شخصیت امام باقر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۰

2025-01-12T07:30:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امام باقر		\| موضوع مرتبط = امام باقر
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[شخصیت امام باقر در تاریخ اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۶

2025-01-11T06:46:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	=== [[سیره خانوادگی امام باقر]] ===		=== [[سیره خانوادگی امام باقر]] ===

	=== [[سیره تربیتی امام باقر]] ===		=== سیره تربیتی امام باقر ===
			{{اصلی\|سیره تربیتی امام باقر}}
			در گرداب حوادث و موضع‌گیری‌های متباین و متناقضی که در اثر تعدّد جریانات [[فکری]] و [[عقیدتی]] به‌وجود آمده و [[اندیشه]] بسیاری از [[مسلمانان]] را دچار [[اضطراب]] کرده، آنان را از [[درک]] [[اصول عقاید]] سالم دور نموده بود امام باقر{{ع}} نقش بزرگی در بیان [[اعتقادات]] سالم برای افراد گروه صالحی که خود پایه‌گذار آن بود ایفا نمود. تا آنان هم به نوبه خود بتوانند نقش خود را در [[اصلاح]] مفاهیم و [[افکار]] و انتشار عقیده [[اهل بیت]]{{عم}} در میان اقشار مختلف [[جامعه]] با سطوح فکری مختلف ایفا نمایند.

			[[امام]]{{ع}} پایه‌های فکری [[توحید]] را برای همگان بیان نموده است. حضرت به‌عنوان وجه افتراق عقیده اهل بیت{{عم}} از [[عقاید]] دیگر، [[حقیقت توحید]] را برای همگان آشکار کرده است<ref>مختصر تاریخ دمشق، ج۲۳، ص۸۱.</ref>. همچنین در ضمن [[نهی]] از [[تفکر]] و بحث درباره ذات خداوندی و نظریات و مفاهیمی که در این زمینه ارائه می‌شود، حدود توصیف [[خداوند]] را مشخّص نموده است.

			آن حضرت پس از بیان اصل اساسی [[توحید]]، اصل اساسی دیگری از اصول عقاید اسلامی را که بعد از اصل توحید از مهمترین اصول به‌شمار می‌رود برای [[امّت]] بیان داشته‌اند که همان اصل [[ولایت]] و امامتی که از جانب خداوند برای امّت قرار داده شده است باشد؛ چراکه ولی و [[امام]] به [[نیابت]] از خداوند نقش [[حجّت]] بر [[مردمان]] را [[بازی]] می‌نماید.

			آن حضرت [[اتباع]] و [[پیروان]] خود را از تأثیر گرفتن از [[افکار]] و [[اعتقادات]] [[غالیان]] (کسانی که درباره [[اهل بیت]]{{عم}} [[غلو]] و [[زیاده‌روی]] می‌کنند) بسیار بر حذر می‌داشته است؛ چراکه این افکار و اعتقادات با [[روح]] [[اعتقاد]] [[توحیدی]] و روش [[عقیدتی]] اهل بیت{{عم}} مخالف بوده است<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۰۷.</ref>.

