صحابه از دیدگاه اهل سنت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'تفسیر مقاتل' به 'تفسیر مقاتل'

2025-10-23T20:30:49Z

جایگزینی متن - 'تفسیر مقاتل' به 'تفسیر مقاتل'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۱۳۲:		خط ۱۳۲:
	'''تحلیل و بررسی''':		'''تحلیل و بررسی''':
	# آیه در [[مقام]] تفضیل و [[برتری]] [[امت اسلام]] در مقایسه با دیگر امت‌هاست و به حجیت سنت صحابه و [[عدالت]] آنان ناظر نیست؛ لذا مدعی باید نخست مدعای خود را از آیه با دلیل اثبات کند.		# آیه در [[مقام]] تفضیل و [[برتری]] [[امت اسلام]] در مقایسه با دیگر امت‌هاست و به حجیت سنت صحابه و [[عدالت]] آنان ناظر نیست؛ لذا مدعی باید نخست مدعای خود را از آیه با دلیل اثبات کند.
	# اگر صرف امت برتر بودن موجب [[عدالت صحابه]] گردد، باید همه امت اسلام و نه صرف صحابه نیز دارای چنین ویژگی باشند؛ چراکه اولاً واژه «امت» مطلق بوده و شامل تمام [[مسلمانان]] می‌شود و ثانیاً قراینی وجود دارد که برتری نسل‌های بعدی [[مسلمانان]] بر [[صحابه]] را نشان می‌دهد؛ مثلاً خود [[پیامبر]] [[امت]] بعد خود را به دلیل استحکام ایمانشان با وجود عدم دیدن شخص حضرت، [[برادران]] خود توصیف کرده است<ref>{{متن حدیث\|وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا قَالُوا: أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: أَنْتُمْ أَصْحَابِي وَ إِخْوَانُنَا الَّذِينَ يَأْتُونَ مِنْ بَعْدِكُمْ}} ([[روایت]] فوق با تقریرات مختلف و متعدد در [[منابع اهل سنت]] نقل شده است، ر.ک: [[صحیح مسلم]]، ج۱، صص ۱۵۰ و ۲۱۸؛ ج۲، ص۵۳؛ [[احمد]]، [[مسند]]، ج۱۶، ص۱۹۳؛ صحیح [[ابن خزیمه]]، ج۱، صص ۷ و ۱۴؛ صحیح [[ابن حبان]]، ج۱۶، ص۲۲۴؛ [[قرطبی]] الجامع لاحکام القرآن، ج۱۸، ص۳۲؛ [[تفسیر~~]] [[~~مقاتل]] بن سلیمان، ج۳، ص۵۵؛ [[فخر رازی]]، [[تفسیر کبیر]]، ج۱، ص۴۹۷؛ [[أبو عبدالله]] الذهبی، المنتقی من [[منهاج]] الاعتدال، ج۱، ص۴۶۱؛ [[ابن حجر هیتمی]]، [[الصواعق المحرقه]]، ج۲، ص۶۱۸؛ و نیز مفید، [[الأمالی]]، ص۶۳).</ref>. [[دوست]] می‌داشتم برادرانمان را می‌دیدیم. گفتند: آیا ما برادران تو نیستیم ای [[رسول خدا]]! فرمود: شما [[اصحاب]] من هستید، اما برادران ما هنوز نیامده‌اند. در این روایت به نوعی نسل‌های بعدی [[مسلمانان]] بر [[صحابه]] ترجیح داده شده است که مقصود نه ترجیح کل [[امت]]، بلکه مجموع امت است.		