شریک بن نمله محاربی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* شریک بن نمله و قیام مستورد */

2023-04-30T15:18:37Z

شریک بن نمله و قیام مستورد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۴۸
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	آن‌گاه شمشیرش را که از سر تا قبضه [[خون]] آلود بود آویخت و من بر دست‌هایش آب ریختم هر دو دستش را تمیز شست و سپس با دست‌های خود آب نوشید و چون [[سیراب]] شد سر خود را بلند کرد و پرسید: افراد [[قبیله]] «[[مُضَر]]» کجایند؟ گفتم: ای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}! هم اکنون در میان آنها هستی، پرسید: شما از کدام قبیله‌اید؟ خدایتان [[برکت]] دهد! گفتم: ما [[فرزندان]] [[محارب]] هستیم. پس قرارگاه خود را دانست و به آنجا بازگشت<ref>شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۵، ص۲۵۴ و مترجم، ج۳، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج3، ص 267 - 268.</ref>		آن‌گاه شمشیرش را که از سر تا قبضه [[خون]] آلود بود آویخت و من بر دست‌هایش آب ریختم هر دو دستش را تمیز شست و سپس با دست‌های خود آب نوشید و چون [[سیراب]] شد سر خود را بلند کرد و پرسید: افراد [[قبیله]] «[[مُضَر]]» کجایند؟ گفتم: ای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}! هم اکنون در میان آنها هستی، پرسید: شما از کدام قبیله‌اید؟ خدایتان [[برکت]] دهد! گفتم: ما [[فرزندان]] [[محارب]] هستیم. پس قرارگاه خود را دانست و به آنجا بازگشت<ref>شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۵، ص۲۵۴ و مترجم، ج۳، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج3، ص 267 - 268.</ref>

	==[[شریک بن نمله]] و [[قیام~~]] [[~~مستورد]]==		==[[شریک بن نمله]] و [[قیام مستورد]]==
	در سال ۴۳ هجری، [[مستورد بن عُلَّفه]] [[شورش]] کرد. برای [[سرکوب]] وی، [[شیعیان کوفه]] داوطلب شدند. افرادی مانند [[صعصعة بن صوحان]] در آن شرکت کردند و [[معقل بن قیس ریاحی]] یکی از [[یاران علی]]{{ع}} [[فرماندهی سپاه]] [[کوفه]] را بر عهده داشت. [[مغیره]]، [[حاکم کوفه]] از [[صعصعه]] خواست در نزد عموم [[مردم]] به بیان [[عیوب]] [[عثمان بن عفان]] و ذکر [[فضائل علی]]{{ع}} نپردازد و گفت تنها در جمع [[یاران]] خود می‌‌توانی از فضل علی{{ع}} [[سخن]] بگویی. سه هزار تن از [[شجاعان]] [[شیعه]] با [[معقل بن قیس]] همراه شدند<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۱۴۴.</ref>. علت [[همکاری]] شیعیان کوفه با مغیره در سرکوب [[مستورد بن علفه]] تیمی از قبیله [[تیم الرباب]]، این بود که وی [[برادر]] قطام بود که مهریه خود را [[شهادت علی]]{{ع}} دانست و [[ابن ملجم]] را بر این کار واداشت<ref>الاشتقاق، ص۱۸۶.</ref>.		در سال ۴۳ هجری، [[مستورد بن عُلَّفه]] [[شورش]] کرد. برای [[سرکوب]] وی، [[شیعیان کوفه]] داوطلب شدند. افرادی مانند [[صعصعة بن صوحان]] در آن شرکت کردند و [[معقل بن قیس ریاحی]] یکی از [[یاران علی]]{{ع}} [[فرماندهی سپاه]] [[کوفه]] را بر عهده داشت. [[مغیره]]، [[حاکم کوفه]] از [[صعصعه]] خواست در نزد عموم [[مردم]] به بیان [[عیوب]] [[عثمان بن عفان]] و ذکر [[فضائل علی]]{{ع}} نپردازد و گفت تنها در جمع [[یاران]] خود می‌‌توانی از فضل علی{{ع}} [[سخن]] بگویی. سه هزار تن از [[شجاعان]] [[شیعه]] با [[معقل بن قیس]] همراه شدند<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۱۴۴.</ref>. علت [[همکاری]] شیعیان کوفه با مغیره در سرکوب [[مستورد بن علفه]] تیمی از قبیله [[تیم الرباب]]، این بود که وی [[برادر]] قطام بود که مهریه خود را [[شهادت علی]]{{ع}} دانست و [[ابن ملجم]] را بر این کار واداشت<ref>الاشتقاق، ص۱۸۶.</ref>.

