شیوه‌های آموزشی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

2025-10-23T20:30:47Z

جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	آن‌گاه [[امام]]{{ع}} با درخواست [[زهری]] برای [[تفسیر]] مطلب، به بیان صور هر یک از این چند دسته پرداخت؛ بنابراین، امام افزون بر اینکه مطالب را تنظیم و دسته‌بندی کرد، ابتدا کلیات مطلب را بیان نمود تا مخاطب به آسانی بتواند آنها را بفهمد و به ذهن بسپارد، سپس به بیان و توضیح هر یک از این بخش‌های کلی پرداخت؛ یعنی نوعی بیان کلی مطلب و سپس بیان جزئیات، اضافه بر آن، از این راه توان و خواست شاگرد را نیز در نظر گرفت؛ زیرا امام وارد جزئیات نشد، مگر به درخواست زهری.		آن‌گاه [[امام]]{{ع}} با درخواست [[زهری]] برای [[تفسیر]] مطلب، به بیان صور هر یک از این چند دسته پرداخت؛ بنابراین، امام افزون بر اینکه مطالب را تنظیم و دسته‌بندی کرد، ابتدا کلیات مطلب را بیان نمود تا مخاطب به آسانی بتواند آنها را بفهمد و به ذهن بسپارد، سپس به بیان و توضیح هر یک از این بخش‌های کلی پرداخت؛ یعنی نوعی بیان کلی مطلب و سپس بیان جزئیات، اضافه بر آن، از این راه توان و خواست شاگرد را نیز در نظر گرفت؛ زیرا امام وارد جزئیات نشد، مگر به درخواست زهری.

	بیان کلیت امری و سپس وارد شدن در توضیح یا جوانب و ~~فروعاتی~~ هر قسم، تنها به مواردی که هر فرع توضیح‌هایی مفصل دارد، محدود نمی‌شود، بلکه در مواردی که توضیح‌های کمی نیز دارد، بهتر است ابتدا کلیت مطلب مطرح شود و سپس جزئیات هر یک بیان گردد.		بیان کلیت امری و سپس وارد شدن در توضیح یا جوانب و فروعی هر قسم، تنها به مواردی که هر فرع توضیح‌هایی مفصل دارد، محدود نمی‌شود، بلکه در مواردی که توضیح‌های کمی نیز دارد، بهتر است ابتدا کلیت مطلب مطرح شود و سپس جزئیات هر یک بیان گردد.

	این‌گونه [[نظم]] و دسته‌بندی افزون بر آثار [[آموزشی]] مانند سهولت یادگیری، [[حفظ]] و به‌خاطرسپاری، خسته نشدن دانش‌آموز و مانند آن آثار [[تربیتی]] بسیاری نیز دارد؛ مانند اینکه به ذهن دانش‌آموز نیز نظم و انظباط منطقی می‌بخشد و به صورت غیر مستقیم و ناخودآگاه ذهن او را منطقی و [[منظم]] پرورش می‌دهد<ref>[[سید علی حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی (کتاب)\|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی]]، ص ۱۴۵.</ref>.		این‌گونه [[نظم]] و دسته‌بندی افزون بر آثار [[آموزشی]] مانند سهولت یادگیری، [[حفظ]] و به‌خاطرسپاری، خسته نشدن دانش‌آموز و مانند آن آثار [[تربیتی]] بسیاری نیز دارد؛ مانند اینکه به ذهن دانش‌آموز نیز نظم و انظباط منطقی می‌بخشد و به صورت غیر مستقیم و ناخودآگاه ذهن او را منطقی و [[منظم]] پرورش می‌دهد<ref>[[سید علی حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی (کتاب)\|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی]]، ص ۱۴۵.</ref>.