	=== سیره اجتماعی امام باقر ===		=== سیره اجتماعی امام باقر ===
خط ۴۲:		خط ۵۰:
	# '''[[جامعه اسلامی]]:''' [[اسلام]] افق گسترده‌ای است که همه کسانی که شهادتین را بر زبان جاری کنند دربر می‌گیرد، عرصه‌ای گسترده که همه نیروها و امکانات را در خود جمع کرده و آنها را برای رسیدن به یک [[هدف]] در یک راه به‌کار می‌گیرد، به همین سبب است که محوریت اسلام و حدود عمل آن همه جامعه اسلامی را شامل می‌شود. [[امام باقر]]{{ع}} قاعده‌ای کلّی در [[رفتار]] افراد [[جامعه]] وضع نمود که همان عمق بخشیدن به مفهوم [[ولایت]] در میان مسلمانان است. از [[زراره]] روایت‌شده که گفت: من و حمران بر امام باقر{{ع}} داخل شدیم، من به آن حضرت عرض کردم: ما همه افراد جامعه را با این ملاک و معیار که [[معتقد]] به [[اعتقادات]] ما هستند یا نه، می‌سنجیم، پس هرکس از [[علوی]] یا غیرعلوی با ما بر سر این [[اعتقاد]] موافق بود، با او علقه ولایت می‌بندیم، و اگر اعتقادش مخالف با اعتقاد ما بود، چه علوی باشد یا غیرعلوی، از او [[بیزاری]] می‌جوییم. امام باقر{{ع}} به من فرمودند: ای زراره، [[کلام خداوند]] راست‌تر از [[کلام]] توست، پس کجا هستند آنانی که [[خداوند عزّ و جلّ]] درباره آنان فرموده است: (مگر آن مردان و [[زنان]] و کودکان فرودستی که چاره‌جویی نتوانند و راهی نیابند؟) کجا هستند آنانی که در [[قرآن]] تعبیر {{متن قرآن\|مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ}}<ref>«و دیگرانی هستند که وانهاده به فرمان خداوندند» سوره توبه، آیه ۱۰۶.</ref> (کسانی که کارشان در [[قیامت]] متوقف به [[فرمان خدا]] است) درباره آنان آمده است؟ کجا هستند آنانی که به تعبیر [[خداوند]] در [[قرآن]] [[اعمال]] صالحی را با اعمال ناپسند درهم آمیخته‌اند؟ «[[اصحاب اعراف]]» کجا هستند؟ و همچنین جایگاه کسانی که به تعبیر خداوند در قرآن باید میان دل‌های آنان [[الفت]] برقرار شود در طرز [[تفکر]] تو کجا خواهد بود؟<ref>کافى، ج۲، ص۳۸۲.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۷]] ص۲۸۲ ـ ۲۹۵.</ref>		# '''[[جامعه اسلامی]]:''' [[اسلام]] افق گسترده‌ای است که همه کسانی که شهادتین را بر زبان جاری کنند دربر می‌گیرد، عرصه‌ای گسترده که همه نیروها و امکانات را در خود جمع کرده و آنها را برای رسیدن به یک [[هدف]] در یک راه به‌کار می‌گیرد، به همین سبب است که محوریت اسلام و حدود عمل آن همه جامعه اسلامی را شامل می‌شود. [[امام باقر]]{{ع}} قاعده‌ای کلّی در [[رفتار]] افراد [[جامعه]] وضع نمود که همان عمق بخشیدن به مفهوم [[ولایت]] در میان مسلمانان است. از [[زراره]] روایت‌شده که گفت: من و حمران بر امام باقر{{ع}} داخل شدیم، من به آن حضرت عرض کردم: ما همه افراد جامعه را با این ملاک و معیار که [[معتقد]] به [[اعتقادات]] ما هستند یا نه، می‌سنجیم، پس هرکس از [[علوی]] یا غیرعلوی با ما بر سر این [[اعتقاد]] موافق بود، با او علقه ولایت می‌بندیم، و اگر اعتقادش مخالف با اعتقاد ما بود، چه علوی باشد یا غیرعلوی، از او [[بیزاری]] می‌جوییم. امام باقر{{ع}} به من فرمودند: ای زراره، [[کلام خداوند]] راست‌تر از [[کلام]] توست، پس کجا هستند آنانی که [[خداوند عزّ و جلّ]] درباره آنان فرموده است: (مگر آن مردان و [[زنان]] و کودکان فرودستی که چاره‌جویی نتوانند و راهی نیابند؟) کجا هستند آنانی که در [[قرآن]] تعبیر {{متن قرآن\|مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ}}<ref>«و دیگرانی هستند که وانهاده به فرمان خداوندند» سوره توبه، آیه ۱۰۶.</ref> (کسانی که کارشان در [[قیامت]] متوقف به [[فرمان خدا]] است) درباره آنان آمده است؟ کجا هستند آنانی که به تعبیر [[خداوند]] در [[قرآن]] [[اعمال]] صالحی را با اعمال ناپسند درهم آمیخته‌اند؟ «[[اصحاب اعراف]]» کجا هستند؟ و همچنین جایگاه کسانی که به تعبیر خداوند در قرآن باید میان دل‌های آنان [[الفت]] برقرار شود در طرز [[تفکر]] تو کجا خواهد بود؟<ref>کافى، ج۲، ص۳۸۲.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۷]] ص۲۸۲ ـ ۲۹۵.</ref>

	=== سیره علمی امام باقر ===		=== [[سیره علمی امام باقر]] ===
	~~{{اصلی\|سیره علمی امام باقر}}~~
	در گرداب حوادث و موضع‌گیری‌های متباین و متناقضی که در اثر تعدّد جریانات [[فکری]] و [[عقیدتی]] به‌وجود آمده و [[اندیشه]] بسیاری از [[مسلمانان]] را دچار [[اضطراب]] کرده، آنان را از [[درک]] [[اصول عقاید]] سالم دور نموده بود امام باقر{{ع}} نقش بزرگی در بیان [[اعتقادات]] سالم برای افراد گروه صالحی که خود پایه‌گذار آن بود ایفا نمود. تا آنان هم به نوبه خود بتوانند نقش خود را در [[اصلاح]] مفاهیم و [[افکار]] و انتشار عقیده [[اهل بیت]]{{عم}} در میان اقشار مختلف [[جامعه]] با سطوح فکری مختلف ایفا نمایند.