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = شریک بن نمله محاربی | عنوان مدخل = شریک بن نمله محاربی | مداخل مرتبط = شریک بن نمله محاربی در تاریخ اسلامی| پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== شریک بن نمله محاربی از کارگزاران صدقات و گردآورندگان زکات بود. در کتاب‌های گو...» ایجاد کرد

2023-04-30T13:47:24Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = شریک بن نمله محاربی | عنوان مدخل = شریک بن نمله محاربی | مداخل مرتبط = شریک بن نمله محاربی در تاریخ اسلامی| پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== شریک بن نمله محاربی از کارگزاران صدقات و گردآورندگان زکات بود. در کتاب‌های گو...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = شریک بن نمله محاربی | عنوان مدخل = شریک بن نمله محاربی | مداخل مرتبط = [[شریک بن نمله محاربی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
==مقدمه==
[[شریک بن نمله محاربی]] از [[کارگزاران]] [[صدقات]] و گردآورندگان [[زکات]] بود. در کتاب‌های گوناگون و به چندین [[روایت]] به [[کارگزاری]] وی برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} اشاره کرده‌اند. [[ابن ابی شیبه]] از [[شریک بن نمله]] نقل کرده است که علی{{ع}} مرا به عنوان گردآورنده و ساعی زکات اعزام کرد و برادرم با من بود. کار گردآوری را به انجام رساندم و برادرم را بر شتری حمل نمودم و گفتم اگر علی{{ع}} [[اجازه]] دهد چه بهتر و اگر نپذیرد خود مخارج برادرم را از [[مال]] خویش می‌دهم. نزد علی{{ع}} رفتم حکایت برادرم را نیز گفتم. فرمود: در آن [[اموال]] برای تو [[نصیبی]] بوده است<ref>یوسف اوزبک، مسند علی بن ابی طالب{{ع}}، ج۳، ص۱۲۰۵، ح۶۸۷۲ به نقل از المصنف ابن ابی شیبه، ج۳، ص۲۰۵؛ موسوعة فقه علی بن ابی طالب{{ع}}، ص۳۰۲.</ref>.

در [[تاریخ کبیر بخاری]] در شرح حال شریک بن نمله آمده است، [[ابن عیینه]] از [[صعب بن حکیم]] از شریک بن نمله نقل می‌کند که صعب گفت: او از [[مردم کوفه]] است. [[اسحاق بن کعب]] گوید: [[حدیث]] کرد ما را [[شریک]] از [[حاجز]] از شریک بن نمله که علی{{ع}} مرا بر صدقات و زکات گمارد، او از [[خاندان]] [[بنی عوف]] از [[بنی جسر بن محارب بن خصفه]] از [[قیس عیلان]] از [[مضر]] است<ref>تاریخ الکبیر، ج۴، ص۲۳۸، ش۲۶۴۹.</ref>.

[[ابن ابی حاتم رازی]] آورده است که [[شریک بن نمله کوفی]] گفت: علی{{ع}} مرا بر [[صدقه]] گمارد. از او روایت می‌کند [[حاجز بن عبدالله]] و [[ابن عیینه]] از [[صعب بن حکیم بن شریک بن نمله]] از جدش که شنیدم پدرم این گونه می‌گفت<ref>الجرح و التعدیل، ج۴، ص۳۶۴، ش۱۵۹۴.</ref>. از آنچه گذشت به خوبی روشن می‌شود که وی [[کارگزار علی]]{{ع}} در صدقات بوده است.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج3، ص 265 - 266.</ref>

==شرح حال شریک بن نمله محاربی==
درباره وی در [[کتاب‌های رجالی]] گفته‌اند: [[شریک بن نمله کوفی]] جدّ [[صعب بن حکیم بن شریک]] است از [[علی بن ابی طالب]] و [[عمر بن خطاب]] روایت می‌کند. و از او [[حاجز بن عبدالله]] و فرزندش [[حکیم بن شریک]] و نوه‌اش [[صعب بن حکیم بن شریک]] [[روایت]] می‌نمایند.

