شیعه در لغت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۲۰

2024-12-07T06:20:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۰
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	در مجموع چند معنا برای شیعه گفته شده است: اعوان و [[انصار]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، [[فرقه]]<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>، تابع و پیرو<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۱۹۱.</ref> و اصل آن "شیع" به معنای معاضدت، مساعدت<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref> یا توسّع در امری (مادی یا [[معنوی]]) است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۷۹-۳۸۰.</ref>		در مجموع چند معنا برای شیعه گفته شده است: اعوان و [[انصار]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، [[فرقه]]<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>، تابع و پیرو<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۱۹۱.</ref> و اصل آن "شیع" به معنای معاضدت، مساعدت<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref> یا توسّع در امری (مادی یا [[معنوی]]) است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۷۹-۳۸۰.</ref>

	~~==[[شیعه]] در لغت==~~		صاحب کتاب تاج العروس فی شرح القاموس ذیل واژۀ «شعب» به [[شعر]] [[کمیت]] استشهاد می‌کند که گفته است: {{عربی\|"ومالی إلاآل أحمد شیعة"}}.
	~~[[اهل لغت]] در معنای شیعه می‌گویند:~~		سپس در جای دیگر می‌گوید: {{عربی\|"وقد غلب هذا الاسم علی کل من یتولی علیا وأهل بیته حتی صار اسما لهم خاصا... أصل ذلک من المشایعة وهی المطاوعة والمتابعة"}}<ref>تاج العروس، ج۲، ص۱۲۰، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>؛ و این اسم بر همه کسانی که از [[امیرالمؤمنین]] و [[اهل بیت]] ایشان{{عم}} [[تبعیت]] می‌کنند [[علم]] شده و [[غلبه]] پیدا کرده است تا آنجا که اسم مخصوص ایشان شده است و اصل و ریشه این واژه از «مشایعت» است و آن به معنای به دنبال کسی رفتن و [[اطاعت]] کردن از او است.
	~~{{عربی\|الشیعة: أتباع الرجل وأنصاره}}<ref>لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>؛~~
	~~شیعه: [[پیروان]] و [[یاری کنندگان]] یک مرد را می‌گویند.~~		پس شیعه به حمل شایع صناعی به کسانی اطلاق می‌شود که از نظر [[اندیشه]]، عمل و [[اخلاق]] به دنبال اهل بیت{{عم}} حرکت و از ایشان [[پیروی]] و اطاعت می‌کنند<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۱۶۰.</ref>.
	صاحب کتاب تاج العروس فی شرح القاموس ذیل واژۀ «شعب» به [[شعر]] [[کمیت]] [[استشهاد~~]] می‌کند،~~ که گفته است: {{عربی\|ومالی إلاآل أحمد شیعة}}.
	سپس در جای دیگر می‌گوید: {{عربی\|وقد غلب هذا الاسم علی کل من یتولی علیا وأهل بیته حتی صار اسما لهم خاصا... أصل ذلک من المشایعة وهی المطاوعة والمتابعة}}<ref>تاج العروس، ج۲، ص۱۲۰، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>؛
	و این اسم بر همه کسانی که از [[امیرالمؤمنین]] و [[اهل بیت]] ایشان{{عم}} [[تبعیت]] می‌کنند [[علم]] شده و [[غلبه]] پیدا کرده است تا آنجا که اسم مخصوص ایشان شده است و اصل و ریشه این واژه از «مشایعت» است و آن به معنای به دنبال کسی رفتن و [[اطاعت]] کردن از او است.
	پس شیعه به حمل شایع صناعی به کسانی اطلاق می‌شود که از نظر [[اندیشه]]، عمل و [[اخلاق]] به دنبال اهل بیت{{عم}} [[حرکت]] و از ایشان [[پیروی]] و اطاعت می‌کنند.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۱۶۰.</ref>