	[[امام]]{{ع}} پایه‌های فکری [[توحید]] را برای همگان بیان نموده است. حضرت به‌عنوان وجه افتراق عقیده اهل بیت{{عم}} از [[عقاید]] دیگر، [[حقیقت توحید]] را برای همگان آشکار کرده است<ref>مختصر تاریخ دمشق، ج۲۳، ص۸۱.</ref>. همچنین در ضمن [[نهی]] از [[تفکر]] و بحث درباره ذات خداوندی و نظریات و مفاهیمی که در این زمینه ارائه می‌شود، حدود توصیف [[خداوند]] را مشخّص نموده است.

	آن حضرت پس از بیان اصل اساسی [[توحید]]، اصل اساسی دیگری از اصول عقاید اسلامی را که بعد از اصل توحید از مهمترین اصول به‌شمار می‌رود برای [[امّت]] بیان داشته‌اند که همان اصل [[ولایت]] و امامتی که از جانب خداوند برای امّت قرار داده شده است باشد؛ چراکه ولی و [[امام]] به [[نیابت]] از خداوند نقش [[حجّت]] بر [[مردمان]] را [[بازی]] می‌نماید.

	آن حضرت [[اتباع]] و [[پیروان]] خود را از تأثیر گرفتن از [[افکار]] و [[اعتقادات]] [[غالیان]] (کسانی که درباره [[اهل بیت]]{{عم}} [[غلو]] و [[زیاده‌روی]] می‌کنند) بسیار بر حذر می‌داشته است؛ چراکه این افکار و اعتقادات با [[روح]] [[اعتقاد]] [[توحیدی]] و روش [[عقیدتی]] اهل بیت{{عم}} مخالف بوده است<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۲۰۷.</ref>.

	=== [[سیره تبلیغی امام باقر]] ===		=== [[سیره تبلیغی امام باقر]] ===

Bahmani در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۸

2025-01-11T06:28:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = امام باقر		\| موضوع مرتبط = امام باقر
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط = [[شخصیت امام باقر در تاریخ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* مناقب و فضائل امام */

2025-01-11T06:22:21Z

مناقب و فضائل امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۲
خط ۸:		خط ۸:
	== مناقب و فضائل امام ==		== مناقب و فضائل امام ==
	{{اصلی\|فضائل امام باقر}}		{{اصلی\|فضائل امام باقر}}
			[[روایات]] بسیاری درباره فضائل [[امام باقر]]{{ع}} بیان شده است که [[بخشش]]، [[شکیبایی]] و [[راست‌گویی]] برخی از آنهاست<ref>ابن شهر آشوب، مناقب، ج۳، ص۳۳۸.</ref>. حضرت به رغم داشتن زندگی ساده، در [[بذل و بخشش]] پیشتاز بود و به [[پوشش]] و تأمین هزینه زندگی دیگران اهتمام داشت. همچنین در برابر [[مرگ]] فرزند و ناسزاگویی افراد [[بردبار]] بود، به طوری که [[اهانت]] [[مرد]] [[نصرانی]] را با ملاطفت پاسخ داد و سبب اسلام آوردن او شد.

			[[عبادت]]، [[شب‌زنده‌داری]] و [[دعا کردن]] از فضائل دیگر ایشان بود. اهمیت به [[همسر]] و فرزند و [[دعا]] برای آنان از دیگر فضائل امام{{ع}} بود. ایشان برای آنان چنین دعا می‌کرد: «خدایا! فرزندانم را [[اصلاح]] کن؛ زیرا آنان دست و بازوی من هستند. خانواده‌ام را اصلاح کن؛ زیرا گوشت و خونِ من هستند. [[برادران]]، خواهران و دوستانم را اصلاح کن؛ زیرا [[صلاح]] ایشان صلاح من است»<ref>حمیری، قرب الاسناد، ص۸.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۲۲۲.</ref>

