهارپایان"<ref>{{متن حدیث\|اتَّقُوا اللَّهَ فِي عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّكُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ١٦٧.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani: /* پانویس */

2024-10-23T07:21:07Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۱
خط ۴۷:		خط ۴۷:

	[[رده:سیره امام علی]]		[[رده:سیره امام علی]]
	~~[[رده:سیره]]~~
	~~[[رده:سیره معصوم]]~~
	[[رده:سیره علمی]]		[[رده:سیره علمی]]

Wasity در ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۱

2024-01-10T08:21:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام علی		\| موضوع مرتبط = سیره امام علی
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل = سیره علمی امام علی
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)

Bahmani در ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۵۰

2023-04-10T18:50:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام علی		\| موضوع مرتبط = امام علی
	\| عنوان مدخل = ~~سیره علمی امام علی~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[سیره علمی امام علی در حدیث]] - [[سیره علمی امام علی در تاریخ اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)
	}}		}}

	'''[[امیرالمؤمنین]] {{ع}}''' برای اولین بار برخی از بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و [[کثرت]] و... را مطرح کردند و اتصال ایشان به منبع [[وحی]] موجب عرضه آموزه‌های بی‌نظیری به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] شد. در کلام امام علی {{ع}} گستره عقل تعیین شد و فرمود: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است.		'''[[امیرالمؤمنین]] {{ع}}''' برای اولین بار برخی از بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و [[کثرت]] و... را مطرح کردند و اتصال ایشان به منبع [[وحی]] موجب عرضه آموزه‌های بی‌نظیری به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] شد. در کلام امام علی {{ع}} گستره عقل تعیین شد و فرمود: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است.

خط ۴۵:		خط ۴۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:امام علی]]		[[رده:سیره امام علی]]
	[[رده:سیره]]		[[رده:سیره]]
	[[رده:سیره معصوم]]		[[رده:سیره معصوم]]
	[[رده:سیره علمی]]		[[رده:سیره علمی]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T06:32:08Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T07:57:17Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام علی		\| موضوع مرتبط = امام علی
خط ۲۲:		خط ۲۱:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	*[[سبک زندگی امام علی]]		* [[سبک زندگی امام علی]]
	*[[سیره اخلاقی امام علی]]		* [[سیره اخلاقی امام علی]]
	*[[سیره عبادی امام علی]]		* [[سیره عبادی امام علی]]
	*[[سیره خانوادگی امام علی]]		* [[سیره خانوادگی امام علی]]
	*[[سیره تربیتی امام علی]]		* [[سیره تربیتی امام علی]]
	*[[سیره اجتماعی امام علی]]		* [[سیره اجتماعی امام علی]]
	*[[سیره علمی امام علی]]		* [[سیره علمی امام علی]]
	*[[سیره تبلیغی امام علی]]		* [[سیره تبلیغی امام علی]]
	*[[سیره سیاسی امام علی]]		* [[سیره سیاسی امام علی]]
	*[[سیره اقتصادی امام علی]]		* [[سیره اقتصادی امام علی]]
	*[[سیره فرهنگی امام علی]]		* [[سیره فرهنگی امام علی]]
	*[[سیره مدیریتی امام علی]]		* [[سیره مدیریتی امام علی]]
	*[[سیره نظامی امام علی]]		* [[سیره نظامی امام علی]]
	*[[سیره قضایی امام علی]]		* [[سیره قضایی امام علی]]
	{{پایان مدخل وابسته}}		{{پایان مدخل وابسته}}

خط ۴۶:		خط ۴۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:امام علی]]		[[رده:امام علی]]
	[[رده:سیره]]		[[رده:سیره]]
	[[رده:سیره معصوم]]		[[رده:سیره معصوم]]
	[[رده:سیره علمی]]		[[رده:سیره علمی]]

Bahmani در ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۷

2022-04-24T10:17:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[سیره~~ امام علی~~]]''' است. "'''[[~~سیره علمی امام علی~~]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[سیره علمی امام علی در حدیث]] - [[سیره علمی امام علی در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = امام علی
			\| عنوان مدخل = سیره علمی امام علی
			\| مداخل مرتبط = [[سیره علمی امام علی در حدیث]] - [[سیره علمی امام علی در تاریخ اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)
			}}
	'''[[امیرالمؤمنین]] {{ع}}''' برای اولین بار برخی از بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و [[کثرت]] و... را مطرح کردند و اتصال ایشان به منبع [[وحی]] موجب عرضه آموزه‌های بی‌نظیری به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] شد. در کلام امام علی{{ع}} گستره عقل تعیین شد و فرمود: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است.		'''[[امیرالمؤمنین]] {{ع}}''' برای اولین بار برخی از بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و [[کثرت]] و... را مطرح کردند و اتصال ایشان به منبع [[وحی]] موجب عرضه آموزه‌های بی‌نظیری به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] شد. در کلام امام علی{{ع}} گستره عقل تعیین شد و فرمود: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است.

