شبث بن ربعی تمیمی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* منابع */

2025-12-23T05:26:59Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۶
خط ۶۹:		خط ۶۹:

	شبث مسجدی در کوفه بنا کرده بود. [[امام علی]] {{ع}} [[مردم]] را از [[خواندن نماز]] در پنج [[مسجد]] در کوفه منع فرمود که از جمله آنها مسجد شبث بود. گفته شده پس از [[واقعه کربلا]]، او مسجدش را تجدید بنا کرد<ref>الکافی، ج۳، ص۱۰۱، کتاب الصلاة، باب مساجد کوفه.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)\|دوزخیان جاوید]]، ص۱۳۰-۱۳۹؛ [[محمد حسین رجبی دوانی\|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)\|کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی]] ص ۲۲۷.</ref>		شبث مسجدی در کوفه بنا کرده بود. [[امام علی]] {{ع}} [[مردم]] را از [[خواندن نماز]] در پنج [[مسجد]] در کوفه منع فرمود که از جمله آنها مسجد شبث بود. گفته شده پس از [[واقعه کربلا]]، او مسجدش را تجدید بنا کرد<ref>الکافی، ج۳، ص۱۰۱، کتاب الصلاة، باب مساجد کوفه.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)\|دوزخیان جاوید]]، ص۱۳۰-۱۳۹؛ [[محمد حسین رجبی دوانی\|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)\|کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی]] ص ۲۲۷.</ref>

			==شبث بن ربعی==
			او از قبیلۀ [[تمیم]] بود. پس از آنکه در [[جنگ صفین]] مسئلۀ [[حکمیت]] پیش آمد، [[دوازده]] هزار تن از [[سپاهیان]] [[امیر المؤمنین]]{{ع}} از او جدا شدند و به [[حروراء]] رفتند و در آنجا شبث بن ربعی را [[رهبر]] خود کردند<ref>مسعودی: مروج الذهب، ج ۲، ص۳۹۵</ref>.
			این شخص [[مهارت]] عجیبی در رنگ عوض کردن داشت. او در [[زمان پیامبر]] [[مسلمان]] شد و پس از [[رحلت]] آن حضرت [[مرتد]] گردید و تابع [[سجاح]] دختر حارث شد که [[ادعای پیامبری]] می‌کرد و حتی [[مؤذن]] او شد<ref>مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۴۸</ref>. بعد از نو مسلمان شد و از [[اصحاب علی]]{{ع}} گردید، سپس از [[خوارج]] شد و به حروراء رفت، آنگاه از عقیدۀ خوارج برگشت ولی در [[کربلا]] به [[جنگ امام حسین]]{{ع}} رفت، سپس [[توبه]] کرد و با مختار در [[انتقام خون حسین]] [[همکاری]] نمود، پس از آنکه [[قدرت]] مختار [[تضعیف]] شد از او [[کناره‌گیری]] کرد و حتی در [[قتل]] مختار شرکت نمود<ref>ممقانی: تنقیح المقال، ج ۲، ص۸۰</ref>.<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[خوارج در تاریخ (کتاب)\|خوارج در تاریخ]]، ص ۲۰۹.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۷۴:		خط ۷۸:
	# [[پرونده:87443.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)\|'''دوزخیان جاوید''']]		# [[پرونده:87443.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)\|'''دوزخیان جاوید''']]
	# [[پرونده:IM010499.jpg\|22px]] [[محمد حسین رجبی دوانی\|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)\|'''کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی''']]		# [[پرونده:IM010499.jpg\|22px]] [[محمد حسین رجبی دوانی\|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)\|'''کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی''']]
			# [[پرونده:IM010969.jpg\|22px]] [[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[خوارج در تاریخ (کتاب)\|'''خوارج در تاریخ''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: جایگزینی متن - 'حنظله' به 'حنظله'

2023-07-26T13:20:37Z

جایگزینی متن - 'حنظله' به 'حنظله'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۰
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	در ماه [[محرم]] [[سال ۳۷ هجری]] هنگامی‌ که در اثنای [[جنگ صفین]]، [[امام علی]] {{ع}} و [[معاویه]] [[جنگ]] کردند، دو طرف فرستادگانی را به [[امید]] [[صلح]] نزد یکدیگر فرستادند.		در ماه [[محرم]] [[سال ۳۷ هجری]] هنگامی‌ که در اثنای [[جنگ صفین]]، [[امام علی]] {{ع}} و [[معاویه]] [[جنگ]] کردند، دو طرف فرستادگانی را به [[امید]] [[صلح]] نزد یکدیگر فرستادند.

	امیرالمؤمنین‌، [[عدی‌ بن حاتم]]، [[یزید بن قیس]]، [[شبث بن ربعی تمیمی]] و [[زیاد بن خصفه]] را سوی معاویه فرستاد<ref>وقعة صفین، ص۱۹۷؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۷۳.</ref>، اما با پایان محرم جنگ دوباره آغاز شد و [[شبث‌ بن ربعی]] [[ریاست]] دو [[قبیله]] [[عمرو]] و [[حنظله]] از خاندان‌های [[کوفه]] را به [[دستور]] امام علی {{ع}} برعهده داشت<ref>وقعة صفین، ص۲۰۵؛ الاخبار الطوال، ص۱۷۱-۱۷۲.</ref>.		امیرالمؤمنین‌، [[عدی‌ بن حاتم]]، [[یزید بن قیس]]، [[شبث بن ربعی تمیمی]] و [[زیاد بن خصفه]] را سوی معاویه فرستاد<ref>وقعة صفین، ص۱۹۷؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۷۳.</ref>، اما با پایان محرم جنگ دوباره آغاز شد و [[شبث‌ بن ربعی]] [[ریاست]] دو [[قبیله]] [[عمرو]] و حنظله از خاندان‌های [[کوفه]] را به [[دستور]] امام علی {{ع}} برعهده داشت<ref>وقعة صفین، ص۲۰۵؛ الاخبار الطوال، ص۱۷۱-۱۷۲.</ref>.