	== جنبه‌ها و ابعاد سیره امام ==		== جنبه‌ها و ابعاد سیره امام ==

Bahmani در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۸

2025-01-11T06:18:36Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۹

2025-01-09T09:39:52Z

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2024-12-01T06:53:55Z

منابع

@@ خط ۱۰۶: / خط ۱۰۶: @@
 ## [[ابو عبیده]] حذاء روایت می‌کند که: از [[امام باقر]]{{ع}} در حال سجود شنیدم که می‌فرمود: {{متن حدیث|أَسْأَلُكَ بِحَقِّ حَبِيبِكَ مُحَمَّدٍ{{صل}} إِلَّا بَدَّلْتَ سَيِّئَاتِي حَسَنَاتٍ وَ حَاسَبْتَنِي حِسَاباً يَسِيراً}}؛ خدایا تو را به [[حقّ]] حبیبت [[محمّد]]{{صل}} [[سوگند]] می‌دهم که [[گناهان]] مرا تبدیل به [[حسنات]] نمایی و در هنگام [[حساب]] بر من [[آسان‌گیری]]. سپس شنیدم که آن حضرت در دوّمین سجده خود فرمودند: {{متن حدیث|أَسْأَلُكَ بِحَقِّ حَبِيبِكَ مُحَمَّدٍ{{صل}} إِلَّا كَفَيْتَنِي مَئُونَةَ الدُّنْيَا وَ كُلَّ هَوْلٍ دُونَ الْجَنَّةِ}}؛ خدایا تو را به [[حقّ]] حبیبت [[محمّد]]{{صل}} [[سوگند]] می‌دهم که مرا از [[طلب]] زادوتوشه دنیایم کفایت کنی و هر [[بلا]] و اندوهی که فرجامی جز [[بهشت]] داشته باشد. سپس آن حضرت برای سوّمین‌بار به [[سجده]] رفته و در [[سجود]] خود فرمودند: {{متن حدیث|أَسْأَلُكَ بِحَقِّ حَبِيبِكَ مُحَمَّدٍ{{صل}} لَمَّا غَفَرْتَ لِيَ الْكَثِيرَ مِنَ الذُّنُوبِ وَ الْقَلِيلَ وَ قَبِلْتَ مِنِّي عَمَلِيَ الْيَسِيرَ}}؛ خداوندا تو را به حقّ حبیبت محمّد{{صل}} سوگند می‌دهم که گناهانم را کم یا زیاد بیامرزی و عملم را اگرچه کم و ناچیز است از من بپذیری. سپس [[امام باقر]]{{ع}} برای چهارمین بار به سجده رفته و به محضر [[خداوند متعال]] عرضه داشتند که: {{متن حدیث|أَسْأَلُكَ بِحَقِّ حَبِيبِكَ مُحَمَّدٍ{{صل}} لَمَّا أَدْخَلْتَنِي الْجَنَّةَ وَ جَعَلْتَنِي مِنْ سُكَّانِهَا وَ لَمَّا نَجَّيْتَنِي مِنْ سَفَعَاتِ النَّارِ بِرَحْمَتِكَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ}}؛ خداوندا تو را به حقّ حبیبت محمّد{{صل}} سوگند می‌دهم که مرا وارد بهشت گردانده و از ساکنان آن قرار دهی و به [[لطف]] و [[رحمت]] خود مرا از زبانه‌های داغ [[آتش]] [[جهنّم]] برهانی و [[خداوند]] بر محمّد و آلش [[درود]] فرستد<ref>فروع کافى، ج۳، ص۳۲۲.</ref>.
 این [[دعاها]] شدّت رابطه امام باقر{{ع}} و [[انابه]] آن حضرت به درگاه [[حی]] [[متعال]] را نشان می‌دهد.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۴۲.</ref>.
 == منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-12-01T06:38:25Z