[[ابن حبان]]، نام او را در کتاب [[ثقات]] آورده است. [[بخاری]] یک [[حدیث]] در کتاب [[ادب]] از وی نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج۱۲، ص۴۷۷ و ۴۷۸؛ تهذیب التهذیب، ج۴، ص۳۰۸، ش۲۸۸۵.</ref>.

در [[تقریب التهذیب]] می‌گوید: [[شریک بن نمله کوفی]] مقبول و از طبقه سوم است<ref>تقریب التهذیب، تحقیق عبد الوهاب عبداللطیف، ج۱، ص۳۵۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج3، ص 200 - 200.</ref>

==[[تصحیح سند]] یک روایت==
برابر آنچه در [[تاریخ کبیر]] [[الجرح و التعدیل]]، [[تهذیب الکمال]] و [[تهذیب التهذیب]] آمده افزون بر فرزند شریک حکیم و نوه‌اش صعب، حاجز بن عبدالله نیز از او روایت نقل می‌کند. و برابر آنچه در دو کتاب اول آمده، حاجز بن عبدالله از [[شریک بن نمله]] نقل می‌کند که علی{{ع}} مرا به عنوان [[کارگزار]] [[صدقه]] قرار داد. بنابراین، روایتی که [[احمد حنبل]] از وکیع از شریک از حاجز جسری نقل کرده است که «علی{{ع}} مرا بر صدقه گمارد»<ref>مسند علی بن ابی طالب{{ع}}، ج۱، ص۲۹۴، ح۱۷۰۷ به نقل از التاریخ و العلل، ج۱، ص۱۳۹، ح۶۷۰.</ref>. مقطوعه است و پس از نام حاجز جسری، نام شریک بن نمله افتاده است. کارگزار [[صدقات]] شریک بن نمله است نه حاجز الجسری. و ما روایت دیگری نداریم که حاجز [[کارگزار علی]]{{ع}} بوده است.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج3، ص 266 - 267.</ref>

==شریک بن نمله در [[صفین]]==
از گزارشی که [[ابن ابی الحدید]] نقل کرده استفاده می‌شود که شریک بن نمله [[محاربی]] در صفین در [[خدمت]] علی{{ع}} بوده است. از [[صعب بن حکیم بن شریک بن نمله محاربی]] از پدرش از جدش شریک نقل می‌کند که می‌‌گفته است: در روزهای [[جنگ صفین]]، عراقیان و [[شامیان]] [[جنگ]] می‌کردند و از جایگاه خود دور می‌شدند و تا گرد و [[خاک]] فرو نمی‌شست کسی نمی‌توانست به جای خود برگردد. تا این که روزی [[جنگ]] می‌کردند و یک دیگر را از بین می‌بردند و نیروها از جایگاه خود دور شدند و همه جا را گرد و غبار گرفت. چون گرد و خاک فرو نشست ناگاه علی{{ع}} در کنار [[پرچم]] ما ([[بنی محارب]]) قرار گرفته بود. علی{{ع}} فرمود: آیا آبی هست؟ من [[مشک]] آبی آوردم و لبه آن را خم کردم که آب بیاشامد. فرمود: نه ما از این که از لبه مشک آب بنوشیم [[نهی]] شده‌ایم. و حضرت این گونه مسائل بهداشتی را رعایت می‌کرد.

آن‌گاه شمشیرش را که از سر تا قبضه [[خون]] آلود بود آویخت و من بر دست‌هایش آب ریختم هر دو دستش را تمیز شست و سپس با دست‌های خود آب نوشید و چون [[سیراب]] شد سر خود را بلند کرد و پرسید: افراد [[قبیله]] «[[مُضَر]]» کجایند؟ گفتم: ای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}! هم اکنون در میان آنها هستی، پرسید: شما از کدام قبیله‌اید؟ خدایتان [[برکت]] دهد! گفتم: ما [[فرزندان]] [[محارب]] هستیم. پس قرارگاه خود را دانست و به آنجا بازگشت<ref>شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۵، ص۲۵۴ و مترجم، ج۳، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج3، ص 267 - 268.</ref>