Bahmani: /* پانویس */

2022-04-06T07:56:48Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۶
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
			[[رده:امام علی]]
			[[رده:سیره]]
			[[رده:سیره معصوم]]
			[[رده:سیره علمی]]

Bahmani: /* جستارهای وابسته */

2022-02-02T10:02:27Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۲
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	*[[~~سیره فردی~~ امام علی]]		*[[سبک زندگی امام علی]]
	*[[سیره اخلاقی امام علی]]		*[[سیره اخلاقی امام علی]]
	*[[سیره عبادی امام علی]]		*[[سیره عبادی امام علی]]

Bahmani در ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۹

2022-02-01T10:59:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۲۹
خط ۲:		خط ۲:
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[سیره امام علی]]''' است. "'''[[سیره علمی امام علی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[سیره امام علی]]''' است. "'''[[سیره علمی امام علی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[سیره علمی امام علی در حدیث]] - [[سیره علمی امام علی در تاریخ اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[سیره علمی امام علی در حدیث]] - [[سیره علمی امام علی در تاریخ اسلامی]]</div>

			'''[[امیرالمؤمنین]] {{ع}}''' برای اولین بار برخی از بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و [[کثرت]] و... را مطرح کردند و اتصال ایشان به منبع [[وحی]] موجب عرضه آموزه‌های بی‌نظیری به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] شد. در کلام امام علی{{ع}} گستره عقل تعیین شد و فرمود: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است.

	==مکتب فلسفی امام علی{{ع}}==		==مکتب فلسفی امام علی{{ع}}==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۳
خط ۹:		خط ۹:

	== مکتب فلسفی امام علی {{ع}} ==		== مکتب فلسفی امام علی {{ع}} ==
	# بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و کثرت و... برای اولین بار توسط [[حضرت]] مطرح شد<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۵۸، ۵۹ و ۸۲-۹۳.</ref>.		# بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و کثرت و... برای اولین بار توسط [[حضرت]] مطرح شد<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۵۸، ۵۹ و ۸۲-۹۳.</ref>.
	# اتصال به سرچشمه [[وحی]] سبب شده [[کلام]] علی {{ع}} آموزه‌های بی‌نظیری را به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] عرضه کند که بی‌سابقه و ابتکاری است؛ مانند عددی نبودن وحدت خداوند<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در سیره نبوی (کتاب)\|سیری در سیره نبوی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۳۸۳، ۳۹۹ و ۴۰۳.</ref>، [[برهان]] تلازم [[وحدت وجود]] و وجود [[واجب]]<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، فلسفه ابن سینا، مجموعه آثار، ج ۸ ص۱۱۱.</ref>، [[برهان توحید]] از راه [[نبوت]]<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۲۳.</ref>.		# اتصال به سرچشمه [[وحی]] سبب شده [[کلام]] علی {{ع}} آموزه‌های بی‌نظیری را به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] عرضه کند که بی‌سابقه و ابتکاری است؛ مانند عددی نبودن وحدت خداوند<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در سیره نبوی (کتاب)\|سیری در سیره نبوی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۳۸۳، ۳۹۹ و ۴۰۳.</ref>، [[برهان]] تلازم [[وحدت وجود]] و وجود [[واجب]]<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، فلسفه ابن سینا، مجموعه آثار، ج ۸ ص۱۱۱.</ref>، [[برهان توحید]] از راه [[نبوت]]<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۲۳.</ref>.
	# تعیین گستره [[عقل]]: بر خلاف کسانی که [[معتقد]] به [[ناتوانی]] و تعطیل عقل بشری هستند، در [[کلام امام علی]] {{ع}} [[قدرت]] [[سیر]] [[عقلانی]] [[بشر]] محدود است، چنانچه فرموده است: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يُطْلِعِ الْعُقُولَ عَلَى تَحْدِيدِ صِفَتِهِ وَ لَمْ يَحْجُبْهَا عَنْ وَاجِبِ مَعْرِفَتِهِ}}؛ نهج البلاغه خطبه ۱ و ۴۵.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۰۶.</ref>		# تعیین گستره [[عقل]]: بر خلاف کسانی که [[معتقد]] به [[ناتوانی]] و تعطیل عقل بشری هستند، در [[کلام امام علی]] {{ع}} [[قدرت]] [[سیر]] [[عقلانی]] [[بشر]] محدود است، چنانچه فرموده است: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يُطْلِعِ الْعُقُولَ عَلَى تَحْدِيدِ صِفَتِهِ وَ لَمْ يَحْجُبْهَا عَنْ وَاجِبِ مَعْرِفَتِهِ}}؛ نهج البلاغه خطبه ۱ و ۴۵.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۰۶.</ref>
	# بیان مباحث عقلی برای تودۀ [[مردم]]: با آنکه مباحث عقلی دشوار و پیچیده است، حضرت این مطالب عمیق را به زبان ساده و قابل [[فهم]] برای عموم مردم بیان می‌کردند و در این راه از [[تشبیه]] امور معقول به محسوس کمک می‌گرفتند<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>		# بیان مباحث عقلی برای تودۀ [[مردم]]: با آنکه مباحث عقلی دشوار و پیچیده است، حضرت این مطالب عمیق را به زبان ساده و قابل [[فهم]] برای عموم مردم بیان می‌کردند و در این راه از [[تشبیه]] امور معقول به محسوس کمک می‌گرفتند<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>