منابع

@@ خط ۹۶: / خط ۹۶: @@
 # [[امام باقر]]{{ع}} همواره به کسانی که به مجلس درس ایشان رفت‌وآمد می‌نمودند [[بذل و بخشش]] داشته و به آنان از صد تا هزار درهم [[پول]] می‌دادند. آن حضرت [[مجالست]] و [[همنشینی]] با آنان را [[دوست]] می‌داشتند. از جمله آنان می‌توان به [[عمرو بن دینار]] و [[عبدالله بن عبید]] اشاره کرد. امام باقر{{ع}} پول و [[لباس]] را به [[خانه]] آنان می‌فرستاد و می‌فرمود: ما از اوّل سال اینها را برای شما آماده کرده بودیم‌<ref>عیون الاخبار و فنون الآثار، ج۳، ص۲۱۷؛ ارشاد، ص۲۲۹.</ref>.
 # سلمی [[کنیز امام]] [[محمّد]] [[باقر]]{{ع}} [[روایت]] می‌کند که: وقتی [[برادران دینی]] به نزد امام باقر{{ع}} می‌آمدند، آن حضرت پیش از آنکه به آنها از غذاهای گوارا بخوراند، لباس‌های خوب به آنها بپوشاند و به آنها درهم و دینار عطا کند نمی‌گذاشت تا از نزدش خارج شوند، سلمی امام باقر{{ع}} را از این کار [[نهی]] کرد. امام باقر{{ع}} به او فرمودند: ای سلمی، در [[دنیا]] بعد از [[شناخت خداوند]] و [[معرفت دینی]] جز برادران دینی به چه چیزی می‌توان [[امید]] داشت؟<ref>صفة الصّفوه، ج۲، ص۶۳.</ref> و آن حضرت همواره می‌فرمودند: دنیا را فقط نیکویی به [[برادران]]، کسب [[معارف]] و شناخت خداوند [[زیبا]] کرده است‌<ref>صفة الصّفوه، ج۲، ص۶۳.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۳۸.</ref>.
 == منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-12-01T06:36:15Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امام باقر | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==برداشت‌هایی از شخصیت حضرت امام باقر{{ع}}‌== #ابرش کلبی به امام باقر{{ع}} عرضه داشت: تو به حقّ، فرزند رسول خدا هستی. سپس به سمت هشام بن عبدالملک رفت و ب...» ایجاد کرد

