شهربانو در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۲۷

2026-04-25T06:27:28Z

Bahmani: /* بازتاب ازدواج امام حسین {{ع}} با شهربانو */

2026-04-25T06:25:56Z

بازتاب ازدواج امام حسین {{ع}} با شهربانو

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۵
خط ۸۳:		خط ۸۳:

	== بازتاب ازدواج امام حسین {{ع}} با شهربانو ==		== بازتاب ازدواج امام حسین {{ع}} با شهربانو ==
	[[اعراب]]، [[ازدواج]] با کنیزان و [[غیر عرب]] را برای خود ننگ می‌دانستند. ازدواج امام حسین {{ع}} با شهربانو تأثیر سازنده‌ای در از بین بردن این [[تعصبات]] خشک و بی‌روح داشت. [[یعقوبی]] در این‌باره می‌گوید: موقعی که امام حسین {{ع}} با شهربانو - که کنیزی از عجم بود -ازدواج کرد و [[امام زین العابدین]] {{ع}} از وی به دنیا آمد، [[عرب‌ها]] متوجه کمال و [[منزلت]] و برازندگی ذاتی او شدند و [[آرزو]] می‌کردند که‌ای کاش مادر آنان نیز کنیز می‌بود، و پس از آن بود که به ازدواج با کنیزان روی آوردند<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۳۰۳.</ref>.		[[اعراب]]، [[ازدواج]] با کنیزان و [[غیر عرب]] را برای خود ننگ می‌دانستند. ازدواج امام حسین {{ع}} با شهربانو تأثیر سازنده‌ای در از بین بردن این [[تعصبات]] خشک و بی‌روح داشت. یعقوبی در این‌باره می‌گوید: موقعی که امام حسین {{ع}} با شهربانو - که کنیزی از عجم بود -ازدواج کرد و [[امام زین العابدین]] {{ع}} از وی به دنیا آمد، [[عرب‌ها]] متوجه کمال و [[منزلت]] و برازندگی ذاتی او شدند و [[آرزو]] می‌کردند که‌ای کاش مادر آنان نیز کنیز می‌بود، و پس از آن بود که به ازدواج با کنیزان روی آوردند<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۳۰۳.</ref>.

	مردی از [[قبیله قریش]] که مادرش کنیز بود، می‌گوید: روزی دوستم، [[سعید بن مسیب]]، به من گفت: دایی‌های تو کیستند؟ گفتم: مادر من کنیز است. سعید با شنیدن این سخن، از من روی گرداند و در نظرش کوچک آمدم. روزی نزد سعید بودم که [[امام سجاد]] {{ع}} وارد شد. سعید با نهایت [[احترام]] و [[تعظیم]]، با او برخورد کرد. وقتی آن حضرت تشریف بردند، به سعید گفتم: سعید! این مرد که بود؟ سعید گفت: او کسی است که هیچ [[مسلمانی]] نیست که او را نشناسد. او [[علی بن حسین]] {{ع}} است. پرسیدم: مادرش کیست؟ گفت: مادرش کنیز است. به سعید گفتم: پس چرا وقتی به تو گفتم مادرم کنیز است، از نظرت افتادم؟ سعید همان هنگام به [[اشتباه]] خود پی برد<ref>الکامل، ج۲، ص۴۹۲.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۳۰.</ref>		مردی از [[قبیله قریش]] که مادرش کنیز بود، می‌گوید: روزی دوستم، [[سعید بن مسیب]]، به من گفت: دایی‌های تو کیستند؟ گفتم: مادر من کنیز است. سعید با شنیدن این سخن، از من روی گرداند و در نظرش کوچک آمدم. روزی نزد سعید بودم که [[امام سجاد]] {{ع}} وارد شد. سعید با نهایت [[احترام]] و [[تعظیم]]، با او برخورد کرد. وقتی آن حضرت تشریف بردند، به سعید گفتم: سعید! این مرد که بود؟ سعید گفت: او کسی است که هیچ [[مسلمانی]] نیست که او را نشناسد. او [[علی بن حسین]] {{ع}} است. پرسیدم: مادرش کیست؟ گفت: مادرش کنیز است. به سعید گفتم: پس چرا وقتی به تو گفتم مادرم کنیز است، از نظرت افتادم؟ سعید همان هنگام به [[اشتباه]] خود پی برد<ref>الکامل، ج۲، ص۴۹۲.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۳۰.</ref>

Bahmani: /* آرامگاه */

2026-04-25T06:25:36Z

آرامگاه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۵
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:

	در بسیاری از منابع، آمده است امام سجاد {{ع}} در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد و مادرش در نفاس تولد او، در مدینه وفات یافت و به خاک سپرده شد<ref>الارشاد، ص۴۹۲؛ فصول المهمه، ص۲۰۱؛ کشف الغمه، ج۱، ص۷۳.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۳۳.</ref>		در بسیاری از منابع، آمده است امام سجاد {{ع}} در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد و مادرش در نفاس تولد او، در مدینه وفات یافت و به خاک سپرده شد<ref>الارشاد، ص۴۹۲؛ فصول المهمه، ص۲۰۱؛ کشف الغمه، ج۱، ص۷۳.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۳۳.</ref>