	== پرسش مستقیم ==		== پرسش مستقیم ==

Jaafari در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۱

2024-09-29T09:31:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = شیعه		\| موضوع مرتبط = شیعه
	\| عنوان مدخل = شیعه		\| عنوان مدخل = شیعه
	\| مداخل مرتبط = [[شیعه در لغت]] - [[شیعه در قرآن]] - [[شیعه در کلام اسلامی]] - [[شیعه در تاریخ اسلامی]] - [[شیعه در معارف ~~مهدویت~~]] - [[شیعه در ~~فقه سیاسی~~]] - [[شیعه در معارف ~~و سیره حسینی~~]] - [[شیعه در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[شیعه در لغت]] - [[شیعه در قرآن]] - [[شیعه در کلام اسلامی]] - [[شیعه در تاریخ اسلامی]] - [[شیعه در معارف و سیره نبوی]] - [[شیعه در معارف و سیره حسینی]] - [[شیعه در معارف مهدویت]] - [[شیعه در فقه سیاسی]] - [[شیعه در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[شیعه از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = ~~شیعه (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: /* منابع */

2024-09-29T08:54:39Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۴
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
	# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶''']]		# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶''']]
			# [[پرونده:Jawahir-kalam-1.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|'''جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* پرسش مستقیم */

2024-09-29T08:54:29Z

پرسش مستقیم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۴
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	در مجموع چند معنا برای شیعه گفته شده است: اعوان و [[انصار]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، [[فرقه]]<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>، تابع و پیرو<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۱۹۱.</ref> و اصل آن "شیع" به معنای معاضدت، مساعدت<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref> یا توسّع در امری (مادی یا [[معنوی]]) است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۷۹-۳۸۰.</ref>		در مجموع چند معنا برای شیعه گفته شده است: اعوان و [[انصار]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، [[فرقه]]<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>، تابع و پیرو<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۱۹۱.</ref> و اصل آن "شیع" به معنای معاضدت، مساعدت<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref> یا توسّع در امری (مادی یا [[معنوی]]) است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۷۹-۳۸۰.</ref>

			==[[شیعه]] در لغت==
			[[اهل لغت]] در معنای شیعه می‌گویند:
			{{عربی\|الشیعة: أتباع الرجل وأنصاره}}<ref>لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>؛
			شیعه: [[پیروان]] و [[یاری کنندگان]] یک مرد را می‌گویند.
			صاحب کتاب تاج العروس فی شرح القاموس ذیل واژۀ «شعب» به [[شعر]] [[کمیت]] [[استشهاد]] می‌کند، که گفته است: {{عربی\|ومالی إلاآل أحمد شیعة}}.
			سپس در جای دیگر می‌گوید: {{عربی\|وقد غلب هذا الاسم علی کل من یتولی علیا وأهل بیته حتی صار اسما لهم خاصا... أصل ذلک من المشایعة وهی المطاوعة والمتابعة}}<ref>تاج العروس، ج۲، ص۱۲۰، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>؛
			و این اسم بر همه کسانی که از [[امیرالمؤمنین]] و [[اهل بیت]] ایشان{{عم}} [[تبعیت]] می‌کنند [[علم]] شده و [[غلبه]] پیدا کرده است تا آنجا که اسم مخصوص ایشان شده است و اصل و ریشه این واژه از «مشایعت» است و آن به معنای به دنبال کسی رفتن و [[اطاعت]] کردن از او است.
			پس شیعه به حمل شایع صناعی به کسانی اطلاق می‌شود که از نظر [[اندیشه]]، عمل و [[اخلاق]] به دنبال اهل بیت{{عم}} [[حرکت]] و از ایشان [[پیروی]] و اطاعت می‌کنند.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۱۶۰.</ref>