2024-12-01T06:26:22Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امام باقر | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==برداشت‌هایی از شخصیت حضرت امام باقر{{ع}}‌== #ابرش کلبی به امام باقر{{ع}} عرضه داشت: تو به حقّ، فرزند رسول خدا هستی. سپس به سمت هشام بن عبدالملک رفت و ب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = امام باقر
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==برداشت‌هایی از [[شخصیت]] [[حضرت امام باقر]]{{ع}}‌==
#ابرش کلبی به [[امام باقر]]{{ع}} عرضه داشت: تو به [[حقّ]]، فرزند [[رسول خدا]] هستی. سپس به سمت [[هشام بن عبدالملک]] رفت و به او گفت: ای [[بنی امیه]] دست از سر ما بردارید که این [[مرد]] [[داناترین]] [[مردم]] روی [[زمین]] به آنچه در زمین و [[آسمان]] است می‌باشد،؛ چراکه فرزند رسول خدا است‌<ref>المناقب، ج۲، ص۲۸۶.</ref>.
# [[ابو اسحاق]] گوید: من هیچگاه مانند او را ندیدم‌<ref>ائمّتنا، ج۱، ص۳۹۶، به نقل از اعیان الشّیعه، ج۲، ص۲۰.</ref>.
# [[عبدالله بن عطاء مکی]] گوید: من ندیدم که [[دانشمندان]] هیچگاه در نزد کسی به اندازه‌ای که در برابر ابو جعفر محمّد بن علی بن الحسین{{عم}} [[خضوع]] و [[کرنش]] می‌کنند، خضوع و کرنش کرده باشند. من [[حکم بن عتیبه]] را -با همه [[بزرگواری]] که در میان [[قوم]] خود داشت- دیدم که در پیش روی [[امام]] محمّد [[باقر]]{{ع}} آن‌چنان نشسته بود که گویا پسربچّه‌ای در برابر معلّم خود نشسته است‌<ref>بحار الانوار، ج۱۱، ص۸۲.</ref>.
# حکم بن عتیبه در [[تفسیر آیه]] [[شریف]] [[قرآن]] که می‌فرماید: {{متن قرآن|إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ}}<ref>«همانا در این (داستان) برای نشانه‌شناسان نشانه‌هاست» سوره حجر، آیه ۷۵.</ref>، می‌گوید: به [[خدا]] [[سوگند]] که محمّد بن علی یکی از کسانی بود که مصداق این [[آیه]] شریف بوده است‌<ref>کشف الغمّه، ص۲۱۲.</ref>.
# [[عبد الملک بن مروان]] به [[حاکم مدینه]] نوشت: محمّد بن علی را دست و پا بسته و در غل‌وزنجیر به نزد من بفرست. حاکم مدینه در جواب [[نامه]] [[عبدالملک]] نوشت: ای [[امیر مؤمنان]] این نامه‌ای که برایت می‌نویسم به منزله [[مخالفت]] با تو یا ردّ کردن دستور تو نیست. بلکه [[خیرخواهی]] است که از روی [[دلسوزی]] انجام می‌دهم. امروزه در روی زمین فردی باعفّت‌تر، زاهدتر و باورع‌تر از مردی که شما او را از من [[طلب]] کرده‌اید وجود ندارد. او از داناترین مردم، ملایم‌ترین مردم و در [[عبادت]] [[خداوند]] و [[فرمانبرداری]] از او سخت‌کوشترین [[مردمان]] است و من [[ناپسند]] می‌دارم که [[امیر المؤمنین]] عبدالملک متعرّض چنین شخصی گردد،؛ چراکه {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ}}<ref>«بی‌گمان خداوند آنچه را که گروهی دارند دگرگون نمی‌کند (و از آنان نمی‌ستاند) مگر آنها آنچه را که در خویش دارند دگرگون سازند» سوره رعد، آیه ۱۱.</ref>. [[عبدالملک]] از دیدن [[نامه]] [[والی]] خوشحال شد و فهمید که او از روی [[خیرخواهی]] و [[دلسوزی]] این نامه را برایش نوشته است‌<ref>ائمّتنا، ج۱، ص۳۹۶، به نقل از اعیان الشّیعه، ج۲، ص۸۵.</ref>.
# [[هشام بن عبدالملک]] به [[امام باقر]]{{ع}} عرض کرد: به [[خدا]] [[سوگند]] که من هرگز دروغی از تو نشنیده‌ام‌<ref>مناقب، ج۲، ص۲۷۸.</ref>. همچنین به آن حضرت عرض کرد: تا زمانی که امثال تو در میان [[قریش]] وجود داشته باشند، همواره قریش [[سرور]] و [[صاحب اختیار]] [[عرب]] و [[عجم]] باقی خواهد ماند<ref>بحار الانوار، ج۱۱، ص۸۸.</ref>.
# [[قتادة بن دعامه]] [[بصری]] به امام باقر{{ع}} عرض کرد: من در برابر [[فقیهان]] و [[دانشمندان]] بسیاری نشسته‌ام. من حتّی در برابر [[ابن عبّاس]] که از بزرگان [[اصحاب پیامبر اکرم]]{{صل}} بوده است نیز حضور پیدا کرده‌ام. امّا در پیش هیچ‌کدام از این بزرگان به‌گونه‌ای که در برابر تو مضطرب می‌شوم دلم به تپش و [[اضطراب]] نیفتاده است‌<ref>فى رحاب ائمّة اهل البیت، ج۴، ص۱۰.