			در روایتی به نقل از [[ابومخنف]] گفته شده است پس از [[شهادت امام حسین]]{{ع}} و به اسارت بردن [[خاندان]] آن حضرت شهربانو خود را در [[فرات]] غرق کرد<ref>ر.ک: مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۲۵۹.</ref>؛ ولی باید دانست که این مطلب با شان و [[مقام]] آن بانو سازگار نمی‌باشد.
			همچنین گفته شده است که پس از [[واقعه کربلا]] شهربانو به [[ری]] رفت و در آنجا در کوهی که به نام اوست، پنهان شد<ref>الذریعه، ج۲۳، ص۴۶.</ref>؛ چنین قولی نیز بی‌اساس است و در هیچ‌یک از منابع کهن نیامده است. بنابراین نسبت بقعه واقع در دامنه جنوبی [[کوه]] ری (اکنون کوه بی‌بی شهربانو) که در سده‌های اخیر به منزله مدفن شهربانو معروف شده، صحت ندارد<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۳.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* اسارت در زمان عثمان */

2026-04-25T06:23:39Z

اسارت در زمان عثمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۳
خط ۴۶:		خط ۴۶:

	=== [[اسارت]] در زمان عثمان ===		=== [[اسارت]] در زمان عثمان ===
	[[سهل بن قاسم نوشجانی]] ~~می‌گوید:~~ [[~~حضرت~~ رضا]] {{ع}} ~~به من فرمود: می‌دانی که بین من و شما یک نسبت برقرار است؟ عرض کردم: ای~~ [[~~امیر~~]]~~! آن نسبت چیست؟~~ [[~~امام~~]] فرمود: [[~~عبداللّه~~ بن عامر بن کریز]]، [[~~خراسان~~]] را [[~~فتح~~]] ~~کرد~~ دو دختر ~~یزدجردین شهریار،~~ [[~~پادشاه~~]] [[~~عجم~~]] را به ~~اسیری گرفت~~ و ~~نزد~~ [[~~عثمان بن عفان~~]] ~~فرستاد~~. [[~~عثمان~~]] ~~یکی~~ از ~~آنان را به~~ [[~~حسن~~]] {{ع}} و ~~دیگری را~~ به [[حسین]] {{ع}} ~~بخشید~~ و ~~این~~ دو دختر ~~نزد آن دو بزرگوار بودند. آن دختر که همراه~~ [[امام ~~حسین~~]] {{ع}} ~~بود،~~ در ~~نفاس~~ [[~~علی بن حسین~~]] {{ع}} از [[~~دنیا~~]] ~~رفت~~<ref>~~عیون اخبار الرضا، ص۳۶۹؛ کشف الغمه،~~ ج۲، ~~ص۸۲؛ تنقیح المقال،~~ ج۳، ~~قسم ۲، ص۸۰؛ بحارالانوار، ج۴۶، ص۸~~.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۲۶.</ref>		اما به روایتی [[اسارت]] [[دختران]] یزدگرد در [[عهد]] عثمان (حک: ۲۳-۳۵ق) روی داده است. یزدگرد در هنگام رسیدن به [[پادشاهی]] در هر [[سنی]] باشد، به هر صورت [[ازدواج]] کرده و صاحب فرزندانی شده است. به نوشته [[مسعودی]]<ref>مروج الذهب، ج۱، ص۲۴۴.</ref>، یزدگرد هنگام [[مرگ]] در سی و پنج سالگی، دو پسر ([[بهرام]] و فیروز) و سه دختر (آدرک، [[شهربانو]] و مردوند یا مروارید) داشته است؛ و در [[سیر]] و حرکت، حُرم ([[همسر]] و [[فرزندان]]) خود را به همراه داشته است. پس محتمل است افرادی از خاندانش پس از مرگ او (۳۱هجری) در زمان عثمان به اسارت گرفته شده باشند<ref>لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۹.</ref>.

			[[ابن بابویه]]<ref>عیون اخبارالرضا، ج۲، ص۱۳۵-۱۳۶.</ref> به [[روایت]] [[سهل بن قاسم نوشجانی]] نقل کرده که [[امام رضا]]{{ع}} از [[خویشاوندی]] خود با [[ایرانیان]] خبر داد و فرمود: هنگامی که [[عبدالله بن عامر بن کریز]] خراسان را فتح کرد بر دو دختر یزدگرد دست یافت و آنان را نزد عثمان فرستاد. عثمان یکی را به [[حسن بن علی]] و دیگری را به [[حسین بن علی]]{{عم}} بخشید و آن دو دختر در هنگام زایمان از [[دنیا]] رفتند. اما روایت ابن بابویه با برخی از امور مسلم موافقت ندارد. هیچ‌یک از مورخان و محدثان در میان [[همسران امام حسن]] مجتبی{{ع}} از دختر یزدگرد یا بانویی ایرانی‌نژاد نامی نبرده‌اند. ممکن است کاتبان و ناسخان [[متعصب]] [[شیعی]] به جای نام [[محمد بن ابی‌بکر]] نام [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} را در روایت ابن بابویه وارد نموده باشند. به هر حال به جز این اشکال، روایت ابن بابویه از چند جهت قابل قبول می‌باشد:
			# [[عبدالله بن عامر]] در بین سال‌های ۲۹ - ۳۵ هجری [[والی بصره]] بود و همزمان یا خود بر [[خراسان]] [[حکومت]] می‌کرد و یا منصوبین از طرف او. صحت روایت فوق از این جهت پذیرفتنی است.
			#این [[روایت]] از نظر سند هیچ‌گونه ضعفی ندارد.
			# [[تولد امام سجاد]]{{ع}} بنا به مشهورترین اقوال به سال ۳۸ هجری<ref>الارشاد، ج۲، ص۱۳۷.</ref> و تولد [[قاسم بن محمد بن ابی‌بکر]] در سال ۳۶ یا ۳۸ هجری بوده است<ref>الطبقات الکبری، ج۵، ص۱۹۴.</ref>. پس [[اسارت]] و اعزام دو شاهدخت پس از آنکه [[لشکر]] [[مسلمانان]] به [[فرماندهی]] [[عبدالله بن عامر]] و دیگر امرا در سال ۳۳ هجری در [[خراسان]] فتوحاتی کردند<ref>الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۳۷.</ref>، صورت گرفته است.
			# [[امام حسین]]{{ع}} و [[محمد بن ابی‌بکر]] از طریق دو دختر یزدگرد باجناق یکدیگر بوده‌اند و پسرخاله بودن [[امام سجاد]]{{ع}} و قاسم بن محمد بن ابی‌بکر در بین نویسندگان معلوم بوده است<ref>سر السلسلة العلویه، ص۳۱؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۲۰۸؛ وفیات الاعیان، ج۳، ص۲۶۷؛ ج۴، ص۵۹.</ref>.