	== پرسش مستقیم ==		== پرسش مستقیم ==

Bahmani: /* مقدمه */

2024-06-11T14:25:01Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۵
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	اما معنای لغوی برگزیده آنها برای شیعه ([[پیروان]] و [[یاران]]) نشان می‌دهد که آنها شیعه را برگرفته از "ش - ی - ع" به معنای دنبال و همراه کسی رفتن و پیروی کردن دانسته‌اند<ref>تهذیب اللغه، ج۳، ص۶۱؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸ - ۱۸۹.</ref>. برخی از لغت‌شناسان با بیان روشنِ دو ساختارِ متفاوتِ مصدری، شَاعَ یَشیعُ شَیعاً و شُیوعاً را به معنای منتشر شدن چیزی و شَاعَ یَشیعُ شِیاعاً را به معنای در پی و همراه کسی رفتن دانسته است<ref>المنجد، ص۴۱۱، «شیع».</ref>. برخی در نگاهی نادر، با [[گزینش]] معنای "پخش شدن" برای "ش - ی - ع"، شیعه را در اصل شِیعَه (مصدر نوعی) به معنای گونه خاصی از انتشار یک [[اندیشه]] و [[عقیده]] دانسته که بعداً بر گروهی اطلاق شده است که با محوریت این نوع اندیشه گردهم آمده‌اند<ref>التحقیق، ج۶، ص۱۶۶، «شیع».</ref>. با توجه به آنچه گفته شد، می‌توان شیعه را در لغت به گروهِ پیروان و یارانِ همفکر و هم‌عقیده یک نفر تعریف کرد<ref>نک: معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۲۳۵؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۹؛ تاج العروس، ج۵، ص۴۰۵، «شیع».</ref>.		اما معنای لغوی برگزیده آنها برای شیعه ([[پیروان]] و [[یاران]]) نشان می‌دهد که آنها شیعه را برگرفته از "ش - ی - ع" به معنای دنبال و همراه کسی رفتن و پیروی کردن دانسته‌اند<ref>تهذیب اللغه، ج۳، ص۶۱؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸ - ۱۸۹.</ref>. برخی از لغت‌شناسان با بیان روشنِ دو ساختارِ متفاوتِ مصدری، شَاعَ یَشیعُ شَیعاً و شُیوعاً را به معنای منتشر شدن چیزی و شَاعَ یَشیعُ شِیاعاً را به معنای در پی و همراه کسی رفتن دانسته است<ref>المنجد، ص۴۱۱، «شیع».</ref>. برخی در نگاهی نادر، با [[گزینش]] معنای "پخش شدن" برای "ش - ی - ع"، شیعه را در اصل شِیعَه (مصدر نوعی) به معنای گونه خاصی از انتشار یک [[اندیشه]] و [[عقیده]] دانسته که بعداً بر گروهی اطلاق شده است که با محوریت این نوع اندیشه گردهم آمده‌اند<ref>التحقیق، ج۶، ص۱۶۶، «شیع».</ref>. با توجه به آنچه گفته شد، می‌توان شیعه را در لغت به گروهِ پیروان و یارانِ همفکر و هم‌عقیده یک نفر تعریف کرد<ref>نک: معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۲۳۵؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۹؛ تاج العروس، ج۵، ص۴۰۵، «شیع».</ref>.

	واژه شیعه بر مفرد، مثنّا، جمع، [[مذکر]] و مؤنث یکسان اطلاق می‌شود. جمع آن شِیَع وأشیاع و اسم منسوب به آن، [[شیعی]] است<ref>النهایه، ج۲، ص۵۲۰؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸؛ تاج العروس، ج۱۱، ص۲۵۷.</ref>. برخی تَشیّع (مصدر باب تفعل) را هم که از این ریشه است به معنای [[پیروی]] کردن دانسته‌اند؛ با این تفاوت که در [[تشیع]]، پیروی همراه با [[گرایش]] درونی و [[دوستی]] همراه با [[اخلاص]] مراد است<ref>اوائل المقالات، ص۱.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶]]؛ ص۶۳۹ ـ ۶۴۲؛ [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|مقامات امامان]]، ص ۲۳.</ref>		واژه شیعه بر مفرد، مثنّا، جمع، مذکر و مؤنث یکسان اطلاق می‌شود. جمع آن شِیَع وأشیاع و اسم منسوب به آن، [[شیعی]] است<ref>النهایه، ج۲، ص۵۲۰؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸؛ تاج العروس، ج۱۱، ص۲۵۷.</ref>. برخی تَشیّع (مصدر باب تفعل) را هم که از این ریشه است به معنای [[پیروی]] کردن دانسته‌اند؛ با این تفاوت که در [[تشیع]]، پیروی همراه با [[گرایش]] درونی و [[دوستی]] همراه با [[اخلاص]] مراد است<ref>اوائل المقالات، ص۱.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶]]؛ ص۶۳۹ ـ ۶۴۲؛ [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|مقامات امامان]]، ص ۲۳.</ref>