</ref>.
# [[عبدالله بن معمر لیثی]] به امام باقر{{ع}} عرض کرده است: من سینه‌های شما [[خاندان]] را خاستگاه رویش درخت [[دانش]] می‌دانم، میوه درخت دانش از آن شما و شاخ‌وبرگ آن برای دیگر [[مردمان]] است‌<ref>کشف الغمّة، ص۲۲۱.</ref>.
# [[شمس الدین محمد بن طولون]] گفته است: ابو جعفر محمّد بن زین العابدین ابن حسین بن علی بن ابی طالب ملقّب به [[باقر]] پدر [[جعفر صادق]] (رضی الله عنهما) دانشمند و سیدی [[جلیل القدر]] بوده است. وی بدین جهت باقر [[لقب]] گرفته است که [[علم]] و دانش را گسترش بسیار داده است.؛ چراکه «تبقیر» در لغت عرب به‌معنای [[توسعه]] دادن است. [[شاعر]] در [[مدح]] او گفته است: ای که سفره دانش را برای [[پرهیزگاران]] گسترده‌ای و ای بهترین کسی که براساس [[فطرت]]، لبّیک گفته‌ای<ref>الائمّة الاثنا عشر، ص۸۱. {{عربی|يَا بَاقِرَ الْعِلْمِ لِأَهْلِ التُّقَى *** وَ خَيْرَ مَنْ لَبَّى عَلَى الْأَجْبُلِ}}.</ref>.
# [[محمد بن طلحه شافعی]] گوید: او شکافنده و جمع‌آوری کننده دانش‌هاست. کسی است که [[دانش]] خود را آشکار کرده و در میان [[مردم]] برافراشته است. کسی است که درخت [[نیکی]] نشاند و شاخ‌وبرگش داد. [[قلب]] او صاف و دانشش [[پاکیزه]]، جانش [[پاک]] و اخلاقش [[شریف]] بود. او همه اوقات [[زندگی]] خود را به [[فرمانبرداری از خدا]] آباد ساخته و در [[مقام تقوا]] و پرهیزگاری‌ [[ثابت‌قدم]] بود. نشانه‌های [[تقرّب به خداوند]] در چهره او و رفتارش ظهور پیدا کرده، [[پاکی]] [[برگزیدگی]] از جانب [[خداوند]] در همه [[شئون زندگی]] او آشکار بود<ref>مطالب السّؤول ۸۰؛ کشف الغمّه، ج۲، ص۳۲۹؛ صواعق محرقه، ص۳۰۴ با اندکى اختلاف.</ref>.
# [[ابن ابی الحدید]] در [[شرح نهج البلاغه]] می‌نویسد: محمّد بن علی بن الحسین، [[سرور]] [[فقیهان]] منطقه [[حجاز]] بوده است، [[مردمان]] از او و پسرش جعفر [[فقه]] را آموخته‌اند<ref>المدخل إلى موسوعة العتبات المقدّسة، ص۲۰۱؛ حلیة الاولیاء، ج۳، ص۱۸۰.</ref>.
# [[ابو نعیم اصفهانی]] درباره [[امام باقر]]{{ع}} گوید: او کسی است که همواره به [[یاد خدا]] و دارای [[حضور قلب]]، در برابر [[خداوند متعال]] [[خاشع]] و در برابر سختی‌های [[روزگار]] بسیار [[صابر]] بوده است. او ابو جعفر محمد بن علی باقر از سلاله [[دودمان]] [[نبوّت]] می‌باشد. وی کسی است که هم از جهت [[دینی]] دارای [[شرافت]] و هم از نظر حسب و [[نسب]]، والا و بلندمرتبه است. سخنانش همه در [[پند]] و [[اندرز]] و هشدار از عوارض و خطرات راه‌های زندگی بوده، [[اشک]] چشمش همیشه جاری و همیشه دیگران را از [[دشمنی]] و [[جدال]] [[نهی]] می‌نموده است.
# [[احمد بن یوسف دمشقی قرمانی]] درباره [[امام]] محمّد باقر{{ع}} چنین آورده است: منبع [[فضایل]] و افتخارات امام محمّد بن علی باقر بدین‌جهت باقر نامیده شده است که [[علم]] را می‌شکافته. درباره اختصاص [[لقب]] باقر به آن حضرت این‌گونه هم گفته شده است که: او به‌خاطر روایتی که [[جابر بن عبدالله انصاری]] از [[پیغمبر اکرم]]{{صل}} نقل نموده به این [[لقب]] اختصاص یافته است. [[جابر بن عبدالله]] گوید: [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرموده است: ای جابر، نزدیک است که تو با [[فرزندی]] از [[فرزندان حسین]] [[ملاقات]] کنی که‌ نامش مانند نام من است. او [[علم]] را می‌شکافد. یعنی [[دانش]] و [[معرفت]] از سینه او فوران می‌کند. پس هنگامی که او را دیدی [[سلام]] مرا به او برسان. [[محمّد]] [[باقر]] در میان [[برادران]] خود [[جانشین]] پدر بزرگوارش [[حضرت زین العابدین]] گردید. وی [[وصی]] [[زین العابدین]] بوده و زمام امور [[امامت]] را پس از پدر بزرگوارش در دست م می‌گیرد<ref>اخبار الدول، ص۱۱۱.