شوق به خدا - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* بالاترین درجات شوق */

2023-12-04T05:57:21Z

بالاترین درجات شوق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۷
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== بالاترین درجات شوق ==		== بالاترین درجات شوق ==
	[[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر.ک: [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:		[[برترین]] و بالاترین مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>ر.ک: [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر.ک: [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:
	# آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.		# آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.
	# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.		# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.

Bahmani در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۵۶

2023-12-04T05:56:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}
	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]] {{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳. ‏</ref>.<ref>ر.ک: [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>		[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک: [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]] {{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳. ‏</ref>.<ref>ر.ک: [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>

	== رابطه [[شوق]] و [[خوف]] ==		== رابطه [[شوق]] و [[خوف]] ==
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== بالاترین درجات شوق ==		== بالاترین درجات شوق ==
	[[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:		[[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر.ک: [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:
	# آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.		# آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.
	# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.		# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.

	[[ولی امر]] دوم امور [[الهی]] نامتناهی، که برای هر بنده‌ای، برخی از آنها روشن می‌شود ولی برخی از آنها همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌مانند. شاید این امور نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] به کمال نهایت نرسد، زیرا محال است نهایت آنچه از صفات و [[افعال الهی]] برای [[خداوند]] معلوم است برای [[بنده]] مکشوف شود. این [[شوق]] هرگز فرو نمی‌نشیند و [[لذت]] لطایف [[نعمت‌ها]]، احساس درد عدم وصول را کاسته و [[الطاف]] [[کشف]] و [[شهود]] تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد<ref>ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در همین زمینه فرمودند: "هر کس مشتاق به لقای [[الهی]] شد، میل به طعام و شراب و [[لذت]] اینها از او قطع می‌شود و میل [[خواب]] و استراحت برطرف می‌شود و به [[دوست]] و رفیق انس نمی‌گیرد، و به آبادی [[پناه]] نمی‌برد، [[لباس]] نرم و لطیف نمی‌پوشد، قرار و آرام نمی‌گیرد، شب و روز [[خداوند سبحان]] را [[عبادت]] می‌کند، و با زبان [[شوق]] با او [[راز]] و [[نیاز]] می‌کند، و درد [[دل]] خود را به او عرض می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|الْمُشْتَاقُ لَا یَشْتَهِی طَعَاماً وَ لَا یَلْتَذُّ شَرَاباً وَ لَا یَسْتَطِیبُ رُقَاداً وَ لَا یَأْنَسُ حَمِیماً وَ لَا یَأْوِی دَاراً وَ لَا یَسْکُنُ عُمْرَاناً وَ لَا یَلْبَسُ ثِیَاباً لَیِّنَةً وَ لَا یَقِرُّ قَرَاراً وَ یَعْبُدُ اللَّهَ لَیْلًا وَ نَهَاراً رَاجِیاً بِأَنْ یَصِلَ إِلَی مَا یَشْتَاقُ إِلَیْهِ وَ یُنَاجِیَهُ بِلِسَانِ الشَّوْقِ مُعَبِّراً عَمَّا فِی سَرِیرَتِهِ کَمَا أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ مُوسَی {{ع}}فِی مِیعَادِ رَبِّهِ وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضی‏ وَ فَسَّرَ النَّبِیُّ ص عَنْ حَالِهِ أَنَّهُ مَا أَکَلَ وَ لَا شَرِبَ وَ لَا نَامَ وَ لَا اشْتَهَی شَیْئاً مِنْ ذَلِکَ فِی ذَهَابِهِ وَ مَجِیئِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً شَوْقاً إِلَی رَبِّهِ فَإِذَا دَخَلْتَ مَیْدَانَ الشَّوْقِ فَکَبِّرْ عَلَی‏ نَفْسِکَ وَ مُرَادِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ دَعْ جَمِیعَ الْمَأْلُوفَاتِ وَ اصْرِفْهُ عَنْ سِوَی مَعْشُوقِکَ وَ لَبِّ بَیْنَ حَیَاتِکَ وَ مَوْتِکَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَکَ وَ مَثَلُ الْمُشْتَاقِ مَثَلُ الْغَرِیقِ لَیْسَ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا خَلَاصُهُ وَ قَدْ نَسِیَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ دُونَه}}، ‏ مصباح الشریعة باب ۹۸.</ref>.		[[ولی امر]] دوم امور [[الهی]] نامتناهی، که برای هر بنده‌ای، برخی از آنها روشن می‌شود ولی برخی از آنها همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌مانند. شاید این امور نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] به کمال نهایت نرسد، زیرا محال است نهایت آنچه از صفات و [[افعال الهی]] برای [[خداوند]] معلوم است برای [[بنده]] مکشوف شود. این [[شوق]] هرگز فرو نمی‌نشیند و [[لذت]] لطایف [[نعمت‌ها]]، احساس درد عدم وصول را کاسته و [[الطاف]] [[کشف]] و [[شهود]] تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد<ref>ر.ک: [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در همین زمینه فرمودند: "هر کس مشتاق به لقای [[الهی]] شد، میل به طعام و شراب و [[لذت]] اینها از او قطع می‌شود و میل [[خواب]] و استراحت برطرف می‌شود و به [[دوست]] و رفیق انس نمی‌گیرد، و به آبادی [[پناه]] نمی‌برد، [[لباس]] نرم و لطیف نمی‌پوشد، قرار و آرام نمی‌گیرد، شب و روز [[خداوند سبحان]] را [[عبادت]] می‌کند، و با زبان [[شوق]] با او [[راز]] و [[نیاز]] می‌کند، و درد [[دل]] خود را به او عرض می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|الْمُشْتَاقُ لَا یَشْتَهِی طَعَاماً وَ لَا یَلْتَذُّ شَرَاباً وَ لَا یَسْتَطِیبُ رُقَاداً وَ لَا یَأْنَسُ حَمِیماً وَ لَا یَأْوِی دَاراً وَ لَا یَسْکُنُ عُمْرَاناً وَ لَا یَلْبَسُ ثِیَاباً لَیِّنَةً وَ لَا یَقِرُّ قَرَاراً وَ یَعْبُدُ اللَّهَ لَیْلًا وَ نَهَاراً رَاجِیاً بِأَنْ یَصِلَ إِلَی مَا یَشْتَاقُ إِلَیْهِ وَ یُنَاجِیَهُ بِلِسَانِ الشَّوْقِ مُعَبِّراً عَمَّا فِی سَرِیرَتِهِ کَمَا أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ مُوسَی {{ع}}فِی مِیعَادِ رَبِّهِ وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضی‏ وَ فَسَّرَ النَّبِیُّ ص عَنْ حَالِهِ أَنَّهُ مَا أَکَلَ وَ لَا شَرِبَ وَ لَا نَامَ وَ لَا اشْتَهَی شَیْئاً مِنْ ذَلِکَ فِی ذَهَابِهِ وَ مَجِیئِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً شَوْقاً إِلَی رَبِّهِ فَإِذَا دَخَلْتَ مَیْدَانَ الشَّوْقِ فَکَبِّرْ عَلَی‏ نَفْسِکَ وَ مُرَادِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ دَعْ جَمِیعَ الْمَأْلُوفَاتِ وَ اصْرِفْهُ عَنْ سِوَی مَعْشُوقِکَ وَ لَبِّ بَیْنَ حَیَاتِکَ وَ مَوْتِکَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَکَ وَ مَثَلُ الْمُشْتَاقِ مَثَلُ الْغَرِیقِ لَیْسَ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا خَلَاصُهُ وَ قَدْ نَسِیَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ دُونَه}}، ‏ مصباح الشریعة باب ۹۸.</ref>.