	پس از پایان جنگ در سال ۳۷ هجری و بازگشت [[سپاه]] امام علی {{ع}} به کوفه، شبث یکی از بنیان‌گذاران جریان [[خوارج]] بود که به عنوان [[اعتراض]] به قضیه [[حکمیت]] همراه [[دوازده]] هزار نفر به قریه [[حروراء]] در نیم فرسخی کوفه رفتند. در آنجا خوارج، شبث را به [[امارت]] برگزیدند. امام علی {{ع}} با آنان [[گفت‌وگو]] و [[محاجّه]] کرد. پس از سخنان امام همگی به کوفه بازگشتند<ref>تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۱۱۵؛ جمهرة النسب، ص۲۱۷؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۹۱؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۶۳-۶۶؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۲۶-۳۲۸.</ref>. در گفتاری که از شبث نقل شده وی خود را نخستین کسی دانسته که «حَروریه» را بنیان نهاد<ref>تاریخ طبری، ج۱۱، ص۶۶۵.</ref>، اما خود [[توبه]] کرد و در [[نهروان]] در سپاه امام علی {{ع}} [[فرماندهی]] [[میسره]] را برعهده داشت و علیه خوارج جنگید<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۸۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۵؛ الوافی بالوفیات، ج۱۶، ص۱۰۲.</ref>.		پس از پایان جنگ در سال ۳۷ هجری و بازگشت [[سپاه]] امام علی {{ع}} به کوفه، شبث یکی از بنیان‌گذاران جریان [[خوارج]] بود که به عنوان [[اعتراض]] به قضیه [[حکمیت]] همراه [[دوازده]] هزار نفر به قریه [[حروراء]] در نیم فرسخی کوفه رفتند. در آنجا خوارج، شبث را به [[امارت]] برگزیدند. امام علی {{ع}} با آنان [[گفت‌وگو]] و [[محاجّه]] کرد. پس از سخنان امام همگی به کوفه بازگشتند<ref>تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۱۱۵؛ جمهرة النسب، ص۲۱۷؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۹۱؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۶۳-۶۶؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۲۶-۳۲۸.</ref>. در گفتاری که از شبث نقل شده وی خود را نخستین کسی دانسته که «حَروریه» را بنیان نهاد<ref>تاریخ طبری، ج۱۱، ص۶۶۵.</ref>، اما خود [[توبه]] کرد و در [[نهروان]] در سپاه امام علی {{ع}} [[فرماندهی]] [[میسره]] را برعهده داشت و علیه خوارج جنگید<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۸۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۵؛ الوافی بالوفیات، ج۱۶، ص۱۰۲.</ref>.

Ali در ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۰۴

2023-02-26T18:04:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۱:۳۴
خط ۷۹:		خط ۷۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~قاتلان امام حسین~~]]		[[رده:شبث بن ربعی تمیمی]]

Bahmani در ‏۱۵ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۴۱

2022-11-15T05:41:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۱
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			'''شبث بن ربعی''' از اشراف و سرداران [[عرب]] است. هنگامی که [[ابوبکر]] [[نبرد]] با مرتدین را آغاز کرد، [[مسلمانان]] شد و در فتوحات اسلامی شرکت نمود. در قتل [[عثمان]] شرکت داشت و سپس در [[جنگ جمل]] از [[عایشه]] حمایت کرد، ولی در [[صفین]] در لشکر [[امام علی]]{{ع}} بود. [[روز عاشورا]] فرماندهی پیادگان سپاه [[عمر بن سعد]] را بر عهده داشت. پس از [[عاشورا]] با [[قیام مختار]] با وی [[بیعت]] کرد، اما بعد از آن با اشراف بر علیه او [[شورش]] کرد و به زبیریان پیوست و در آخر به مرگ طبیعی از [[دنیا]] رفت. او صاحب نقش‌های متضاد در حوادث مهم سده اول هجری است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۱۰

2022-11-07T05:10:12Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۶ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۳۱

2022-11-06T15:31:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۰۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = شبث بن ربعی تمیمی		\| موضوع مرتبط = شبث بن ربعی تمیمی
	\| عنوان مدخل = [[شبث بن ربعی تمیمی]]		\| عنوان مدخل = شبث بن ربعی تمیمی
	\| مداخل مرتبط = [[شبث بن ربعی تمیمی در تاریخ اسلامی~~]] - [[شبث بن ربعی تمیمی در تراجم و رجال~~]] - [[شبث بن ربعی تمیمی در معارف و سیره حسینی]]		\| مداخل مرتبط = [[شبث بن ربعی تمیمی در تاریخ اسلامی]] - [[شبث بن ربعی تمیمی در معارف و سیره حسینی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: /* نقش شبث بن ربعی تمیمی در زمان واقعه کربلا */