			به نظر می‌رسد درست‌ترین روایت در مورد [[مادر امام سجاد]]{{ع}} روایت [[ابن بابویه]] باشد. از کسانی که اسارت [[شهربانو]] را در زمان عثمان می‌دانند می‌توان به این افراد اشاره کرد: [[ابونصر سهل بن عبدالله بخاری]]، [[محمد بن جریر طبری]]، [[شیخ مفید]]، [[فتال نیشابوری]]، [[ابوعلی فضل بن حسن طبرسی]]، [[ابن شهرآشوب مازندرانی]]، [[ابن عنبه]]، [[رفاعی مخزومی]]، [[علامه حلی]]، [[محمد بن ادریس حلی]] و [[یوسف بن مطهر حلی]]<ref>ر.ک: سر السلسلة العلویه، ص۳۱؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷؛ روضةالواعظین، ص۲۰۱؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۱، ص۴۸۰؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۱۱؛ دلائل الامامه، ص۸۱-۸۹؛ المستجاد من کتاب الارشاد، ص۴۸، ۴۵۲؛ السرائر، ص۱۵۵.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۳؛ [[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۲۶.</ref>

	=== اسارت در [[زمان]] امیر المؤمنین ===		=== اسارت در [[زمان]] امیر المؤمنین ===

Bahmani: /* اسارت در زمان عمر */

2026-04-25T06:20:49Z

اسارت در زمان عمر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۰
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	=== اسارت در زمان عمر ===		=== اسارت در زمان عمر ===
	~~بنابر نقل~~ [[~~ابن جریر طبری~~]] و [[~~قطب~~]] ~~راوندی،~~ [[~~امام باقر~~]] ~~{{ع}} فرمود: زمانی که دختر~~ [[~~یزدجردبن شهریار~~]]~~، آخرین~~ [[~~پادشاه~~]] [[~~عجم]] را به مدینه آوردند، همه دختران مدینه به تماشای [[جمال~~]] ~~او بیرون آمدند~~ و [[~~مسجد]] از شعاع روی او روشن شد. [[~~عمر]] [[~~اراده~~]] ~~کرد روی او را ببیند؛ اما او مانع شد~~ و ~~گفت: سیاه باد~~ [[~~روز~~]] ~~هرمز<ref>مراد وی این بود که اگر پدربزرگش خسرو پرویز دعوت پیامبر~~ را ~~قبول می‌نمود، اکنون نوادگانش~~ به ~~اسارت گرفته نمی‌شدند~~.~~</ref>! که تو دست~~ به ~~فرزند~~ او ~~دراز می‌کنی. عمر~~ گفت~~: این گبرزاده مرا~~ [[~~دشنام~~]] ~~می‌دهد~~. ~~عمر خواست او~~ را [[~~آزار~~]] ~~بدهد که [[حضرت علی]] {{ع}}~~ به ~~او فرمود~~: ~~تو که فارسی نمی‌دانی، چگونه دانستی که دشنام است؟ عمر امر کرد ندا کنند~~ در ~~میان~~ [[~~مردم~~]] ~~که او~~ را ~~بفروشند~~.		گروهی از نویسندگان اسارت او را در عهد خلیفه دوم [[عمر بن خطاب]] و بیشتر در زمان فتح مدائن (سال ۱۶ق) دانسته‌اند<ref>لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۶-۳۴۷؛ المجدی فی انساب الطالبیین، ص۹۳؛ عمدة الطالب، ص۱۹۲.</ref>. در میان نسب‌شناسان ابویقظان سُحیم داستانی را نقل کرده است پس از او نویسندگان دیگر قول او را در کتاب‌های خود ذکر کرده‌اند. ابویقظان گفته است که [[قریشیان]] رغبتی به کنیزان «ام‌ولد» نداشتند تا اینکه کنیزان سه تن از بهترین [[اهل]] [[زمان]] خود [[علی بن الحسین]]، [[قاسم بن محمد بن ابی بکر]] و [[سالم بن عبدالله بن عمر]] را به [[دنیا]] آوردند و داستان چنین است که [[دختران]] یزدگرد را به اسیری نزد عمر آوردند و عمر خواست تا آنان را بفروشد. علی{{ع}} به او گفت دختران [[پادشاه]] را نمی‌فروشند. بهای آنان را معین کنید. سپس آن حضرت بهای آنان را پرداخت و آن سه را به پسرش حسین، به پسر [[ابوبکر]] و به پسر عمر بخشید<ref>تفسیر زمخشری، ج۳، ص۵۴۴-۵۴۵؛ و نیز ر.ک: نثر الدرر، ج۵، ص۵۶-۵۷.</ref>. در برخی [[روایات]] دختران یزدگرد را دو تن<ref>ر.ک: سر السلسلة العلویه، ص۳۱؛ دلائل الامامه، ص۱۹۵-۱۹۶؛ لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۶-۳۴۸؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۲۰۸.</ref> و پاره‌ای روایات یک تن<ref>الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶۷؛ عمدة الطالب، ص۱۹۲؛ فارسنامه، ص۵۱-۵۲.</ref> ذکر کرده‌اند.