	== مبدأ [[شوق]] به [[خدا]] ==		== مبدأ [[شوق]] به [[خدا]] ==

Bahmani: /* جستارهای وابسته */

2023-12-04T05:55:41Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۵
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	# [[پرونده:13681265.jpg\|22px]] [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|'''آینه فضیلت''']]		# [[پرونده:13681265.jpg\|22px]] [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|'''آینه فضیلت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	~~== جستارهای وابسته ==~~
	~~{{مدخل وابسته}}~~
	* [[اسباب شوق به خدا]]
	* [[ستایش شوق به خدا]]
	* [[علایم شوق به خدا]]
	* [[محبت به خدا]]
	* [[مراتب شوق به خدا]]
	~~{{پایان مدخل وابسته}}~~

	== پانویس ==		== پانویس ==

Bahmani: /* منابع */

2023-12-04T05:55:12Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۵
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	# [[پرونده:13681264.jpeg\|22px]] [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|'''نمی از دریای راز''']]		# [[پرونده:13681264.jpeg\|22px]] [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|'''نمی از دریای راز''']]
	# [[پرونده:13681265.jpg\|22px]] [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|'''آینه فضیلت''']]		# [[پرونده:13681265.jpg\|22px]] [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|'''آینه فضیلت''']]
			{{پایان منابع}}

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۵۴

2023-12-04T05:54:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = شوق		\| موضوع مرتبط = شوق
	\| عنوان مدخل = ~~[[شوق به خدا]]~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[شوق به خدا در قرآن]] - [[شوق به خدا در حدیث]] - [[شوق به خدا در نهج البلاغه]] - [[شوق به خدا در معارف دعا و زیارات]] - [[شوق به خدا در اخلاق اسلامی]] - [[شوق به خدا در سیره پیامبر خاتم]]		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط = ~~شوق به خدا (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
	== ~~چیستی [[شوق]]~~ ==		== معناشناسی ==
	* [[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]] {{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳. ‏</ref>.<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>		[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]] {{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳. ‏</ref>.<ref>ر.ک: [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>

	== رابطه [[شوق]] و [[خوف]] ==		== رابطه [[شوق]] و [[خوف]] ==
	* هرجا [[شوق]] [[صادق]] باشد، [[خوف]] هم همراه اوست. اگر در جایی [[شوق]] باشد ولی [[خوف]] نباشد، [[انسان]] راهی وادی [[غرور]] و [[فریب]] شده و هلاک می‌شود. از این رو [[انسان]] [[مؤمن]] در عین [[جدیت]] در عمل به عملش [[مغرور]] نیست. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: اگر مقدار [[ترس]] و [[بیم]] در [[قلب]] [[مؤمن]] با مقدار [[امید]] و [[شوق]] آن وزن می‌شد، به [[قدر]] یک مثقال، یکی بر دیگری سنگین‌تر نبود. بنابراین [[شوق]] به [[ثواب]] و [[خوف]] از [[عقاب]] در افراد باتقوا، یک ملکۀ نفسانی است. یعنی هیچ وقت از روی [[غفلت]] این موازنه به هم نمی‌خورد<ref>ر. ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.		هرجا [[شوق]] [[صادق]] باشد، [[خوف]] هم همراه اوست. اگر در جایی [[شوق]] باشد ولی [[خوف]] نباشد، [[انسان]] راهی وادی [[غرور]] و [[فریب]] شده و هلاک می‌شود. از این رو [[انسان]] [[مؤمن]] در عین [[جدیت]] در عمل به عملش [[مغرور]] نیست. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: اگر مقدار [[ترس]] و [[بیم]] در [[قلب]] [[مؤمن]] با مقدار [[امید]] و [[شوق]] آن وزن می‌شد، به [[قدر]] یک مثقال، یکی بر دیگری سنگین‌تر نبود. بنابراین [[شوق]] به [[ثواب]] و [[خوف]] از [[عقاب]] در افراد باتقوا، یک ملکۀ نفسانی است. یعنی هیچ وقت از روی [[غفلت]] این موازنه به هم نمی‌خورد<ref>ر.ک: [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.