2022-10-30T07:03:09Z

نقش شبث بن ربعی تمیمی در زمان واقعه کربلا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۳
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	به [[روایت]] [[طبری]] هنگامی که معاویه زمام [[حکومت]] را به دست گرفت، او را به همراه [[سلیمان بن صرد خزاعی\|سلیمان‌ بن صُرَد خزاعی]]، [[حجر بن عدی\|حُجر بن عَدی]]، [[ابن کواء]] و [[عمرو بن حمق\|عمرو بن حَمِق]] در [[کوفه]] زیر نظر گرفت.<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۱۷۹.</ref> زمانی که زیاد بر [[ضد]] [[حُجر بن عَدی]] از سران [[قریش]] شهادت گرفت، شبث نیز در زمره شهادت‌دهندگان بود.<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۲۶۹.</ref>		به [[روایت]] [[طبری]] هنگامی که معاویه زمام [[حکومت]] را به دست گرفت، او را به همراه [[سلیمان بن صرد خزاعی\|سلیمان‌ بن صُرَد خزاعی]]، [[حجر بن عدی\|حُجر بن عَدی]]، [[ابن کواء]] و [[عمرو بن حمق\|عمرو بن حَمِق]] در [[کوفه]] زیر نظر گرفت.<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۱۷۹.</ref> زمانی که زیاد بر [[ضد]] [[حُجر بن عَدی]] از سران [[قریش]] شهادت گرفت، شبث نیز در زمره شهادت‌دهندگان بود.<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۲۶۹.</ref>

	== نقش ~~[[شبث بن ربعی تمیمی]]~~ در [[زمان~~]] [[~~واقعه کربلا]] ==		== نقش او در زمان واقعه کربلا ==
	در دوران حکومت [[یزید]]، شبث جزء افراد فرصت‌ طلب‌ و سودجویی‌ بود که موضع‌ خود را مشخص‌ می‌کرد و کفه‌ به‌ هر طرف‌ سنگین‌تر می‌شد به‌ آن‌ سمت‌ متمایل‌ می‌گردید. ‌چون‌ دید [[مسلم بن عقیل]] در کوفه‌ پیشرفت‌ خوبی‌ دارد و نیروهای‌ [[امام حسین]] {{ع}} هر [[روز]] بیشتر و متراکم‌تر می‌شوند، او و [[حجار بن‌ ابجر عجلی\|حجّار بن‌ ابجر عِجلی‌]]، [[یزید بن حارث‌ بن رویم شیبانی]]، [[عروة بن قیس احمس]]، [[عمرو بن حجاج زبیدی]]، [[محمد بن‌ عسیر بن‌ عطارد بن‌ حاجب‌ تمیمی‌]] و [[محمد بن عمیر بن عبید]] از جمله بزرگان کوفه بودند که به امام حسین {{ع}} [[نامه]] نوشتند و از او [[دعوت]] کردند که به کوفه بیاید. مضمون‌ نامه‌ چنین‌ بود: «اما بعد! صحراها سبز شده‌ و میوه‌ها رسیده‌اند. بنابراین‌ اگر مشیت‌ آن‌ پیشوای ‌گران‌قدر تعلق‌ گرفته‌ به‌ سوی‌ ما تشریف‌فرما شوید که‌ لشکری‌ آماده‌ و مجهز گوش‌ به‌ فرمان‌ شمایند. پس‌ هر چه ‌زودتر خود را به‌ کوفه‌ برسانید. [[درود]] و رحمت‌ [[خداوند]] بر تو و پدرت‌. والسلام‌».<ref>الاخبار الطوال، ص۲۲۹؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۳۵۳؛ الفتوح، ج۵، ص۳۰؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۰-۲۱.</ref>		در دوران حکومت [[یزید]]، شبث جزء افراد فرصت‌ طلب‌ و سودجویی‌ بود که موضع‌ خود را مشخص‌ می‌کرد و کفه‌ به‌ هر طرف‌ سنگین‌تر می‌شد به‌ آن‌ سمت‌ متمایل‌ می‌گردید. ‌چون‌ دید [[مسلم بن عقیل]] در کوفه‌ پیشرفت‌ خوبی‌ دارد و نیروهای‌ [[امام حسین]] {{ع}} هر [[روز]] بیشتر و متراکم‌تر می‌شوند، او و [[حجار بن‌ ابجر عجلی\|حجّار بن‌ ابجر عِجلی‌]]، [[یزید بن حارث‌ بن رویم شیبانی]]، [[عروة بن قیس احمس]]، [[عمرو بن حجاج زبیدی]]، [[محمد بن‌ عسیر بن‌ عطارد بن‌ حاجب‌ تمیمی‌]] و [[محمد بن عمیر بن عبید]] از جمله بزرگان کوفه بودند که به امام حسین {{ع}} [[نامه]] نوشتند و از او [[دعوت]] کردند که به کوفه بیاید. مضمون‌ نامه‌ چنین‌ بود: «اما بعد! صحراها سبز شده‌ و میوه‌ها رسیده‌اند. بنابراین‌ اگر مشیت‌ آن‌ پیشوای ‌گران‌قدر تعلق‌ گرفته‌ به‌ سوی‌ ما تشریف‌فرما شوید که‌ لشکری‌ آماده‌ و مجهز گوش‌ به‌ فرمان‌ شمایند. پس‌ هر چه ‌زودتر خود را به‌ کوفه‌ برسانید. [[درود]] و رحمت‌ [[خداوند]] بر تو و پدرت‌. والسلام‌».<ref>الاخبار الطوال، ص۲۲۹؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۳۵۳؛ الفتوح، ج۵، ص۳۰؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۰-۲۱.</ref>