Bahmani در ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۱

2025-10-11T09:01:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = تعلیم		\| موضوع مرتبط = تعلیم
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[شیوه‌های آموزشی در معارف و سیره معصوم]]		\| مداخل مرتبط = [[شیوه‌های آموزشی در تاریخ اسلام]] - [[شیوه‌های آموزشی در معارف و سیره معصوم]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* موجزگویی */

2025-10-11T08:57:03Z

موجزگویی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۷
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	== موجزگویی ==		== موجزگویی ==
	از دیگر ویژگی‌های [[سخن معصومان]]{{عم}} این است که عبارت‌ها، با وجود کم و کوتاه بودن، معانی زیادی را دربردارد. با این عمل افزون بر انتقال محتوای آموزشی لازم به شاگرد، از خستگی و بی‌رغبتی او نیز می‌توان جلوگیری کرد. مختصرگویی، همیشه و در همه موارد مفید نیست، بلکه با توجه به نوع محتوای آموزشی و مخاطب و شرایط [[آموزش]]، از این فن می‌توان استفاده کرد. در مواردی اختصارگویی حتی می‌تواند ضرر برساند. به هر حال توجه به این فن می‌تواند [[معلم]] را در تحصیل [[موفقیت]] [[آموزشی]]، [[یاری]] دهد؛ زیرا همانگونه که توضیح ندادن در موارد لازم به موفقیت معلم ـ در امر [[آموزش]] ـ لطمه می‌زند، توضیح‌های اضافی و غیر لازم نیز در امر یادگیری خلل ایجاد می‌کند. [[معصومان]]{{عم}} در امر آموزش، به ویژه در [[مواعظ]] و توصیه‌ها از این فنّ بهره می‌گرفتند. [[حضرت علی]]{{ع}} در [[کلامی]] خطاب به [[مردم]] می‌فرماید: {{متن حدیث\|فَإِنَّ الْغَايَةَ أَمَامَكُمْ وَ إِنَّ وَرَاءَكُمُ السَّاعَةَ تَحْدُوكُمْ تَخَفَّفُوا تَلْحَقُوا فَإِنَّمَا يُنْتَظَرُ بِأَوَّلِكُمْ آخِرُكُمْ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۲۱.</ref>؛ «منزلگاه آخرین، پیشاپیش شماست و [[مرگ]] سرودخوانان در پس. سبکبار باشید تا زودتر برسید که پیش‌رفتگان را بداشته‌اند و در [[انتظار]] رسیدن شما نگاه داشته‌اند».		از دیگر ویژگی‌های سخن معصومان{{عم}} این است که عبارت‌ها، با وجود کم و کوتاه بودن، معانی زیادی را دربردارد. با این عمل افزون بر انتقال محتوای آموزشی لازم به شاگرد، از خستگی و بی‌رغبتی او نیز می‌توان جلوگیری کرد. مختصرگویی، همیشه و در همه موارد مفید نیست، بلکه با توجه به نوع محتوای آموزشی و مخاطب و شرایط [[آموزش]]، از این فن می‌توان استفاده کرد. در مواردی اختصارگویی حتی می‌تواند ضرر برساند. به هر حال توجه به این فن می‌تواند [[معلم]] را در تحصیل [[موفقیت]] [[آموزشی]]، [[یاری]] دهد؛ زیرا همانگونه که توضیح ندادن در موارد لازم به موفقیت معلم ـ در امر [[آموزش]] ـ لطمه می‌زند، توضیح‌های اضافی و غیر لازم نیز در امر یادگیری خلل ایجاد می‌کند. [[معصومان]]{{عم}} در امر آموزش، به ویژه در [[مواعظ]] و توصیه‌ها از این فنّ بهره می‌گرفتند. [[حضرت علی]]{{ع}} در [[کلامی]] خطاب به [[مردم]] می‌فرماید: {{متن حدیث\|فَإِنَّ الْغَايَةَ أَمَامَكُمْ وَ إِنَّ وَرَاءَكُمُ السَّاعَةَ تَحْدُوكُمْ تَخَفَّفُوا تَلْحَقُوا فَإِنَّمَا يُنْتَظَرُ بِأَوَّلِكُمْ آخِرُكُمْ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۲۱.</ref>؛ «منزلگاه آخرین، پیشاپیش شماست و [[مرگ]] سرودخوانان در پس. سبکبار باشید تا زودتر برسید که پیش‌رفتگان را بداشته‌اند و در [[انتظار]] رسیدن شما نگاه داشته‌اند».