	== بالاترین درجات شوق ==		== بالاترین درجات شوق ==
	* [[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:		[[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:
	# آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.		# آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.
	# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.		# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.
	* [[ولی امر]] دوم امور [[الهی]] نامتناهی، که برای هر بنده‌ای، برخی از آنها روشن می‌شود ولی برخی از آنها همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌مانند. شاید این امور نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] به کمال نهایت نرسد، زیرا محال است نهایت آنچه از صفات و [[افعال الهی]] برای [[خداوند]] معلوم است برای [[بنده]] مکشوف شود. این [[شوق]] هرگز فرو نمی‌نشیند و [[لذت]] لطایف [[نعمت‌ها]]، احساس درد عدم وصول را کاسته و [[الطاف]] [[کشف]] و [[شهود]] تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد<ref>ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در همین زمینه فرمودند: "هر کس مشتاق به لقای [[الهی]] شد، میل به طعام و شراب و [[لذت]] اینها از او قطع می‌شود و میل [[خواب]] و استراحت برطرف می‌شود و به [[دوست]] و رفیق انس نمی‌گیرد، و به آبادی [[پناه]] نمی‌برد، [[لباس]] نرم و لطیف نمی‌پوشد، قرار و آرام نمی‌گیرد، شب و روز [[خداوند سبحان]] را [[عبادت]] می‌کند، و با زبان [[شوق]] با او [[راز]] و [[نیاز]] می‌کند، و درد [[دل]] خود را به او عرض می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|الْمُشْتَاقُ لَا یَشْتَهِی طَعَاماً وَ لَا یَلْتَذُّ شَرَاباً وَ لَا یَسْتَطِیبُ رُقَاداً وَ لَا یَأْنَسُ حَمِیماً وَ لَا یَأْوِی دَاراً وَ لَا یَسْکُنُ عُمْرَاناً وَ لَا یَلْبَسُ ثِیَاباً لَیِّنَةً وَ لَا یَقِرُّ قَرَاراً وَ یَعْبُدُ اللَّهَ لَیْلًا وَ نَهَاراً رَاجِیاً بِأَنْ یَصِلَ إِلَی مَا یَشْتَاقُ إِلَیْهِ وَ یُنَاجِیَهُ بِلِسَانِ الشَّوْقِ مُعَبِّراً عَمَّا فِی سَرِیرَتِهِ کَمَا أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ مُوسَی {{ع}}فِی مِیعَادِ رَبِّهِ وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضی‏ وَ فَسَّرَ النَّبِیُّ ص عَنْ حَالِهِ أَنَّهُ مَا أَکَلَ وَ لَا شَرِبَ وَ لَا نَامَ وَ لَا اشْتَهَی شَیْئاً مِنْ ذَلِکَ فِی ذَهَابِهِ وَ مَجِیئِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً شَوْقاً إِلَی رَبِّهِ فَإِذَا دَخَلْتَ مَیْدَانَ الشَّوْقِ فَکَبِّرْ عَلَی‏ نَفْسِکَ وَ مُرَادِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ دَعْ جَمِیعَ الْمَأْلُوفَاتِ وَ اصْرِفْهُ عَنْ سِوَی مَعْشُوقِکَ وَ لَبِّ بَیْنَ حَیَاتِکَ وَ مَوْتِکَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَکَ وَ مَثَلُ الْمُشْتَاقِ مَثَلُ الْغَرِیقِ لَیْسَ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا خَلَاصُهُ وَ قَدْ نَسِیَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ دُونَه}}، ‏ مصباح الشریعة باب ۹۸.</ref>.
			[[ولی امر]] دوم امور [[الهی]] نامتناهی، که برای هر بنده‌ای، برخی از آنها روشن می‌شود ولی برخی از آنها همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌مانند. شاید این امور نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] به کمال نهایت نرسد، زیرا محال است نهایت آنچه از صفات و [[افعال الهی]] برای [[خداوند]] معلوم است برای [[بنده]] مکشوف شود. این [[شوق]] هرگز فرو نمی‌نشیند و [[لذت]] لطایف [[نعمت‌ها]]، احساس درد عدم وصول را کاسته و [[الطاف]] [[کشف]] و [[شهود]] تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد<ref>ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در همین زمینه فرمودند: "هر کس مشتاق به لقای [[الهی]] شد، میل به طعام و شراب و [[لذت]] اینها از او قطع می‌شود و میل [[خواب]] و استراحت برطرف می‌شود و به [[دوست]] و رفیق انس نمی‌گیرد، و به آبادی [[پناه]] نمی‌برد، [[لباس]] نرم و لطیف نمی‌پوشد، قرار و آرام نمی‌گیرد، شب و روز [[خداوند سبحان]] را [[عبادت]] می‌کند، و با زبان [[شوق]] با او [[راز]] و [[نیاز]] می‌کند، و درد [[دل]] خود را به او عرض می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|الْمُشْتَاقُ لَا یَشْتَهِی طَعَاماً وَ لَا یَلْتَذُّ شَرَاباً وَ لَا یَسْتَطِیبُ رُقَاداً وَ لَا یَأْنَسُ حَمِیماً وَ لَا یَأْوِی دَاراً وَ لَا یَسْکُنُ عُمْرَاناً وَ لَا یَلْبَسُ ثِیَاباً لَیِّنَةً وَ لَا یَقِرُّ قَرَاراً وَ یَعْبُدُ اللَّهَ لَیْلًا وَ نَهَاراً رَاجِیاً بِأَنْ یَصِلَ إِلَی مَا یَشْتَاقُ إِلَیْهِ وَ یُنَاجِیَهُ بِلِسَانِ الشَّوْقِ مُعَبِّراً عَمَّا فِی سَرِیرَتِهِ کَمَا أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ مُوسَی {{ع}}فِی مِیعَادِ رَبِّهِ وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضی‏ وَ فَسَّرَ النَّبِیُّ ص عَنْ حَالِهِ أَنَّهُ مَا أَکَلَ وَ لَا شَرِبَ وَ لَا نَامَ وَ لَا اشْتَهَی شَیْئاً مِنْ ذَلِکَ فِی ذَهَابِهِ وَ مَجِیئِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً شَوْقاً إِلَی رَبِّهِ فَإِذَا دَخَلْتَ مَیْدَانَ الشَّوْقِ فَکَبِّرْ عَلَی‏ نَفْسِکَ وَ مُرَادِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ دَعْ جَمِیعَ الْمَأْلُوفَاتِ وَ اصْرِفْهُ عَنْ سِوَی مَعْشُوقِکَ وَ لَبِّ بَیْنَ حَیَاتِکَ وَ مَوْتِکَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَکَ وَ مَثَلُ الْمُشْتَاقِ مَثَلُ الْغَرِیقِ لَیْسَ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا خَلَاصُهُ وَ قَدْ نَسِیَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ دُونَه}}، ‏ مصباح الشریعة باب ۹۸.</ref>.