	== مکتب حقوقی امام علی {{ع}} ==		== مکتب حقوقی امام علی {{ع}} ==
	# در [[نظام حقوقی علی]] {{ع}} [[حق]] و [[تکلیف]] رابطه متقابل دارند. چنانچه فرموده است: "حق به نفع هیچ‌کس جریان نمی‌یابد، مگر اینکه [[ضد]] او هم جریان یابد. کسی بالاتر یا [[پایین‌تر]] از [[همکاری]] [[اجتماعی]] نیست که به نوعی [[تعاون]] عمومی منجر می‌شود. از این رو افراد در برابر [[اجتماع]] هم [[حق]] دارند و هم [[تکلیف]]"<ref>{{متن حدیث\|لَا يَجْرِي لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَى عَلَيْهِ، وَ لَا يَجْرِي عَلَيْهِ إِلَّا جَرَى لَهُ؛ وَ لَوْ كَانَ لِأَحَدٍ أَنْ يَجْرِيَ لَهُ وَ لَا يَجْرِيَ عَلَيْهِ لَكَانَ ذَلِكَ خَالِصاً لِلَّهِ سُبْحَانَهُ دُونَ خَلْقِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ٢١٦.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۱ و ج ۲۲، ص۱۳۵ و ۲۱۲؛ حکمت‌ها و اندرزها، مجموعه آثار ج ۲۲، ص۱۳۴.</ref>		# در [[نظام حقوقی علی]] {{ع}} [[حق]] و [[تکلیف]] رابطه متقابل دارند. چنانچه فرموده است: "حق به نفع هیچ‌کس جریان نمی‌یابد، مگر اینکه [[ضد]] او هم جریان یابد. کسی بالاتر یا [[پایین‌تر]] از [[همکاری]] [[اجتماعی]] نیست که به نوعی [[تعاون]] عمومی منجر می‌شود. از این رو افراد در برابر [[اجتماع]] هم [[حق]] دارند و هم [[تکلیف]]"<ref>{{متن حدیث\|لَا يَجْرِي لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَى عَلَيْهِ، وَ لَا يَجْرِي عَلَيْهِ إِلَّا جَرَى لَهُ؛ وَ لَوْ كَانَ لِأَحَدٍ أَنْ يَجْرِيَ لَهُ وَ لَا يَجْرِيَ عَلَيْهِ لَكَانَ ذَلِكَ خَالِصاً لِلَّهِ سُبْحَانَهُ دُونَ خَلْقِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ٢١٦.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۱ و ج ۲۲، ص۱۳۵ و ۲۱۲؛ حکمت‌ها و اندرزها، مجموعه آثار ج ۲۲، ص۱۳۴.</ref>
	# حق [[خداوند]]: تنها کسی که بر دیگران حق دارد ولی دیگران بر او حق ندارند، خداوند است. [[حق خداوند]] به معنای انتفاع بردن او نیست، بلکه به معنای تکلیف و [[مسؤولیت]] دیگران در مقابل اوست، چون [[بنده]] در مقابل [[خدا]] چیزی از خودش ندارد<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۲.</ref>.		# حق [[خداوند]]: تنها کسی که بر دیگران حق دارد ولی دیگران بر او حق ندارند، خداوند است. [[حق خداوند]] به معنای انتفاع بردن او نیست، بلکه به معنای تکلیف و [[مسؤولیت]] دیگران در مقابل اوست، چون [[بنده]] در مقابل [[خدا]] چیزی از خودش ندارد<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۲.</ref>.
	# بزرگ‌ترین [[حقوق]] متقابل، حق [[حکومت]] بر [[مردم]] و حق مردم بر حکومت است. [[صلاح]] و [[شایستگی]] مردم در گرو [[حکومت صالح]] است و حکومت صالح با [[ملت]] [[استوار]] و با [[استقامت]] محقق می‌شود. وفادای مردم به حکومت و ادای حق مردم از طرف حکومت، موجب [[حکومت حق]] در [[جامعه]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۷؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، مرتضی، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۳۳.</ref>. ایشان درباره حق مردم بر [[حاکمان]] ‌می‌فرماید: "حکومت امانتی است در دست [[حاکم]] و حاکم [[امانتدار]] مردم و [[نگهبان]] و [[حافظ]] حقوق ایشان است"<ref>{{متن حدیث\|وَ إِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بِطُعْمَةٍ وَ لَکِنَّهُ فِی عُنُقِکَ أَمَانَةٌ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۵.