شفاعت در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* اقسام شفاعت و شفاعت کنندگان */

2025-08-23T05:07:46Z

اقسام شفاعت و شفاعت کنندگان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۷
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	# [[قرآن]]: {{متن قرآن\|يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«خداوند با آن (روشنایی) هر کسی را که پی خشنودی وی باشد به راه‌های بی‌گزند، راهنمایی می‌کند و آنان را به اراده خویش از تیرگی ‌ها به سوی روشنایی بیرون می‌آورد و آنها را به راهی راست رهنمون می‌گردد» سوره مائده، آیه ۱۶.</ref> و هر چیزی که با [[عمل صالح]] مرتبط است؛ مانند [[مساجد]]، مکان‌های متبرک و روزهای باشرافت، [[پیامبران]] با [[استغفار]] برای امت‌هایشان: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>، [[ملائکه]] با استغفارشان برای [[مؤمنان]]: {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}<ref>«کسانی که عرش خداوند را برمی‌دارند و پیرامونیان آن، با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و بدو ایمان می‌آورند و برای مؤمنان آمرزش می‌خواهند که: پروردگارا! بخشایش و دانش تو همه چیز را فراگیر است پس، آنان را که توبه آورده و از راه تو پیروی کرده‌اند بیامرز و از عذاب دوزخ باز دار» سوره غافر، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَالْمَلَائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَلَا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}<ref>«نزدیک است که آسمان‌ها بر فراز سرشان بشکافند و فرشتگان با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و برای هر کس که در زمین است آمرزش می‌خواهند؛ آگاه باشید که بی‌گمان خداوند است که آمرزنده بخشاینده است» سوره شوری، آیه ۵.</ref> و [[مؤمنان]] که برای خود و [[برادران ایمانی]] خویش [[استغفار]] می‌کنند: {{متن قرآن\|وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا}}<ref>«از ما درگذر و ما را بیامرز و بر ما ببخشای؛ تو سرور مایی» سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref> <ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۱ - ۱۷۲.</ref>.		# [[قرآن]]: {{متن قرآن\|يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«خداوند با آن (روشنایی) هر کسی را که پی خشنودی وی باشد به راه‌های بی‌گزند، راهنمایی می‌کند و آنان را به اراده خویش از تیرگی ‌ها به سوی روشنایی بیرون می‌آورد و آنها را به راهی راست رهنمون می‌گردد» سوره مائده، آیه ۱۶.</ref> و هر چیزی که با [[عمل صالح]] مرتبط است؛ مانند [[مساجد]]، مکان‌های متبرک و روزهای باشرافت، [[پیامبران]] با [[استغفار]] برای امت‌هایشان: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>، [[ملائکه]] با استغفارشان برای [[مؤمنان]]: {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}<ref>«کسانی که عرش خداوند را برمی‌دارند و پیرامونیان آن، با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و بدو ایمان می‌آورند و برای مؤمنان آمرزش می‌خواهند که: پروردگارا! بخشایش و دانش تو همه چیز را فراگیر است پس، آنان را که توبه آورده و از راه تو پیروی کرده‌اند بیامرز و از عذاب دوزخ باز دار» سوره غافر، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَالْمَلَائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَلَا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}<ref>«نزدیک است که آسمان‌ها بر فراز سرشان بشکافند و فرشتگان با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و برای هر کس که در زمین است آمرزش می‌خواهند؛ آگاه باشید که بی‌گمان خداوند است که آمرزنده بخشاینده است» سوره شوری، آیه ۵.</ref> و [[مؤمنان]] که برای خود و [[برادران ایمانی]] خویش [[استغفار]] می‌کنند: {{متن قرآن\|وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا}}<ref>«از ما درگذر و ما را بیامرز و بر ما ببخشای؛ تو سرور مایی» سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref> <ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۱ - ۱۷۲.</ref>.

	[[شفاعت]] در [[قیامت]] نیز عامل [[بخشایش]] [[گناهان]] مؤمنان و نجاتشان از هول و فزع [[روز قیامت]] و آثار گناهانشان است<ref>التفسیر المظهری، ج۵، ص۴۷۲ - ۴۷۳. </ref>. بر اساس برخی [[روایات]]، [[بندگان]] فراوانی نیز شفاعت می‌شوند که ذره‌ای خیر در [[قلب]] آنان باشد یا حتی تنها کلمه {{متن قرآن\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}<ref>«هیچ خدایی جز خداوند نیست» سوره صافات، آیه ۳۵.</ref> را گفته باشند<ref>صحیح البخاری، ج۸، ص۱۷۲ - ۱۷۳؛ تاج التراجم، ج ۳، ص۱۲۸۳.</ref>. [[پیامبران]] و [[ملائکه]] از [[شفیعان]] در قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«و هر یک از آنها که بگوید من به جای او خدا هستم آن کس را به دوزخ کیفر می‌دهیم، بدین‌گونه ستمگران را کیفر می‌دهیم» سوره انبیاء، آیه ۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>.<ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۲. </ref> [[رسول اکرم]] {{صل}} مهم‌ترین شافع روز قیامت و دارای [[مقام محمود]] است: {{متن قرآن\| عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>«باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>.<ref>التفسیر الکبیر، ج۳، ص۴۹۶.</ref> [[محمود]] بودن [[مقام]] آن حضرت، مطلق و نزد همگان [[پسندیده]] و به سودشان است و مقام محمود، همان [[مقام شفاعت]] کبرای آن حضرت در قیامت است<ref>المیزان، ج۱۳، ص۱۷۵ - ۱۷۶.</ref>؛ شفاعتی که براساس برخی روایات، همگان به آن نیازمندند<ref>بحارالانوار، ج۸، ص۴۸. </ref>. برپایه روایتی از [[امام صادق]] {{ع}}، [[کوثر]] اعطایی به [[رسول اکرم]] {{صل}}، [[مقام شفاعت]] آن حضرت است: {{متن قرآن\|إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ}}<ref>«ما به تو «کوثر» دادیم» سوره کوثر، آیه ۱.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۳۶ - ۸۳۷.</ref> همه [[شفاعت]] کنندگان برای شفاعت در [[قیامت]] به [[اذن الهی]] نیاز دارند، مگر رسول اکرم {{صل}} که پیش‌تر اجازه شفاعت به ایشان داده شده است: {{متن قرآن\|وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى}}<ref>«و زودا که پروردگارت به تو (اختیار میانجیگری) ببخشد و تو خرسند گردی» سوره ضحی، آیه ۵.</ref>.<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸. </ref>		[[شفاعت]] در [[قیامت]] نیز عامل [[بخشایش]] [[گناهان]] مؤمنان و نجاتشان از هول و فزع [[روز قیامت]] و آثار گناهانشان است<ref>التفسیر المظهری، ج۵، ص۴۷۲ - ۴۷۳. </ref>. بر اساس برخی [[روایات]]، [[بندگان]] فراوانی نیز شفاعت می‌شوند که ذره‌ای خیر در [[قلب]] آنان باشد یا حتی تنها کلمه {{متن قرآن\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}<ref>«هیچ خدایی جز خداوند نیست» سوره صافات، آیه ۳۵.</ref> را گفته باشند<ref>صحیح البخاری، ج۸، ص۱۷۲ - ۱۷۳؛ تاج التراجم، ج ۳، ص۱۲۸۳.</ref>. [[پیامبران]] و [[ملائکه]] از [[شفیعان]] در قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«و هر یک از آنها که بگوید من به جای او خدا هستم آن کس را به دوزخ کیفر می‌دهیم، بدین‌گونه ستمگران را کیفر می‌دهیم» سوره انبیاء، آیه ۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>.<ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۲. </ref> [[رسول اکرم]] {{صل}} مهم‌ترین شافع روز قیامت و دارای [[مقام محمود]] است: {{متن قرآن\| عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>«باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>.<ref>التفسیر الکبیر، ج۳، ص۴۹۶.</ref> محمود بودن [[مقام]] آن حضرت، مطلق و نزد همگان پسندیده و به سودشان است و مقام محمود، همان [[مقام شفاعت]] کبرای آن حضرت در قیامت است<ref>المیزان، ج۱۳، ص۱۷۵ - ۱۷۶.</ref>؛ شفاعتی که براساس برخی روایات، همگان به آن نیازمندند<ref>بحارالانوار، ج۸، ص۴۸. </ref>. برپایه روایتی از [[امام صادق]] {{ع}}، [[کوثر]] اعطایی به [[رسول اکرم]] {{صل}}، [[مقام شفاعت]] آن حضرت است: {{متن قرآن\|إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ}}<ref>«ما به تو «کوثر» دادیم» سوره کوثر، آیه ۱.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۳۶ - ۸۳۷.</ref> همه [[شفاعت]] کنندگان برای شفاعت در [[قیامت]] به [[اذن الهی]] نیاز دارند، مگر رسول اکرم {{صل}} که پیش‌تر اجازه شفاعت به ایشان داده شده است: {{متن قرآن\|وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى}}<ref>«و زودا که پروردگارت به تو (اختیار میانجیگری) ببخشد و تو خرسند گردی» سوره ضحی، آیه ۵.</ref>.<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸. </ref>

	بنابر [[حدیثی]] از [[پیامبر]] {{صل}}، در قیامت و پیش از آنکه اجازه شفاعت به احدی داده شود، آن حضرت چند بار درخواست شفاعت کرده و نزد [[خدا]] پذیرفته می‌شود<ref> تفسیر عیاشی، ج۲، ص۳۱۰ - ۳۱۲؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود کسی که به شفاعت من [[ایمان]] نیاورد، خدا او را به شفاعت من نخواهد رساند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. [[اهل‌بیت پیامبر]] {{صل}} و دیگر [[پیامبران الهی]] نیز در قیامت از [[گنهکاران]] [[شفاعت]] کرده و برای آنان [[بخشایش]] می‌طبند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸.</ref>. شفاعت [[فرشتگان]] نیز به گونه مشروط برای کسانی است که مورد [[رضایت]] خداوندند: {{متن قرآن\|يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ}}<ref>«آینده و گذشته آنان را می‌داند و (آنان) جز برای کسی که (خداوند) از او خرسند باشد میانجیگری نمی‌کنند و خود از بیم او هراسانند» سوره انبیاء، آیه ۲۸.</ref>؛ زیرا شفاعت آنها نیز تنها پس از اجازه خدا اثربخش است: {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>، [[مؤمنان]] نیز براساس وعده‌ای که به آنها داده شده که به [[شهدا]] ([[شاهدان]] بر [[اعمال]])<ref>تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۷۵۸؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۳. </ref> ملحق می‌شوند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۷۳.</ref>، از دیگر شافعان قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ}}<ref>«و کسانی که به خداوند و پیامبرانش ایمان آورده‌اند، نزد پروردگار خویش همان راستگویان و شهیدانند؛ آنان راست پاداش و فروغشان؛ و آن کسان که کافر شدند و آیات ما را دروغ شمردند دوزخی‌اند» سوره حدید، آیه ۱۹.</ref>؛ زیرا شهدا نیز در [[قیامت]] در شمار کسانی‌اند که به [[شفاعت]] [[بندگان]] پرداخته و برای آنان [[بخشایش]] می‌طلبند: {{متن قرآن\|وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی که (مشرکان آنان را) به جای او (به پرستش) می‌خوانند اختیار میانجیگری ندارند مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.</ref> هر یک از مؤمنان توان شفاعت ۷۰<ref>جامع البیان، ج۱۶، ص۹۷؛ تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۶۴. </ref> یا ۷۰۰۰۰ نفر را دارد<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۰۷؛ المیزان، ج۱، ص۱۸۰. </ref>. کمترین [[مؤمن]] می‌تواند ۳۰ نفر را شفاعت کند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. برخی، [[آیه]] {{متن قرآن\|لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا}}<ref>«اختیار میانجیگری ندارند جز آن کس که از (خداوند) بخشنده پیمانی گرفته باشد» سوره مریم، آیه ۸۷.</ref> را بر مؤمنان تطبیق کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۸۲۰؛ کشف الاسرار، ج۶، ص۸۲. </ref>.		بنابر [[حدیثی]] از [[پیامبر]] {{صل}}، در قیامت و پیش از آنکه اجازه شفاعت به احدی داده شود، آن حضرت چند بار درخواست شفاعت کرده و نزد [[خدا]] پذیرفته می‌شود<ref> تفسیر عیاشی، ج۲، ص۳۱۰ - ۳۱۲؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود کسی که به شفاعت من [[ایمان]] نیاورد، خدا او را به شفاعت من نخواهد رساند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. [[اهل‌بیت پیامبر]] {{صل}} و دیگر [[پیامبران الهی]] نیز در قیامت از [[گنهکاران]] [[شفاعت]] کرده و برای آنان [[بخشایش]] می‌طبند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸.</ref>. شفاعت [[فرشتگان]] نیز به گونه مشروط برای کسانی است که مورد [[رضایت]] خداوندند: {{متن قرآن\|يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ}}<ref>«آینده و گذشته آنان را می‌داند و (آنان) جز برای کسی که (خداوند) از او خرسند باشد میانجیگری نمی‌کنند و خود از بیم او هراسانند» سوره انبیاء، آیه ۲۸.</ref>؛ زیرا شفاعت آنها نیز تنها پس از اجازه خدا اثربخش است: {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>، [[مؤمنان]] نیز براساس وعده‌ای که به آنها داده شده که به [[شهدا]] ([[شاهدان]] بر [[اعمال]])<ref>تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۷۵۸؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۳. </ref> ملحق می‌شوند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۷۳.</ref>، از دیگر شافعان قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ}}<ref>«و کسانی که به خداوند و پیامبرانش ایمان آورده‌اند، نزد پروردگار خویش همان راستگویان و شهیدانند؛ آنان راست پاداش و فروغشان؛ و آن کسان که کافر شدند و آیات ما را دروغ شمردند دوزخی‌اند» سوره حدید، آیه ۱۹.</ref>؛ زیرا شهدا نیز در [[قیامت]] در شمار کسانی‌اند که به [[شفاعت]] [[بندگان]] پرداخته و برای آنان [[بخشایش]] می‌طلبند: {{متن قرآن\|وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی که (مشرکان آنان را) به جای او (به پرستش) می‌خوانند اختیار میانجیگری ندارند مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.</ref> هر یک از مؤمنان توان شفاعت ۷۰<ref>جامع البیان، ج۱۶، ص۹۷؛ تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۶۴. </ref> یا ۷۰۰۰۰ نفر را دارد<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۰۷؛ المیزان، ج۱، ص۱۸۰. </ref>. کمترین [[مؤمن]] می‌تواند ۳۰ نفر را شفاعت کند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. برخی، [[آیه]] {{متن قرآن\|لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا}}<ref>«اختیار میانجیگری ندارند جز آن کس که از (خداوند) بخشنده پیمانی گرفته باشد» سوره مریم، آیه ۸۷.</ref> را بر مؤمنان تطبیق کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۸۲۰؛ کشف الاسرار، ج۶، ص۸۲. </ref>.

Bahmani: /* پیشینه اعتقاد به شفاعت */

2025-08-21T10:15:35Z

پیشینه اعتقاد به شفاعت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۵
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	پیروان ادیان آسمانی از دیرباز به این آموزه [[دینی]] اعتقاد [[راسخ]] داشتند. در [[کتاب مقدس]]، به موارد فراوانی اشاره شده که نشان دهنده پیشینه این اعتقاد است. از [[عهد قدیم]] و جدید برمی‌آید که اصل شفاعت [[انبیا]] و [[اوصیا]] و [[خواص]] از [[مؤمنان]]، نزد [[یهودیان]] و [[مسیحیان]]، [[ثابت]] بوده و در [[عهد]] [[ابراهیم]] {{ع}}ریشه داشته است.		پیروان ادیان آسمانی از دیرباز به این آموزه [[دینی]] اعتقاد [[راسخ]] داشتند. در [[کتاب مقدس]]، به موارد فراوانی اشاره شده که نشان دهنده پیشینه این اعتقاد است. از [[عهد قدیم]] و جدید برمی‌آید که اصل شفاعت [[انبیا]] و [[اوصیا]] و [[خواص]] از [[مؤمنان]]، نزد [[یهودیان]] و [[مسیحیان]]، [[ثابت]] بوده و در [[عهد]] [[ابراهیم]] {{ع}}ریشه داشته است.