	== مبدأ [[شوق]] به [[خدا]] ==		== مبدأ [[شوق]] به [[خدا]] ==
	* مبدأ [[شوق]] و [[خوف]]، تصور [[عظمت]] [[خالق]] است. وقتی [[انسان]] [[عظمت]] [[خالق]] را در ذهن مجسم کند، حالت [[شوق]] و [[خوف]] به او دست می‌دهد. هر مقدار [[عظمت]] [[خالق]] را [[درک]] کنی، همان اندازه [[عظمت]] وعده‌ها و تهدید‌های [[الهی]] را [[درک]] خواهی کرد. وقتی [[عظمت]] [[خدا]] را [[درک]] کردی، روی وعده‌اش هم حساب می‌کنی، زیرا کسی که [[عظیم]] است، وعده‌اش نیز [[عظیم]] است. [[خداوند]] [[عظیم]] اگر غضبناک شود، کوه‌ها نیز نمی‌توانند در برابر [[غضب]] او [[طاقت]] بیاورند. [[درک]] عظمتِ وعده‌ها و وعید‌های [[الهی]] موجب [[شوق]] همیشگی و [[خوف]] همیشگی می‌شود. [[بهشت]] نیز درهای مختلفی دارد که یکی از آنها درِ [[خوف]] و [[شوق]] است. این دو، یکی از راه‌های ورود به [[بهشت]] است<ref>ر. ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.		مبدأ [[شوق]] و [[خوف]]، تصور [[عظمت]] [[خالق]] است. وقتی [[انسان]] [[عظمت]] [[خالق]] را در ذهن مجسم کند، حالت [[شوق]] و [[خوف]] به او دست می‌دهد. هر مقدار [[عظمت]] [[خالق]] را [[درک]] کنی، همان اندازه [[عظمت]] وعده‌ها و تهدید‌های [[الهی]] را [[درک]] خواهی کرد. وقتی [[عظمت]] [[خدا]] را [[درک]] کردی، روی وعده‌اش هم حساب می‌کنی، زیرا کسی که [[عظیم]] است، وعده‌اش نیز [[عظیم]] است. [[خداوند]] [[عظیم]] اگر غضبناک شود، کوه‌ها نیز نمی‌توانند در برابر [[غضب]] او [[طاقت]] بیاورند. [[درک]] عظمتِ وعده‌ها و وعید‌های [[الهی]] موجب [[شوق]] همیشگی و [[خوف]] همیشگی می‌شود. [[بهشت]] نیز درهای مختلفی دارد که یکی از آنها درِ [[خوف]] و [[شوق]] است. این دو، یکی از راه‌های ورود به [[بهشت]] است<ref>ر.ک: [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:13681263.jpg\|22px]] [[سید مجتبى علوى تراکمه‌ای\|علوى تراکمه‌ای، سيد مجتبى]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|'''شرح خطبه متقین در نهج البلاغه''']]		# [[پرونده:13681263.jpg\|22px]] [[سید مجتبى علوى تراکمه‌ای\|علوى تراکمه‌ای، سيد مجتبى]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|'''شرح خطبه متقین در نهج البلاغه''']]
	* [[پرونده:13681264.jpeg\|22px]] [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|'''نمی از دریای راز''']]		# [[پرونده:13681264.jpeg\|22px]] [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|'''نمی از دریای راز''']]
	* [[پرونده:13681265.jpg\|22px]] [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|'''آینه فضیلت''']]		# [[پرونده:13681265.jpg\|22px]] [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|'''آینه فضیلت''']]

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۳۲:		خط ۳۴:
	* [[محبت به خدا]]		* [[محبت به خدا]]
	* [[مراتب شوق به خدا]]		* [[مراتب شوق به خدا]]
	{{پایان}}		{{پایان مدخل وابسته}}
	~~{{پایان~~}}

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~شوق به خدا~~]]		[[رده:فضایل اخلاقی]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T06:42:38Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط = شوق به خدا (پرسش)		\| پرسش مرتبط = شوق به خدا (پرسش)
	}}		}}
	==چیستی [[شوق]]==		== چیستی [[شوق]] ==
	* [[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳.‏</ref>.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>		* [[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]] {{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳. ‏</ref>.<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>