	[[~~امیر المؤمنین~~]] {{ع}} ~~فرمود:~~ [[~~پیامبر~~]] ~~فرمود: بزرگان هر~~ [[~~قوم~~]] را ~~گرامی بدارید.~~ [[~~عمر~~]] ~~گفت: من هم~~ از [[~~پیامبر~~]] ~~شنیدم که فرمود: هر وقت بزرگی~~ از ~~یک قوم بر شما وارد شد، گرامی بدارید او را، گرچه با شما~~ [[~~مخالفت~~]] ~~کند~~. ~~عمر گفت~~: پس با ~~او چه کنم؟~~ [[~~امیر المؤمنین~~]] {{ع}} ~~فرمود: او~~ را ~~واگذار که با یکی~~ از [[~~مسلمانان~~]] [[~~ازدواج~~]] ~~کند~~ و ~~مهر~~ او را از ~~سهم~~ [[~~بیت‌المال~~]] ~~حساب کن. من~~ [[~~خدا~~]] و ~~شما حاضران~~ را [[~~شاهد~~]] ~~می‌گیرم~~ که ~~سهم خود را از این~~ [[~~اسیران~~]] [[~~آزاد~~]] ~~کردم~~. [[~~بنی هاشم~~]]، [[~~مهاجران~~]] و [[~~انصار~~]] ~~سهم~~ خود را ~~به آن حضرت بخشیدند~~. عمر ~~گفت: علی! من نیز سهم خودم~~ را به ~~تو بخشیدم.~~ [[~~حضرت~~ علی]] {{ع}} ~~همه اسیران را در~~ [[~~راه خدا~~]] ~~آزاد کرد~~<ref>~~دلائل الامامه، ص۱۹۴؛ الخرائج والجرایح، ص۵۲۸؛ نورالابصار، ص۲۸۱؛ الدرالنظیم، ص۵۸؛~~ بحارالانوار، ج۴۶، ~~ص۱۵~~.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۲۵.</ref>		گفته شده است چون این دختر ([[شهربانو]]) بر عمر وارد شد، سخنی حاکی از [[خشم]] و [[ناراحتی]] گفت. عمر قصد او کرد و امیرالمؤمنین علی{{ع}} از او خواست تا آزاری به ایشان نرساند و او را به [[اختیار]] خود گذارد تا مردی را [[انتخاب]] کند و او حسین{{ع}} را انتخاب کرد و چون علی بن الحسین{{ع}} را به دنیا آورد آن حضرت را فرزند دو [[برترین]] و بهترین برگزیده‌ها (ابن الخیرتین) خواندند؛ زیرا [[خداوند]] از [[عرب]]، هاشم و از [[عجم]]، فارس را برگزید<ref>الکافی، ج۱، ص۴۶۷؛ و نیز ر.ک: نثر الدرر، ج۱، ص۳۳۹؛ فارسنامه، ص۴.</ref>.
			اما این [[روایت]] به دلیل وجود [[عمرو بن شمر]] در سند آنکه علمای رجال او را جرح کرده‌اند بی‌اعتبار است. به علاوه این برداشت با ظاهر قرآن و [[روح]] [[شریعت اسلامی]] سازگاری ندارد و [[قرآن کریم]] سبب [[کرامت]] را [[تقوا]] دانسته است<ref>{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ}} «ای مردم! ما شما را از مردی و زنی آفریدیم و شما را گروه‌ها و قبیله‌ها کردیم تا یکدیگر را باز‌شناسید، بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست، به راستی خداوند دانایی آگاه است» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>.

			به نظر می‌رسد این [[روایت]] اواخر قرن اول یا اوایل قرن دوم ساخته شده است. به هر روی [[روایات]] دال بر [[اسارت]] [[شهربانو]] در زمان عمر مردود است؛ زیرا به نوشته برخی منابع یزدگرد در اواخر سال ۱۳ هجری در بیست و یک سالگی به تخت نشست و در سال ۳۱ هجری درگذشت<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۴۷۷-۴۷۸؛ ج۴، ص۲۹۳-۲۹۴؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۲۲.</ref>. اما برخی مورخان درباره سن او هنگام جلوس گفته‌اند که وی کودکی نابالغ<ref>یتیمة الدهر، ص۷۳۷.</ref>، یازده ساله<ref>مروج الذهب، ج۱، ص۳۲۲-۳۲۳.</ref>، پانزده ساله<ref>زین الاخبار، ص۱۰۳.</ref>، یا شانزده ساله<ref>الاخبار الطوال، ص۱۱۹.</ref> بوده است. این نوسان زمانی ده ساله نیز یکی از [[دلایل]] مجعول بودن حضور [[دختران]] یزدگرد در نزد عمر به [[مدینه]] است حتی اگر روایت نخست بیست و یک ساله را بپذیریم یزدگرد در [[زمان]] [[جنگ قادسیه]] (سال ۱۴ یا ۱۵ یا ۱۶) یا [[جنگ]] [[مدائن]] (سال ۱۶) نمی‌توانسته صاحب دختر یا دخترانی باشد که آمادگی [[ازدواج]] داشته‌اند و اگر هم دختران خردسال او به مدینه برده شده‌اند، قادر به چنان سخنانی با [[عمر بن خطاب]] نبوده‌اند<ref>ر.ک: الکافی، ج۱، ص۲۶۷؛ قابوسنامه، آخر فصل ۲۷.</ref>. همچنین براساس گزارش مورخان، هنگام جنگ‌های اعراب با ایرانیان، یزدگرد و [[خاندان]] او هیچگاه در میدان نبرد نبوده‌اند، بلکه وی از شهری به [[شهر]] دیگر در گریز و عقب‌نشینی بود و [[زنان]] و [[فرزندان]] و خزانه خود را همراه داشته است<ref>فتوح البلدان، ص۳۲۲؛ تجارب الامم، ج۱، ص۳۸۸؛ سنی ملوک الارض و الانبیاء، ص۵۵.</ref>. بنابراین اسارت شهربانو در زمان عمر پذیرفتنی نیست حتی اگر شهربانو را در آخرین روزهای زندگانی عمر، یعنی سال ۲۳ هجری به مدینه آورده باشند بین اسارت او و تولد [[علی بن الحسین]]{{ع}} به روایتی سال ۳۳<ref>سر السلسلة العلویه، ص۳۱.</ref> و بنابر مشهور سال ۳۸<ref>الارشاد، ج۲، ص۱۳۷.</ref> هجری یعنی حدود ده تا پانزده سال فاصله است و این زمان زیادی است. [[مجلسی]] به هر دو استبعاد اشاره کرده است<ref>ر.ک: بحارالانوار، ج۴۶، ص۱۰.</ref>. از طرف دیگر وقتی عمر درگذشت هنوز [[خراسان]] و قسمت‌های شمالی و شمال شرقی فلات [[ایران]] به دست [[اعراب]] نیفتاده بود و یزدگرد و خاندانش در همین نواحی اقامت داشتند و امکان دستیابی اعراب در زمان عمر و حتی در [[زمان]] [[خلافت عثمان]] به تمام خراسان یا به افرادی از [[خاندان]] [[سلطنت]] ساسانیان به کلی منتفی است<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۳؛ [[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۲۵.</ref>.