# اگر صرف امت برتر بودن موجب [[عدالت صحابه]] گردد، باید همه امت اسلام و نه صرف صحابه نیز دارای چنین ویژگی باشند؛ چراکه اولاً واژه «امت» مطلق بوده و شامل تمام [[مسلمانان]] می‌شود و ثانیاً قراینی وجود دارد که برتری نسل‌های بعدی [[مسلمانان]] بر [[صحابه]] را نشان می‌دهد؛ مثلاً خود [[پیامبر]] [[امت]] بعد خود را به دلیل استحکام ایمانشان با وجود عدم دیدن شخص حضرت، [[برادران]] خود توصیف کرده است<ref>{{متن حدیث\|وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا قَالُوا: أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: أَنْتُمْ أَصْحَابِي وَ إِخْوَانُنَا الَّذِينَ يَأْتُونَ مِنْ بَعْدِكُمْ}} ([[روایت]] فوق با تقریرات مختلف و متعدد در [[منابع اهل سنت]] نقل شده است، ر.ک: [[صحیح مسلم]]، ج۱، صص ۱۵۰ و ۲۱۸؛ ج۲، ص۵۳؛ [[احمد]]، [[مسند]]، ج۱۶، ص۱۹۳؛ صحیح [[ابن خزیمه]]، ج۱، صص ۷ و ۱۴؛ صحیح [[ابن حبان]]، ج۱۶، ص۲۲۴؛ [[قرطبی]] الجامع لاحکام القرآن، ج۱۸، ص۳۲؛ [[تفسیر مقاتل]] بن سلیمان، ج۳، ص۵۵؛ [[فخر رازی]]، [[تفسیر کبیر]]، ج۱، ص۴۹۷؛ [[أبو عبدالله]] الذهبی، المنتقی من [[منهاج]] الاعتدال، ج۱، ص۴۶۱؛ [[ابن حجر هیتمی]]، [[الصواعق المحرقه]]، ج۲، ص۶۱۸؛ و نیز مفید، [[الأمالی]]، ص۶۳).</ref>. [[دوست]] می‌داشتم برادرانمان را می‌دیدیم. گفتند: آیا ما برادران تو نیستیم ای [[رسول خدا]]! فرمود: شما [[اصحاب]] من هستید، اما برادران ما هنوز نیامده‌اند. در این روایت به نوعی نسل‌های بعدی [[مسلمانان]] بر [[صحابه]] ترجیح داده شده است که مقصود نه ترجیح کل [[امت]]، بلکه مجموع امت است.
	# [[تأمل]] در ذیل [[آیه]] نشان می‌دهد [[فلسفه]] و راز توصیف [[امت اسلام]] به خیر [[امت‌ها]] بودن، وصف [[امر به معروف]] بودن و [[نهی از منکر]] بودن آنهاست؛ چراکه تحقق این وصف خود به [[عمل]] [[آمران به معروف]] و [[ناهیان از منکر]] متوقف است، به این معنی که خود امت اول ب اید در حوزه معروف عامل و سرآمد و در حوزه منکر پیراسته و [[منزه]] باشند، تا در مرحله بعد به [[فکر]] دیگران شده و پیامبرگونه به [[تبلیغ دین]] ([[امر به معروف و نهی از منکر]]) بپردازند. در این صورت چنین امتی [[برتر]] از امت‌های پیشین بودند که به جهالت‌هایی چون گوساله پرستی، [[بت پرستی]] یا [[عناد]] و مقابله با [[پیامبران]] پرداخته‌اند.		# [[تأمل]] در ذیل [[آیه]] نشان می‌دهد [[فلسفه]] و راز توصیف [[امت اسلام]] به خیر [[امت‌ها]] بودن، وصف [[امر به معروف]] بودن و [[نهی از منکر]] بودن آنهاست؛ چراکه تحقق این وصف خود به [[عمل]] [[آمران به معروف]] و [[ناهیان از منکر]] متوقف است، به این معنی که خود امت اول ب اید در حوزه معروف عامل و سرآمد و در حوزه منکر پیراسته و [[منزه]] باشند، تا در مرحله بعد به [[فکر]] دیگران شده و پیامبرگونه به [[تبلیغ دین]] ([[امر به معروف و نهی از منکر]]) بپردازند. در این صورت چنین امتی [[برتر]] از امت‌های پیشین بودند که به جهالت‌هایی چون گوساله پرستی، [[بت پرستی]] یا [[عناد]] و مقابله با [[پیامبران]] پرداخته‌اند.