	در عهد قدیم، در ماجرای [[کیفر]] [[قوم لوط]]، از [[حضرت ابراهیم]] به عنوان [[انسانی]] قدّیس یاد شده که [[دعا]] کرد [[نیکان]] آن [[قوم]] در کنار [[اشرار]] آنان به [[عذاب الهی]] دچار نشوند<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۱۸: ۲۳ - ۳۳. </ref>؛ همچنین به [[شفاعت]] [[زکریا]] برای [[بنی‌اسرائیل]] اشاره شده است<ref>قاموس الکتاب المقدس، ص۴۴۰ - ۴۴۱. </ref>. [[عهد جدید]]، [[قربانی]] شدن [[حضرت مسیح]] {{ع}} را برای شفاعت [[مسیحیان]] [[گناهکار]] و آن را موجب [[بی‌نیازی]] آنان از شفاعت دیگر شافعان شمرده است<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۵۲۵. </ref>. به نظر برخی، این [[عقیده]] را [[پولس]] [[مسیحی]] [[ابداع]] کرد<ref>العقائد الاسلامیه، ج۳، ص۳۰. </ref>. [[اعتقاد]] به شفاعت هرچند مردود، حتی میان اقوامی که به هیچ [[آیین آسمانی]] [[پایبندی]] ندارند نیز همواره وجود داشته است، چنان‌که این اعتقاد میان [[بت‌پرستان]] و [[مشرکان]] به صورتی گسترده مطرح بوده و [[قرآن کریم]] در چندین [[آیه]] به آن اشاره کرده است. آنان می‌پنداشتند [[پرستش]] [[بت‌ها]] و قربانی برای آنها موجب نزدیک شدن آنان به خداست: {{متن قرآن\|أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ}}<ref>«آگاه باش که دین ناب، از آن خداوند است و خداوند میان آنان که به جای او سرورانی گرفته‌اند (و می‌گویند) ما اینان را جز برای آنکه ما را به خداوند، نیک نزدیک گردانند نمی‌پرستیم، در آنچه اختلاف می‌ورزند داوری خواهد کرد؛ خداوند کسی را که دروغگوی بسیار ناسپاس است راهنمایی نمی‌کند» سوره زمر، آیه ۳.</ref> و با این [[اعمال]]، آنها نزد [[خدا]] برای مشرکان شفاعت خواهند کرد: {{متن قرآن\|أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ شُفَعَاءَ}}<ref>«یا (آن مشرکان) میانجی‌هایی به جای خداوند برگزیدند» سوره زمر، آیه ۴۳.</ref>.<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۵۰. </ref> به [[باور]] آنان، [[زندگی]] [[آخرت]] گونه‌ای از [[حیات دنیوی]] است که [[قانون]] اسباب و مسببات مادی و طبیعی بر آن [[حاکم]] است و از همین رو قربانی و [[هدایا]] را به [[خدایان]] خود تقدیم می‌کردند تا از [[گناهان]] آنان چشم بپوشند یا از آنان [[شفاعت]] کنند<ref>دایرة المعارف تشیع، ج۱۰، ص۶؛ التفسیر الکاشف، ج۶، ص۴۲۰. </ref>. [[مشرکان]] برای موجه نشان دادن [[اعتقاد]] به شفاعت [[بت‌ها]]، [[افسانه غرانیق]] را [[جعل]] کردند<ref>جامع البیان، ج۱۷، ص۱۳۱. </ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[حسن رضایی\|رضایی]]، [[شفاعت (مقاله)\|مقاله «شفاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶]].</ref>		در عهد قدیم، در ماجرای [[کیفر]] [[قوم لوط]]، از [[حضرت ابراهیم]] به عنوان [[انسانی]] قدّیس یاد شده که [[دعا]] کرد [[نیکان]] آن [[قوم]] در کنار [[اشرار]] آنان به [[عذاب الهی]] دچار نشوند<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۱۸: ۲۳ - ۳۳. </ref>؛ همچنین به [[شفاعت]] [[زکریا]] برای [[بنی‌اسرائیل]] اشاره شده است<ref>قاموس الکتاب المقدس، ص۴۴۰ - ۴۴۱. </ref>. [[عهد جدید]]، [[قربانی]] شدن [[حضرت مسیح]] {{ع}} را برای شفاعت [[مسیحیان]] [[گناهکار]] و آن را موجب [[بی‌نیازی]] آنان از شفاعت دیگر شافعان شمرده است<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۵۲۵. </ref>. به نظر برخی، این [[عقیده]] را [[پولس]] [[مسیحی]] [[ابداع]] کرد<ref>العقائد الاسلامیه، ج۳، ص۳۰. </ref>. [[اعتقاد]] به شفاعت هرچند مردود، حتی میان اقوامی که به هیچ [[آیین آسمانی]] پایبندی ندارند نیز همواره وجود داشته است، چنان‌که این اعتقاد میان [[بت‌پرستان]] و [[مشرکان]] به صورتی گسترده مطرح بوده و [[قرآن کریم]] در چندین [[آیه]] به آن اشاره کرده است. آنان می‌پنداشتند [[پرستش]] [[بت‌ها]] و قربانی برای آنها موجب نزدیک شدن آنان به خداست: {{متن قرآن\|أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ}}<ref>«آگاه باش که دین ناب، از آن خداوند است و خداوند میان آنان که به جای او سرورانی گرفته‌اند (و می‌گویند) ما اینان را جز برای آنکه ما را به خداوند، نیک نزدیک گردانند نمی‌پرستیم، در آنچه اختلاف می‌ورزند داوری خواهد کرد؛ خداوند کسی را که دروغگوی بسیار ناسپاس است راهنمایی نمی‌کند» سوره زمر، آیه ۳.</ref> و با این [[اعمال]]، آنها نزد [[خدا]] برای مشرکان شفاعت خواهند کرد: {{متن قرآن\|أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ شُفَعَاءَ}}<ref>«یا (آن مشرکان) میانجی‌هایی به جای خداوند برگزیدند» سوره زمر، آیه ۴۳.</ref>.<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۵۰. </ref> به [[باور]] آنان، [[زندگی]] [[آخرت]] گونه‌ای از [[حیات دنیوی]] است که [[قانون]] اسباب و مسببات مادی و طبیعی بر آن [[حاکم]] است و از همین رو قربانی و [[هدایا]] را به خدایان خود تقدیم می‌کردند تا از [[گناهان]] آنان چشم بپوشند یا از آنان [[شفاعت]] کنند<ref>دایرة المعارف تشیع، ج۱۰، ص۶؛ التفسیر الکاشف، ج۶، ص۴۲۰. </ref>. [[مشرکان]] برای موجه نشان دادن [[اعتقاد]] به شفاعت [[بت‌ها]]، [[افسانه غرانیق]] را جعل کردند<ref>جامع البیان، ج۱۷، ص۱۳۱. </ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[حسن رضایی\|رضایی]]، [[شفاعت (مقاله)\|مقاله «شفاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶]].</ref>

	== [[امیدبخشی]] و حرکت آفرینی اعتقاد به شفاعت ==		== [[امیدبخشی]] و حرکت آفرینی اعتقاد به شفاعت ==

Bahmani در ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۴

2025-08-21T10:14:47Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۲

2024-05-07T06:42:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = شفاعت		\| موضوع مرتبط = شفاعت
	\| عنوان مدخل = شفاعت		\| عنوان مدخل = شفاعت
	\| مداخل مرتبط = [[شفاعت در قرآن]] - [[شفاعت در ~~فقه اسلامی~~]] - [[شفاعت در ~~حدیث~~]] - [[شفاعت در کلام اسلامی]] - [[شفاعت در اخلاق اسلامی]] - [[شفاعت در معارف و سیره حسینی]] - [[شفاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[شفاعت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[شفاعت در قرآن]] - [[شفاعت در حدیث]] - [[شفاعت در فقه اسلامی]] - [[شفاعت در کلام اسلامی]] - [[شفاعت در اخلاق اسلامی]] - [[شفاعت در معارف و سیره حسینی]] - [[شفاعت در معارف و سیره رضوی]] - [[شفاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[شفاعت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* نتیجه */