	=== [[اسارت]] در زمان عثمان ===		=== [[اسارت]] در زمان عثمان ===

Bahmani: /* شهربانو کیست؟ */

2026-04-25T06:16:04Z

شهربانو کیست؟

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۶
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	== شهربانو کیست؟ ==		== شهربانو کیست؟ ==
	گروهی وی را دختر یزدگرد، برخی دختر کسرا، بعضی دختر سبحان الملک و برخی دختر [[ملک]] هرب دانسته‌اند<ref>اعیان الشیعه، ج۱، ص۵۷۹؛ الرحم الطیب، ص۴۰.</ref>.		گروهی وی را دختر یزدگرد، برخی دختر کسرا، بعضی دختر سبحان الملک و برخی دختر [[ملک]] هرب دانسته‌اند<ref>اعیان الشیعه، ج۱، ص۵۷۹؛ الرحم الطیب، ص۴۰.</ref>.

			با رجوع به منابع گوناگون شاهزادگی شهربانو به عنوان [[مادر امام سجاد]]{{ع}} ثابت می‌شود. از میان نسب‌شناسان شاید ابویقظان سحیم (م ۱۹۰ق) قدیم‌ترین فردی باشد که این نظر را [[تأیید]] کرده و زمخشری<ref>ر.ک: [[تفسیر]] [[زمخشری]]، ج۳، ص۵۴۴-۵۴۵.</ref> با استناد به گفته او، مادر امام سجاد{{ع}} را دختر یزدگرد دانسته است. افزون بر این بسیاری از کتب انساب و طبقات<ref>ر.ک: سر السلسلة العلویه، أبونصر سهل بن عبدالله بخاری، ص۳۱؛ لباب الانساب، ابوالحسن علی بن زید بیهقی، ج۱، ص۳۴۶-۳۴۸؛ المجدی فی انساب الطالبیین ابن صوفی ابوالحسن علی بن ابوالغنائم، ص۲۸۳؛ الشجرة المبارکة فی انساب الطالبیه، محمد بن عمر فخرالدین رازی، ص۷۳؛ مناقب آل ابی‌طالب، ابن شهرآشوب، ج۳، ص۳۱۱؛ عمدة الطالب فی انساب آل ابی‌طالب، ابن عنبه احمد بن علی، ص۱۹۲-۱۹۳؛ صحاح الاخبار رفاعی مخزومی، ص۶۳؛ النفحة العنبریه، ابوالفتوح یمانی موسوی، ص۴۶.</ref> و دیگر نویسندگان آثار [[حدیثی]]، [[روایی]] و [[فقهی]]<ref>ر.ک: الکافی، کلینی، ج۱، ص۳۶۶؛ بصائرالدرجات، ابوجعفر صفار قمی، ص۱۴۰؛ دلائل الامامه، محمد بن جریر طبری، ص۱۹۵-۱۹۶؛ روضة الواعظین، فتال نیشابوری، ص۲۰۱؛ الخرائج و الجرائح، قطب الدین راوندی، ج۲، ص۷۵۰-۷۵۱، السرائر، ابن ادریس، ص۱۵۵؛ الدروس، شهید اول، ج۲، ص۱۲؛ المستجاد من کتاب الارشاد، علامه حلی، ص۴۸، ۴۵۲؛ العدد القویه، یوسف بن مطهر حلی، ص۵۶-۵۸.</ref> و آثار ادبی، [[تاریخی]] و جغرافیایی این مطلب را تأیید و تکرار کرده‌اند<ref>ر.ک: الکامل مبرد، ص۶۴۵؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۸۴؛ قابوسنامه، عنصر المعالی کیکاووس، ص۱۳۷-۱۳۸؛ تاریخ الائمه، ابن ابی الثلج بغدادی، ص۲۴؛ نثر الدرر، ابوسعید منصور بن ابی، ج۱، ص۲۳۹؛ مجمل التواریخ و القصص، ص۴۵۶؛ فارسنامه، ابن بلخی، ص۴، سیر اعلام النبلاء، ذهبی، ج۴، ص۳۸۶؛ نهایة الارب فی فنون الادب، شهاب الدین نویری، ج۲۰، ص۱۱۹؛ وفیات الاعیان، ابن خلکان، ج۲، ص۳۶۶؛ تاریخ قم، حسن بن محمد بن حسن قمی، ص۵۰۰.</ref>. اغلب این منابع پیش از قرن نهم هجری تألیف شده است و ربطی به [[صفویه]] ندارد پس وجود این بانو امری مسلم و غیر قابل [[انکار]] است.