	==رابطه [[شوق]] و [[خوف]]==		== رابطه [[شوق]] و [[خوف]] ==
	*هرجا [[شوق]] [[صادق]] باشد، [[خوف]] هم همراه اوست. اگر در جایی [[شوق]] باشد ولی [[خوف]] نباشد، [[انسان]] راهی وادی [[غرور]] و [[فریب]] شده و هلاک می‌شود. از این رو [[انسان]] [[مؤمن]] در عین [[جدیت]] در عمل به عملش [[مغرور]] نیست. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: اگر مقدار [[ترس]] و [[بیم]] در [[قلب]] [[مؤمن]] با مقدار [[امید]] و [[شوق]] آن وزن می‌شد، به [[قدر]] یک مثقال، یکی بر دیگری سنگین‌تر نبود. بنابراین [[شوق]] به [[ثواب]] و [[خوف]] از [[عقاب]] در افراد باتقوا، یک ملکۀ نفسانی است. یعنی هیچ وقت از روی [[غفلت]] این موازنه به هم نمی‌خورد<ref>ر.ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.		* هرجا [[شوق]] [[صادق]] باشد، [[خوف]] هم همراه اوست. اگر در جایی [[شوق]] باشد ولی [[خوف]] نباشد، [[انسان]] راهی وادی [[غرور]] و [[فریب]] شده و هلاک می‌شود. از این رو [[انسان]] [[مؤمن]] در عین [[جدیت]] در عمل به عملش [[مغرور]] نیست. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: اگر مقدار [[ترس]] و [[بیم]] در [[قلب]] [[مؤمن]] با مقدار [[امید]] و [[شوق]] آن وزن می‌شد، به [[قدر]] یک مثقال، یکی بر دیگری سنگین‌تر نبود. بنابراین [[شوق]] به [[ثواب]] و [[خوف]] از [[عقاب]] در افراد باتقوا، یک ملکۀ نفسانی است. یعنی هیچ وقت از روی [[غفلت]] این موازنه به هم نمی‌خورد<ref>ر. ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.
	==بالاترین درجات شوق==		== بالاترین درجات شوق ==
	* [[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر.ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:		* [[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر. ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:
	#آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.		# آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.
	# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.		# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.
	* [[ولی امر]] دوم امور [[الهی]] نامتناهی، که برای هر بنده‌ای، برخی از آنها روشن می‌شود ولی برخی از آنها همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌مانند. شاید این امور نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] به کمال نهایت نرسد، زیرا محال است نهایت آنچه از صفات و [[افعال الهی]] برای [[خداوند]] معلوم است برای [[بنده]] مکشوف شود. این [[شوق]] هرگز فرو نمی‌نشیند و [[لذت]] لطایف [[نعمت‌ها]]، احساس درد عدم وصول را کاسته و [[الطاف]] [[کشف]] و [[شهود]] تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد<ref>ر.ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در همین زمینه فرمودند: "هر کس مشتاق به لقای [[الهی]] شد، میل به طعام و شراب و [[لذت]] اینها از او قطع می‌شود و میل [[خواب]] و استراحت برطرف می‌شود و به [[دوست]] و رفیق انس نمی‌گیرد، و به آبادی [[پناه]] نمی‌برد، [[لباس]] نرم و لطیف نمی‌پوشد، قرار و آرام نمی‌گیرد، شب و روز [[خداوند سبحان]] را [[عبادت]] می‌کند، و با زبان [[شوق]] با او [[راز]] و [[نیاز]] می‌کند، و درد [[دل]] خود را به او عرض می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|الْمُشْتَاقُ لَا یَشْتَهِی طَعَاماً وَ لَا یَلْتَذُّ شَرَاباً وَ لَا یَسْتَطِیبُ رُقَاداً وَ لَا یَأْنَسُ حَمِیماً وَ لَا یَأْوِی دَاراً وَ لَا یَسْکُنُ عُمْرَاناً وَ لَا یَلْبَسُ ثِیَاباً لَیِّنَةً وَ لَا یَقِرُّ قَرَاراً وَ یَعْبُدُ اللَّهَ لَیْلًا وَ نَهَاراً رَاجِیاً بِأَنْ یَصِلَ إِلَی مَا یَشْتَاقُ إِلَیْهِ وَ یُنَاجِیَهُ بِلِسَانِ الشَّوْقِ مُعَبِّراً عَمَّا فِی سَرِیرَتِهِ کَمَا أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ مُوسَی{{ع}}فِی مِیعَادِ رَبِّهِ وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضی‏ وَ فَسَّرَ النَّبِیُّ ص عَنْ حَالِهِ أَنَّهُ مَا أَکَلَ وَ لَا شَرِبَ وَ لَا نَامَ وَ لَا اشْتَهَی شَیْئاً مِنْ ذَلِکَ فِی ذَهَابِهِ وَ مَجِیئِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً شَوْقاً إِلَی رَبِّهِ فَإِذَا دَخَلْتَ مَیْدَانَ الشَّوْقِ فَکَبِّرْ عَلَی‏ نَفْسِکَ وَ مُرَادِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ دَعْ جَمِیعَ الْمَأْلُوفَاتِ وَ اصْرِفْهُ عَنْ سِوَی مَعْشُوقِکَ وَ لَبِّ بَیْنَ حَیَاتِکَ وَ مَوْتِکَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَکَ وَ مَثَلُ الْمُشْتَاقِ مَثَلُ الْغَرِیقِ لَیْسَ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا خَلَاصُهُ وَ قَدْ نَسِیَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ دُونَه}}،‏ مصباح الشریعة باب ۹۸.</ref>.		* [[ولی امر]] دوم امور [[الهی]] نامتناهی، که برای هر بنده‌ای، برخی از آنها روشن می‌شود ولی برخی از آنها همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌مانند. شاید این امور نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] به کمال نهایت نرسد، زیرا محال است نهایت آنچه از صفات و [[افعال الهی]] برای [[خداوند]] معلوم است برای [[بنده]] مکشوف شود. این [[شوق]] هرگز فرو نمی‌نشیند و [[لذت]] لطایف [[نعمت‌ها]]، احساس درد عدم وصول را کاسته و [[الطاف]] [[کشف]] و [[شهود]] تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد<ref>ر. ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در همین زمینه فرمودند: "هر کس مشتاق به لقای [[الهی]] شد، میل به طعام و شراب و [[لذت]] اینها از او قطع می‌شود و میل [[خواب]] و استراحت برطرف می‌شود و به [[دوست]] و رفیق انس نمی‌گیرد، و به آبادی [[پناه]] نمی‌برد، [[لباس]] نرم و لطیف نمی‌پوشد، قرار و آرام نمی‌گیرد، شب و روز [[خداوند سبحان]] را [[عبادت]] می‌کند، و با زبان [[شوق]] با او [[راز]] و [[نیاز]] می‌کند، و درد [[دل]] خود را به او عرض می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|الْمُشْتَاقُ لَا یَشْتَهِی طَعَاماً وَ لَا یَلْتَذُّ شَرَاباً وَ لَا یَسْتَطِیبُ رُقَاداً وَ لَا یَأْنَسُ حَمِیماً وَ لَا یَأْوِی دَاراً وَ لَا یَسْکُنُ عُمْرَاناً وَ لَا یَلْبَسُ ثِیَاباً لَیِّنَةً وَ لَا یَقِرُّ قَرَاراً وَ یَعْبُدُ اللَّهَ لَیْلًا وَ نَهَاراً رَاجِیاً بِأَنْ یَصِلَ إِلَی مَا یَشْتَاقُ إِلَیْهِ وَ یُنَاجِیَهُ بِلِسَانِ الشَّوْقِ مُعَبِّراً عَمَّا فِی سَرِیرَتِهِ کَمَا أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ مُوسَی {{ع}}فِی مِیعَادِ رَبِّهِ وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضی‏ وَ فَسَّرَ النَّبِیُّ ص عَنْ حَالِهِ أَنَّهُ مَا أَکَلَ وَ لَا شَرِبَ وَ لَا نَامَ وَ لَا اشْتَهَی شَیْئاً مِنْ ذَلِکَ فِی ذَهَابِهِ وَ مَجِیئِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً شَوْقاً إِلَی رَبِّهِ فَإِذَا دَخَلْتَ مَیْدَانَ الشَّوْقِ فَکَبِّرْ عَلَی‏ نَفْسِکَ وَ مُرَادِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ دَعْ جَمِیعَ الْمَأْلُوفَاتِ وَ اصْرِفْهُ عَنْ سِوَی مَعْشُوقِکَ وَ لَبِّ بَیْنَ حَیَاتِکَ وَ مَوْتِکَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَکَ وَ مَثَلُ الْمُشْتَاقِ مَثَلُ الْغَرِیقِ لَیْسَ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا خَلَاصُهُ وَ قَدْ نَسِیَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ دُونَه}}، ‏ مصباح الشریعة باب ۹۸.</ref>.