2023-11-21T05:07:25Z

نتیجه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۷
خط ۳۵۰:		خط ۳۵۰:
	# [[توبه]] به درگاه ربوبی، راهی برای بهره مندی از [[شفاعت]] [[پیامبر]]: «{{متن قرآن\|وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>.		# [[توبه]] به درگاه ربوبی، راهی برای بهره مندی از [[شفاعت]] [[پیامبر]]: «{{متن قرآن\|وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>.
	# [[محمد]] برخوردار از [[مقام شفاعت]] از سوی [[خداوند]]: «{{متن قرآن\|وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا}}<ref>«و اگر بخشش و بخشایش خداوند بر تو نبود گروهی از ایشان به بیراه کردن تو کوشیده بودند حال آنکه جز خودشان را بیراه نمی‌کنند و به تو هیچ زیانی نمی‌رسانند و خداوند کتاب و فرزانگی بر تو فرو فرستاد و به تو چیزی آموخت که نمی‌دانستی و بخشش خداوند بر تو سترگ است» سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>.<ref>در تفسیر روح المعانی آمده است «وَ کٰانَ فَضْلُ اللٰهِ عَلَیک عَظِیماً» فضل عظیم باهیج عبارتی قابل توصیف نیست وباهیچ ضمیر اشاره ای نمی‌شود به آن اشاره کرد وازنمونه - فضل عظیم - نبوت عامه... وشفاعت بزرگ روز قیامت است: (تفسیر روح المعانی ج ۳ ص ۱۳۹)</ref>.... {{متن قرآن\|وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}}<ref>«آیا برای مردم شگرف است به مردی از آنان وحی کنیم که به مردم هشدار بده و مؤمنان را آگاه ساز که نزد پروردگارشان پایگاهی راستین دارند؛ کافران می‌گویند: بی‌گمان این جادوگری آشکار است» سوره یونس، آیه ۲.</ref>.<ref>برخی گویند: «قَدَمَ صِدْقٍ» یعنی شفاعت محمد {{صل}} در روز قیامت. و این وجهی است که ابو سعید خدری گفته و از امام صادق {{ع}} نیز روایت شده". (ترجمه مجمع البیان ج ۱۱ ص ۲۵۳.</ref>...{{متن قرآن\|وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى}}<ref>«و زودا که پروردگارت به تو (اختیار میانجیگری) ببخشد و تو خرسند گردی» سوره ضحی، آیه ۵.</ref>.<ref>حارث بن شریح از محمد بن علی (ابن الحنفیه) روایت نموده که او گفت ای اهل عراق شما گمان میکنید که امیدوارترین آیه در کتاب خدای عز و جل آیه (یٰا عِبٰادِی الذِینَ أَسْرَفُوا عَلیٰ أَنْفُسِهِمْ...) و ما خاندان رسالت و اهل نبوت {{عم}} می‌گوییم ارجی و امیدوارترین آیه در کتاب خدا، آیه (وَ لَسَوْفَ یعْطِیک رَبک فَتَرْضیٰ) و آن قسم بخدا که شفاعت است هر آینه آن را عطا فرماید در اهل لا اله الا الله تا بگوید راضی شدم ". (ترجمه مجمع البیان ج ۲۷ ص ۱۴۱).</ref>. {{متن قرآن\|إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ}}<ref>«ما به تو «کوثر» دادیم» سوره کوثر، آیه ۱.</ref>.<ref>و از حضرت صادق {{ع}} روایت شده که آن شفاعت است. (ترجمه مجمع البیان ج ۲۷ ص ۵ ۳۱۳)</ref>		# [[محمد]] برخوردار از [[مقام شفاعت]] از سوی [[خداوند]]: «{{متن قرآن\|وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا}}<ref>«و اگر بخشش و بخشایش خداوند بر تو نبود گروهی از ایشان به بیراه کردن تو کوشیده بودند حال آنکه جز خودشان را بیراه نمی‌کنند و به تو هیچ زیانی نمی‌رسانند و خداوند کتاب و فرزانگی بر تو فرو فرستاد و به تو چیزی آموخت که نمی‌دانستی و بخشش خداوند بر تو سترگ است» سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>.<ref>در تفسیر روح المعانی آمده است «وَ کٰانَ فَضْلُ اللٰهِ عَلَیک عَظِیماً» فضل عظیم باهیج عبارتی قابل توصیف نیست وباهیچ ضمیر اشاره ای نمی‌شود به آن اشاره کرد وازنمونه - فضل عظیم - نبوت عامه... وشفاعت بزرگ روز قیامت است: (تفسیر روح المعانی ج ۳ ص ۱۳۹)</ref>.... {{متن قرآن\|وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}}<ref>«آیا برای مردم شگرف است به مردی از آنان وحی کنیم که به مردم هشدار بده و مؤمنان را آگاه ساز که نزد پروردگارشان پایگاهی راستین دارند؛ کافران می‌گویند: بی‌گمان این جادوگری آشکار است» سوره یونس، آیه ۲.</ref>.<ref>برخی گویند: «قَدَمَ صِدْقٍ» یعنی شفاعت محمد {{صل}} در روز قیامت. و این وجهی است که ابو سعید خدری گفته و از امام صادق {{ع}} نیز روایت شده". (ترجمه مجمع البیان ج ۱۱ ص ۲۵۳.</ref>...{{متن قرآن\|وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى}}<ref>«و زودا که پروردگارت به تو (اختیار میانجیگری) ببخشد و تو خرسند گردی» سوره ضحی، آیه ۵.</ref>.<ref>حارث بن شریح از محمد بن علی (ابن الحنفیه) روایت نموده که او گفت ای اهل عراق شما گمان میکنید که امیدوارترین آیه در کتاب خدای عز و جل آیه (یٰا عِبٰادِی الذِینَ أَسْرَفُوا عَلیٰ أَنْفُسِهِمْ...) و ما خاندان رسالت و اهل نبوت {{عم}} می‌گوییم ارجی و امیدوارترین آیه در کتاب خدا، آیه (وَ لَسَوْفَ یعْطِیک رَبک فَتَرْضیٰ) و آن قسم بخدا که شفاعت است هر آینه آن را عطا فرماید در اهل لا اله الا الله تا بگوید راضی شدم ". (ترجمه مجمع البیان ج ۲۷ ص ۱۴۱).</ref>. {{متن قرآن\|إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ}}<ref>«ما به تو «کوثر» دادیم» سوره کوثر، آیه ۱.</ref>.<ref>و از حضرت صادق {{ع}} روایت شده که آن شفاعت است. (ترجمه مجمع البیان ج ۲۷ ص ۵ ۳۱۳)</ref>
	# در قلمرو [[شفاعت]] [[پیامبر]]، جایی برای [[منافقان]] خاص و یا [[مشرکان]] نیست. «{{متن قرآن\|اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ}}<ref>«چه برای آنان آمرزش بخواهی چه نخواهی (سودی ندارد زیرا) اگر هفتاد بار برای آنها آمرزش بخواهی هیچ‌گاه خداوند آنان را نخواهد آمرزید؛ این از آن روست که آنان به خداوند و پیامبرش کافر شده‌اند و خداوند این گروه نافرمان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۸۰.</ref>... {{متن قرآن\|مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ}}<ref>«پیامبر و مؤمنان نباید برای مشرکان پس از آنکه بر ایشان آشکار شد که آنان دوزخیند آمرزش بخواهند هر چند خویشاوند باشند» سوره توبه، آیه ۱۱۳.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ~~ج۱،~~ ص ۸۰۷.</ref>		# در قلمرو [[شفاعت]] [[پیامبر]]، جایی برای [[منافقان]] خاص و یا [[مشرکان]] نیست. «{{متن قرآن\|اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ}}<ref>«چه برای آنان آمرزش بخواهی چه نخواهی (سودی ندارد زیرا) اگر هفتاد بار برای آنها آمرزش بخواهی هیچ‌گاه خداوند آنان را نخواهد آمرزید؛ این از آن روست که آنان به خداوند و پیامبرش کافر شده‌اند و خداوند این گروه نافرمان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۸۰.</ref>... {{متن قرآن\|مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ}}<ref>«پیامبر و مؤمنان نباید برای مشرکان پس از آنکه بر ایشان آشکار شد که آنان دوزخیند آمرزش بخواهند هر چند خویشاوند باشند» سوره توبه، آیه ۱۱۳.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۸۰۷.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* منابع */

2023-11-21T05:06:56Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۳۵۴:		خط ۳۵۴:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]		# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱''']]
	# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[حسن رضایی\|رضایی]]، [[شفاعت (مقاله)\|مقاله «شفاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶]]		# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[حسن رضایی\|رضایی]]، [[شفاعت (مقاله)\|مقاله «شفاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶]]
	# [[پرونده:1313.jpg\|22px]] [[فرهنگ قرآن ج۱۷ (کتاب)\|'''فرهنگ قرآن ج۱۷''']]		# [[پرونده:1313.jpg\|22px]] [[فرهنگ قرآن ج۱۷ (کتاب)\|'''فرهنگ قرآن ج۱۷''']]

Bahmani در ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۶

2023-11-21T05:06:21Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۲۱

2023-10-21T05:21:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = شفاعت		\| موضوع مرتبط = شفاعت
	\| عنوان مدخل = [[شفاعت]]		\| عنوان مدخل = شفاعت
	\| مداخل مرتبط = [[شفاعت در قرآن]] - [[شفاعت در حدیث]] - [[شفاعت در کلام اسلامی]] - [[شفاعت در اخلاق اسلامی]] - [[شفاعت در معارف و سیره حسینی]] - [[شفاعت در معارف دعا و زیارات]]		\| مداخل مرتبط = [[شفاعت در قرآن]] - [[شفاعت در فقه اسلامی]] - [[شفاعت در حدیث]] - [[شفاعت در کلام اسلامی]] - [[شفاعت در اخلاق اسلامی]] - [[شفاعت در معارف و سیره حسینی]] - [[شفاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[شفاعت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۳۶۳:		خط ۳۶۳:

	[[رده:مدخل‌های درجه دو دانشنامه]]		[[رده:مدخل‌های درجه دو دانشنامه]]
	[[رده: شفاعت]]		[[رده:شفاعت]]
	[[رده:مدخل‌های قرآنی دانشنامه]]		[[رده:مدخل‌های قرآنی دانشنامه]]