			دلیل دیگر در [[اثبات]] اینکه مادر امام سجاد{{ع}} دختر یزدگرد می‌باشد این است که برخی مورخان، مادر [[یزید بن ولید بن عبدالملک بن مروان]] (یزید الناقص) [[خلیفه اموی]] را شاه‌فرید یا شاه‌آفرید دختر فیروز بن یزدگرد خوانده و گفته‌اند که [[مادر امام سجاد]]{{ع}} عمه آن بانو بوده است<ref>المحبر، ص۳۱؛ الکامل مبرد، ص۶۴۶؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۳۱۰؛ تاریخ طبری، ج۷، ص۲۹۸؛ مروج الذهب ج۲، ص۱۹۲؛ العقد الفرید، ج۴، ص۴۶۴؛ جمهرة أنساب العرب، ص۸۱؛ نثر الدرر، ج۴، ص۶۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۳۹۹؛ نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲۱، ص۴۸۷؛ وفیات الاعیان، ج۳، ص۲۶۷.</ref>.
			با این حال، برخی منابع کهن از مادر امام سجاد{{ع}} با عنوان ام ولد<ref>به کنیزی گفته می‌شود که به ازدواج مردی درآمده و از او صاحب فرزند می‌شود و دیگر حالت مملوکیت ندارد و نمی‌شود او را فروخت.</ref> یاد کرده و گاه نام او را نیز ذکر کرده‌اند<ref>الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۱۱؛ کتاب نسب قریش، ص۵۸؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۴۲۲؛ تاریخ طبری، ج۷، ص۶۲۹.</ref>. پس از آن مورخانی چون [[ابن جوزی]]، [[ابن کثیر]] و [[ابن حجر عسقلانی]] همین نظر را مستند خود قرار داده‌اند<ref>ر.ک: المنتظم، ج۶، ص۳۲۶؛ البدایة والنهایة، ج۹، ص۱۲۱؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۶۷۰.</ref>. گاهی نیز با عنوان فتاة (برده‌ای [[جوان]]) و یا برده از او نام برده شده است<ref>ر.ک: تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۴۱۷؛ تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، ج۲۰، ص۳۸۲-۳۸۳.</ref>. برخی نیز مادر امام سجاد{{ع}} را زنی سِندی<ref>سند ناحیه‌ای در غرب هند یا روستایی نزدیک نسا در خراسان. ر.ک: معجم البلدان، ذیل واژه سند.</ref> نام برده‌اند<ref>المحبر، ص۵۰۵؛ المعارف، ص۲۱۵.</ref>.

			از [[عقیده]] این مورخان و محدثان که مادر امام سجاد{{ع}} را از «سند» معرفی کرده و یا «فتاة» یا «ام ولد» خوانده‌اند، [[استنباط]] نمی‌شود که آن بانو دختر یزدگرد نباشد. چنان‌که [[ذهبی]]<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۳۹۹.</ref> هم او را «ام‌ولد» و هم دختر یزدگرد دانسته است<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۳.</ref>.

	مورخان درباره زادگاه مادر امام سجاد {{ع}} نیز [[اختلاف]] نظر دارند. بنابر نظر مشهور، او ایرانی است. برخی او را کابلی و برخی [[اهل]] سِند دانسته‌اند. یعقوبی می‌نویسد: نام مادر امام سجاد {{ع}}، «حرار» بود. امام حسین {{ع}} او را «غزاله» نامید. گفته شده که مادرش از [[اسیران]] کابل بود<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. یکی از نویسندگان لبنانی می‌گوید: یزدگرد از [[مدائن]] که در [[غرب]] [[ایران]] واقع است، به سوی کابل رهسپار گردید تا از آبادی و سرسبزی کابل استفاده کند. در این [[سفر]]، یزدگرد [[دختران]] خود را نیز همراه خود برد. پس از مدتی، سپاهیان [[عرب]] به کابل حمله کردند و برخی قلعه‌های کابل را [[فتح]] کردند. یزدگرد مُرد و دخترانش [[اسیر]] شدند<ref>زندگانی امام زین العابدین، ص۱۰.</ref>.		مورخان درباره زادگاه مادر امام سجاد {{ع}} نیز [[اختلاف]] نظر دارند. بنابر نظر مشهور، او ایرانی است. برخی او را کابلی و برخی [[اهل]] سِند دانسته‌اند. یعقوبی می‌نویسد: نام مادر امام سجاد {{ع}}، «حرار» بود. امام حسین {{ع}} او را «غزاله» نامید. گفته شده که مادرش از [[اسیران]] کابل بود<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. یکی از نویسندگان لبنانی می‌گوید: یزدگرد از [[مدائن]] که در [[غرب]] [[ایران]] واقع است، به سوی کابل رهسپار گردید تا از آبادی و سرسبزی کابل استفاده کند. در این [[سفر]]، یزدگرد [[دختران]] خود را نیز همراه خود برد. پس از مدتی، سپاهیان [[عرب]] به کابل حمله کردند و برخی قلعه‌های کابل را [[فتح]] کردند. یزدگرد مُرد و دخترانش [[اسیر]] شدند<ref>زندگانی امام زین العابدین، ص۱۰.</ref>.