Wasity: /* نقش او پیش از واقعه کربلا */

2022-10-30T06:57:14Z

نقش او پیش از واقعه کربلا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۷
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	==نقش او پیش از واقعه کربلا ==		==نقش او پیش از واقعه کربلا ==
	{{همچنین\|واقعه کربلا}}		{{همچنین\|واقعه کربلا}}
	نخستین یادکرد از او به [[سال ۱۱ هجری]] باز می‌گردد که در [[خدمت]] ~~«سجاع»~~ دختر [[حارث‌ بن سوید ~~تمیمی~~]]، زنی که [[مدعی پیامبری]] بود، قرار گرفت.<ref>المعارف، ص۴۰۵؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۷۴؛ التنبیه و الاشراف، ص۲۸۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۱۵.</ref> هنگامی که [[ابوبکر]] [[نبرد]] با مرتدین را آغاز کرد، وی به [[مسلمانان]] پیوست. سپس در [[زمان]] [[خلیفه دوم]] [[عمر بن خطاب]] در [[فتوحات اسلامی]] شرکت نمود و در [[جنگ]] بویب در [[سال ۱۳ هجری]] [[رهبری]] بنی‌حنظله را بر عهده داشت.<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۴۶۴.</ref> به گفته عِجلی، شبث نخستین کسی بود که در [[قتل عثمان]] کمک کرد<ref>تاریخ الثقات، ص۲۱۴.</ref> و اما کمی بعد و در [[جنگ جمل]] از [[عایشه]] [[حمایت]] کرد.<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۸۳؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۲۸.</ref> آن‌گاه در ذی‌الحجه سال ۳۶ به عنوان [[نماینده]] امیرالمؤمنین‌ به همراه کسانی چون [[بشیر بن عمرو انصاری]] و [[سعید بن قیس هَمدانی]] به نزد [[معاویه]] رفت تا او را به سوی [[خدا]] و [[اطاعت]] و پیوستن به [[جماعت]] [[دعوت]] کند. پس از آنکه [[امام]] چاره‌ای جز جنگ در برابر خود ندید، او در صف [[امام علی]] {{ع}} قرار داشت و به جنگ با [[سپاه معاویه]] پرداخت. امام علی {{ع}} در [[جنگ صفین]] سرداران خود از جمله شبث را با دسته‌ای از [[لشکریان]] برای [[نبرد]] با [[سپاه شام]] گسیل می‌داشت.<ref>وقعة صفین، ص۱۹۵،۱۸۷؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۶۹؛ ۵۷۳-۵۷۴.</ref>		نخستین یادکرد از او به [[سال ۱۱ هجری]] باز می‌گردد که در [[خدمت]] «[[سجاح]]» دختر [[حارث‌ بن سوید بن عقفان]]، زنی که [[مدعی پیامبری]] بود، قرار گرفت.<ref>المعارف، ص۴۰۵؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۷۴؛ التنبیه و الاشراف، ص۲۸۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۱۵.</ref> هنگامی که [[ابوبکر]] [[نبرد]] با مرتدین را آغاز کرد، وی به [[مسلمانان]] پیوست. سپس در [[زمان]] [[خلیفه دوم]] [[عمر بن خطاب]] در [[فتوحات اسلامی]] شرکت نمود و در [[جنگ]] بویب در [[سال ۱۳ هجری]] [[رهبری]] بنی‌حنظله را بر عهده داشت.<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۴۶۴.</ref> به گفته عِجلی، شبث نخستین کسی بود که در [[قتل عثمان]] کمک کرد<ref>تاریخ الثقات، ص۲۱۴.</ref> و اما کمی بعد و در [[جنگ جمل]] از [[عایشه]] [[حمایت]] کرد.<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۸۳؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۲۸.</ref> آن‌گاه در ذی‌الحجه سال ۳۶ به عنوان [[نماینده]] امیرالمؤمنین‌ به همراه کسانی چون [[بشیر بن عمرو انصاری]] و [[سعید بن قیس هَمدانی]] به نزد [[معاویه]] رفت تا او را به سوی [[خدا]] و [[اطاعت]] و پیوستن به [[جماعت]] [[دعوت]] کند. پس از آنکه [[امام]] چاره‌ای جز جنگ در برابر خود ندید، او در صف [[امام علی]] {{ع}} قرار داشت و به جنگ با [[سپاه معاویه]] پرداخت. امام علی {{ع}} در [[جنگ صفین]] سرداران خود از جمله شبث را با دسته‌ای از [[لشکریان]] برای [[نبرد]] با [[سپاه شام]] گسیل می‌داشت.<ref>وقعة صفین، ص۱۹۵،۱۸۷؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۶۹؛ ۵۷۳-۵۷۴.</ref>

	در ماه [[محرم]] [[سال ۳۷ هجری]] هنگامی‌ که در اثنای [[جنگ صفین]]، [[امام علی]] {{ع}} و [[معاویه]] [[جنگ]] کردند، دو طرف فرستادگانی را به [[امید]] [[صلح]] نزد یکدیگر فرستادند.		در ماه [[محرم]] [[سال ۳۷ هجری]] هنگامی‌ که در اثنای [[جنگ صفین]]، [[امام علی]] {{ع}} و [[معاویه]] [[جنگ]] کردند، دو طرف فرستادگانی را به [[امید]] [[صلح]] نزد یکدیگر فرستادند.