Wasity: جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

2022-11-12T14:14:57Z

جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۴
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	بنابر [[حدیثی]] از [[پیامبر]] {{صل}}، در قیامت و پیش از آنکه اجازه شفاعت به احدی داده شود، آن حضرت چند بار درخواست شفاعت کرده و نزد [[خدا]] پذیرفته می‌شود<ref> تفسیر عیاشی، ج۲، ص۳۱۰ - ۳۱۲؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود کسی که به شفاعت من [[ایمان]] نیاورد، خدا او را به شفاعت من نخواهد رساند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. [[اهل‌بیت پیامبر]] {{صل}} و دیگر [[پیامبران الهی]] نیز در قیامت از [[گنهکاران]] [[شفاعت]] کرده و برای آنان [[بخشایش]] می‌طبند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸.</ref>. شفاعت [[فرشتگان]] نیز به گونه مشروط برای کسانی است که مورد [[رضایت]] خداوندند: {{متن قرآن\|يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ}}<ref>«آینده و گذشته آنان را می‌داند و (آنان) جز برای کسی که (خداوند) از او خرسند باشد میانجیگری نمی‌کنند و خود از بیم او هراسانند» سوره انبیاء، آیه ۲۸.</ref>؛ زیرا شفاعت آنها نیز تنها پس از اجازه خدا اثربخش است: {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>، [[مؤمنان]] نیز براساس وعده‌ای که به آنها داده شده که به [[شهدا]] ([[شاهدان]] بر [[اعمال]])<ref>تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۷۵۸؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۳. </ref> ملحق می‌شوند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۷۳.</ref>، از دیگر شافعان قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ}}<ref>«و کسانی که به خداوند و پیامبرانش ایمان آورده‌اند، نزد پروردگار خویش همان راستگویان و شهیدانند؛ آنان راست پاداش و فروغشان؛ و آن کسان که کافر شدند و آیات ما را دروغ شمردند دوزخی‌اند» سوره حدید، آیه ۱۹.</ref>؛ زیرا شهدا نیز در [[قیامت]] در شمار کسانی‌اند که به [[شفاعت]] [[بندگان]] پرداخته و برای آنان [[بخشایش]] می‌طلبند: {{متن قرآن\|وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی که (مشرکان آنان را) به جای او (به پرستش) می‌خوانند اختیار میانجیگری ندارند مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.</ref> هر یک از مؤمنان توان شفاعت ۷۰<ref>جامع البیان، ج۱۶، ص۹۷؛ تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۶۴. </ref> یا ۷۰۰۰۰ نفر را دارد<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۰۷؛ المیزان، ج۱، ص۱۸۰. </ref>. کمترین [[مؤمن]] می‌تواند ۳۰ نفر را شفاعت کند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. برخی، [[آیه]] {{متن قرآن\|لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا}}<ref>«اختیار میانجیگری ندارند جز آن کس که از (خداوند) بخشنده پیمانی گرفته باشد» سوره مریم، آیه ۸۷.</ref> را بر مؤمنان [[تطبیق]] کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۸۲۰؛ کشف الاسرار، ج۶، ص۸۲. </ref>.		بنابر [[حدیثی]] از [[پیامبر]] {{صل}}، در قیامت و پیش از آنکه اجازه شفاعت به احدی داده شود، آن حضرت چند بار درخواست شفاعت کرده و نزد [[خدا]] پذیرفته می‌شود<ref> تفسیر عیاشی، ج۲، ص۳۱۰ - ۳۱۲؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود کسی که به شفاعت من [[ایمان]] نیاورد، خدا او را به شفاعت من نخواهد رساند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. [[اهل‌بیت پیامبر]] {{صل}} و دیگر [[پیامبران الهی]] نیز در قیامت از [[گنهکاران]] [[شفاعت]] کرده و برای آنان [[بخشایش]] می‌طبند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸.</ref>. شفاعت [[فرشتگان]] نیز به گونه مشروط برای کسانی است که مورد [[رضایت]] خداوندند: {{متن قرآن\|يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ}}<ref>«آینده و گذشته آنان را می‌داند و (آنان) جز برای کسی که (خداوند) از او خرسند باشد میانجیگری نمی‌کنند و خود از بیم او هراسانند» سوره انبیاء، آیه ۲۸.</ref>؛ زیرا شفاعت آنها نیز تنها پس از اجازه خدا اثربخش است: {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>، [[مؤمنان]] نیز براساس وعده‌ای که به آنها داده شده که به [[شهدا]] ([[شاهدان]] بر [[اعمال]])<ref>تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۷۵۸؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۳. </ref> ملحق می‌شوند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۷۳.</ref>، از دیگر شافعان قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ}}<ref>«و کسانی که به خداوند و پیامبرانش ایمان آورده‌اند، نزد پروردگار خویش همان راستگویان و شهیدانند؛ آنان راست پاداش و فروغشان؛ و آن کسان که کافر شدند و آیات ما را دروغ شمردند دوزخی‌اند» سوره حدید، آیه ۱۹.</ref>؛ زیرا شهدا نیز در [[قیامت]] در شمار کسانی‌اند که به [[شفاعت]] [[بندگان]] پرداخته و برای آنان [[بخشایش]] می‌طلبند: {{متن قرآن\|وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی که (مشرکان آنان را) به جای او (به پرستش) می‌خوانند اختیار میانجیگری ندارند مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.</ref> هر یک از مؤمنان توان شفاعت ۷۰<ref>جامع البیان، ج۱۶، ص۹۷؛ تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۶۴. </ref> یا ۷۰۰۰۰ نفر را دارد<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۰۷؛ المیزان، ج۱، ص۱۸۰. </ref>. کمترین [[مؤمن]] می‌تواند ۳۰ نفر را شفاعت کند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. برخی، [[آیه]] {{متن قرآن\|لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا}}<ref>«اختیار میانجیگری ندارند جز آن کس که از (خداوند) بخشنده پیمانی گرفته باشد» سوره مریم، آیه ۸۷.</ref> را بر مؤمنان [[تطبیق]] کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۸۲۰؛ کشف الاسرار، ج۶، ص۸۲. </ref>.

	شهدا<ref>الخصال، ص۱۵۶؛ تفسیر قرطبی، ج۱، ص۳۷۸؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۴. </ref> (کشته شدگان در [[راه خدا]]) و [[ذریه]] [[رسول اکرم]] {{صل}} غیر از [[اهل بیت]] {{عم}}<ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۹. </ref> از دیگر شفاعت کنندگان در قیامت‌اند. [[حدیثی]] مشهور از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[شفاعت]] را حتی برای [[فرزندان]] سقط شده مؤمنان نیز ثابت می‌داند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۷۹. </ref>. [[مسلمان]] [[خطاکار]] به سبب گناهانش، مدتی گرفتار [[عذاب]] [[دوزخ]] است و پس از آن، بر اثر [[رحمت الهی]] مشمول [[شفاعت]] [[رسول خدا]] {{صل}} شده و از [[جهنم]] [[نجات]] خواهد یافت<ref>~~تاویل~~ مشکل القرآن، ص۵۳؛ شرح العقیدة الطحاویه، ص۲۵۲ - ۲۶۲. </ref>. براساس [[روایات]]، [[قرآن کریم]] نیز در [[قیامت]] از پیروانش شفاعت خواهد کرد<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۷۶. </ref>. در روایتی از [[رسول اکرم]] {{صل}}<ref>الکافی، ج۲، ص۵۹۸. </ref>، از قرآن کریم، با عنوان «شافع مُشَفَّع» (شفاعت کننده‌ای که شفاعتش پذیرفته می‌شود) تعبیر شده است<ref>اطیب البیان، ج۱، ص۶۱. </ref>. [[عالمان دینی]] نیز به هر [[میزان]] که آموزه‌ای [[دینی]] به [[بندگان]] آموخته باشند، [[حق]] شفاعت دارند<ref>تاج التراجم، ج۱، ص۵؛ تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۷۵۸.</ref>. اما شفاعت مردود از نظر [[قرآن]]، همانند شفاعت بتانی است که [[مشرکان]] آنها را به جای [[خدا]] می‌پرستند، در حالی که اجازه شفاعت ندارند: {{متن قرآن\|وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی که (مشرکان آنان را) به جای او (به پرستش) می‌خوانند اختیار میانجیگری ندارند مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.</ref> خدا به [[پیامبر]] {{صل}} فرموده است از مشرکان بپرسد آیا [[بت‌ها]] را شفاعت‌گر خود می‌پندارند، هرچند آنها [[مالک]] چیزی نباشند و از [[عقل]] و [[شعور]] بهره‌ای نداشته باشند: {{متن قرآن\|أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ شُفَعَاءَ قُلْ أَوَلَوْ كَانُوا لَا يَمْلِكُونَ شَيْئًا وَلَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«یا (آن مشرکان) میانجی‌هایی به جای خداوند برگزیدند بگو: و آیا اگر چه اختیار چیزی را نمی‌داشتند و خرد نمی‌ورزیدند (باز هم آنان را میانجی می‌گزیدید)؟» سوره زمر، آیه ۴۳.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[حسن رضایی\|رضایی]]، [[شفاعت (مقاله)\|مقاله «شفاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶.</ref>		شهدا<ref>الخصال، ص۱۵۶؛ تفسیر قرطبی، ج۱، ص۳۷۸؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۴. </ref> (کشته شدگان در [[راه خدا]]) و [[ذریه]] [[رسول اکرم]] {{صل}} غیر از [[اهل بیت]] {{عم}}<ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۹. </ref> از دیگر شفاعت کنندگان در قیامت‌اند. [[حدیثی]] مشهور از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[شفاعت]] را حتی برای [[فرزندان]] سقط شده مؤمنان نیز ثابت می‌داند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۷۹. </ref>. [[مسلمان]] [[خطاکار]] به سبب گناهانش، مدتی گرفتار [[عذاب]] [[دوزخ]] است و پس از آن، بر اثر [[رحمت الهی]] مشمول [[شفاعت]] [[رسول خدا]] {{صل}} شده و از [[جهنم]] [[نجات]] خواهد یافت<ref>تأویل مشکل القرآن، ص۵۳؛ شرح العقیدة الطحاویه، ص۲۵۲ - ۲۶۲. </ref>. براساس [[روایات]]، [[قرآن کریم]] نیز در [[قیامت]] از پیروانش شفاعت خواهد کرد<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۷۶. </ref>. در روایتی از [[رسول اکرم]] {{صل}}<ref>الکافی، ج۲، ص۵۹۸. </ref>، از قرآن کریم، با عنوان «شافع مُشَفَّع» (شفاعت کننده‌ای که شفاعتش پذیرفته می‌شود) تعبیر شده است<ref>اطیب البیان، ج۱، ص۶۱. </ref>. [[عالمان دینی]] نیز به هر [[میزان]] که آموزه‌ای [[دینی]] به [[بندگان]] آموخته باشند، [[حق]] شفاعت دارند<ref>تاج التراجم، ج۱، ص۵؛ تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۷۵۸.</ref>. اما شفاعت مردود از نظر [[قرآن]]، همانند شفاعت بتانی است که [[مشرکان]] آنها را به جای [[خدا]] می‌پرستند، در حالی که اجازه شفاعت ندارند: {{متن قرآن\|وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی که (مشرکان آنان را) به جای او (به پرستش) می‌خوانند اختیار میانجیگری ندارند مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.</ref> خدا به [[پیامبر]] {{صل}} فرموده است از مشرکان بپرسد آیا [[بت‌ها]] را شفاعت‌گر خود می‌پندارند، هرچند آنها [[مالک]] چیزی نباشند و از [[عقل]] و [[شعور]] بهره‌ای نداشته باشند: {{متن قرآن\|أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ شُفَعَاءَ قُلْ أَوَلَوْ كَانُوا لَا يَمْلِكُونَ شَيْئًا وَلَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«یا (آن مشرکان) میانجی‌هایی به جای خداوند برگزیدند بگو: و آیا اگر چه اختیار چیزی را نمی‌داشتند و خرد نمی‌ورزیدند (باز هم آنان را میانجی می‌گزیدید)؟» سوره زمر، آیه ۴۳.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[حسن رضایی\|رضایی]]، [[شفاعت (مقاله)\|مقاله «شفاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶.</ref>