Bahmani: /* مقدمه */

2026-04-25T06:12:27Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۲
خط ۹:		خط ۹:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	شهربانو دختر یزدگرد سوم آخرین [[پادشاه ساسانی]] پسر [[شهریار بن شیرویه بن خسرو پرویز]] بود<ref>تاریخ الائمه، ص۲۴؛ الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷.</ref>. یزدگرد سوم پس از چند [[جنگ]] که در دوران [[پادشاهی]] او میان [[ایرانیان]] و [[اعراب]] [[مسلمان]] رخ داد و به [[غلبه]] اعراب انجامید از [[مغرب]] [[ایران]] به سمت [[مشرق]] رفت تا از خاقان چین کمک بگیرد اما سرانجام در سال ۳۱ هجری بر اثر [[خیانت]] سردارانش در [[قریه]] زریق نزدیک مرو به دست آسیابانی کشته شد و دوران سلسله ساسانی به پایان رسید<ref>ر.ک: تاریخ طبری، ج۴، ص۲۹۷-۲۹۸؛ غرر اخبار الملوک، ص۷۴۵-۷۴۸.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۳.</ref>		شهربانو دختر یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی پسر شهریار بن شیرویه بن خسرو پرویز بود<ref>تاریخ الائمه، ص۲۴؛ الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷.</ref>. یزدگرد سوم پس از چند [[جنگ]] که در دوران [[پادشاهی]] او میان [[ایرانیان]] و [[اعراب]] [[مسلمان]] رخ داد و به [[غلبه]] اعراب انجامید از [[مغرب]] [[ایران]] به سمت [[مشرق]] رفت تا از خاقان چین کمک بگیرد اما سرانجام در سال ۳۱ هجری بر اثر [[خیانت]] سردارانش در [[قریه]] زریق نزدیک مرو به دست آسیابانی کشته شد و دوران سلسله ساسانی به پایان رسید<ref>ر.ک: تاریخ طبری، ج۴، ص۲۹۷-۲۹۸؛ غرر اخبار الملوک، ص۷۴۵-۷۴۸.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۳.</ref>

	[[شهربانو]] به دست [[مسلمانان]] [[اسیر]] شد و در [[مدینه]] به [[عقد]] [[امام حسین]] {{ع}} در آمد. شهربانو دارای [[طهارت]] نفس و صفای [[باطن]] بود. [[خداوند متعال]] او را از [[بلایا]] [[حفظ]] کرد تا به مدینه برسد و با امام حسین {{ع}} [[ازدواج]] کند و [[فرزندی]] مانند [[سیدالساجدین]] {{ع}} به [[دنیا]] آورد که [[جهان]] از شعاع نورش روشن گردد. این افتخار و شایستگی نصیب این بانوی [[ایرانی]] گردید که هشت [[امام]] از نسل [[امام سجاد]] {{ع}} و نوادگان آن بانوی بزرگوار باشند<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۲۳.</ref>.		[[شهربانو]] به دست [[مسلمانان]] [[اسیر]] شد و در [[مدینه]] به [[عقد]] [[امام حسین]] {{ع}} در آمد. شهربانو دارای [[طهارت]] نفس و صفای [[باطن]] بود. [[خداوند متعال]] او را از [[بلایا]] [[حفظ]] کرد تا به مدینه برسد و با امام حسین {{ع}} [[ازدواج]] کند و [[فرزندی]] مانند [[سیدالساجدین]] {{ع}} به [[دنیا]] آورد که [[جهان]] از شعاع نورش روشن گردد. این افتخار و شایستگی نصیب این بانوی [[ایرانی]] گردید که هشت [[امام]] از نسل [[امام سجاد]] {{ع}} و نوادگان آن بانوی بزرگوار باشند<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۲۳.</ref>.

Bahmani: /* مقدمه */

2026-04-25T06:12:12Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۲
خط ۹:		خط ۹:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	در ~~جریان فتح ایران،~~ [[شهربانو]] به دست [[مسلمانان]] [[اسیر]] شد و در [[مدینه]] به [[عقد]] [[امام حسین]] {{ع}} در آمد. شهربانو دارای [[طهارت]] نفس و صفای [[باطن]] بود. [[خداوند متعال]] او را از [[بلایا]] [[حفظ]] کرد تا به مدینه برسد و با امام حسین {{ع}} [[ازدواج]] کند و [[فرزندی]] مانند [[سیدالساجدین]] {{ع}} به [[دنیا]] آورد که [[جهان]] از شعاع نورش روشن گردد. این افتخار و شایستگی نصیب این بانوی [[ایرانی]] گردید که هشت [[امام]] از نسل [[امام سجاد]] {{ع}} و نوادگان آن بانوی بزرگوار باشند<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۲۳.</ref>.		شهربانو دختر یزدگرد سوم آخرین [[پادشاه ساسانی]] پسر [[شهریار بن شیرویه بن خسرو پرویز]] بود<ref>تاریخ الائمه، ص۲۴؛ الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷.</ref>. یزدگرد سوم پس از چند [[جنگ]] که در دوران [[پادشاهی]] او میان [[ایرانیان]] و [[اعراب]] [[مسلمان]] رخ داد و به [[غلبه]] اعراب انجامید از [[مغرب]] [[ایران]] به سمت [[مشرق]] رفت تا از خاقان چین کمک بگیرد اما سرانجام در سال ۳۱ هجری بر اثر [[خیانت]] سردارانش در [[قریه]] زریق نزدیک مرو به دست آسیابانی کشته شد و دوران سلسله ساسانی به پایان رسید<ref>ر.ک: تاریخ طبری، ج۴، ص۲۹۷-۲۹۸؛ غرر اخبار الملوک، ص۷۴۵-۷۴۸.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۳.</ref>