	==مبدأ [[شوق]] به [[خدا]]==		== مبدأ [[شوق]] به [[خدا]] ==
	*مبدأ [[شوق]] و [[خوف]]، تصور [[عظمت]] [[خالق]] است. وقتی [[انسان]] [[عظمت]] [[خالق]] را در ذهن مجسم کند، حالت [[شوق]] و [[خوف]] به او دست می‌دهد. هر مقدار [[عظمت]] [[خالق]] را [[درک]] کنی، همان اندازه [[عظمت]] وعده‌ها و تهدید‌های [[الهی]] را [[درک]] خواهی کرد. وقتی [[عظمت]] [[خدا]] را [[درک]] کردی، روی وعده‌اش هم حساب می‌کنی، زیرا کسی که [[عظیم]] است، وعده‌اش نیز [[عظیم]] است. [[خداوند]] [[عظیم]] اگر غضبناک شود، کوه‌ها نیز نمی‌توانند در برابر [[غضب]] او [[طاقت]] بیاورند. [[درک]] عظمتِ وعده‌ها و وعید‌های [[الهی]] موجب [[شوق]] همیشگی و [[خوف]] همیشگی می‌شود. [[بهشت]] نیز درهای مختلفی دارد که یکی از آنها درِ [[خوف]] و [[شوق]] است. این دو، یکی از راه‌های ورود به [[بهشت]] است<ref>ر.ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.		* مبدأ [[شوق]] و [[خوف]]، تصور [[عظمت]] [[خالق]] است. وقتی [[انسان]] [[عظمت]] [[خالق]] را در ذهن مجسم کند، حالت [[شوق]] و [[خوف]] به او دست می‌دهد. هر مقدار [[عظمت]] [[خالق]] را [[درک]] کنی، همان اندازه [[عظمت]] وعده‌ها و تهدید‌های [[الهی]] را [[درک]] خواهی کرد. وقتی [[عظمت]] [[خدا]] را [[درک]] کردی، روی وعده‌اش هم حساب می‌کنی، زیرا کسی که [[عظیم]] است، وعده‌اش نیز [[عظیم]] است. [[خداوند]] [[عظیم]] اگر غضبناک شود، کوه‌ها نیز نمی‌توانند در برابر [[غضب]] او [[طاقت]] بیاورند. [[درک]] عظمتِ وعده‌ها و وعید‌های [[الهی]] موجب [[شوق]] همیشگی و [[خوف]] همیشگی می‌شود. [[بهشت]] نیز درهای مختلفی دارد که یکی از آنها درِ [[خوف]] و [[شوق]] است. این دو، یکی از راه‌های ورود به [[بهشت]] است<ref>ر. ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T08:06:52Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = شوق		\| موضوع مرتبط = شوق
خط ۷:		خط ۶:
	}}		}}
	==چیستی [[شوق]]==		==چیستی [[شوق]]==
	*[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳.‏</ref>.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>		* [[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳.‏</ref>.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>