	در مجموع چند معنا برای شیعه گفته شده است: اعوان و [[انصار]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، [[فرقه]]<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>، تابع و پیرو<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۱۹۱.</ref> و اصل آن "شیع" به معنای معاضدت، مساعدت<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref> یا توسّع در امری (مادی یا [[معنوی]]) است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۷۹-۳۸۰.</ref>		در مجموع چند معنا برای شیعه گفته شده است: اعوان و [[انصار]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، [[فرقه]]<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>، تابع و پیرو<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۱۹۱.</ref> و اصل آن "شیع" به معنای معاضدت، مساعدت<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref> یا توسّع در امری (مادی یا [[معنوی]]) است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۷۹-۳۸۰.</ref>

Bahmani در ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۴

2024-06-11T14:24:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۴
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	واژه [[شیعه]] از ~~شیوع به معنی انتشار یافتن، آشکار شدن و فاش شدن گرفته شده و فعل آن شاع و جمع آن شیَع و جمع‌الجمع آن اشیاع~~ است. ~~در لغت، گروهی را شیعه می‌گویند~~ که ~~در قضایای خود بر یک امر واحد توافق~~ و ~~[[همکاری]] دارند~~ و ~~گاهی~~ به ~~هر پیرو~~ و [[~~تابعی~~]] شیعه ~~گفته می‌شود~~<ref>لسان العرب، ~~ج۸، ص۱۸۸؛ مفردات، ص۴۷۰.<~~/ref>. شیعه که در [[قرآن]] هم به همین معنی استعمال شده است، مثلاً: {{متن قرآن\|فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلَانِ هَذَا مِنْ شِيعَتِهِ وَهَذَا مِنْ عَدُوِّهِ}}<ref>«و هنگام بی‌خبری مردم وارد شهر شد و در آن دو مرد را یافت یکی از گروه خویش و دیگری از دشمنانش که با هم کارزار می‌کردند» سوره قصص، آیه ۱۵.</ref>. {{متن قرآن\|وَإِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ}}<ref>«و از پیروان وی ابراهیم بود» سوره صافات، آیه ۸۳.</ref>.		واژه "[[شیعه]]" برگرفته از ریشه "ش - ی - ع" است. بررسی واژگان برگرفته از ریشه یاد شده نشان می‌دهد که این ریشه دو معنای متفاوت دارد: یکی منتشر شدن چیزی؛ مانند خبر و آب و دیگری به دنبال و همراه کسی رفتن و از کسی [[پیروی]] کردن. بیشتر واژه‌نگاران درباره وجود دو ساختارِ مصدری متفاوت برای "ش - ی - ع" و اینکه واژه شیعه با کدام یک از دو معنای یادشده پیوند دارد، به صراحت چیزی نگفته‌اند<ref>العین، ج۲، ص۱۹۰ - ۱۹۱؛ معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۲۳۵؛ الصحاح، ج۳، ص۱۲۴۰، «شیع»؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ۸/۱۸۸.</ref>.