</ref>.
# [[علی بن محمد بن احمد مالکی]] - معروف به ابن صبّاغ- چنین می‌گوید: [[محمّد بن علی بن الحسین]]{{عم}} گذشته از آنچه را که از دانش، آقایی، [[فضیلت]]، [[ریاست]] و امامت در او جمع آمده بوده، دارای ویژگی [[جود]] و [[کرم]] آشکار در میان [[عوام]] و [[خواص]] بوده است. کرم آن حضرت در میان تمام [[مردم]] زبانزد بوده و آن حضرت علیرغم بسیاری عیال و وضع [[مالی]] متوسّط معروف به فضیلت و [[احسان]] بوده است‌<ref>الفصول المهمّة، ص۲۰۱.</ref>.
# [[ابن خلکان]] گوید: ابو جعفر محمّد بن علی زین العابدین بن حسین بن علی بن ابی طالب ملقّب به باقر یکی از [[امامان دوازده‌گانه]] است... آن حضرت دانشمندی بوده که [[سیادت]] و بزرگی داشته است‌<ref>وفیات الاعیان، ج۳، ص۳۱۴.</ref>.
# [[احمد بن حجر]] گفته است: [[وارث]] [[امام زین العابدین]]{{ع}} از میان فرزندانش که [[عبادت]]، دانش و [[پارسایی]] او را به [[میراث]] برده باشد ابو جعفر محمّد باقر است. لقبش یعنی باقر از ریشه بقر الارض یعنی شکافتن [[زمین]] و شیار کردن آن گرفته شده است و همچنان که گنج‌های پنهان از [[دل]] زمین با کندن و شکافتن خارج می‌شود آن حضرت نیز سینه [[دانش‌ها]] را شکافته و گنج‌های‌ پنهان معرفت را از زمین دانش استخراج نموده است؛ لذاست که می‌بینیم [[امام]] [[محمّد]] [[باقر]]{{ع}} گنج‌های پنهان [[معارف]] و [[حقیقت]] [[احکام]] و [[حکم]] و لطایف را آنچنان استخراج کرده و به [[جامعه]] نمایانده است به‌گونه‌ای که تنها آنان که چشم حقیقت‌بین‌شان [[نابینا]] است و نیز کسانی که [[باطن]] و نهانخانه دلشان آکنده از [[امراض قلبی]] باشد از دیدن آن [[امتناع]] می‌ورزند. از اینجا است که درباره او گفته شده است: او شکافنده [[دانش]]، جمع‌کننده دانش، انتشاردهنده دانش، برافرازنده دانش بوده، قلبش [[پاک]] و [[علم]] و عملش [[مطهّر]]، جانش مبرّای از هر [[پلیدی]] و اخلاقش آکنده از [[شرافت]] بوده، همه اوقات زندگی‌اش با [[فرمانبرداری]] [[خدا]] [[آبادان]] گشته و در [[مقامات]] [[عارفان]] دارای رسومی تا بدان‌پایه است که زبان توصیف‌کنندگان از وصف آن عاجز گردیده است. وی در رابطه با سیروسلوک و معارف و [[شناخت]] کلماتی دارد که در این مختصر نمی‌گنجد. در شرافت و [[جلالت قدر]] این [[بزرگوار]] همین بس‌که [[ابن مدینی]] [[روایت]] کرده که [[جابر بن عبدالله انصاری]] در [[زمان]] [[کودکی امام]] محمّد باقر{{ع}} به نزد آن حضرت رفته و به آن حضرت عرض کرده است: [[پیامبر خدا]]{{صل}} بر تو [[سلام]] رسانده است. به جابر گفته شد: چگونه چنین چیزی ممکن است؟ جابر گفت: من در نزد پیامبر خدا{{صل}} نشسته بودم، [[امام حسین]]{{ع}} نیز در دامن [[پیامبر]] نشسته و پیامبر با او [[بازی]] می‌کردند، آنگاه [[پیغمبر اکرم]]{{صل}} به من فرمودند: ای جابر، از این حسین [[فرزندی]] متولّد خواهد شد که نام او علی است. پس هنگامی که [[روز قیامت]] برپا گردید، منادی از جانب [[حق]] ندا می‌کند که [[سید]] [[عابدان]] یا [[سرور]] [[عبادت‌کنندگان]] برخیزد و [[فرزند حسین]]، علی برخواهد خواست. سپس از آن فرزند، فرزندی متولّد خواهد شد که نام او محمّد است. پس ای جابر، اگر آن فرزند را دیدی سلام مرا به او برسان‌<ref>الصواعق المحرقه، ص۳۰۵.</ref>.
# [[محمد امین بغدادی سویدی]] گوید: از هیچ‌یک از [[فرزندان حسین]] کسی مانند [[ابو جعفر]] [[رضی]] [[الله]] عنه [[علم دین]]، [[سنّت]]، [[سیر]] و رشته‌های مختلف ادبی را به منصه ظهور نگذاشته است‌<ref>سبائک الذهب، ص۷۲.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۷، ص ۲۳.</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:151921.jpg|22px]] [[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)|'''پیشوایان هدایت ج۷''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:امام باقر]]