	[[سید رضی]] ـ ذیل این [[کلام]] ـ می‌نویسد: پس از سخن [[خدا]] و [[رسول خدا]]، اگر این سخن را با هر سخنی بسنجند از آن بیش و در مقایسه پیش است. جمله‌ای مانند جمله «تخففوا تلحقوا»، کم لفظ و پر معنا، شنیده نشده است؛ جمله‌ای ژرف و سرشار از [[حکمت]] است<ref>[[سید علی حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی (کتاب)\|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی]]، ص ۱۶۶.</ref>.		[[سید رضی]] ـ ذیل این [[کلام]] ـ می‌نویسد: پس از سخن [[خدا]] و [[رسول خدا]]، اگر این سخن را با هر سخنی بسنجند از آن بیش و در مقایسه پیش است. جمله‌ای مانند جمله «تخففوا تلحقوا»، کم لفظ و پر معنا، شنیده نشده است؛ جمله‌ای ژرف و سرشار از [[حکمت]] است<ref>[[سید علی حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی (کتاب)\|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی]]، ص ۱۶۶.</ref>.

Bahmani در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۶

2025-08-10T05:06:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	بیان کلیت امری و سپس وارد شدن در توضیح یا جوانب و فروعاتی هر قسم، تنها به مواردی که هر فرع توضیح‌هایی مفصل دارد، محدود نمی‌شود، بلکه در مواردی که توضیح‌های کمی نیز دارد، بهتر است ابتدا کلیت مطلب مطرح شود و سپس جزئیات هر یک بیان گردد.		بیان کلیت امری و سپس وارد شدن در توضیح یا جوانب و فروعاتی هر قسم، تنها به مواردی که هر فرع توضیح‌هایی مفصل دارد، محدود نمی‌شود، بلکه در مواردی که توضیح‌های کمی نیز دارد، بهتر است ابتدا کلیت مطلب مطرح شود و سپس جزئیات هر یک بیان گردد.

	این‌گونه [[نظم]] و دسته‌بندی افزون بر آثار [[آموزشی]] مانند [[سهولت ~~یادگیری]]،~~ [[حفظ]] و به‌خاطرسپاری، خسته نشدن دانش‌آموز و مانند آن آثار [[تربیتی]] بسیاری نیز دارد؛ مانند اینکه به ذهن دانش‌آموز نیز نظم و انظباط منطقی می‌بخشد و به صورت غیر مستقیم و ناخودآگاه ذهن او را منطقی و [[منظم]] پرورش می‌دهد<ref>[[سید علی حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی (کتاب)\|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی]]، ص ۱۴۵.</ref>.		این‌گونه [[نظم]] و دسته‌بندی افزون بر آثار [[آموزشی]] مانند سهولت یادگیری، [[حفظ]] و به‌خاطرسپاری، خسته نشدن دانش‌آموز و مانند آن آثار [[تربیتی]] بسیاری نیز دارد؛ مانند اینکه به ذهن دانش‌آموز نیز نظم و انظباط منطقی می‌بخشد و به صورت غیر مستقیم و ناخودآگاه ذهن او را منطقی و [[منظم]] پرورش می‌دهد<ref>[[سید علی حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی (کتاب)\|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی]]، ص ۱۴۵.</ref>.