	اما ~~واژه~~ شیعه ~~در اصطلاح سه کاربرد دارد:~~		اما معنای لغوی برگزیده آنها برای شیعه ([[پیروان]] و [[یاران]]) نشان می‌دهد که آنها شیعه را برگرفته از "ش - ی - ع" به معنای دنبال و همراه کسی رفتن و پیروی کردن دانسته‌اند<ref>تهذیب اللغه، ج۳، ص۶۱؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸ - ۱۸۹.</ref>. برخی از لغت‌شناسان با بیان روشنِ دو ساختارِ متفاوتِ مصدری، شَاعَ یَشیعُ شَیعاً و شُیوعاً را به معنای منتشر شدن چیزی و شَاعَ یَشیعُ شِیاعاً را به معنای در پی و همراه کسی رفتن دانسته است<ref>المنجد، ص۴۱۱، «شیع».</ref>. برخی در نگاهی نادر، با [[گزینش]] معنای "پخش شدن" برای "ش - ی - ع"، شیعه را در اصل شِیعَه (مصدر نوعی) به معنای گونه خاصی از انتشار یک [[اندیشه]] و [[عقیده]] دانسته که بعداً بر گروهی اطلاق شده است که با محوریت این نوع اندیشه گردهم آمده‌اند<ref>التحقیق، ج۶، ص۱۶۶، «شیع».</ref>. با توجه به آنچه گفته شد، می‌توان شیعه را در لغت به گروهِ پیروان و یارانِ همفکر و هم‌عقیده یک نفر تعریف کرد<ref>نک: معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۲۳۵؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۹؛ تاج العروس، ج۵، ص۴۰۵، «شیع».</ref>.
	~~# به کسانی که~~ [[~~علی~~]] ~~{{ع}}~~ و [[~~فرزندان~~]] ~~ایشان~~ را (به ~~اعتبار این که [[اهل بیت پیامبر]] {{صل}} هستند~~ و ~~قرآن [[مودّت]]~~ و ~~[[محبت]] آنها را [[واجب]] کرده) [[دوست]] دارند شیعه گویند؛ شیعه به این معنی همه [[مسلمان‌ها]] غیر~~ از ~~[[ناصبی‌ها]]~~ را ~~دربر می‌گیرد.~~
	# به ~~کسانی که [[حضرت علی]] {{ع}}~~ را ~~[[خلیفه]] چهارم می‌دانند و با تمام احترامی که~~ به ~~خلفای قبلی می‌گذارند، او را [[برتر]]~~ و با [[~~فضیلت~~]] ~~ترو سزاوارتر از خلفای دیگر می‌دانند،~~ شیعه ~~گویند.~~
	# به ~~کسانی که علی {{ع}} و [[اولاد]] او را [[جانشینان]] [[واقعی]] [[پیامبر]] و [[امامان]] [[منصوب]]~~ از ~~طرف~~ [[~~خداوند~~]] ~~می‌دانند~~ و ~~خلفای دیگر را~~ [[~~غاصب~~]] ~~[[مقام خلافت]] می‌دانند،~~ شیعه ~~می‌گویند. این کاربرد از شیعه،~~ در ~~برابر «[[سنی]]»~~ به ~~کار می‌رود~~<ref>~~المذاهب الاسلامیه، ص۱۴۶~~.</ref>.

	~~در این باره~~ [[~~روایات~~]] متعددی از پیامبر {{صل}} وجود دارد که نشان می‌دهد ایشان در فرمایش‌های خود [[پیروان امام علی]] {{ع}} را شیعه می‌خواندند، برای نمونه هنگامی که [[~~آیه~~]] ~~{{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}}~~<ref>~~«بی‌گمان آنانکه ایمان آورده‌اند و کردارهایی شایسته کرده‌اند، بهترین آفریدگانند» سوره بینه، آیه ۷~~.</ref> ~~نازل شد پیامبر {{صل}} خطاب~~ به [[~~علی~~]] ~~{{ع}} فرمود: «آنها تو~~ و [[~~شیعیان~~]] ~~تو هستند» و در~~ [[~~زمان پیامبر~~]] ~~{{صل}} به~~ [[~~سلمان~~]] و [[~~ابوذر~~]] و [[~~مقداد~~]] و [[~~عمار یاسر~~]] [[~~شیعه~~]] ~~می‌گفتند<ref>الدرالمنثور، ج۶، ص۵۸۹؛ علم الحدیث، ص۸۹~~.</ref>.		واژه شیعه بر مفرد، مثنّا، جمع، [[مذکر]] و مؤنث یکسان اطلاق می‌شود. جمع آن شِیَع وأشیاع و اسم منسوب به آن، [[شیعی]] است<ref>النهایه، ج۲، ص۵۲۰؛ لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸؛ تاج العروس، ج۱۱، ص۲۵۷.</ref>. برخی تَشیّع (مصدر باب تفعل) را هم که از این ریشه است به معنای [[پیروی]] کردن دانسته‌اند؛ با این تفاوت که در [[تشیع]]، پیروی همراه با [[گرایش]] درونی و [[دوستی]] همراه با [[اخلاص]] مراد است<ref>اوائل المقالات، ص۱.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶]]؛ ص۶۳۹ ـ ۶۴۲؛ [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|مقامات امامان]]، ص ۲۳.</ref>