Wasity: /* نقش شبث بن ربعی تمیمی قبل از واقعه کربلا */

2022-10-30T06:56:09Z

نقش شبث بن ربعی تمیمی قبل از واقعه کربلا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۸:		خط ۸:
	'''[[شبث‌ بن ربعی]]'''، از اشراف و سرداران [[عرب]] و صاحب نقش‌های متضاد در حوادث مهم سده اول هجری از جمله واقعه [[کربلا]] است. وی [[دوران جاهلیت]] را نیز [[درک]] کرد.<ref>تاریخ طبری، ج۶، ص۴۳.</ref>		'''[[شبث‌ بن ربعی]]'''، از اشراف و سرداران [[عرب]] و صاحب نقش‌های متضاد در حوادث مهم سده اول هجری از جمله واقعه [[کربلا]] است. وی [[دوران جاهلیت]] را نیز [[درک]] کرد.<ref>تاریخ طبری، ج۶، ص۴۳.</ref>

	== نقش ~~شبث بن ربعی تمیمی قبل~~ از [[واقعه کربلا]] ==		==نقش او پیش از واقعه کربلا ==
			{{همچنین\|واقعه کربلا}}
	نخستین یادکرد از او به [[سال ۱۱ هجری]] باز می‌گردد که در [[خدمت]] «سجاع» دختر [[حارث‌ بن سوید تمیمی]]، زنی که [[مدعی پیامبری]] بود، قرار گرفت.<ref>المعارف، ص۴۰۵؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۷۴؛ التنبیه و الاشراف، ص۲۸۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۱۵.</ref> هنگامی که [[ابوبکر]] [[نبرد]] با مرتدین را آغاز کرد، وی به [[مسلمانان]] پیوست. سپس در [[زمان]] [[خلیفه دوم]] [[عمر بن خطاب]] در [[فتوحات اسلامی]] شرکت نمود و در [[جنگ]] بویب در [[سال ۱۳ هجری]] [[رهبری]] بنی‌حنظله را بر عهده داشت.<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۴۶۴.</ref> به گفته عِجلی، شبث نخستین کسی بود که در [[قتل عثمان]] کمک کرد<ref>تاریخ الثقات، ص۲۱۴.</ref> و اما کمی بعد و در [[جنگ جمل]] از [[عایشه]] [[حمایت]] کرد.<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۸۳؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۲۸.</ref> آن‌گاه در ذی‌الحجه سال ۳۶ به عنوان [[نماینده]] امیرالمؤمنین‌ به همراه کسانی چون [[بشیر بن عمرو انصاری]] و [[سعید بن قیس هَمدانی]] به نزد [[معاویه]] رفت تا او را به سوی [[خدا]] و [[اطاعت]] و پیوستن به [[جماعت]] [[دعوت]] کند. پس از آنکه [[امام]] چاره‌ای جز جنگ در برابر خود ندید، او در صف [[امام علی]] {{ع}} قرار داشت و به جنگ با [[سپاه معاویه]] پرداخت. امام علی {{ع}} در [[جنگ صفین]] سرداران خود از جمله شبث را با دسته‌ای از [[لشکریان]] برای [[نبرد]] با [[سپاه شام]] گسیل می‌داشت.<ref>وقعة صفین، ص۱۹۵،۱۸۷؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۶۹؛ ۵۷۳-۵۷۴.</ref>		نخستین یادکرد از او به [[سال ۱۱ هجری]] باز می‌گردد که در [[خدمت]] «سجاع» دختر [[حارث‌ بن سوید تمیمی]]، زنی که [[مدعی پیامبری]] بود، قرار گرفت.<ref>المعارف، ص۴۰۵؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۷۴؛ التنبیه و الاشراف، ص۲۸۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۱۵.</ref> هنگامی که [[ابوبکر]] [[نبرد]] با مرتدین را آغاز کرد، وی به [[مسلمانان]] پیوست. سپس در [[زمان]] [[خلیفه دوم]] [[عمر بن خطاب]] در [[فتوحات اسلامی]] شرکت نمود و در [[جنگ]] بویب در [[سال ۱۳ هجری]] [[رهبری]] بنی‌حنظله را بر عهده داشت.<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۴۶۴.</ref> به گفته عِجلی، شبث نخستین کسی بود که در [[قتل عثمان]] کمک کرد<ref>تاریخ الثقات، ص۲۱۴.</ref> و اما کمی بعد و در [[جنگ جمل]] از [[عایشه]] [[حمایت]] کرد.<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۸۳؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۲۸.</ref> آن‌گاه در ذی‌الحجه سال ۳۶ به عنوان [[نماینده]] امیرالمؤمنین‌ به همراه کسانی چون [[بشیر بن عمرو انصاری]] و [[سعید بن قیس هَمدانی]] به نزد [[معاویه]] رفت تا او را به سوی [[خدا]] و [[اطاعت]] و پیوستن به [[جماعت]] [[دعوت]] کند. پس از آنکه [[امام]] چاره‌ای جز جنگ در برابر خود ندید، او در صف [[امام علی]] {{ع}} قرار داشت و به جنگ با [[سپاه معاویه]] پرداخت. امام علی {{ع}} در [[جنگ صفین]] سرداران خود از جمله شبث را با دسته‌ای از [[لشکریان]] برای [[نبرد]] با [[سپاه شام]] گسیل می‌داشت.<ref>وقعة صفین، ص۱۹۵،۱۸۷؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۶۹؛ ۵۷۳-۵۷۴.</ref>