</ref> و درمورد حقوق حاکم بر مردم می‌فرماید: "[[حق امام]] بر مردم این است که [[فرمان]] او را بشنوند و اطاعتش را بپذیرند و دعوتش را [[اجابت]] کنند"<ref>{{متن حدیث\|وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَكَ}}؛ ر. ک: نهج البلاغه، نامه ۵؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۵۱.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[حکمت‌ها و اندرزها (کتاب)\|حکمت‌ها و اندرزها]]، مجموعه آثار، ج ۲۲، ص۲۳۷.</ref>		# بزرگ‌ترین [[حقوق]] متقابل، حق [[حکومت]] بر [[مردم]] و حق مردم بر حکومت است. [[صلاح]] و [[شایستگی]] مردم در گرو [[حکومت صالح]] است و حکومت صالح با [[ملت]] [[استوار]] و با [[استقامت]] محقق می‌شود. وفادای مردم به حکومت و ادای حق مردم از طرف حکومت، موجب [[حکومت حق]] در [[جامعه]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۷؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، مرتضی، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۳۳.</ref>. ایشان درباره حق مردم بر [[حاکمان]] ‌می‌فرماید: "حکومت امانتی است در دست [[حاکم]] و حاکم [[امانتدار]] مردم و [[نگهبان]] و [[حافظ]] حقوق ایشان است"<ref>{{متن حدیث\|وَ إِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بِطُعْمَةٍ وَ لَکِنَّهُ فِی عُنُقِکَ أَمَانَةٌ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۵.</ref> و درمورد حقوق حاکم بر مردم می‌فرماید: "[[حق امام]] بر مردم این است که [[فرمان]] او را بشنوند و اطاعتش را بپذیرند و دعوتش را [[اجابت]] کنند"<ref>{{متن حدیث\|وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَكَ}}؛ ر.ک: نهج البلاغه، نامه ۵؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۵۱.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[حکمت‌ها و اندرزها (کتاب)\|حکمت‌ها و اندرزها]]، مجموعه آثار، ج ۲۲، ص۲۳۷.</ref>
	# [[حق]] حیوانات و [[محیط زیست]]: [[انسان]] از هرچه بهره‌مند است نسبت به آن [[تکلیف]] دارد. می‌فرماید: "[[خداوند]] را در نظر بگیرید، هم در مورد بندگانش و هم نسبت به [[سرزمین‌ها]] و چهارپایان"<ref>{{متن حدیث\|اتَّقُوا اللَّهَ فِي عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّكُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ١٦٧.</ref>.<ref>ر. ک: [[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>		# [[حق]] حیوانات و [[محیط زیست]]: [[انسان]] از هرچه بهره‌مند است نسبت به آن [[تکلیف]] دارد. می‌فرماید: "[[خداوند]] را در نظر بگیرید، هم در مورد بندگانش و هم نسبت به [[سرزمین‌ها]] و چهارپایان"<ref>{{متن حدیث\|اتَّقُوا اللَّهَ فِي عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّكُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ١٦٧.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۲
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)
	}}		}}
	'''[[امیرالمؤمنین]] {{ع}}''' برای اولین بار برخی از بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و [[کثرت]] و... را مطرح کردند و اتصال ایشان به منبع [[وحی]] موجب عرضه آموزه‌های بی‌نظیری به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] شد. در کلام امام علی{{ع}} گستره عقل تعیین شد و فرمود: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است.		'''[[امیرالمؤمنین]] {{ع}}''' برای اولین بار برخی از بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و [[کثرت]] و... را مطرح کردند و اتصال ایشان به منبع [[وحی]] موجب عرضه آموزه‌های بی‌نظیری به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] شد. در کلام امام علی {{ع}} گستره عقل تعیین شد و فرمود: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است.