Jaafari در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۴

2025-07-17T06:24:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صحابه		\| موضوع مرتبط = صحابه
	\| عنوان مدخل = صحابه		\| عنوان مدخل = صحابه
	\| مداخل مرتبط = [[صحابه در قرآن]] - [[صحابه در علوم حدیث]] - [[صحابه در نهج البلاغه]] - [[صحابه در اصول فقه]] - [[صحابه در معارف دعا و زیارات]] - [[صحابه در معارف و سیره سجادی]] - [[صحابه در فقه اسلامی]] - [[صحابه در کلام اسلامی]] - [[صحابه از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[صحابه در قرآن]] - [[صحابه در علوم حدیث]] - [[صحابه در نهج البلاغه]] - [[صحابه در اصول فقه]] - [[صحابه در معارف دعا و زیارات]] - [[صحابه در معارف و سیره نبوی]] - [[صحابه در معارف و سیره سجادی]] - [[صحابه در فقه اسلامی]] - [[صحابه در کلام اسلامی]] - [[صحابه از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* دلالت قرآن بر معصیت و فسق برخی صحابه */

2025-04-30T06:20:41Z

دلالت قرآن بر معصیت و فسق برخی صحابه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۰
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	۲. [[فرار از جنگ]] و لغزانیدن [[شیطان]]: [[آیه]] زیر [[صحابه]] را در [[جنگ احد]] [[سرزنش]] می‌کند که به جای [[مقاومت]] در برابر [[مشرکان]] و دفاع از پیامبر{{صل}} فرار را بر قرار ترجیح دادند که آن نتیجه غلبه شیطان بر آنان بود: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا}}<ref>«بی‌گمان شیطان آنان را که در روز برخورد آن دو گروه (به دشمن) پشت کردند با برخی کارها که کرده بودند از راه به در برد» سوره آل عمران، آیه ۱۵۵.</ref>. همانا آنان که از شما در [[جنگ احد]] پشت به [[جنگ]] کردند و منهدم شدند [[شیطان]] آنها را به سبب [[نافرمانی]] و بدکرداری‌شان به [[لغزش]] افکند... .		۲. [[فرار از جنگ]] و لغزانیدن [[شیطان]]: [[آیه]] زیر [[صحابه]] را در [[جنگ احد]] [[سرزنش]] می‌کند که به جای [[مقاومت]] در برابر [[مشرکان]] و دفاع از پیامبر{{صل}} فرار را بر قرار ترجیح دادند که آن نتیجه غلبه شیطان بر آنان بود: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا}}<ref>«بی‌گمان شیطان آنان را که در روز برخورد آن دو گروه (به دشمن) پشت کردند با برخی کارها که کرده بودند از راه به در برد» سوره آل عمران، آیه ۱۵۵.</ref>. همانا آنان که از شما در [[جنگ احد]] پشت به [[جنگ]] کردند و منهدم شدند [[شیطان]] آنها را به سبب [[نافرمانی]] و بدکرداری‌شان به [[لغزش]] افکند... .

	در [[آیه]] فوق [[سلطه شیطان]] به [[صحابه]] نتیجه و معلول بعض [[اعمال]] آنان توصیف شده است.		در [[آیه]] فوق سلطه شیطان به [[صحابه]] نتیجه و معلول بعض [[اعمال]] آنان توصیف شده است.