	== شرایط شفاعت کنندگان ==		== شرایط شفاعت کنندگان ==

Wasity: جایگزینی متن - 'تجدید' به 'تجدید'

2022-09-08T10:29:42Z

جایگزینی متن - 'تجدید' به 'تجدید'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۵۹
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	[[رحمت خدا]] شامل همه [[انسان‌ها]] می‌شود: {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}<ref>«کسانی که عرش خداوند را برمی‌دارند و پیرامونیان آن، با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و بدو ایمان می‌آورند و برای مؤمنان آمرزش می‌خواهند که: پروردگارا! بخشایش و دانش تو همه چیز را فراگیر است پس، آنان را که توبه آورده و از راه تو پیروی کرده‌اند بیامرز و از عذاب دوزخ باز دار» سوره غافر، آیه ۷.</ref>، مگر کسانی که قابلیت [[پاکی]] را از دست داده باشند. بنابراین هیچ مانعی برای جریان [[رحمت]] و [[بخشایش الهی]] از طریق [[انبیا]] و اولیایش و قبول شفاعت ایشان در [[حق]] [[بندگان]] [[خطاکار]] وجود ندارد<ref>الشفاعه، ص۳۹ - ۴۰. </ref>. از سوی دیگر، [[دنیا]] و جاذبه‌های مادی موجب ابتلای گسترده بندگان به [[گناه]] و [[قصور]] در [[عبادت]] می‌گردد و اگر [[رحمت الهی]] به واسطه شفاعت [[بندگان خاص]] خود شامل آنها نشود، دچار [[شقاوت]] و [[اهل]] [[دوزخ]] می‌شوند؛ همچنین اگر قرار باشد [[خداوند]] در [[محاسبه اعمال]] بندگان [[سختگیری]] کند، هیچ جنبنده‌ای روی [[زمین]] نمی‌ماند<ref>الشفاعه، ص۳۶ - ۳۷.</ref>. بنابراین و با توجه به عارضی بودن [[آثار گناه]] و [[خطا]]، می‌توان آن را به واسطه اموری مانند شفاعت زایل کرد و به [[فطرت]] نخستین بازگشت<ref>نک: مجموعه آثار، ج۱، ص۲۵۵ - ۲۵۶، ۲۵۸، «عدل الهی».</ref>، زیرا همان‌گونه که [[بدن انسان]]، در ابتدای [[تولد]] سالم و [[مرض]]، عارض بر مزاج است، نفس او نیز در ابتدا، [[پاک]] و از گناه و [[خطا]] مبراست و [[گناه]] و [[انحراف]] بر او عارض می‌شوند: {{متن قرآن\| فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref>، چنان که برپایه [[روایت نبوی]] {{صل}} [[کودکان]] بر اساس [[فطرت]] ([[شناخت]] صحیح) متولد می‌شوند و والدینشان آنها را از این فطرت بازگردانده و [[یهودی]]، [[نصرانی]] و مجوسی می‌کنند<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲ - ۱۳؛ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۴۹. </ref>. اکنون با توجه به اینکه انسان‌های غیرمعصوم در معرض ارتکاب گناه‌اند، اگر به اموری که موجب [[پاک]] کردن گناهانشان است [[اعتقاد]] نداشته باشند، [[ناامیدی]] آنان را در برمی‌گیرد، در حالی که [[یأس از رحمت الهی]] از [[گناهان کبیره]] است و [[مأیوسان]] از [[رحمت الهی]] [[گمراهان]] هستند: {{متن قرآن\| وَمَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ}}<ref>«و جز گمراهان چه کسی از بخشایش پروردگار خویش ناامید می‌گردد؟» سوره حجر، آیه ۵۶.</ref>.		[[رحمت خدا]] شامل همه [[انسان‌ها]] می‌شود: {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}<ref>«کسانی که عرش خداوند را برمی‌دارند و پیرامونیان آن، با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و بدو ایمان می‌آورند و برای مؤمنان آمرزش می‌خواهند که: پروردگارا! بخشایش و دانش تو همه چیز را فراگیر است پس، آنان را که توبه آورده و از راه تو پیروی کرده‌اند بیامرز و از عذاب دوزخ باز دار» سوره غافر، آیه ۷.</ref>، مگر کسانی که قابلیت [[پاکی]] را از دست داده باشند. بنابراین هیچ مانعی برای جریان [[رحمت]] و [[بخشایش الهی]] از طریق [[انبیا]] و اولیایش و قبول شفاعت ایشان در [[حق]] [[بندگان]] [[خطاکار]] وجود ندارد<ref>الشفاعه، ص۳۹ - ۴۰. </ref>. از سوی دیگر، [[دنیا]] و جاذبه‌های مادی موجب ابتلای گسترده بندگان به [[گناه]] و [[قصور]] در [[عبادت]] می‌گردد و اگر [[رحمت الهی]] به واسطه شفاعت [[بندگان خاص]] خود شامل آنها نشود، دچار [[شقاوت]] و [[اهل]] [[دوزخ]] می‌شوند؛ همچنین اگر قرار باشد [[خداوند]] در [[محاسبه اعمال]] بندگان [[سختگیری]] کند، هیچ جنبنده‌ای روی [[زمین]] نمی‌ماند<ref>الشفاعه، ص۳۶ - ۳۷.</ref>. بنابراین و با توجه به عارضی بودن [[آثار گناه]] و [[خطا]]، می‌توان آن را به واسطه اموری مانند شفاعت زایل کرد و به [[فطرت]] نخستین بازگشت<ref>نک: مجموعه آثار، ج۱، ص۲۵۵ - ۲۵۶، ۲۵۸، «عدل الهی».</ref>، زیرا همان‌گونه که [[بدن انسان]]، در ابتدای [[تولد]] سالم و [[مرض]]، عارض بر مزاج است، نفس او نیز در ابتدا، [[پاک]] و از گناه و [[خطا]] مبراست و [[گناه]] و [[انحراف]] بر او عارض می‌شوند: {{متن قرآن\| فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref>، چنان که برپایه [[روایت نبوی]] {{صل}} [[کودکان]] بر اساس [[فطرت]] ([[شناخت]] صحیح) متولد می‌شوند و والدینشان آنها را از این فطرت بازگردانده و [[یهودی]]، [[نصرانی]] و مجوسی می‌کنند<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲ - ۱۳؛ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۴۹. </ref>. اکنون با توجه به اینکه انسان‌های غیرمعصوم در معرض ارتکاب گناه‌اند، اگر به اموری که موجب [[پاک]] کردن گناهانشان است [[اعتقاد]] نداشته باشند، [[ناامیدی]] آنان را در برمی‌گیرد، در حالی که [[یأس از رحمت الهی]] از [[گناهان کبیره]] است و [[مأیوسان]] از [[رحمت الهی]] [[گمراهان]] هستند: {{متن قرآن\| وَمَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ}}<ref>«و جز گمراهان چه کسی از بخشایش پروردگار خویش ناامید می‌گردد؟» سوره حجر، آیه ۵۶.</ref>.