Jaafari: /* منابع */

2022-10-30T06:55:36Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۵
خط ۶۷:		خط ۶۷:

	شبث مسجدی در کوفه بنا کرده بود. [[امام علی]] {{ع}} [[مردم]] را از [[خواندن نماز]] در پنج [[مسجد]] در کوفه منع فرمود که از جمله آنها مسجد شبث بود. گفته شده پس از [[واقعه کربلا]]، او مسجدش را تجدید بنا کرد.<ref>الکافی، ج۳، ص۱۰۱، کتاب الصلاة، باب مساجد کوفه.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)\|دوزخیان جاوید]]، ص۱۳۰-۱۳۹.</ref>		شبث مسجدی در کوفه بنا کرده بود. [[امام علی]] {{ع}} [[مردم]] را از [[خواندن نماز]] در پنج [[مسجد]] در کوفه منع فرمود که از جمله آنها مسجد شبث بود. گفته شده پس از [[واقعه کربلا]]، او مسجدش را تجدید بنا کرد.<ref>الکافی، ج۳، ص۱۰۱، کتاب الصلاة، باب مساجد کوفه.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)\|دوزخیان جاوید]]، ص۱۳۰-۱۳۹.</ref>

			==[[شبث بن ربعی]] ریاحی==
			وی که در بعضی منابع نامش «[[شیث]]» ضبط شده از سران اولیه [[خوارج]] و بنیان‌گذاران [[تفکر]] خارجی بود، ولی مانند [[اشعث بن قیس]] و عبدالله بن‌کواء، خود را از [[مهلکه]] رهانید. شبث بن ربعی شاید در میان چهره‌های [[صدر اسلام]] و حتی قرون بعد در فرصت‌طلبی و تلون [[عقیده]] و موضع‌گیری‌های [[عقیدتی]] و [[سیاسی]] نادر و یا بی‌نظیر باشد. شبث، گذشته از [[اسلام]] در [[جاهلیت]] نیز فردی سرشناس بود<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۵۱۷.</ref>. وی در جریان [[ارتداد]] پس از [[رحلت پیغمبر]] [[اکرم]]{{صل}} [[مرتد]] و اذان‌گوی «سجاح»<ref>سجاح؛ زنی بود که بعد از رحلت پیغمبر{{صل}} دعوی پیغمبری کرد و به جنگ مسیلمه کذاب رفت که او نیز داعیه پیغمبری داشت، ولی با او ازدواج کرد. نک: تاریخ طبری، تاریخ یعقوبی، مروج الذهب و بیشتر منابع تاریخ اسلام ذیل حوادث پس از رحلت پیغمبر{{صل}}.</ref> شد؛ سپس دوباره اسلام آورد و بعدها در ایام محاصره [[خانه]] [[عثمان]] از کسانی بود که به او کمک کرد<ref>قاموس الرجال، ج۵، ص۵۵ به نقل از «تقریب» ابن حجر عسقلانی.</ref>. در [[خلافت]] [[حضرت امیر]]{{ع}}، وی جزو [[اصحاب]] آن [[حضرت]] شد<ref>رجال شیخ، ص۴۵.</ref> و در [[جنگ صفین]] [[فرمانده]] [[قوم]] [[حنظله]] از طرف [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} گردید<ref>الاخبار الطوال، ص۲۱۳.</ref>، اما پس از [[نیرنگ]] [[معاویه]] و [[عمرو بن عاص]] در [[قرآن]] بر نیزه کردن‌ها، شبث به جرگه [[مخالفان]] آن حضرت درآمد، و با پیدایش خوارج به آنها پیوست و به [[فرماندهی نظامی]] خوارج نیز رسید و [[عبدالله بن کواء]] هم [[امام جماعت]] ایشان گردید<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۶.</ref>.
			شبث توسط عبدالله بن کواء که نقش [[رهبری فکری]] خوارج را داشت، به این سمت [[منصوب]] شد. به روایتی عبدالله بن کواء به خوارج گفت: فرمانده شما شبث بن ربعی است؛ و تا موقعی که [[جنگ]] درگرفت آنها در [[فرمان]] وی بودند تا اینکه بر [[بیعت]] با [[عبدالله بن وهب راسبی]] جمع شدند<ref>العقد الفرید، ج۲، ص۹۴.</ref>.
			در [[منابع تاریخی]] از اینکه شبث چه زمانی و چگونه از [[خوارج]] جدا شد و [[توبه]] کرد، چیزی ذکر نشده است<ref>البته در منابع تاریخی و رجالی که در دسترس بوده است.</ref>؛ اما به نظر می‌رسد با توجه به اینکه وی از طرف [[عبدالله بن کواء]] [[منصوب]] گردید و با هم [[رهبری]] خوارج را به دست داشتند، هنگامی که عبدالله در [[مناظره]] و [[محاجه]] با [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[درمانده]] گشت، و از خوارج به ظاهر جدا شد، شبث نیز همراه او از آنها کناره گرفته است. همچنین با توجه به تلون و فرصت‌طلبی که او داشته است، احتمال دارد وقتی در [[نهروان]] کم بودن نیروهای خود و فراوانی [[سپاه امیرمؤمنان]] علی{{ع}} را دید و [[هلاکت]] خویش را مسلم دانست، از خوارج کناره گرفته باشد.