	==مکتب فلسفی امام علی{{ع}}==		== مکتب فلسفی امام علی {{ع}} ==
	#بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و کثرت و... برای اولین بار توسط [[حضرت]] مطرح شد<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۵۸، ۵۹ و ۸۲-۹۳.</ref>.		# بحث‌های [[عقلی]] عمیق مانند ذات و صفات [[خداوند]] و [[حدوث و قدم]]، [[وحدت]] و کثرت و... برای اولین بار توسط [[حضرت]] مطرح شد<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۵۸، ۵۹ و ۸۲-۹۳.</ref>.
	#اتصال به سرچشمه [[وحی]] سبب شده [[کلام]] علی{{ع}} آموزه‌های بی‌نظیری را به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] عرضه کند که بی‌سابقه و ابتکاری است؛ مانند عددی نبودن وحدت خداوند<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در سیره نبوی (کتاب)\|سیری در سیره نبوی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۳۸۳، ۳۹۹ و ۴۰۳.</ref>، [[برهان]] تلازم [[وحدت وجود]] و وجود [[واجب]]<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، فلسفه ابن سینا، مجموعه آثار، ج ۸ ص۱۱۱.</ref>، [[برهان توحید]] از راه [[نبوت]]<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۲۳.</ref>.		# اتصال به سرچشمه [[وحی]] سبب شده [[کلام]] علی {{ع}} آموزه‌های بی‌نظیری را به [[جهان]] [[فکر]] و [[اندیشه]] عرضه کند که بی‌سابقه و ابتکاری است؛ مانند عددی نبودن وحدت خداوند<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در سیره نبوی (کتاب)\|سیری در سیره نبوی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۳۸۳، ۳۹۹ و ۴۰۳.</ref>، [[برهان]] تلازم [[وحدت وجود]] و وجود [[واجب]]<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، فلسفه ابن سینا، مجموعه آثار، ج ۸ ص۱۱۱.</ref>، [[برهان توحید]] از راه [[نبوت]]<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۲۳.</ref>.
	# تعیین گستره [[عقل]]: بر خلاف کسانی که [[معتقد]] به [[ناتوانی]] و تعطیل عقل بشری هستند، در [[کلام امام علی]]{{ع}} [[قدرت]] [[سیر]] [[عقلانی]] [[بشر]] محدود است، چنانچه فرموده است: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يُطْلِعِ الْعُقُولَ عَلَى تَحْدِيدِ صِفَتِهِ وَ لَمْ يَحْجُبْهَا عَنْ وَاجِبِ مَعْرِفَتِهِ}}؛ نهج البلاغه خطبه ۱ و ۴۵.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۰۶.</ref>		# تعیین گستره [[عقل]]: بر خلاف کسانی که [[معتقد]] به [[ناتوانی]] و تعطیل عقل بشری هستند، در [[کلام امام علی]] {{ع}} [[قدرت]] [[سیر]] [[عقلانی]] [[بشر]] محدود است، چنانچه فرموده است: عقل در عین ناتوانی از وصول به کنه [[معرفت]] [[باری تعالی]]، یک حد واجب معرفت دارد که در آن مقدار نه تنها ممنوعیت نیست بلکه [[وجوب]] و [[لزوم]] تحقیق در کار است<ref>{{متن حدیث\|لَمْ يُطْلِعِ الْعُقُولَ عَلَى تَحْدِيدِ صِفَتِهِ وَ لَمْ يَحْجُبْهَا عَنْ وَاجِبِ مَعْرِفَتِهِ}}؛ نهج البلاغه خطبه ۱ و ۴۵.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج ۶، ص۱۰۰۶.</ref>
	# بیان مباحث عقلی برای تودۀ [[مردم]]: با آنکه مباحث عقلی دشوار و پیچیده است، حضرت این مطالب عمیق را به زبان ساده و قابل [[فهم]] برای عموم مردم بیان می‌کردند و در این راه از [[تشبیه]] امور معقول به محسوس کمک می‌گرفتند<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>		# بیان مباحث عقلی برای تودۀ [[مردم]]: با آنکه مباحث عقلی دشوار و پیچیده است، حضرت این مطالب عمیق را به زبان ساده و قابل [[فهم]] برای عموم مردم بیان می‌کردند و در این راه از [[تشبیه]] امور معقول به محسوس کمک می‌گرفتند<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، کلام، مجموعه آثار، ج ۳، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>