	۳. [[خشم]] و [[غضب خدا]] به دلیل عدم مطابقت گفتار با عمل: آیه دیگر طیفی از [[مؤمنان]] را به دلیل بسنده نمودن به حرف و قول و عدم انجام [[اعمال نیک]] به حدی نکوهش می‌کند که موجب [[غضب]] و خشم سخت خداوندی می‌گردد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ * كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چرا چیزی می‌گویید که (خود) انجام نمی‌دهید؟ * نزد خداوند، بسیار ناپسند است که چیزی را بگویید که (خود) انجام نمی‌دهید» سوره صف، آیه ۲-۳.</ref>. ای کسانی که [[ایمان]] آورده‌اید چرا چیزی به زبان می‌گویید که در مقام عمل خلاف آن می‌کنید این عمل که سخنی بگویید و خلاف آن کنید بسیار سخت [[خدا]] را به خشم و غضب می‌آورد.		۳. [[خشم]] و [[غضب خدا]] به دلیل عدم مطابقت گفتار با عمل: آیه دیگر طیفی از [[مؤمنان]] را به دلیل بسنده نمودن به حرف و قول و عدم انجام [[اعمال نیک]] به حدی نکوهش می‌کند که موجب [[غضب]] و خشم سخت خداوندی می‌گردد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ * كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چرا چیزی می‌گویید که (خود) انجام نمی‌دهید؟ * نزد خداوند، بسیار ناپسند است که چیزی را بگویید که (خود) انجام نمی‌دهید» سوره صف، آیه ۲-۳.</ref>. ای کسانی که [[ایمان]] آورده‌اید چرا چیزی به زبان می‌گویید که در مقام عمل خلاف آن می‌کنید این عمل که سخنی بگویید و خلاف آن کنید بسیار سخت [[خدا]] را به خشم و غضب می‌آورد.

Bahmani در ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۰

2025-04-30T06:20:11Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۶

2025-04-29T10:16:33Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۸

2025-04-29T09:28:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۸
خط ۱:		خط ۱:
			{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[اردیبهشت]]\|روز=[[۹]]\|سال=[[۱۴۰۴]]\|کاربر=Bahmani}}
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صحابه		\| موضوع مرتبط = صحابه

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۹

2025-04-29T07:29:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صحابه		\| موضوع مرتبط = صحابه
	\| عنوان مدخل = [[صحابه]]		\| عنوان مدخل = صحابه
	\| مداخل مرتبط = [[صحابه در قرآن]] - [[صحابه در علوم حدیث]] - [[صحابه در نهج البلاغه]] - [[صحابه در اصول فقه]] - [[صحابه در معارف دعا و زیارات]] - [[صحابه در معارف و سیره سجادی]] - [[صحابه در فقه اسلامی]] - [[صحابه در کلام اسلامی]] - [[صحابه از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[صحابه در قرآن]] - [[صحابه در علوم حدیث]] - [[صحابه در نهج البلاغه]] - [[صحابه در اصول فقه]] - [[صحابه در معارف دعا و زیارات]] - [[صحابه در معارف و سیره سجادی]] - [[صحابه در فقه اسلامی]] - [[صحابه در کلام اسلامی]] - [[صحابه از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== جایگاه [[صحابه]] از منظر [[اهل سنت]] ==		== جایگاه [[صحابه]] از منظر [[اهل سنت]] ==
	آنچه با عنوان [[اجماع]] اهل سنت یا [[اجماع امت]] مشهور و پذیرفته شده، این است که تمام کسانی که مصداق آن تعریف مشهور درباره صحابه هستند، [[عادل]] و [[اهل]] بهشت‌اند.		آنچه با عنوان [[اجماع]] اهل سنت یا [[اجماع امت]] مشهور و پذیرفته شده، این است که تمام کسانی که مصداق آن تعریف مشهور درباره صحابه هستند، [[عادل]] و [[اهل]] بهشت‌اند.

Jaafari: /* منابع */

2025-03-10T09:57:46Z

منابع

@@ خط ۴۶۹: / خط ۴۶۹: @@
 # [[تأمل]] در ذیل [[آیه]] نشان می‌دهد [[فلسفه]] و [[راز]] توصیف [[امت اسلام]] به خیر [[امت‌ها]] بودن، وصف [[امر به معروف]] بودن و [[نهی از منکر]] بودن آنهاست؛ چراکه تحقق این وصف خود به عمل [[آمران به معروف]] و [[ناهیان از منکر]] متوقف است، به این معنی که خود امت اول ب اید در حوزه معروف عامل و سرآمد و در حوزه منکر پیراسته و [[منزه]] باشند، تا در مرحله بعد به [[فکر]] دیگران شده و پیامبرگونه به [[تبلیغ دین]] ([[امر به معروف و نهی از منکر]]) بپردازند. در این صورت چنین امتی [[برتر]] از [[امت‌های پیشین]] بودند که به جهالت‌هایی چون گوساله پرستی، [[بت پرستی]] یا [[عناد]] و مقابله با [[پیامبران]] پرداخته‌اند.
 روشن است چنین وصفی، وصف نه تمام صحابه و امت، بلکه وصف [[برگزیدگان]] آنان است. پیش‌تر عبارت [[فخر رازی]] گزارش شد که وی وصف «[[امت وسط]]» بودن را در آیه {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا}}<ref>«و بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>، به مجموع امت و نه تک تک و کل آنان اختصاص داده بود<ref>فخر رازی، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر)، ج۲، ص۸۶.</ref>. (عبارت وی در ذیل آیه بعدی نیز بیان خواهد شد).<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)|قرآن و علم کلام]]، ص ۱۳۳</ref>
 == منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-03-10T09:57:10Z