==[[شریک بن نمله]] و [[قیام]] [[مستورد]]==
در سال ۴۳ هجری، [[مستورد بن عُلَّفه]] [[شورش]] کرد. برای [[سرکوب]] وی، [[شیعیان کوفه]] داوطلب شدند. افرادی مانند [[صعصعة بن صوحان]] در آن شرکت کردند و [[معقل بن قیس ریاحی]] یکی از [[یاران علی]]{{ع}} [[فرماندهی سپاه]] [[کوفه]] را بر عهده داشت. [[مغیره]]، [[حاکم کوفه]] از [[صعصعه]] خواست در نزد عموم [[مردم]] به بیان [[عیوب]] [[عثمان بن عفان]] و ذکر [[فضائل علی]]{{ع}} نپردازد و گفت تنها در جمع [[یاران]] خود می‌‌توانی از فضل علی{{ع}} [[سخن]] بگویی. سه هزار تن از [[شجاعان]] [[شیعه]] با [[معقل بن قیس]] همراه شدند<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۱۴۴.</ref>. علت [[همکاری]] شیعیان کوفه با مغیره در سرکوب [[مستورد بن علفه]] تیمی از قبیله [[تیم الرباب]]، این بود که وی [[برادر]] قطام بود که مهریه خود را [[شهادت علی]]{{ع}} دانست و [[ابن ملجم]] را بر این کار واداشت<ref>الاشتقاق، ص۱۸۶.</ref>.

در این که قطام از قبیله تیم الرباب بوده تردیدی نیست<ref>الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۹۵.</ref>؛ اما برخی منابع، نام پدر وی را [[علقمه]] یاد کرده‌اند که ممکن است تصحیف علفه باشد.

آنچه از ویژگی‌های [[خوارج]] مسلَّم است [[دشمنی]] آنها با علی{{ع}} بوده است<ref>نهایة الارب، ج۵، ص۲۴۷؛ طبری نام پدر وی را شجنه دانسته (ج ۳، ص۱۱۰).</ref>.

[[عبدالله بن عقبه غنوی]] که کاتب [[مستورد]] بود نقل می‌کند: پس از [[شکست]]، [[سپاه]] مستورد شبانه حرکت کرده و من به سرعت خودم را به [[کوفه]] رساندم و اندکی از ظهر گذشته بود که نزد [[شریک بن نمله]] [[محاربی]] رفته و گزارش نیروهای خوارج، سرگذشت خودم و [[پیروزی]] [[اصحاب]] او را دادم [این تعبیر نشان می‌دهد که [[شریک]] از [[شیعیان]] بوده است] و از او خواستم با [[مغیرة بن شعبه]] [[حاکم کوفه]] [[ملاقات]] کرده و از او برای من که در سپاه مستورد بودم [[امان]] بگیرد. شریک گفت: برای تو امان می‌گیریم؛ زیرا [[بشارت]] خوبی دادی و شبانه حرکت کردی و امور [[مردم]] برای من مهم است. شریک بن نمله محاربی نزد مغیرة بن شعبه رفت و از او [[اجازه]] ورود خواست. به او اجازه دادند. گفت: من، یک بشارت دارم و یک [[حاجت]]. حاجت و خواسته‌ام را برآورده کن تا از بشارتم به تو خبر دهم. [[مغیره]] گفت: حاجت تو را بر آورده ساختم. بشارتت را بگو. گفت: در امان قرار بده عبدالله بن عقبه غنوی را! مغیره او را امان داد و گفت: [[دوست]] داشتم که همه آنها امان می‌خواستند. اکنون بشارت خود را بیان کن! شریک گفت: تو را بشارت باد که همه خوارج کشته شدند و همراه من ([[عبدالله بن عقبه]]) با آن [[قوم]] بوده است؛ حتی آن گونه که دیگران خبر دادند، یک نفر از آنان [[نجات]] نیافته است. مغیره گفت: [[معقل بن قیس]] چه کرد؟ [[یاران]] ما از او خبر ندارند! گفت: [[معقل]] با [[مستورد بن علفه]] درگیر شده در دست مستورد نیزه و در دست معقل بن قیس [[شمشیر]] بوده است: مستورد، نیزه را به سینه معقل زده که از پشتش درآمده و معقل نیز همزمان شمشیر را به فرق سر وی زده است که به مغزش رسیده و هر دو با هم [[جان]] دادند<ref>تاریخ طبری (۸ جلدی)، ج۴، ص۱۵۵، ۱۵۷ – ۱۵۸.</ref>.

این گزارش حکایت از این دارد که [[شریک]] از بزرگان [[شهر کوفه]] و از علاقه‌مندان به علی{{ع}} بوده است.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج3، ص 268 - 269.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: 1100830.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}