			از موقعیت شبث پس از [[جنگ نهروان]] تا [[شهادت امیرالمؤمنین]]{{ع}} به موردی در [[تاریخ]] برخورد نمی‌کنیم؛ به جز روایتی که در [[صحت]] آن تردید وجود دارد و به احتمال زیاد، [[دروغ]] است و [[طبری]] و [[ابن اثیر]] آن را آورده‌اند. طبق این [[روایت]]، شبث در جنگ نهروان، [[فرماندهی]] [[جناح چپ]] [[سپاه امیرالمؤمنین]]{{ع}} را برعهده داشت و فرماندهی جناح راست نیز با [[حجر بن عدی]] بود<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۶۳ و الکامل فی التاریخ ابن اثیر، ج۳، ص۱۷۴.</ref>. همچنین به روایتی شبث، [[بانی]] یکی از [[مساجد ملعونه]]<ref>درباره «مساجد ملعونه کوفه» نک: مبحث «مساجد مشهور کوفه».</ref> [[کوفه]] است که [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} [[مردم]] را از [[نماز]] گزاردن در آنها منع کرده بود<ref>قاموس الرجال، ج۵، ص۵۵.</ref>.
			به نظر می‌رسد با توجه به فرصت‌طلبی‌های [[شبث بن ربعی]]، وی از [[اشعث بن قیس]] و عبدالله بن کواء که مورد [[لعن]] و [[طعن]] امیرالمؤمنین{{ع}} واقع شدند، سنجیده‌تر عمل می‌کرده است و به غیر از [[نهی]] از نماز گزاردن در [[مسجد]] او، [[نکوهش]] دیگری درباره وی از جانب [[حضرت]]، در تاریخ نقل نشده است. شبث پس از شهادت امیرالمؤمنین علی{{ع}} جز [[اصحاب امام حسن]]{{ع}} شد و از جمله کسانی است که [[معاویه]]، [[جاسوسی]] نزد آنها به کوفه فرستاد و پیشنهاد کرد هر کدام [[امام]] را به [[قتل]] رسانند، دویست هزار درهم دریافت خواهد کرد و دخترش به [[ازدواج]] او در خواهد آمد، و نیز به [[فرماندهی]] یکی از لشکرهای [[شام]] [[منصوب]] خواهد شد<ref>منتهی الآمال، ج۱، ص۴۲۳.</ref>.
			با انتشار خبر عدم [[بیعت]] [[امام حسین]]{{ع}} با [[یزید]] که [[قیام]] آن [[حضرت]] را در پی داشت، شبث در زمره کسانی است که به آن [[امام نامه]] نوشت و او را به [[کوفه]] [[دعوت]] کرد. در آخرین [[نامه]] [[مردم کوفه]] به امام حسین{{ع}} نام و مهر شبث وجود داشت<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۲۶۲؛ الاخبار الطوال، ص۲۷۸؛ ارشاد مفید، ج۲، ص۳۶.</ref>؛ ولی با ورود [[ابن زیاد]] به کوفه و اعلام [[حکومت]] نظامی در آن [[شهر]]، شبث در زمره [[خواص]] ابن زیاد درآمد، و به [[هنگام قیام]] [[مسلم بن عقیل]] در کوفه و [[هجوم]] او به [[قصر ابن زیاد]]، [[شبث بن ربعی]] در رأس عده‌ای به شدت با مسلم جنگید<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۲۸۶.</ref>. وی در [[کربلا]] و [[روز عاشورا]] فرماندهی پیاده [[نظام]] [[لشکر عمر بن سعد]] در [[جنگ با امام حسین]]{{ع}} را بر عهده داشت<ref>الاخبار الطوال، ص۳۰۲؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۳۲۱؛ ارشاد مفید، ج۲، ص۹۹.</ref>.

			روز عاشورا و قبل از وقوع [[جنگ]]، در احتجاجاتی که امام حسین{{ع}} در [[حقانیت]] خود و در [[بی‌وفایی]] و [[خیانت]] [[کوفیان]] بیان کرد، از جمله فرمود: «ای شبث بن ربعی و ای حجاربن ابجر و ای [[قیس بن اشعث]] و ای [[یزید بن حارث]]! مگر شما به من ننوشتید که میوه‌ها رسیده و باغ‌ها سرسبز شده و تو بر [[لشکر]] آماده [[یاری]] خود، وارد می‌شوی؟»<ref>ارشاد مفید، ج۲، ص۱۰۱. این عده آخرین نامه کوفیان به امام حسین{{ع}} را مهر کرده بودند.</ref>. پس از [[واقعه عاشورا]] شبث بن ربعی [[مسجد]] خود را به شکرانه [[قتل امام حسین]]{{ع}} تجدید بنا کرد.