	==مکتب حقوقی امام علی{{ع}}==		== مکتب حقوقی امام علی {{ع}} ==
	#در [[نظام حقوقی علی]]{{ع}} [[حق]] و [[تکلیف]] رابطه متقابل دارند. چنانچه فرموده است: "حق به نفع هیچ‌کس جریان نمی‌یابد، مگر اینکه [[ضد]] او هم جریان یابد. کسی بالاتر یا [[پایین‌تر]] از [[همکاری]] [[اجتماعی]] نیست که به نوعی [[تعاون]] عمومی منجر می‌شود. از این رو افراد در برابر [[اجتماع]] هم [[حق]] دارند و هم [[تکلیف]]"<ref>{{متن حدیث\|لَا يَجْرِي لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَى عَلَيْهِ، وَ لَا يَجْرِي عَلَيْهِ إِلَّا جَرَى ~~لَهُ؛وَ~~ لَوْ كَانَ لِأَحَدٍ أَنْ يَجْرِيَ لَهُ وَ لَا يَجْرِيَ عَلَيْهِ لَكَانَ ذَلِكَ خَالِصاً لِلَّهِ سُبْحَانَهُ دُونَ خَلْقِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ٢١٦.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۱ و ج ۲۲، ص۱۳۵ و ۲۱۲؛ حکمت‌ها و اندرزها، مجموعه آثار ج ۲۲، ص۱۳۴.</ref>		# در [[نظام حقوقی علی]] {{ع}} [[حق]] و [[تکلیف]] رابطه متقابل دارند. چنانچه فرموده است: "حق به نفع هیچ‌کس جریان نمی‌یابد، مگر اینکه [[ضد]] او هم جریان یابد. کسی بالاتر یا [[پایین‌تر]] از [[همکاری]] [[اجتماعی]] نیست که به نوعی [[تعاون]] عمومی منجر می‌شود. از این رو افراد در برابر [[اجتماع]] هم [[حق]] دارند و هم [[تکلیف]]"<ref>{{متن حدیث\|لَا يَجْرِي لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَى عَلَيْهِ، وَ لَا يَجْرِي عَلَيْهِ إِلَّا جَرَى لَهُ؛ وَ لَوْ كَانَ لِأَحَدٍ أَنْ يَجْرِيَ لَهُ وَ لَا يَجْرِيَ عَلَيْهِ لَكَانَ ذَلِكَ خَالِصاً لِلَّهِ سُبْحَانَهُ دُونَ خَلْقِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ٢١٦.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری، مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۱ و ج ۲۲، ص۱۳۵ و ۲۱۲؛ حکمت‌ها و اندرزها، مجموعه آثار ج ۲۲، ص۱۳۴.</ref>
	# حق [[خداوند]]: تنها کسی که بر دیگران حق دارد ولی دیگران بر او حق ندارند، خداوند است. [[حق خداوند]] به معنای انتفاع بردن او نیست، بلکه به معنای تکلیف و [[مسؤولیت]] دیگران در مقابل اوست، چون [[بنده]] در مقابل [[خدا]] چیزی از خودش ندارد<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۲.</ref>.		# حق [[خداوند]]: تنها کسی که بر دیگران حق دارد ولی دیگران بر او حق ندارند، خداوند است. [[حق خداوند]] به معنای انتفاع بردن او نیست، بلکه به معنای تکلیف و [[مسؤولیت]] دیگران در مقابل اوست، چون [[بنده]] در مقابل [[خدا]] چیزی از خودش ندارد<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، انسان و نیازهای زمان، مجموعه آثار، ج ۲۱، ص۲۱۲.</ref>.
	#بزرگ‌ترین [[حقوق]] متقابل، حق [[حکومت]] بر [[مردم]] و حق مردم بر حکومت است. [[صلاح]] و [[شایستگی]] مردم در گرو [[حکومت صالح]] است و حکومت صالح با [[ملت]] [[استوار]] و با [[استقامت]] محقق می‌شود. وفادای مردم به حکومت و ادای حق مردم از طرف حکومت، موجب [[حکومت حق]] در [[جامعه]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۷؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، مرتضی، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۳۳.