	==رابطه [[شوق]] و [[خوف]]==		==رابطه [[شوق]] و [[خوف]]==
	*هرجا [[شوق]] [[صادق]] باشد، [[خوف]] هم همراه اوست. اگر در جایی [[شوق]] باشد ولی [[خوف]] نباشد، [[انسان]] راهی وادی [[غرور]] و [[فریب]] شده و هلاک می‌شود. از این رو [[انسان]] [[مؤمن]] در عین [[جدیت]] در عمل به عملش [[مغرور]] نیست. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: اگر مقدار [[ترس]] و [[بیم]] در [[قلب]] [[مؤمن]] با مقدار [[امید]] و [[شوق]] آن وزن می‌شد، به [[قدر]] یک مثقال، یکی بر دیگری سنگین‌تر نبود. بنابراین [[شوق]] به [[ثواب]] و [[خوف]] از [[عقاب]] در افراد باتقوا، یک ملکۀ نفسانی است. یعنی هیچ وقت از روی [[غفلت]] این موازنه به هم نمی‌خورد<ref>ر.ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.		*هرجا [[شوق]] [[صادق]] باشد، [[خوف]] هم همراه اوست. اگر در جایی [[شوق]] باشد ولی [[خوف]] نباشد، [[انسان]] راهی وادی [[غرور]] و [[فریب]] شده و هلاک می‌شود. از این رو [[انسان]] [[مؤمن]] در عین [[جدیت]] در عمل به عملش [[مغرور]] نیست. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: اگر مقدار [[ترس]] و [[بیم]] در [[قلب]] [[مؤمن]] با مقدار [[امید]] و [[شوق]] آن وزن می‌شد، به [[قدر]] یک مثقال، یکی بر دیگری سنگین‌تر نبود. بنابراین [[شوق]] به [[ثواب]] و [[خوف]] از [[عقاب]] در افراد باتقوا، یک ملکۀ نفسانی است. یعنی هیچ وقت از روی [[غفلت]] این موازنه به هم نمی‌خورد<ref>ر.ک. [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|نمی از دریای راز]].</ref>.
	==بالاترین درجات شوق==		==بالاترین درجات شوق==
	*[[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر.ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:		* [[برترین]] و بالاترین [[مراتب شوق]]، [[شوق]] به [[خداوند سبحان]] است<ref>.ر.ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[شوق]] [[الهی]] آتشی است که [[خدای تعالی]]، در [[دل]] اولیای خود برمی افروزد، تا آنچه در [[دل]] آنها از خواطر واردات و عوارض و [[حاجات]] است بسوزاند<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. [[شوق]] [[الهی]] از جهتی قابل [[ادراک]] و از جهتی غیر قابل [[ادراک]] است که دو صورت دارد:
	#آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.		#آنچه اندکی از آن نمایان شده ولی [[نیاز]] است که به صورت کامل آشکار و هویدا شود.
	#[[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.		# [[جمال]] [[محبوب]] که هویداست ولی در پس [[حجاب]] است. امر اول منتهای مطلوب [[عارفان]] که در [[آخرت]] محقق می‌شود و همین امر ضرورتاً موجب بروز [[شوق]] به استکمال است، این [[شوق]] در [[آخرت]] به رؤیت و مشاهده تجلیات [[الهی]] منجر می‌شود.
	*[[ولی امر]] دوم امور [[الهی]] نامتناهی، که برای هر بنده‌ای، برخی از آنها روشن می‌شود ولی برخی از آنها همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌مانند. شاید این امور نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] به کمال نهایت نرسد، زیرا محال است نهایت آنچه از صفات و [[افعال الهی]] برای [[خداوند]] معلوم است برای [[بنده]] مکشوف شود. این [[شوق]] هرگز فرو نمی‌نشیند و [[لذت]] لطایف [[نعمت‌ها]]، احساس درد عدم وصول را کاسته و [[الطاف]] [[کشف]] و [[شهود]] تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد<ref>ر.ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در همین زمینه فرمودند: "هر کس مشتاق به لقای [[الهی]] شد، میل به طعام و شراب و [[لذت]] اینها از او قطع می‌شود و میل [[خواب]] و استراحت برطرف می‌شود و به [[دوست]] و رفیق انس نمی‌گیرد، و به آبادی [[پناه]] نمی‌برد، [[لباس]] نرم و لطیف نمی‌پوشد، قرار و آرام نمی‌گیرد، شب و روز [[خداوند سبحان]] را [[عبادت]] می‌کند، و با زبان [[شوق]] با او [[راز]] و [[نیاز]] می‌کند، و درد [[دل]] خود را به او عرض می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|الْمُشْتَاقُ لَا یَشْتَهِی طَعَاماً وَ لَا یَلْتَذُّ شَرَاباً وَ لَا یَسْتَطِیبُ رُقَاداً وَ لَا یَأْنَسُ حَمِیماً وَ لَا یَأْوِی دَاراً وَ لَا یَسْکُنُ عُمْرَاناً وَ لَا یَلْبَسُ ثِیَاباً لَیِّنَةً وَ لَا یَقِرُّ قَرَاراً وَ یَعْبُدُ اللَّهَ لَیْلًا وَ نَهَاراً رَاجِیاً بِأَنْ یَصِلَ إِلَی مَا یَشْتَاقُ إِلَیْهِ وَ یُنَاجِیَهُ بِلِسَانِ الشَّوْقِ مُعَبِّراً عَمَّا فِی سَرِیرَتِهِ کَمَا أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ مُوسَی{{ع}}فِی مِیعَادِ رَبِّهِ وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضی‏ وَ فَسَّرَ النَّبِیُّ ص عَنْ حَالِهِ أَنَّهُ مَا أَکَلَ وَ لَا شَرِبَ وَ لَا نَامَ وَ لَا اشْتَهَی شَیْئاً مِنْ ذَلِکَ فِی ذَهَابِهِ وَ مَجِیئِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً شَوْقاً إِلَی رَبِّهِ فَإِذَا دَخَلْتَ مَیْدَانَ الشَّوْقِ فَکَبِّرْ عَلَی‏ نَفْسِکَ وَ مُرَادِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ دَعْ جَمِیعَ الْمَأْلُوفَاتِ وَ اصْرِفْهُ عَنْ سِوَی مَعْشُوقِکَ وَ لَبِّ بَیْنَ حَیَاتِکَ وَ مَوْتِکَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَکَ وَ مَثَلُ الْمُشْتَاقِ مَثَلُ الْغَرِیقِ لَیْسَ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا خَلَاصُهُ وَ قَدْ نَسِیَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ دُونَه}}،‏ مصباح الشریعة باب ۹۸.</ref>.		* [[ولی امر]] دوم امور [[الهی]] نامتناهی، که برای هر بنده‌ای، برخی از آنها روشن می‌شود ولی برخی از آنها همچنان پیچیده و مبهم باقی می‌مانند. شاید این امور نه در [[دنیا]] و نه در [[آخرت]] به کمال نهایت نرسد، زیرا محال است نهایت آنچه از صفات و [[افعال الهی]] برای [[خداوند]] معلوم است برای [[بنده]] مکشوف شود. این [[شوق]] هرگز فرو نمی‌نشیند و [[لذت]] لطایف [[نعمت‌ها]]، احساس درد عدم وصول را کاسته و [[الطاف]] [[کشف]] و [[شهود]] تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد<ref>ر.ک. [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|آینه فضیلت]] ج ۱ ص ۱۴۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در همین زمینه فرمودند: "هر کس مشتاق به لقای [[الهی]] شد، میل به طعام و شراب و [[لذت]] اینها از او قطع می‌شود و میل [[خواب]] و استراحت برطرف می‌شود و به [[دوست]] و رفیق انس نمی‌گیرد، و به آبادی [[پناه]] نمی‌برد، [[لباس]] نرم و لطیف نمی‌پوشد، قرار و آرام نمی‌گیرد، شب و روز [[خداوند سبحان]] را [[عبادت]] می‌کند، و با زبان [[شوق]] با او [[راز]] و [[نیاز]] می‌کند، و درد [[دل]] خود را به او عرض می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|الْمُشْتَاقُ لَا یَشْتَهِی طَعَاماً وَ لَا یَلْتَذُّ شَرَاباً وَ لَا یَسْتَطِیبُ رُقَاداً وَ لَا یَأْنَسُ حَمِیماً وَ لَا یَأْوِی دَاراً وَ لَا یَسْکُنُ عُمْرَاناً وَ لَا یَلْبَسُ ثِیَاباً لَیِّنَةً وَ لَا یَقِرُّ قَرَاراً وَ یَعْبُدُ اللَّهَ لَیْلًا وَ نَهَاراً رَاجِیاً بِأَنْ یَصِلَ إِلَی مَا یَشْتَاقُ إِلَیْهِ وَ یُنَاجِیَهُ بِلِسَانِ الشَّوْقِ مُعَبِّراً عَمَّا فِی سَرِیرَتِهِ کَمَا أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ مُوسَی{{ع}}فِی مِیعَادِ رَبِّهِ وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضی‏ وَ فَسَّرَ النَّبِیُّ ص عَنْ حَالِهِ أَنَّهُ مَا أَکَلَ وَ لَا شَرِبَ وَ لَا نَامَ وَ لَا اشْتَهَی شَیْئاً مِنْ ذَلِکَ فِی ذَهَابِهِ وَ مَجِیئِهِ أَرْبَعِینَ یَوْماً شَوْقاً إِلَی رَبِّهِ فَإِذَا دَخَلْتَ مَیْدَانَ الشَّوْقِ فَکَبِّرْ عَلَی‏ نَفْسِکَ وَ مُرَادِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ دَعْ جَمِیعَ الْمَأْلُوفَاتِ وَ اصْرِفْهُ عَنْ سِوَی مَعْشُوقِکَ وَ لَبِّ بَیْنَ حَیَاتِکَ وَ مَوْتِکَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَکَ وَ مَثَلُ الْمُشْتَاقِ مَثَلُ الْغَرِیقِ لَیْسَ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا خَلَاصُهُ وَ قَدْ نَسِیَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ دُونَه}}،‏ مصباح الشریعة باب ۹۸.</ref>.