			به روایتی در پی [[قیام مختار]] به [[خون‌خواهی امام حسین]]{{ع}}، شبث به او پیوست و [[ریاست]] [[شرطه]] مختار را به دست گرفت. بعید به نظر می‌رسد مختار که با ادعای [[خون‌خواهی امام حسین]]{{ع}} [[قیام]] کرد، کسی که [[فرماندهی]] نیروهای پیاده در [[جنگ با امام]] را بر عهده داشته تا این حد به خود نزدیک کرده باشد<ref>قاموس الرجال، ج۵، ص۵۵ به نقل از «تقریب» ابن حجر. محقق شوشتری نیز در ریاست شرطه شبث، تردید کرده است.</ref>. در عین حال تا قبل از [[شورش]] [[اشراف کوفه]] بر [[ضد]] مختار، ظاهراً مورد [[احترام]] او بوده است. پس از اینکه مختار، [[موالی]] ([[ایرانیان]]) [[کوفه]] را به خود نزدیک کرد و به اتکای آنها [[قدرت]] خود را گسترش داد، اشراف کوفه بسیار رنجیده خاطر شدند و شبث را به [[نمایندگی]] خود نزد مختار فرستادند تا در این باره با او سخن گوید. مختار خواسته‌های شبث را پذیرفت، ولی اشراف ناراضی کوفه که شبث نیز در میان آنها بود، با [[سوء]] استفاده از [[غیبت]] [[ابراهیم بن مالک اشتر]]، سردار مختار، بر ضد او شوریدند. در این [[توطئه]]، [[شبث بن ربعی]] همراه با [[شمر بن ذی الجوشن]] و [[محمد بن اشعث]] از [[فرماندهان]] اصلی اشراف [[شورشی]] بودند.
			در پی انتشار خبر بازگشت ابراهیم بن مالک اشتر به کوفه، شبث [[تغییر]] موضع داد و پسر خود عبدالمؤمن را نزد مختار فرستاد و پیغام داد که «ما از [[عشیره]] تو و دست راستت هستیم. به [[خدا]] [[سوگند]] با تو [[نبرد]] نمی‌کنیم و از این بابت نسبت به ما [[اطمینان]] داشته باش». مختار که متوجه فرصت‌طلبی وی شده بود، [[ابراهیم]] را به مقابله او اعزام کرد و ابراهیم نیروهای شبث را پراکنده ساخت<ref>نک: تاریخ طبری: ج۴، ص۵۱۷-۵۲۱.</ref>. مختار پس از این شورش، موقعیت را برای [[کشتار]] [[قاتلان امام حسین]]{{ع}} مناسب دید و از این رو به تعقیب آنها پرداخت. شبث بن ربعی و عده‌ای از سران کوفه که عاملان اصلی [[فاجعه کربلا]] بودند به طرف [[بصره]] فرار کردند. مختار گروهی را به تعقیب آنها فرستاد، که شماری به [[هلاکت]] رسیده و اندکی از جمله شبث بن ربعی موفق به فرار شدند<ref>الاخبار الطوال، ص۳۴۵.</ref>. شبث در حالی که بر قاطری سوار بود که دم نداشت و یک گوش آن نیز [[بریده]] بود و قبایش باز بود و فریاد می‌زد «به داد برسید»، به در [[قصر]] [[مصعب بن زبیر]] در [[بصره]] آمد. به [[مصعب]] گفتند مردی با این مشخصات بر در قصر است. مصعب گفت: آری، این [[شبث بن ربعی]] است؛ زیرا کسی جز او چنین کاری نمی‌کند. بگویید وارد شود. آن‌گاه شبث را نزد او بردند و سران فراری [[کوفه]] نیز آمدند و به مصعب گفتند که بر [[مخالفت]] با مختار اتفاق دارند و از او خواستند تا به کمک آنها برای مقابله با مختار حرکت کند<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۵۵۸.</ref>.

			پس از [[تزلزل]] کار مختار در [[جنگ]] با مصعب، شبث بن ربعی ناظر بر [[قتل]] مختار توسط مصعب بود. سرانجام شبث در حدود سال ۸۰ در کوفه مرد<ref>قاموس الرجال، ج۵، ص۵۵.</ref>. اگر قول [[طبری]] که نقل می‌کند «شبث در [[دوران جاهلیت]]، شخصیتی بوده است» صحیح باشد، چنانچه مقارن [[ظهور اسلام]]، حداقل بیست سال سن داشته، با [[احتساب]] [[تاریخ]] درگذشت وی، بیش از صد و ده سال [[عمر]] کرده است!
			آنچه شگفت می‌نماید این است که او با فراز و نشیب‌های بسیار که در دوران [[زندگی]] طولانی‌اش داشت، از هر حادثه‌ای [[جان]] سالم [[بدر]] برد و اعتبار خود را در هر [[حکومتی]] [[حفظ]] کرد و سرانجام در [[زمان]] [[خلافت]] [[عبدالملک مروان]] و [[حکومت]] [[حجاج بن یوسف ثقفی]] در کوفه به [[مرگ طبیعی]] از [[دنیا]] رفت.<ref>[[محمد حسین رجبی دوانی\|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)\|کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی]] ص ۲۲۷.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==