</ref>. ایشان درباره حق مردم بر [[حاکمان]] ‌می‌فرماید: "حکومت امانتی است در دست [[حاکم]] و حاکم [[امانتدار]] مردم و [[نگهبان]] و [[حافظ]] حقوق ایشان است"<ref>{{متن حدیث\|وَ إِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بِطُعْمَةٍ وَ لَکِنَّهُ فِی عُنُقِکَ أَمَانَةٌ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۵.</ref> و درمورد حقوق حاکم بر مردم می‌فرماید: "[[حق امام]] بر مردم این است که [[فرمان]] او را بشنوند و اطاعتش را بپذیرند و دعوتش را [[اجابت]] کنند"<ref>{{متن حدیث\|وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَكَ}}؛ ر.ک: نهج البلاغه، نامه ۵؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۵۱.</ref>.<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[حکمت‌ها و اندرزها (کتاب)\|حکمت‌ها و اندرزها]]، مجموعه آثار، ج ۲۲، ص۲۳۷.</ref>		# بزرگ‌ترین [[حقوق]] متقابل، حق [[حکومت]] بر [[مردم]] و حق مردم بر حکومت است. [[صلاح]] و [[شایستگی]] مردم در گرو [[حکومت صالح]] است و حکومت صالح با [[ملت]] [[استوار]] و با [[استقامت]] محقق می‌شود. وفادای مردم به حکومت و ادای حق مردم از طرف حکومت، موجب [[حکومت حق]] در [[جامعه]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۷؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، مرتضی، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۳۳.</ref>. ایشان درباره حق مردم بر [[حاکمان]] ‌می‌فرماید: "حکومت امانتی است در دست [[حاکم]] و حاکم [[امانتدار]] مردم و [[نگهبان]] و [[حافظ]] حقوق ایشان است"<ref>{{متن حدیث\|وَ إِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بِطُعْمَةٍ وَ لَکِنَّهُ فِی عُنُقِکَ أَمَانَةٌ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۵.</ref> و درمورد حقوق حاکم بر مردم می‌فرماید: "[[حق امام]] بر مردم این است که [[فرمان]] او را بشنوند و اطاعتش را بپذیرند و دعوتش را [[اجابت]] کنند"<ref>{{متن حدیث\|وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَكَ}}؛ ر. ک: نهج البلاغه، نامه ۵؛ [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)\|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۵۱.</ref>.<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری\|مطهری مرتضی]]، [[حکمت‌ها و اندرزها (کتاب)\|حکمت‌ها و اندرزها]]، مجموعه آثار، ج ۲۲، ص۲۳۷.</ref>
	# [[حق]] حیوانات و [[محیط زیست]]: [[انسان]] از هرچه بهره‌مند است نسبت به آن [[تکلیف]] دارد. می‌فرماید: "[[خداوند]] را در نظر بگیرید، هم در مورد بندگانش و هم نسبت به [[سرزمین‌ها]] و چهارپایان"<ref>{{متن حدیث\|اتَّقُوا اللَّهَ فِي عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّكُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ١٦٧.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>		# [[حق]] حیوانات و [[محیط زیست]]: [[انسان]] از هرچه بهره‌مند است نسبت به آن [[تکلیف]] دارد. می‌فرماید: "[[خداوند]] را در نظر بگیرید، هم در مورد بندگانش و هم نسبت به [[سرزمین‌ها]] و چهارپایان"<ref>{{متن حدیث\|اتَّقُوا اللَّهَ فِي عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّكُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ١٦٧.</ref>.<ref>ر. ک: [[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)\|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۳۵ تا۶۳.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==