	==مبدأ [[شوق]] به [[خدا]]==		==مبدأ [[شوق]] به [[خدا]]==
خط ۲۷:		خط ۲۶:

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[اسباب شوق به خدا]]		* [[اسباب شوق به خدا]]
	* [[ستایش شوق به خدا]]		* [[ستایش شوق به خدا]]
خط ۴۰:		خط ۳۹:

	[[رده:شوق به خدا]]		[[رده:شوق به خدا]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Hosein: جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == ==' به '=='

2022-06-01T15:15:04Z

جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == ==' به '=='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۵
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	* [[پرونده:13681264.jpeg\|22px]] [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|'''نمی از دریای راز''']]		* [[پرونده:13681264.jpeg\|22px]] [[محمد حسین بهجتی اردکانی\|بهجتی اردکانی، محمد حسین]]، [[نمی از دریای راز (کتاب)\|'''نمی از دریای راز''']]
	* [[پرونده:13681265.jpg\|22px]] [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|'''آینه فضیلت''']]		* [[پرونده:13681265.jpg\|22px]] [[رضا دهقانی\|دهقانی، رضا]]، [[آینه فضیلت (کتاب)\|'''آینه فضیلت''']]

	~~== پرسش‌های وابسته ==~~

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Hosein: جایگزینی متن - ' == منابع == == پانویس ==' به ' == پانویس =='

2022-06-01T15:08:35Z

جایگزینی متن - ' == منابع == == پانویس ==' به ' == پانویس =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۸
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	{{پایان}}		{{پایان}}
	{{پایان}}		{{پایان}}

	~~== منابع ==~~

	== پانویس ==		== پانویس ==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-05-31T14:18:42Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\sn...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۸
خط ۱: خط ۱:

{{امامت}}
{{امامت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[شوق]]''' است. "'''[[شوق به خدا]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[شوق به خدا در قرآن]] - [[شوق به خدا در حدیث]] - [[شوق به خدا در نهج البلاغه]] - [[شوق به خدا در معارف دعا و زیارات]] - [[شوق به خدا در اخلاق اسلامی]] - [[شوق به خدا در سیره پیامبر خاتم]]</div>
| موضوع مرتبط = شوق

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[شوق به خدا (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل = [[شوق به خدا]]

| مداخل مرتبط = [[شوق به خدا در قرآن]] - [[شوق به خدا در حدیث]] - [[شوق به خدا در نهج البلاغه]] - [[شوق به خدا در معارف دعا و زیارات]] - [[شوق به خدا در اخلاق اسلامی]] - [[شوق به خدا در سیره پیامبر خاتم]]

| پرسش مرتبط = شوق به خدا (پرسش)

}}

==چیستی [[شوق]]==
==چیستی [[شوق]]==

[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳.‏</ref>.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>
[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳.‏</ref>.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''[[شوق]]''' است. "'''~~[[شوق به خدا]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[شوق به خدا در قرآن]] - [[شوق به خدا در حدیث]] - [[شوق به خدا در نهج البلاغه]] - [[شوق به خدا در معارف دعا و زیارات]] - [[شوق به خدا در اخلاق اسلامی]] - [[شوق به خدا در سیره پیامبر خاتم]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = شوق
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[شوق به خدا (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل = [[شوق به خدا]]
			\| مداخل مرتبط = [[شوق به خدا در قرآن]] - [[شوق به خدا در حدیث]] - [[شوق به خدا در نهج البلاغه]] - [[شوق به خدا در معارف دعا و زیارات]] - [[شوق به خدا در اخلاق اسلامی]] - [[شوق به خدا در سیره پیامبر خاتم]]
			\| پرسش مرتبط = شوق به خدا (پرسش)
			}}
	==چیستی [[شوق]]==		==چیستی [[شوق]]==
	*[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳.‏</ref>.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>		*[[شوق]] یا [[اشتیاق]] به معنای آرزومندی، میل و رغبت است<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>. رغبت به چیزی که به نحوی [[غایب]] باشد، بر این اساس [[شوق]] خالی از دردِ جدایی و [[فراق]] نیست. تفاوت [[شوق]] و [[حب]] در این است که در مفهوم [[شوق]] عدم وصول نهفته است در این مرحله [[شوق]] و [[حب]] همراه یکدیگرند ولی با وصول به مطلوب، [[شوق]] از میان می‌رود و [[حب]] همچنان باقی است<ref>نراقی، معراج السعاده، ص۶۷۲.</ref>. گرچه [[دیدار]] جمالِ [[محبوب]] که مقصد اصلی است، به [[علت]] [[قصور]] ذاتی [[بشر]]، بعید به نظر می‌رسد، ولی [[لذت]] [[دیدار]] تلاش او را گسترده‌تر نموده و [[آرامش]] را از او سلب می‌کند، جز نقش [[جمال]] [[محبوب]] چیزی نمی‌بیند و [[عظمت]] او سراسر وجودش را فراگرفته، دیده‌اش را خیره، همراه با [[خشیت]]، قلبش مضطرب، همیشه در سوز و گداز خواهد بود. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: "و اگر نبود مدتی که [[خداوند]] برای اهل [[تقوا]] نوشته است، جانها و [[ارواح]] آنان در این کالبد خاکی، به اندازۀ یک چشم به هم زدن استقرار نداشت، به [[دلیل]] [[شوق]] به [[ثواب]] و [[ترس]] از [[عقاب]]"<ref>{{متن حدیث\|وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِی کَتَبَ اللَّهُ [لَهُمْ‏] عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِی أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَیْنٍ شَوْقاً إِلَی الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَاب}}؛ نهج البلاغه، ص ۳۰۳.‏</ref>.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی علوی تراکمه‌ای\|علوی تراکمه‌ای، سید مجتبی]]، [[شرح خطبه متقین در نهج البلاغه (کتاب)\|شرح خطبه متقین در نهج البلاغه]].</ref>