منابع

@@ خط ۴۴۱: / خط ۴۴۱: @@
 {{عربی|قَوْلُهُمْ فَاطِمَةُ مَعْصُومَةٌ قُلْنَا مَمْنُوعٌ لِأَنَّ أَهْلَ الْبَيْتِ يَتَناوَلُ أَزْوَاجَهُ وَ أَقْرَبَاءَهُ كَمَا رَوَاهُ الضَّحَّاكُ وَ لَمْ يَكُونُوا مَعْصُومِينَ}}<ref>سید شریف جرجانی، شرح المواقف، ج۳، ص۵۹۸؛ همو، شرح المواقف، ج۸، ص۳۵۶.</ref>.
 [[ابن ذهبی]]: {{عربی|وَ الرَّافِضِيُّ إِنْ زَعَمَ أَنَّ الْإِمَامَ يَكُونُ مَنْصُوصًا عَلَيْهِ وَ هُوَ مَعْصُومٌ فَلَيْسَ هُوَ أَعْظَمَ مِنَ الرَّسُولِ وَ نُوَّابِهِ وَ عُمَّالِهِ لَيْسُوا مَعْصُومِينَ}}<ref>أبوعبدالله الذهبی، المنتقی من منهاج الاعتدال فی نقض الرفض والاعتزال، ص۳۶۳؛ سعدالدین تفتازانی، شرح المقاصد، ج۵، ص۳۱۰ - ۳۱۱.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)|قرآن و علم کلام]]، ص ۱۳۰</ref>
 == منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-03-10T09:55:17Z

منابع

@@ خط ۴۰۵: / خط ۴۰۵: @@
 ۵. نسبت [[فسق]] [[قرآن]] به برخی صحابه: [[شأن نزول آیه]] بنا بر گزارش [[ابن عباس]]، [[مجاهد]]، یزید بن [[رومان]]، [[قتاده]] و ابن ابی-[[لیلا]] به خبر ولید بن عتقه مربوط می‌شود که وی از طرف پیامبر{{صل}} [[مأمور]] جمع‌آوری [[صدقات]] [[قبیله]] [[بنی مصطلق]] شد که آنان با شنیدن خبر به استقبال ولید آمدند؛ اما ولید [[خیال]] کرد آنان برای مقابله وی برآمده‌اند. ولید برگشت و [[سوء ظن]] خود را به عنوان گزارش [[مأموریت]] خویش به [[پیامبر]]{{صل}} [[ابلاغ]] نمود که [[بیم]] [[جنگ]] وجود داشت تا اینکه [[آیه]] نازل شد و از ولید به عنوان گزارشگر [[فاسق]] خبر داد<ref>شیخ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۹، ص۳۴۳.</ref>؛ پس از نظر [[قرآن]] برخی [[صحابه]] مانند ولید با وجود داشتن [[مأموریت]] از طرف [[پیامبر]]، از [[فسق]] مصون نبودند.
 از نظر [[منابع تاریخی]] فسق ولید و خوردن شراب و [[اقامه نماز]] با حالت مستی در کتب [[اهل سنت]] ثبت و ضبط شده است<ref>ابن الأثیر، الکامل، ج۲، ص۴۲؛ همو، أسد الغابة، ج۵، ص۱۹۰.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)|قرآن و علم کلام]]، ص ۱۲۵</ref>
 == منابع ==