	[[قرآن کریم]] همواره در صدد زدودن ناامیدی [[انسان‌ها]] از رحمت الهی است: {{متن قرآن\|قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}<ref>«بگو: ای بندگان من که با خویش گزافکاری کرده‌اید! از بخشایش خداوند ناامید نباشید که خداوند همه گناهان را می‌آمرزد؛ بی‌گمان اوست که آمرزنده بخشاینده است» سوره زمر، آیه ۵۳.</ref>، زدودن ناامیدی، با عواملی مانند [[شفاعت]] است تا [[انسان]] برای [[سعادت]] خود در پی اموری باشد که با [[توسل]] به آن، گناه و خطایش بخشوده شود و همزمان در [[اعمال]] و رفتارش [[تجدید]] نظر کرده و برای جبران خطاهایش قدم بردارد<ref> الشفاعه، ص۴۱ - ۴۲. </ref>، هر چند گاهی این [[عقیده]] دچار انحراف شده و به [[پرستش]] [[بت‌ها]] انجامیده است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى}}<ref>«خداوند میان آنان که به جای او سرورانی گرفته‌اند (و می‌گویند) ما اینان را جز برای آنکه ما را به خداوند، نیک نزدیک گردانند نمی‌پرستیم» سوره زمر، آیه ۳.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[حسن رضایی\|رضایی]]، [[شفاعت (مقاله)\|مقاله «شفاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶.</ref>		[[قرآن کریم]] همواره در صدد زدودن ناامیدی [[انسان‌ها]] از رحمت الهی است: {{متن قرآن\|قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}<ref>«بگو: ای بندگان من که با خویش گزافکاری کرده‌اید! از بخشایش خداوند ناامید نباشید که خداوند همه گناهان را می‌آمرزد؛ بی‌گمان اوست که آمرزنده بخشاینده است» سوره زمر، آیه ۵۳.</ref>، زدودن ناامیدی، با عواملی مانند [[شفاعت]] است تا [[انسان]] برای [[سعادت]] خود در پی اموری باشد که با [[توسل]] به آن، گناه و خطایش بخشوده شود و همزمان در [[اعمال]] و رفتارش تجدید نظر کرده و برای جبران خطاهایش قدم بردارد<ref> الشفاعه، ص۴۱ - ۴۲. </ref>، هر چند گاهی این [[عقیده]] دچار انحراف شده و به [[پرستش]] [[بت‌ها]] انجامیده است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى}}<ref>«خداوند میان آنان که به جای او سرورانی گرفته‌اند (و می‌گویند) ما اینان را جز برای آنکه ما را به خداوند، نیک نزدیک گردانند نمی‌پرستیم» سوره زمر، آیه ۳.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[حسن رضایی\|رضایی]]، [[شفاعت (مقاله)\|مقاله «شفاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶.</ref>

	== اقسام [[شفاعت]] و شفاعت کنندگان ==		== اقسام [[شفاعت]] و شفاعت کنندگان ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۷
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	# [[قرآن]]: {{متن قرآن\|يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«خداوند با آن (روشنایی) هر کسی را که پی خشنودی وی باشد به راه‌های بی‌گزند، راهنمایی می‌کند و آنان را به اراده خویش از تیرگی ‌ها به سوی روشنایی بیرون می‌آورد و آنها را به راهی راست رهنمون می‌گردد» سوره مائده، آیه ۱۶.</ref> و هر چیزی که با [[عمل صالح]] مرتبط است؛ مانند [[مساجد]]، مکان‌های متبرک و روزهای باشرافت، [[پیامبران]] با [[استغفار]] برای امت‌هایشان: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>، [[ملائکه]] با استغفارشان برای [[مؤمنان]]: {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}<ref>«کسانی که عرش خداوند را برمی‌دارند و پیرامونیان آن، با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و بدو ایمان می‌آورند و برای مؤمنان آمرزش می‌خواهند که: پروردگارا! بخشایش و دانش تو همه چیز را فراگیر است پس، آنان را که توبه آورده و از راه تو پیروی کرده‌اند بیامرز و از عذاب دوزخ باز دار» سوره غافر، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَالْمَلَائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَلَا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}<ref>«نزدیک است که آسمان‌ها بر فراز سرشان بشکافند و فرشتگان با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و برای هر کس که در زمین است آمرزش می‌خواهند؛ آگاه باشید که بی‌گمان خداوند است که آمرزنده بخشاینده است» سوره شوری، آیه ۵.</ref> و [[مؤمنان]] که برای خود و [[برادران ایمانی]] خویش [[استغفار]] می‌کنند: {{متن قرآن\|وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا}}<ref>«از ما درگذر و ما را بیامرز و بر ما ببخشای؛ تو سرور مایی» سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref> <ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۱ - ۱۷۲.</ref>.		# [[قرآن]]: {{متن قرآن\|يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«خداوند با آن (روشنایی) هر کسی را که پی خشنودی وی باشد به راه‌های بی‌گزند، راهنمایی می‌کند و آنان را به اراده خویش از تیرگی ‌ها به سوی روشنایی بیرون می‌آورد و آنها را به راهی راست رهنمون می‌گردد» سوره مائده، آیه ۱۶.</ref> و هر چیزی که با [[عمل صالح]] مرتبط است؛ مانند [[مساجد]]، مکان‌های متبرک و روزهای باشرافت، [[پیامبران]] با [[استغفار]] برای امت‌هایشان: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>، [[ملائکه]] با استغفارشان برای [[مؤمنان]]: {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}<ref>«کسانی که عرش خداوند را برمی‌دارند و پیرامونیان آن، با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و بدو ایمان می‌آورند و برای مؤمنان آمرزش می‌خواهند که: پروردگارا! بخشایش و دانش تو همه چیز را فراگیر است پس، آنان را که توبه آورده و از راه تو پیروی کرده‌اند بیامرز و از عذاب دوزخ باز دار» سوره غافر، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن\|تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَالْمَلَائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَلَا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}<ref>«نزدیک است که آسمان‌ها بر فراز سرشان بشکافند و فرشتگان با سپاس پروردگارشان را به پاکی می‌ستایند و برای هر کس که در زمین است آمرزش می‌خواهند؛ آگاه باشید که بی‌گمان خداوند است که آمرزنده بخشاینده است» سوره شوری، آیه ۵.</ref> و [[مؤمنان]] که برای خود و [[برادران ایمانی]] خویش [[استغفار]] می‌کنند: {{متن قرآن\|وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا}}<ref>«از ما درگذر و ما را بیامرز و بر ما ببخشای؛ تو سرور مایی» سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref> <ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۱ - ۱۷۲.</ref>.

	[[شفاعت]] در [[قیامت]] نیز عامل [[بخشایش]] [[گناهان]] مؤمنان و نجاتشان از هول و فزع [[روز قیامت]] و آثار گناهانشان است<ref>التفسیر المظهری، ج۵، ص۴۷۲ - ۴۷۳. </ref>. بر اساس برخی [[روایات]]، [[بندگان]] فراوانی نیز شفاعت می‌شوند که ذره‌ای خیر در [[قلب]] آنان باشد یا حتی تنها کلمه {{متن قرآن\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}<ref>«هیچ خدایی جز خداوند نیست» سوره صافات، آیه ۳۵.</ref> را گفته باشند<ref>صحیح البخاری، ج۸، ص۱۷۲ - ۱۷۳؛ تاج التراجم، ج ۳، ص۱۲۸۳.</ref>. [[پیامبران]] و [[ملائکه]] از [[شفیعان]] در قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«و هر یک از آنها که بگوید من به جای او خدا هستم آن کس را به دوزخ کیفر می‌دهیم، بدین‌گونه ستمگران را کیفر می‌دهیم» سوره انبیاء، آیه ۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>.<ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۲. </ref> [[رسول اکرم]] {{صل}} مهم‌ترین شافع روز قیامت و دارای [[مقام محمود]] است: {{متن قرآن\| عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>«باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>.<ref>التفسیر الکبیر، ج۳، ص۴۹۶.</ref> [[محمود]] بودن [[مقام]] آن حضرت، مطلق و نزد همگان [[پسندیده]] و به سودشان است و مقام محمود، همان [[مقام شفاعت]] کبرای آن حضرت در قیامت است<ref>المیزان، ج۱۳، ص۱۷۵ - ۱۷۶.</ref>؛ شفاعتی که براساس برخی روایات، همگان به آن نیازمندند<ref>بحارالانوار، ج۸، ص۴۸. </ref>. برپایه روایتی از [[امام صادق]] {{ع}}، [[کوثر]] اعطایی به [[رسول اکرم]] {{صل}}، [[مقام شفاعت]] آن حضرت است: {{متن قرآن\|إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ}}<ref>«ما به تو «کوثر» دادیم» سوره کوثر، آیه ۱.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۳۶ - ۸۳۷.</ref> همه [[شفاعت]] کنندگان برای شفاعت در [[قیامت]] به [[اذن الهی]] نیاز دارند، مگر رسول اکرم {{صل}} که پیش‌تر اجازه شفاعت به ایشان داده شده است: {{متن قرآن\|وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى}}<ref>«و زودا که پروردگارت به تو (اختیار میانجیگری) ببخشد و تو خرسند گردی» سوره ضحی، آیه ۵.</ref>.<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸. </ref>		[[شفاعت]] در [[قیامت]] نیز عامل [[بخشایش]] [[گناهان]] مؤمنان و نجاتشان از هول و فزع [[روز قیامت]] و آثار گناهانشان است<ref>التفسیر المظهری، ج۵، ص۴۷۲ - ۴۷۳. </ref>. بر اساس برخی [[روایات]]، [[بندگان]] فراوانی نیز شفاعت می‌شوند که ذره‌ای خیر در [[قلب]] آنان باشد یا حتی تنها کلمه {{متن قرآن\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}<ref>«هیچ خدایی جز خداوند نیست» سوره صافات، آیه ۳۵.</ref> را گفته باشند<ref>صحیح البخاری، ج۸، ص۱۷۲ - ۱۷۳؛ تاج التراجم، ج ۳، ص۱۲۸۳.</ref>. [[پیامبران]] و [[ملائکه]] از [[شفیعان]] در قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«و هر یک از آنها که بگوید من به جای او خدا هستم آن کس را به دوزخ کیفر می‌دهیم، بدین‌گونه ستمگران را کیفر می‌دهیم» سوره انبیاء، آیه ۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>.<ref> المیزان، ج۱، ص۱۷۲. </ref> [[رسول اکرم]] {{صل}} مهم‌ترین شافع روز قیامت و دارای [[مقام محمود]] است: {{متن قرآن\| عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>«باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>.<ref>التفسیر الکبیر، ج۳، ص۴۹۶.</ref> محمود بودن [[مقام]] آن حضرت، مطلق و نزد همگان پسندیده و به سودشان است و مقام محمود، همان [[مقام شفاعت]] کبرای آن حضرت در قیامت است<ref>المیزان، ج۱۳، ص۱۷۵ - ۱۷۶.</ref>؛ شفاعتی که براساس برخی روایات، همگان به آن نیازمندند<ref>بحارالانوار، ج۸، ص۴۸. </ref>. برپایه روایتی از [[امام صادق]] {{ع}}، [[کوثر]] اعطایی به [[رسول اکرم]] {{صل}}، [[مقام شفاعت]] آن حضرت است: {{متن قرآن\|إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ}}<ref>«ما به تو «کوثر» دادیم» سوره کوثر، آیه ۱.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۳۶ - ۸۳۷.</ref> همه [[شفاعت]] کنندگان برای شفاعت در [[قیامت]] به [[اذن الهی]] نیاز دارند، مگر رسول اکرم {{صل}} که پیش‌تر اجازه شفاعت به ایشان داده شده است: {{متن قرآن\|وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى}}<ref>«و زودا که پروردگارت به تو (اختیار میانجیگری) ببخشد و تو خرسند گردی» سوره ضحی، آیه ۵.</ref>.<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸. </ref>

	بنابر [[حدیثی]] از [[پیامبر]] {{صل}}، در قیامت و پیش از آنکه اجازه شفاعت به احدی داده شود، آن حضرت چند بار درخواست شفاعت کرده و نزد [[خدا]] پذیرفته می‌شود<ref> تفسیر عیاشی، ج۲، ص۳۱۰ - ۳۱۲؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود کسی که به شفاعت من [[ایمان]] نیاورد، خدا او را به شفاعت من نخواهد رساند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. [[اهل‌بیت پیامبر]] {{صل}} و دیگر [[پیامبران الهی]] نیز در قیامت از [[گنهکاران]] [[شفاعت]] کرده و برای آنان [[بخشایش]] می‌طبند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸.</ref>. شفاعت [[فرشتگان]] نیز به گونه مشروط برای کسانی است که مورد [[رضایت]] خداوندند: {{متن قرآن\|يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ}}<ref>«آینده و گذشته آنان را می‌داند و (آنان) جز برای کسی که (خداوند) از او خرسند باشد میانجیگری نمی‌کنند و خود از بیم او هراسانند» سوره انبیاء، آیه ۲۸.</ref>؛ زیرا شفاعت آنها نیز تنها پس از اجازه خدا اثربخش است: {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>، [[مؤمنان]] نیز براساس وعده‌ای که به آنها داده شده که به [[شهدا]] ([[شاهدان]] بر [[اعمال]])<ref>تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۷۵۸؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۳. </ref> ملحق می‌شوند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۷۳.</ref>، از دیگر شافعان قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ}}<ref>«و کسانی که به خداوند و پیامبرانش ایمان آورده‌اند، نزد پروردگار خویش همان راستگویان و شهیدانند؛ آنان راست پاداش و فروغشان؛ و آن کسان که کافر شدند و آیات ما را دروغ شمردند دوزخی‌اند» سوره حدید، آیه ۱۹.</ref>؛ زیرا شهدا نیز در [[قیامت]] در شمار کسانی‌اند که به [[شفاعت]] [[بندگان]] پرداخته و برای آنان [[بخشایش]] می‌طلبند: {{متن قرآن\|وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی که (مشرکان آنان را) به جای او (به پرستش) می‌خوانند اختیار میانجیگری ندارند مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.</ref> هر یک از مؤمنان توان شفاعت ۷۰<ref>جامع البیان، ج۱۶، ص۹۷؛ تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۶۴. </ref> یا ۷۰۰۰۰ نفر را دارد<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۰۷؛ المیزان، ج۱، ص۱۸۰. </ref>. کمترین [[مؤمن]] می‌تواند ۳۰ نفر را شفاعت کند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. برخی، [[آیه]] {{متن قرآن\|لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا}}<ref>«اختیار میانجیگری ندارند جز آن کس که از (خداوند) بخشنده پیمانی گرفته باشد» سوره مریم، آیه ۸۷.</ref> را بر مؤمنان تطبیق کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۸۲۰؛ کشف الاسرار، ج۶، ص۸۲. </ref>.		بنابر [[حدیثی]] از [[پیامبر]] {{صل}}، در قیامت و پیش از آنکه اجازه شفاعت به احدی داده شود، آن حضرت چند بار درخواست شفاعت کرده و نزد [[خدا]] پذیرفته می‌شود<ref> تفسیر عیاشی، ج۲، ص۳۱۰ - ۳۱۲؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۵.</ref>. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود کسی که به شفاعت من [[ایمان]] نیاورد، خدا او را به شفاعت من نخواهد رساند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. [[اهل‌بیت پیامبر]] {{صل}} و دیگر [[پیامبران الهی]] نیز در قیامت از [[گنهکاران]] [[شفاعت]] کرده و برای آنان [[بخشایش]] می‌طبند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۰۱؛ بحارالانوار، ج۸، ص۳۸.</ref>. شفاعت [[فرشتگان]] نیز به گونه مشروط برای کسانی است که مورد [[رضایت]] خداوندند: {{متن قرآن\|يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ}}<ref>«آینده و گذشته آنان را می‌داند و (آنان) جز برای کسی که (خداوند) از او خرسند باشد میانجیگری نمی‌کنند و خود از بیم او هراسانند» سوره انبیاء، آیه ۲۸.</ref>؛ زیرا شفاعت آنها نیز تنها پس از اجازه خدا اثربخش است: {{متن قرآن\|وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَرْضَى}}<ref>«و بسا فرشته‌هایی در آسمان‌هاست که میانجیگریشان هیچ به کار نمی‌آید مگر پس از آنکه خداوند برای کسی که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد» سوره نجم، آیه ۲۶.</ref>، [[مؤمنان]] نیز براساس وعده‌ای که به آنها داده شده که به [[شهدا]] ([[شاهدان]] بر [[اعمال]])<ref>تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۷۵۸؛ المیزان، ج۱، ص۱۷۳. </ref> ملحق می‌شوند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۷۳.</ref>، از دیگر شافعان قیامت‌اند: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ}}<ref>«و کسانی که به خداوند و پیامبرانش ایمان آورده‌اند، نزد پروردگار خویش همان راستگویان و شهیدانند؛ آنان راست پاداش و فروغشان؛ و آن کسان که کافر شدند و آیات ما را دروغ شمردند دوزخی‌اند» سوره حدید، آیه ۱۹.</ref>؛ زیرا شهدا نیز در [[قیامت]] در شمار کسانی‌اند که به [[شفاعت]] [[بندگان]] پرداخته و برای آنان [[بخشایش]] می‌طلبند: {{متن قرآن\|وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی که (مشرکان آنان را) به جای او (به پرستش) می‌خوانند اختیار میانجیگری ندارند مگر آنان که با دانایی به حق گواهی دهند» سوره زخرف، آیه ۸۶.</ref> هر یک از مؤمنان توان شفاعت ۷۰<ref>جامع البیان، ج۱۶، ص۹۷؛ تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۶۴. </ref> یا ۷۰۰۰۰ نفر را دارد<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۲۰۷؛ المیزان، ج۱، ص۱۸۰. </ref>. کمترین [[مؤمن]] می‌تواند ۳۰ نفر را شفاعت کند<ref>الاعتقادات، ص۶۶. </ref>. برخی، [[آیه]] {{متن قرآن\|لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا}}<ref>«اختیار میانجیگری ندارند جز آن کس که از (خداوند) بخشنده پیمانی گرفته باشد» سوره مریم، آیه ۸۷.</ref> را بر مؤمنان تطبیق کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۸۲۰؛ کشف الاسرار، ج۶، ص۸۲. </ref>.