	~~[[ابوحاتم سجستانی]]~~ در ~~این باره می‌گوید~~: ~~«اولین اسمی که در [[اسلام]] در [[زمان]] [[رسول الله]] {{صل}} ظاهر شد، شیعه بود که [[لقب]] سلمان و ابوذر و مقداد~~ و [[~~عمار~~]] ~~شد، تا زمان~~ [[~~جنگ صفین~~]] ~~که کاربرد این اسم درباره طرفداران علی {{ع}} رواج پیدا کرد»~~<ref>~~تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام، ص۳۸~~.</ref>.		در مجموع چند معنا برای شیعه گفته شده است: اعوان و [[انصار]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، [[فرقه]]<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.</ref>، تابع و پیرو<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۱۹۱.</ref> و اصل آن "شیع" به معنای معاضدت، مساعدت<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۳۵.</ref> یا توسّع در امری (مادی یا [[معنوی]]) است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۷۹-۳۸۰.</ref>
	~~به نظر می‌رسد در بین سه تعریف فوق یک نقطه مشترک وجود دارد که همان محوریت [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} است،~~ و این محوریت به عنوان اظهار [[محبت به اهل بیت]] {{عم}} [[پیامبر]] یا به عنوان طرف‌داری از [[فضیلت]] و [[برتری]] ایشان نسبت به خلفای دیگر یا به عنوان [[خلیفه]] برحق در برابر خلفای [[باطل]] می‌باشد؛ در این کتاب شیعه به معنای ~~سوم مورد نظر است، و منظور ما از [[فهم]] شیعه، فهم [[علما]] و بزرگان شیعه و [[اصحاب ائمه]] {{عم}} است~~. ~~باید توجه کرد که~~ در ~~[[قرن اول]] هر سه معنای شیعه استفاده می‌شده و در [[منابع اسلامی]]~~ (~~به ویژه کتب~~ [[~~تاریخی~~]] ~~و رجالی~~) بارها افرادی را که [[اعتقادی]] به [[خلافت بلافصل]] علی {{ع}} نداشتند شیعه به معنی اول و دوم نامیده‌اند؛ پس نباید خلط کرد و [[اعتقاد شیعیان]] به معنی اول و دوم را به عنوان اعتقاد شیعیان اصلی مطرح کرد، و این مغالطه‌ای است که در [[نظریه]] [[علمای ابرار]] صورت گرفته و با استناد به برخی [[منابع تاریخی]]، که در آنها کلمه شیعه به کار رفته، [[اعتقاد]] آنها به عنوان اعتقاد شیعیان اصلی تلقی شده است.<ref>[[~~مصطفی سلیمانیان~~\|~~سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌~~]]، [[~~مقامات امامان~~ (کتاب)\|~~مقامات امامان~~]]، ص ۲۳.</ref>

	== پرسش مستقیم ==		== پرسش مستقیم ==
			{{پرسش‌های وابسته}}
	* [[شیعه در لغت و اصطلاح به چه معناست؟ (پرسش)]]		* [[شیعه در لغت و اصطلاح به چه معناست؟ (پرسش)]]
	{{پایان ~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{پایان پرسش‌های وابسته}}

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* منابع */

2024-06-11T14:22:09Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۲
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	# [[پرونده:1100785.jpg\|22px]] [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|'''مقامات امامان''']]		# [[پرونده:1100785.jpg\|22px]] [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|'''مقامات امامان''']]
	# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
	~~# [[پرونده:134491.jpg\|22px]] [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مهدویت''']]~~
	# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶''']]		# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2024-06-11T14:10:17Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۴۰
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
	# [[پرونده:134491.jpg\|22px]] [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مهدویت''']]		# [[پرونده:134491.jpg\|22px]] [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مهدویت''']]
			# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2024-06-11T14:08:30Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۳۸
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	# [[پرونده:1100785.jpg\|22px]] [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|'''مقامات امامان''']]		# [[پرونده:1100785.jpg\|22px]] [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|'''مقامات امامان''']]
	# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
			# [[پرونده:134491.jpg\|22px]] [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مهدویت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2024-06-11T14:07:19Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۳۷
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100785.jpg\|22px]] [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|'''مقامات امامان''']]		# [[پرونده:1100785.jpg\|22px]] [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|'''مقامات امامان''']]
			# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۲
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	# [[پرونده:1100785.jpg\|22px]] [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|'''مقامات امامان''']]		# [[پرونده:1100785.jpg\|22px]] [[مصطفی سلیمانیان\|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)\|'''مقامات امامان''']]
	# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
	~~# [[پرونده:134491.jpg\|22px]] [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مهدویت''']]~~
	# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶''']]		# [[پرونده:1100410.jpg\|22px]] [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[شیعه (مقاله)\|مقاله «شیعه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}