			[[شهربانو]] به دست [[مسلمانان]] [[اسیر]] شد و در [[مدینه]] به [[عقد]] [[امام حسین]] {{ع}} در آمد. شهربانو دارای [[طهارت]] نفس و صفای [[باطن]] بود. [[خداوند متعال]] او را از [[بلایا]] [[حفظ]] کرد تا به مدینه برسد و با امام حسین {{ع}} [[ازدواج]] کند و [[فرزندی]] مانند [[سیدالساجدین]] {{ع}} به [[دنیا]] آورد که [[جهان]] از شعاع نورش روشن گردد. این افتخار و شایستگی نصیب این بانوی [[ایرانی]] گردید که هشت [[امام]] از نسل [[امام سجاد]] {{ع}} و نوادگان آن بانوی بزرگوار باشند<ref>[[حیدر مظفری ورسی\|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)\|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۲۳.</ref>.

	== نام‌ها و لقب‌ها ==		== نام‌ها و لقب‌ها ==

Bahmani: /* نام‌ها و لقب‌ها */

2026-04-25T06:11:02Z

نام‌ها و لقب‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۱
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== نام‌ها و لقب‌ها ==		== نام‌ها و لقب‌ها ==
	~~محدثان و مورخان برای مادر بزرگوار امام سجاد {{ع}}~~ نام‌های ~~فراوانی ذکر کرده‌اند که عبارت است از: شهربانو،~~ [[~~شاه‌زنان~~]]، جهان ~~بانو، شهربانویه، جهان شاه، حرار، سندیه،~~ [[~~سلامه~~]]، ~~سلافه،~~ [[~~خوله~~]] و غزاله<ref>~~الارشاد، ص۴۹۲؛~~ کشف ~~الغمه،~~ ج۲، ~~ص۷۵؛ دلائل الامامه، ص۱۹۴؛ اعلام الوری، ص۲۵۶؛ الفصول المهمة، ص۱۹۹~~.</ref>. [[~~علامه مجلسی~~]] ~~می‌گوید: «نام~~ [[~~مادر امام سجاد~~]] {{ع}} ~~بنابر نظر مشهور، شهربانو دختر یزدجردین شهریار،~~ [[~~پادشاه~~]] [[~~عجم~~]] ~~است»~~<ref>~~جلاء العیون، ص۸۳۱~~.</ref>.		از شهربانو با نام‌های فارسی چون [[شهربانویه]]<ref>تاریخ الائمه، ص۲۴؛ الکافی، ج۱، ص۴۶۷؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷.</ref>، [[جهان بانویه]]<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۱۱.</ref>، [[جهان‌شاه]]<ref>بصائر الدرجات، ص۳۵۵؛ الکافی، ج۱، ص۴۶۷؛ بحارالانوار، ج۴۶، ص۹، ۱۱.</ref>، [[شهرناز]]<ref>مجمل التواریخ و القصص، ص۴۵۶.</ref>، [[شاه زنان]]<ref>الارشاد، ج۲، ص۱۳۷؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۱، ص۴۸۰؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۱۱.</ref> و نام‌های عربی چون [[سُلافه]]<ref>المعارف، ص۳۱۵؛ وفیات الاعیان، ج۳، ص۲۶؛ الکامل مبرد، ص۶۴۵.</ref>، [[غزاله]]<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۴۷، ۳۰۳؛ تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، ج۲۰، ص۳۸۳؛ کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۲، ص۷۲.</ref>، خلوه<ref>تاریخ الائمه، ص۲۴.</ref>، حلوه<ref>لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۸.</ref>، [[خوله]]<ref>مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۳۱۱؛ کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۲، ص۱۰۵.</ref>، حِرار<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۸۴.</ref>، بره<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۱۱؛ تاریخ موالید الائمه و وفیاتهم، ص۲۳.</ref> و [[سلامه]]<ref>طبقات خلیفة بن خیاط، ص۲۳۸؛ الکافی، ج۱، ص۴۶۶.</ref> نام برده شده است. روایاتی نیز حاکی از آن است که امیرالمؤمنین علی{{ع}} او را شهربانویه نامید<ref>الکافی، ج۱، ص۴۶۷.</ref>؛ یا نام او را به [[مریم]] یا [[فاطمه]] [[تغییر]] داد<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۱۱.</ref>. به نظر می‌رسد داشتن نام عربی برای این بانو به سبب سهولت تلفظ برای اطرافیانش بوده است<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۳.</ref>.

	در [[صحیفه]] [[حضرت زهرا]] {{س}}، که نام همه [[امامان]] و مادرانشان در آن آمده، نام مادر امام سجاد {{ع}}، شهربانو آمده است<ref>ملحقات الحاق الحق، ص۱۷.</ref>. [[یوسف بن حاتم شامی]] گوید: «مادر امام سجاد {{ع}}، دختر یزدجرد، دارای نسبت معروف و بهترین زن عصر خود بود»<ref>الدّر النظیم، ص۸۱.</ref>.		در [[صحیفه]] [[حضرت زهرا]] {{س}}، که نام همه [[امامان]] و مادرانشان در آن آمده، نام مادر امام سجاد {{ع}}، شهربانو آمده است<ref>ملحقات الحاق الحق، ص۱۷.</ref>. [[یوسف بن حاتم شامی]] گوید: «مادر امام سجاد {{ع}}، دختر یزدجرد، دارای نسبت معروف و بهترین زن عصر خود بود»<ref>الدّر النظیم، ص۸۱.</ref>.

Bahmani: /* شهربانو دختر یزدگرد سوم */

2026-04-25T06:04:15Z

شهربانو دختر یزدگرد سوم

نمایش تغییرات