	== تأکید بر مطالب مهم ==		== تأکید بر مطالب مهم ==
	از دیگر شیوه‌های آموزشی در [[سیره معصومان]]{{عم}}، تأکید بر مطالب مهم به شیوه‌های گوناگون است. این کار باعث می‌شود شاگردان توجه و دقت بیشتری به این بخش از آموزه‌ها داشته باشند و در نتیجه بهتر یاد بگیرند؛ چون [[معلم]] یا هر کسی که در [[مقام]] [[آموزش]] است مطالب متنوع و زیادی را بیان می‌کند که اغلب از نظر اهمیت، در یک سطح نیستند؛ همچنین [[قدرت]] یادگیری شاگردان نیز نامحدود نیست؛ بنابراین لازم است معلم بر مطالب مهم‌تر بیشتر تأکید کند تا شاگردها نیز با توجه به اهمیت ~~[[آموزه‌ها]]،~~ به آنها بها داده و در یادگیری بخش‌های مهم‌تر، کوشش بیشتری داشته باشند.		از دیگر شیوه‌های آموزشی در [[سیره معصومان]]{{عم}}، تأکید بر مطالب مهم به شیوه‌های گوناگون است. این کار باعث می‌شود شاگردان توجه و دقت بیشتری به این بخش از آموزه‌ها داشته باشند و در نتیجه بهتر یاد بگیرند؛ چون [[معلم]] یا هر کسی که در [[مقام]] [[آموزش]] است مطالب متنوع و زیادی را بیان می‌کند که اغلب از نظر اهمیت، در یک سطح نیستند؛ همچنین [[قدرت]] یادگیری شاگردان نیز نامحدود نیست؛ بنابراین لازم است معلم بر مطالب مهم‌تر بیشتر تأکید کند تا شاگردها نیز با توجه به اهمیت آموزه‌ها، به آنها بها داده و در یادگیری بخش‌های مهم‌تر، کوشش بیشتری داشته باشند.

	افزون بر این، تأکید بر برخی مطالب، به‌طور کلی، سبب جلب توجه دانش‌آموزان به [[معلم]] و آنچه [[آموزش]] می‌دهد، می‌شود و در نتیجه، کیفیت یادگیری نسبت به همه مطالب [[آموزشی]]، بالا می‌رود.		افزون بر این، تأکید بر برخی مطالب، به‌طور کلی، سبب جلب توجه دانش‌آموزان به [[معلم]] و آنچه [[آموزش]] می‌دهد، می‌شود و در نتیجه، کیفیت یادگیری نسبت به همه مطالب [[آموزشی]]، بالا می‌رود.
خط ۶۹:		خط ۶۹:

	== تضاد یا قرینه‌گویی ==		== تضاد یا قرینه‌گویی ==
	فن «تضاد» از فنونی است که در موارد بسیاری کاربرد دارد، از جمله در یادگیری و به‌خاطرسپاری نقش اساسی ایفا می‌کند. به طور کلی اگر بین دو عنصر، ارتباطی منطقی وجود داشته باشد، هرگاه یکی از آن دو را یاد گرفتیم یا به خاطر آوردیم، عنصر دیگر را به آسانی یاد خواهیم گرفت و یا به خاطر خواهیم آورد ارتباط منطقی بین دو چیز یا به گونه تشابه است و یا به گونه تقابل. تقابل نیز خود به چهار صورت ممکن است: تقابل تضاد، تضایف، سلب و ایجاب و عدم و [[ملکه]]<ref>ر.ک: کتب منطق از جمله: فرهنگ اصطلاحات منطقی، تألیف دکتر محمد خوانساری؛ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ص۶۹.</ref>. بهره‌گیری از هر یک از این وجوه ارتباط، می‌تواند [[معلم]] و شاگرد را در یاددهی و یادگیری کمک کند.		فن «تضاد» از فنونی است که در موارد بسیاری کاربرد دارد، از جمله در یادگیری و به‌خاطرسپاری نقش اساسی ایفا می‌کند. به طور کلی اگر بین دو عنصر، ارتباطی منطقی وجود داشته باشد، هرگاه یکی از آن دو را یاد گرفتیم یا به خاطر آوردیم، عنصر دیگر را به آسانی یاد خواهیم گرفت و یا به خاطر خواهیم آورد ارتباط منطقی بین دو چیز یا به گونه تشابه است و یا به گونه تقابل. تقابل نیز خود به چهار صورت ممکن است: تقابل تضاد، تضایف، سلب و ایجاب و عدم و ملکه<ref>ر.ک: کتب منطق از جمله: فرهنگ اصطلاحات منطقی، تألیف دکتر محمد خوانساری؛ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ص۶۹.</ref>. بهره‌گیری از هر یک از این وجوه ارتباط، می‌تواند [[معلم]] و شاگرد را در یاددهی و یادگیری کمک کند.
	در [[سیره آموزشی]] [[معصومان]]{{عم}} از بعضی اقسام ارتباط، از جمله: تشابه و تقابل از نوع سلب و ایجاب، و تضاد، برای بالا بردن کیفیت [[آموزش]] و یادگیری استفاده شده است که البته فن تشابه کم‌تر کاربرد داشته است؛ به همین دلیل آن را به عنوان فنّی مستقل، ذکر نکردیم و در ضمن این فن به آن اشاره کردیم. اینک به نمونه‌هایی از هر یک از انواع ارتباط در [[سیره معصومان]]{{عم}}، اشاره می‌کنیم: [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث\|لَا صَغِيرَةَ مَعَ الْإِصْرَارِ وَ لَا كَبِيرَةَ مَعَ الِاسْتِغْفَارِ}}<ref>کافی، ج۲، ص۲۹۳.</ref>؛ «با [[اصرار بر گناه صغیره]]، دیگر صغیره نیست و با [[استغفار]] از [[گناه کبیره]]، دیگر کبیره نیست».		در [[سیره آموزشی]] [[معصومان]]{{عم}} از بعضی اقسام ارتباط، از جمله: تشابه و تقابل از نوع سلب و ایجاب، و تضاد، برای بالا بردن کیفیت [[آموزش]] و یادگیری استفاده شده است که البته فن تشابه کم‌تر کاربرد داشته است؛ به همین دلیل آن را به عنوان فنّی مستقل، ذکر نکردیم و در ضمن این فن به آن اشاره کردیم. اینک به نمونه‌هایی از هر یک از انواع ارتباط در [[سیره معصومان]]{{عم}}، اشاره می‌کنیم: [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث\|لَا صَغِيرَةَ مَعَ الْإِصْرَارِ وَ لَا كَبِيرَةَ مَعَ الِاسْتِغْفَارِ}}<ref>کافی، ج۲، ص۲۹۳.</ref>؛ «با [[اصرار بر گناه صغیره]]، دیگر صغیره نیست و با [[استغفار]] از [[گناه کبیره]]، دیگر کبیره نیست».

Bahmani در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۵

2025-08-10T05:05:53Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2025-08-10T04:32:03Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۲
خط ۱۹۰:		خط ۱۹۰:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~تعلیم~~]]		[[رده:آموزش]]

Bahmani در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۱۸

2025-08-10T04:18:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = تعلیم		\| موضوع مرتبط = تعلیم
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط = [[شیوه‌های آموزشی در معارف و سیره معصوم]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تعلیم | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == به طور کلی، می‌توان مجموعه فعالیت‌هایی را که یک معلم در فرایند آموزشی خود انجام می‌دهد، روش‌های آموزشی او دانست. روش آموزش هر معلم ممکن است با...» ایجاد کرد

2025-06-24T07:53:49Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تعلیم | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == به طور کلی، می‌توان مجموعه فعالیت‌هایی را که یک معلم در فرایند آموزشی خود انجام می‌دهد، روش‌های آموزشی او دانست. روش آموزش هر معلم ممکن است با...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات