صحابه در نهج البلاغه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۰

2025-11-22T08:00:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۰
خط ۸۸:		خط ۸۸:
	۴. قسمتی از سخنانی است که امام{{ع}} به هنگام خروج برای [[جنگ]] با اهل بصره فرموده است: «مرا با [[قریش]] چه کار؟ به [[خدا]] [[سوگند]] هنگامی که [[کافر]] بودند با آنها جنگیدم و هم اکنون که [[فریب]] خورده‌اند با آنها [[مبارزه]] می‌کنم! دیروز همراهشان بودیم چنانکه امروز نیز با آنها مصاحبم سوگند به خدا قریش از ما [[انتقام]] نمی‌کشد جز به این خاطر که [[خداوند]] ما را از میان آنان برگزیده (بر آنان مقدم داشته) ما هم آنها را در زمره خویش شناختیم»<ref>{{متن حدیث\|مَا لِي وَ لِقُرَيْشٍ وَ اَللَّهِ لَقَدْ قَاتَلْتُهُمْ كَافِرِينَ وَ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ مَفْتُونِينَ وَ إِنِّي لَصَاحِبُهُمْ بِالْأَمْسِ كَمَا أَنَا صَاحِبُهُمُ اَلْيَوْمَ وَ اَللَّهِ مَا تَنْقِمُ مِنَّا قُرَيْشٌ إِلاَّ أَنَّ اَللَّهَ اِخْتَارَنَا عَلَيْهِمْ فَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي حَيِّزِنَا}}؛ نهج البلاغه، خطبه شماره ۳۳.</ref>.		۴. قسمتی از سخنانی است که امام{{ع}} به هنگام خروج برای [[جنگ]] با اهل بصره فرموده است: «مرا با [[قریش]] چه کار؟ به [[خدا]] [[سوگند]] هنگامی که [[کافر]] بودند با آنها جنگیدم و هم اکنون که [[فریب]] خورده‌اند با آنها [[مبارزه]] می‌کنم! دیروز همراهشان بودیم چنانکه امروز نیز با آنها مصاحبم سوگند به خدا قریش از ما [[انتقام]] نمی‌کشد جز به این خاطر که [[خداوند]] ما را از میان آنان برگزیده (بر آنان مقدم داشته) ما هم آنها را در زمره خویش شناختیم»<ref>{{متن حدیث\|مَا لِي وَ لِقُرَيْشٍ وَ اَللَّهِ لَقَدْ قَاتَلْتُهُمْ كَافِرِينَ وَ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ مَفْتُونِينَ وَ إِنِّي لَصَاحِبُهُمْ بِالْأَمْسِ كَمَا أَنَا صَاحِبُهُمُ اَلْيَوْمَ وَ اَللَّهِ مَا تَنْقِمُ مِنَّا قُرَيْشٌ إِلاَّ أَنَّ اَللَّهَ اِخْتَارَنَا عَلَيْهِمْ فَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي حَيِّزِنَا}}؛ نهج البلاغه، خطبه شماره ۳۳.</ref>.

	۵. [[عبدالله بن جناده]] می‌گوید: من در نخستین روزهای [[زمامداری]] علی{{ع}} از [[مکه]] وارد [[مدینه]] شدم، دیدم همه [[مردم]] در [[مسجد پیامبر]] در [[انتظار]] ورود امام هستند، ناگهان علی{{ع}} از [[خانه]] بیرون آمد و سخنان خود را پس از [[حمد]] و ثنای خداوند، چنین آغاز کرد: «ای مردم! روزی که خداوند پیامبر خویش را [[قبض روح]] کرد، گفتیم که ما [[وارث]] و ولی و [[عترت]] او هستیم، دیگر کسی با ما درباره [[حکومتی]] که او پی‌ریزی کرده است، [[نزاع]] نکند و به آن چشم [[طمع]] ندوزد، اما برخلاف [[انتظار]] گروهی از [[قریش]] به [[حق]] ما دست درازی کردند و [[فرمانروائی]] را از ما سلب نمودند و از آن خود ساختند، به [[خدا]] [[سوگند]] اگر [[ترس]] از پیدا شدن شکاف و [[اختلاف]] در میان [[مسلمانان]] نبود و اینکه بار دیگر [[کفر]] و [[بت پرستی]] به نقاط [[اسلامی]] بازگردد و [[اسلام]] محو و نابود شود وضع ما غیر از این بود که [[مشاهده]] می‌نمائید...»<ref>{{متن حدیث\|لَمَّا قَبَضَ اَللَّهُ نَبِيَّهُ قُلْنَا نَحْنُ أَهْلُهُ وَ وَرَثَتُهُ وَ عِتْرَتُهُ وَ أَوْلِيَاؤُهُ دُونَ اَلنَّاسِ لاَ يُنَازِعُنَا سُلْطَانَهُ أَحَدٌ وَ لاَ يَطْمَعُ فِي حَقِّنَا طَامِعٌ إِذَا تَنَزَّى لَنَا قَوْمُنَا فَغَصَبُونَا سُلْطَانَ نَبِيِّنَا فَصَارَتِ اَلْإِمْرَةُ لِغَيْرِنَا وَ صِرْنَا سُوقَةً يَطْمَعُ فِينَا اَلضَّعِيفُ وَ يَتَعَزَّزُ عَلَيْنَا اَلذَّلِيلُ فَبَكَتِ اَلْأَعْيُنُ مِنَّا لِذَلِكَ وَ خَشُنَتِ اَلصُّدُورُ وَ جَزِعَتِ اَلنُّفُوسُ وَ اَيْمُ اَللَّهِ لَوْ لاَ مَخَافَةُ اَلْفُرْقَةِ بَيْنَ اَلْمُسْلِمِينَ وَ أَنْ يَعُودَ اَلْكُفْرُ وَ يَبُورَ اَلدِّينُ لَكُنَّا عَلَى غَيْرِ مَا كُنَّا لَهُمْ عَلَيْهِ فَوَلِيَ اَلْأَمْرَ وُلاَةٌ لَمْ يَأْلُوا اَلنَّاسَ خَيْراً}}؛ [[شرح نهج البلاغه]] [[ابن ابی الحدید]]، ج۱، ص۳۰۷.</ref>.		۵. [[عبدالله بن جناده]] می‌گوید: من در نخستین روزهای [[زمامداری]] علی{{ع}} از [[مکه]] وارد [[مدینه]] شدم، دیدم همه [[مردم]] در [[مسجد پیامبر]] در [[انتظار]] ورود امام هستند، ناگهان علی{{ع}} از [[خانه]] بیرون آمد و سخنان خود را پس از [[حمد]] و ثنای خداوند، چنین آغاز کرد: «ای مردم! روزی که خداوند پیامبر خویش را [[قبض روح]] کرد، گفتیم که ما [[وارث]] و ولی و [[عترت]] او هستیم، دیگر کسی با ما درباره [[حکومتی]] که او پی‌ریزی کرده است، [[نزاع]] نکند و به آن چشم [[طمع]] ندوزد، اما برخلاف [[انتظار]] گروهی از [[قریش]] به [[حق]] ما دست درازی کردند و [[فرمانروائی]] را از ما سلب نمودند و از آن خود ساختند، به [[خدا]] [[سوگند]] اگر [[ترس]] از پیدا شدن شکاف و [[اختلاف]] در میان [[مسلمانان]] نبود و اینکه بار دیگر [[کفر]] و [[بت پرستی]] به نقاط [[اسلامی]] بازگردد و [[اسلام]] محو و نابود شود وضع ما غیر از این بود که [[مشاهده]] می‌نمائید...»<ref>{{متن حدیث\|لَمَّا قَبَضَ اَللَّهُ نَبِيَّهُ قُلْنَا نَحْنُ أَهْلُهُ وَ وَرَثَتُهُ وَ عِتْرَتُهُ وَ أَوْلِيَاؤُهُ دُونَ اَلنَّاسِ لاَ يُنَازِعُنَا سُلْطَانَهُ أَحَدٌ وَ لاَ يَطْمَعُ فِي حَقِّنَا طَامِعٌ إِذَا تَنَزَّى لَنَا قَوْمُنَا فَغَصَبُونَا سُلْطَانَ نَبِيِّنَا فَصَارَتِ اَلْإِمْرَةُ لِغَيْرِنَا وَ صِرْنَا سُوقَةً يَطْمَعُ فِينَا اَلضَّعِيفُ وَ يَتَعَزَّزُ عَلَيْنَا اَلذَّلِيلُ فَبَكَتِ اَلْأَعْيُنُ مِنَّا لِذَلِكَ وَ خَشُنَتِ اَلصُّدُورُ وَ جَزِعَتِ اَلنُّفُوسُ وَ اَيْمُ اَللَّهِ لَوْ لاَ مَخَافَةُ اَلْفُرْقَةِ بَيْنَ اَلْمُسْلِمِينَ وَ أَنْ يَعُودَ اَلْكُفْرُ وَ يَبُورَ اَلدِّينُ لَكُنَّا عَلَى غَيْرِ مَا كُنَّا لَهُمْ عَلَيْهِ فَوَلِيَ اَلْأَمْرَ وُلاَةٌ لَمْ يَأْلُوا اَلنَّاسَ خَيْراً}}؛ شرح نهج البلاغه [[ابن ابی الحدید]]، ج۱، ص۳۰۷.</ref>.

	۶. قسمتی از [[خطبه]] که [[امام]]{{ع}} درباره تنهائی خویش برای گرفتن [[حق]] خود فرموده است: «نگاه کردم و دیدم (برای گرفتن حق خود) [[یاوری]] جز [[خاندان]] خویش ندارم، به [[مرگ]] آنان [[راضی]] نشدم، چشم‌های پر از خاشاک را فروبستم و با همان گلوئی که گویا استخوانی در آن گیر کرده بود (جرعه حوادث) را نوشیدم با اینکه [[تحمل]] در برابر گرفتگی راه گلو و [[نوشیدن]] جرعه‌ای که تلخ‌تر از حنظل است، کار طاقت‌فرسائی بود، شکیبائی کردم»<ref>{{متن حدیث\|فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي مُعِينٌ إِلاَّ أَهْلُ بَيْتِي فَضَنِنْتُ بِهِمْ عَنِ اَلْمَوْتِ فَأَغْضَيْتُ عَلَى اَلْقَذَى وَ شَرِبْتُ عَلَى اَلشَّجَا وَ صَبَرْتُ عَلَى أَخْذِ اَلْكَظَمِ وَ عَلَى أَمَرَّ مِنْ طَعْمِ اَلْعَلْقَمِ}}؛ نهج البلاغه قسمتی از خطبه ۲۶.</ref>.		۶. قسمتی از [[خطبه]] که [[امام]]{{ع}} درباره تنهائی خویش برای گرفتن [[حق]] خود فرموده است: «نگاه کردم و دیدم (برای گرفتن حق خود) [[یاوری]] جز [[خاندان]] خویش ندارم، به [[مرگ]] آنان [[راضی]] نشدم، چشم‌های پر از خاشاک را فروبستم و با همان گلوئی که گویا استخوانی در آن گیر کرده بود (جرعه حوادث) را نوشیدم با اینکه [[تحمل]] در برابر گرفتگی راه گلو و [[نوشیدن]] جرعه‌ای که تلخ‌تر از حنظل است، کار طاقت‌فرسائی بود، شکیبائی کردم»<ref>{{متن حدیث\|فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي مُعِينٌ إِلاَّ أَهْلُ بَيْتِي فَضَنِنْتُ بِهِمْ عَنِ اَلْمَوْتِ فَأَغْضَيْتُ عَلَى اَلْقَذَى وَ شَرِبْتُ عَلَى اَلشَّجَا وَ صَبَرْتُ عَلَى أَخْذِ اَلْكَظَمِ وَ عَلَى أَمَرَّ مِنْ طَعْمِ اَلْعَلْقَمِ}}؛ نهج البلاغه قسمتی از خطبه ۲۶.</ref>.
خط ۱۰۲:		خط ۱۰۲:
	سپس فرمود: «پس [[قریش]] چه گفتند؟ پاسخ دادند که: [[قریش]] [[استدلال]] کردند به اینکه ما از درخت رسالتیم [[امام]] فرمود: «به درخت استدلال کردند اما میوه‌اش را ضایع ساختند و فراموش کردند»<ref>{{متن حدیث\|فَمَا ذَا قَالَتْ قُرَيْشٌ؟!. قَالُوا: اِحْتَجَّتْ بِأَنَّهَا شَجَرَةُ اَلرَّسُولِ. فَقَالَ: اِحْتَجُّوا بِالشَّجَرَةِ وَ أَضَاعُوا اَلثَّمَرَةَ! لَوْ كَانَتِ اَلْإِمَامَةُ فِيهِمْ لَمْ تَكُنِ اَلْوَصِيَّةُ بِهِمْ}}؛ نهج البلاغه، کلام شماره ۶۷.</ref>.		سپس فرمود: «پس [[قریش]] چه گفتند؟ پاسخ دادند که: [[قریش]] [[استدلال]] کردند به اینکه ما از درخت رسالتیم [[امام]] فرمود: «به درخت استدلال کردند اما میوه‌اش را ضایع ساختند و فراموش کردند»<ref>{{متن حدیث\|فَمَا ذَا قَالَتْ قُرَيْشٌ؟!. قَالُوا: اِحْتَجَّتْ بِأَنَّهَا شَجَرَةُ اَلرَّسُولِ. فَقَالَ: اِحْتَجُّوا بِالشَّجَرَةِ وَ أَضَاعُوا اَلثَّمَرَةَ! لَوْ كَانَتِ اَلْإِمَامَةُ فِيهِمْ لَمْ تَكُنِ اَلْوَصِيَّةُ بِهِمْ}}؛ نهج البلاغه، کلام شماره ۶۷.</ref>.

	۹. و نیز فرموده: «پروردگارا! قریش را [[رسوا]] ساز که مرا از حقم ممنوع ساختند و خلافتم را [[غصب]] نمودند»<ref>{{متن حدیث\|اَللَّهُمَّ اِخْزَ قُرَيْشاً فَإِنَّهَا مَنَعَتْنِي حَقِّي وَ غَصَبَتْنِي أَمْرِي}} [[شرح نهج البلاغه]] [[ابن ابی الحدید]]، ج۹، ص۳۰۶.</ref>.		۹. و نیز فرموده: «پروردگارا! قریش را [[رسوا]] ساز که مرا از حقم ممنوع ساختند و خلافتم را [[غصب]] نمودند»<ref>{{متن حدیث\|اَللَّهُمَّ اِخْزَ قُرَيْشاً فَإِنَّهَا مَنَعَتْنِي حَقِّي وَ غَصَبَتْنِي أَمْرِي}} شرح نهج البلاغه [[ابن ابی الحدید]]، ج۹، ص۳۰۶.</ref>.

	۱۰. «هنگامی که شنید کسی داد میزد «انا [[مظلوم]]» «من ستمدیده‌ام». امام به او فرمود بیا با هم فریاد کنیم که من همواره مظلوم بوده ام" امام با این کار، هم [[ناراحتی]] او را تسکین داد و هم [[مظلومیت]] خویش را اعلام فرمود»<ref>{{متن حدیث\|وَ قَدْ سَمِعَ صَارِخاً يُنَادِي أَنَا مَظْلُومٌ، فَقَالَ: هَلُمَّ فَلْنَصْرَخْ مَعاً، فَإِنِّي مَا زِلْتُ مَظْلُوماً}}شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۹، ص۳۰۶-۳۰۷.</ref>.		۱۰. «هنگامی که شنید کسی داد میزد «انا [[مظلوم]]» «من ستمدیده‌ام». امام به او فرمود بیا با هم فریاد کنیم که من همواره مظلوم بوده ام" امام با این کار، هم [[ناراحتی]] او را تسکین داد و هم [[مظلومیت]] خویش را اعلام فرمود»<ref>{{متن حدیث\|وَ قَدْ سَمِعَ صَارِخاً يُنَادِي أَنَا مَظْلُومٌ، فَقَالَ: هَلُمَّ فَلْنَصْرَخْ مَعاً، فَإِنِّي مَا زِلْتُ مَظْلُوماً}}شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۹، ص۳۰۶-۳۰۷.</ref>.
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	[[ابن ابی الحدید]] می‌گوید وقتی این خبر را به استادم ابوجعفر [[نقیب]] شیخ [[معتزله]] خواندم که وقتی خبر به رسول خدا دادند که «هبار بن الاسود» با نیزه به هودج زینب دختر شما [[حمله]] برد و زینب از ترس بچه سقط کرد، حضرت خون او را مباح نمود، ابوجعفر نقیب گفت: «وقتی که رسول خدا{{صل}} خون «هبار بن اسود» را به خاطر اینکه باعث سقط جنین زینب شد، مباح نماید مسلما اگر رسول خدا زنده بود حتما مباح می‌کرد خون کسی را که [[فاطمه]] را ترسانید تا آنکه بچه‌اش سقط گردید»<ref>{{عربی\|"اذا کان رسول الله{{صل}} اباح دم هبار بن الاسود لانه روع زینب فالقت ذا بطنها، فظهر الحال انه لو کان [[حیا]] لاباح دم من روع فاطمه حتی القت ذابطنها"}}.</ref>.		[[ابن ابی الحدید]] می‌گوید وقتی این خبر را به استادم ابوجعفر [[نقیب]] شیخ [[معتزله]] خواندم که وقتی خبر به رسول خدا دادند که «هبار بن الاسود» با نیزه به هودج زینب دختر شما [[حمله]] برد و زینب از ترس بچه سقط کرد، حضرت خون او را مباح نمود، ابوجعفر نقیب گفت: «وقتی که رسول خدا{{صل}} خون «هبار بن اسود» را به خاطر اینکه باعث سقط جنین زینب شد، مباح نماید مسلما اگر رسول خدا زنده بود حتما مباح می‌کرد خون کسی را که [[فاطمه]] را ترسانید تا آنکه بچه‌اش سقط گردید»<ref>{{عربی\|"اذا کان رسول الله{{صل}} اباح دم هبار بن الاسود لانه روع زینب فالقت ذا بطنها، فظهر الحال انه لو کان [[حیا]] لاباح دم من روع فاطمه حتی القت ذابطنها"}}.</ref>.

	ابن ابی الحدید می‌گوید: به استادم گفتم آیا [[اجازه]] می‌دهی از شما آنچه را که گروهی می‌گویند فاطمه از [[وحشت]] و ترس [[محسن]] را سقط کرد، [[روایت]] کنم؟ گفت: نفیاً و اثباتاً از من چیزی در این باره روایت مکن زیرا من در این موضوع به خاطر تعارض اخبار از متوقفین هستم<ref>{{عربی\|لا تروه عنی و لا ترو عنی بطلانه، فانی متوقف فی هذا الموضع لتعارض الاخبار عندی فیه}}؛ [[شرح نهج البلاغه]] [[ابن ابی الحدید]]، ج۱۴، ص۱۹۳؛ ج۳، ص۳۱۵.</ref>.		ابن ابی الحدید می‌گوید: به استادم گفتم آیا [[اجازه]] می‌دهی از شما آنچه را که گروهی می‌گویند فاطمه از [[وحشت]] و ترس [[محسن]] را سقط کرد، [[روایت]] کنم؟ گفت: نفیاً و اثباتاً از من چیزی در این باره روایت مکن زیرا من در این موضوع به خاطر تعارض اخبار از متوقفین هستم<ref>{{عربی\|لا تروه عنی و لا ترو عنی بطلانه، فانی متوقف فی هذا الموضع لتعارض الاخبار عندی فیه}}؛ شرح نهج البلاغه [[ابن ابی الحدید]]، ج۱۴، ص۱۹۳؛ ج۳، ص۳۱۵.</ref>.

	و نیز صلاح‌الدین صفدنی در «[[الوافی]] بالوفیات» از [[نظام]] معتزلی نقل کرده که نظام گفته است: «[[روز]] [[بیعت]] عمر چنان به شکم [[فاطمه]]{{س}} زد که [[محسن]] از شکمش ساقط گردید»<ref>{{عربی\|ان عمر ضرب بطن فاطمه یوم البیعه حتی القت المحسن من بطنها}}؛ الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۱۷.</ref>.		و نیز صلاح‌الدین صفدنی در «[[الوافی]] بالوفیات» از [[نظام]] معتزلی نقل کرده که نظام گفته است: «[[روز]] [[بیعت]] عمر چنان به شکم [[فاطمه]]{{س}} زد که [[محسن]] از شکمش ساقط گردید»<ref>{{عربی\|ان عمر ضرب بطن فاطمه یوم البیعه حتی القت المحسن من بطنها}}؛ الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۱۷.</ref>.

Jaafari در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۴

2025-07-17T06:24:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صحابه		\| موضوع مرتبط = صحابه
	\| عنوان مدخل = صحابه		\| عنوان مدخل = صحابه
	\| مداخل مرتبط = [[صحابه در قرآن]] - [[صحابه در علوم حدیث]] - [[صحابه در نهج البلاغه]] - [[صحابه در اصول فقه]] - [[صحابه در معارف دعا و زیارات]] - [[صحابه در معارف و سیره سجادی]] - [[صحابه در فقه اسلامی]] - [[صحابه در کلام اسلامی]] - [[صحابه از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[صحابه در قرآن]] - [[صحابه در علوم حدیث]] - [[صحابه در نهج البلاغه]] - [[صحابه در اصول فقه]] - [[صحابه در معارف دعا و زیارات]] - [[صحابه در معارف و سیره نبوی]] - [[صحابه در معارف و سیره سجادی]] - [[صحابه در فقه اسلامی]] - [[صحابه در کلام اسلامی]] - [[صحابه از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۰

2025-04-29T08:00:30Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۸

2025-04-29T07:48:13Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۱

2025-04-29T07:31:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صحابه		\| موضوع مرتبط = صحابه
	\| عنوان مدخل = [[صحابه]]		\| عنوان مدخل = صحابه
	\| مداخل مرتبط = [[صحابه در قرآن]] - [[صحابه در علوم حدیث]] - [[صحابه در نهج البلاغه]] - [[صحابه در اصول فقه]] - [[صحابه در معارف دعا و زیارات]] - [[صحابه در معارف و سیره سجادی]] - [[صحابه در فقه اسلامی]] - [[صحابه در کلام اسلامی]] - [[صحابه از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[صحابه در قرآن]] - [[صحابه در علوم حدیث]] - [[صحابه در نهج البلاغه]] - [[صحابه در اصول فقه]] - [[صحابه در معارف دعا و زیارات]] - [[صحابه در معارف و سیره سجادی]] - [[صحابه در فقه اسلامی]] - [[صحابه در کلام اسلامی]] - [[صحابه از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[صحابه]]، جمع [[صاحب]]، به مفهوم [[یار]]، در لغت به‌معنای کسی است که هم‌نشین و ملازم دیگری است. [[صحابه]] در [[فرهنگ]] [[اسلام]]، مردانی هستند که شخصاً [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را دیده و سخن ایشان را شنیده و در زمان حیات او [[اسلام]] آورده‌اند. مفرد آن را صِحابی می‌گویند. تعداد [[اصحاب]] [[رسول اکرم]] {{صل}} هنگام [[وفات]] آن حضرت، یک‌صد و چهارده هزار نفر بودند که از آن میان، حدود یک‌صد هزار نفر از ایشان استماع [[حدیث]] کرده‌اند و آخرینشان، [[ابوالطفیل عامر بن واثله]] است که در سال ۱۱۰ هجری [[وفات]] یافت. [[شیعیان]] بنابر [[حدیث متواتر]] [[غدیر]] معتقدند بسیاری از [[صحابه]] پس از [[رحلت پیامبر اکرم]] {{صل}} به [[بیراهه]] رفتند و سفارش ایشان را در مورد [[وصایت]] و [[امامت امام علی]] {{ع}} نادیده انگاشتند و [[امامت]] و [[خلافت]] را از [[جایگاه]] اصلی خود خارج کردند، اما در این میان [[صحابه]] [[بزرگواری]] بودند که تا پای [[جان]] از [[ولایت امام]] {{ع}} [[دفاع]] کردند؛ صحابه‌ای مانند [[ابوذر]]، [[مقداد]]، [[سلمان]]، [[عمار یاسر]] و... اما علمای [[اهل‌سنت]] در [[عادل]] بودن همه [[صحابه]] [[اتفاق نظر]] دارند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۲۳- ۵۲۴.</ref>.		[[صحابه]]، جمع [[صاحب]]، به مفهوم [[یار]]، در لغت به‌معنای کسی است که هم‌نشین و ملازم دیگری است. [[صحابه]] در [[فرهنگ]] [[اسلام]]، مردانی هستند که شخصاً [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را دیده و سخن ایشان را شنیده و در زمان حیات او [[اسلام]] آورده‌اند. مفرد آن را صِحابی می‌گویند. تعداد [[اصحاب]] [[رسول اکرم]] {{صل}} هنگام [[وفات]] آن حضرت، یک‌صد و چهارده هزار نفر بودند که از آن میان، حدود یک‌صد هزار نفر از ایشان استماع [[حدیث]] کرده‌اند و آخرینشان، [[ابوالطفیل عامر بن واثله]] است که در سال ۱۱۰ هجری [[وفات]] یافت. [[شیعیان]] بنابر [[حدیث متواتر]] [[غدیر]] معتقدند بسیاری از [[صحابه]] پس از [[رحلت پیامبر اکرم]] {{صل}} به [[بیراهه]] رفتند و سفارش ایشان را در مورد [[وصایت]] و [[امامت امام علی]] {{ع}} نادیده انگاشتند و [[امامت]] و [[خلافت]] را از [[جایگاه]] اصلی خود خارج کردند، اما در این میان [[صحابه]] [[بزرگواری]] بودند که تا پای [[جان]] از [[ولایت امام]] {{ع}} [[دفاع]] کردند؛ صحابه‌ای مانند [[ابوذر]]، [[مقداد]]، [[سلمان]]، [[عمار یاسر]] و... اما علمای [[اهل‌سنت]] در [[عادل]] بودن همه [[صحابه]] [[اتفاق نظر]] دارند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۲۳- ۵۲۴.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

2022-11-12T14:15:22Z

جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۵
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	پس اساس [[مذهب شیعه]] «انتقاد» است و این در را [[امام]] {{ع}} به روی شیعه باز کرد و در [[نهج البلاغه]] به طور صریح از [[خلفاء]] و برخی از صحابه انتقاد نموده است.		پس اساس [[مذهب شیعه]] «انتقاد» است و این در را [[امام]] {{ع}} به روی شیعه باز کرد و در [[نهج البلاغه]] به طور صریح از [[خلفاء]] و برخی از صحابه انتقاد نموده است.

	با توجه به اینکه آن [[حضرت]] حتی در دوران خلافتش نیز درباره [[شیخین]] [[تقیه]] میکرد این است که می‌‌بینیم لحن آن حضرت در مقام انتقاد از شیخین از دیگران ملایم‌تر است و مسلما اگر امام {{ع}} مجبور به [[تقیه]] نبود و در بیان [[حقایق]] کاملا [[آزاد]] بود، تعبیراتش در انتقاد از آنها نیز شدیدتر می‌‌شد و دیگر لزومی نداشت امثال [[ابن ابی الحدید]] سخنان آن حضرت را [[~~تاویل~~]] نمایند!<ref>[[داوود الهامی\|الهامی، داوود]]، [[صحابه از دیدگاه نهج البلاغه (کتاب)\|صحابه از دیدگاه نهج البلاغه]]، ص۳۸-۴۱.</ref>.		با توجه به اینکه آن [[حضرت]] حتی در دوران خلافتش نیز درباره [[شیخین]] [[تقیه]] میکرد این است که می‌‌بینیم لحن آن حضرت در مقام انتقاد از شیخین از دیگران ملایم‌تر است و مسلما اگر امام {{ع}} مجبور به [[تقیه]] نبود و در بیان [[حقایق]] کاملا [[آزاد]] بود، تعبیراتش در انتقاد از آنها نیز شدیدتر می‌‌شد و دیگر لزومی نداشت امثال [[ابن ابی الحدید]] سخنان آن حضرت را [[تأویل]] نمایند!<ref>[[داوود الهامی\|الهامی، داوود]]، [[صحابه از دیدگاه نهج البلاغه (کتاب)\|صحابه از دیدگاه نهج البلاغه]]، ص۳۸-۴۱.</ref>.

	== انتقاد از صحابه ==		== انتقاد از صحابه ==
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	سپس می‌گوید: ولی [[امامیه]] معتقدند که [[اعتراض]] کننده «[[ابوعبیده جراح]]» در [[روز سقیفه]] بوده است<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج۹، ص۳۰۵.</ref>.		سپس می‌گوید: ولی [[امامیه]] معتقدند که [[اعتراض]] کننده «[[ابوعبیده جراح]]» در [[روز سقیفه]] بوده است<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج۹، ص۳۰۵.</ref>.

	ابن ابی الحدید، در ذیل جمله‌های فوق می‌گوید: کلماتی مانند جملات بالا از علی {{ع}} مبنی بر [[شکایت]] از دیگران و اینکه حق مسلم او به [[ظلم]] گرفته شده به حد [[تواتر]] نقل شده و مؤید نظر امامیه است که می‌گویند علی بانص مسلم تعیین شده و هیچ کس حق نداشت به هیچ عنوان بر [[مسند]] خلافت قرار گیرد ولی نظر به اینکه حمل این کلمات بر آنچه که از ظاهر آنها استفاده می‌شود مستلزم تفسیق یا [[تکفیر]] دیگران است، لازم است ظاهر آنها را [[~~تاویل~~]] کنیم، این کلمات مانند [[آیات متشابه]] [[قرآن]] است که نمی‌توان ظاهر آنها را گرفت<ref>شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۰۷.</ref>.		ابن ابی الحدید، در ذیل جمله‌های فوق می‌گوید: کلماتی مانند جملات بالا از علی {{ع}} مبنی بر [[شکایت]] از دیگران و اینکه حق مسلم او به [[ظلم]] گرفته شده به حد [[تواتر]] نقل شده و مؤید نظر امامیه است که می‌گویند علی بانص مسلم تعیین شده و هیچ کس حق نداشت به هیچ عنوان بر [[مسند]] خلافت قرار گیرد ولی نظر به اینکه حمل این کلمات بر آنچه که از ظاهر آنها استفاده می‌شود مستلزم تفسیق یا [[تکفیر]] دیگران است، لازم است ظاهر آنها را [[تأویل]] کنیم، این کلمات مانند [[آیات متشابه]] [[قرآن]] است که نمی‌توان ظاهر آنها را گرفت<ref>شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۰۷.</ref>.

	این جملات چون بر خلاف [[عقیده]] «[[عدالت صحابه]]» است و [[ابن ابی الحدید]] هم طرفدار آن می‌باشد و لذا نمی‌تواند ظاهر این جملات را بپذیرد و از نظر او نیاز به توجیه و [[~~تاویل~~]] دارد، که تصریح شده است که [[خلافت]] [[حق]] خاص علی {{ع}} بوده است و این جز با منصوصیت و اینکه [[رسول خدا]] {{صل}} از جانب [[خدا]] [[تکلیف]] را تعیین و [[حق]] را مشخص کرده باشد، متصور نیست.		این جملات چون بر خلاف [[عقیده]] «[[عدالت صحابه]]» است و [[ابن ابی الحدید]] هم طرفدار آن می‌باشد و لذا نمی‌تواند ظاهر این جملات را بپذیرد و از نظر او نیاز به توجیه و [[تأویل]] دارد، که تصریح شده است که [[خلافت]] [[حق]] خاص علی {{ع}} بوده است و این جز با منصوصیت و اینکه [[رسول خدا]] {{صل}} از جانب [[خدا]] [[تکلیف]] را تعیین و [[حق]] را مشخص کرده باشد، متصور نیست.

	ولی چه لزومی دارد ما [[سخنان امام]] {{ع}} را از معنی حقیقی‌اش منصرف کنیم با توجه به اینکه خود ابن ابی الحدید نیز گفته [[گمان]] [[قوی]] همان معنای ظاهری الفاظ است به علاوه این جملات هیچ گونه ابهامی ندارد تا آنکه آنها را از [[متشابهات]] بدانیم. و آنگهی [[مهاجر]] و [[انصار]] که [[معصوم از خطا]] و [[اشتباه]] نبودند تا با تکیه بر [[عصمت]] آنها مجبور باشیم آنها را بی‌گناه قلمداد کنیم.		ولی چه لزومی دارد ما [[سخنان امام]] {{ع}} را از معنی حقیقی‌اش منصرف کنیم با توجه به اینکه خود ابن ابی الحدید نیز گفته [[گمان]] [[قوی]] همان معنای ظاهری الفاظ است به علاوه این جملات هیچ گونه ابهامی ندارد تا آنکه آنها را از [[متشابهات]] بدانیم. و آنگهی [[مهاجر]] و [[انصار]] که [[معصوم از خطا]] و [[اشتباه]] نبودند تا با تکیه بر [[عصمت]] آنها مجبور باشیم آنها را بی‌گناه قلمداد کنیم.

Wasity: جایگزینی متن - 'طاقت فرسا' به 'طاقت‌فرسا'

2022-10-11T08:09:45Z

جایگزینی متن - 'طاقت فرسا' به 'طاقت‌فرسا'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۹
خط ۹۲:		خط ۹۲:
	۵. [[عبدالله بن جناده]] می‌گوید: من در نخستین روزهای [[زمامداری]] علی {{ع}} از [[مکه]] وارد [[مدینه]] شدم، دیدم همه [[مردم]] در [[مسجد پیامبر]] در [[انتظار]] ورود امام هستند، ناگهان علی {{ع}} از [[خانه]] بیرون آمد و سخنان خود را پس از [[حمد]] و ثنای خداوند، چنین آغاز کرد: «ای [[مردم]]! روزی که [[خداوند]] [[پیامبر]] خویش را [[قبض روح]] کرد، گفتیم که ما [[وارث]] و ولی و [[عترت]] او هستیم، دیگر کسی با ما درباره [[حکومتی]] که او پی ریزی کرده است، [[نزاع]] نکند و به آن چشم [[طمع]] ندوزد، اما برخلاف [[انتظار]] گروهی از [[قریش]] به [[حق]] ما دست درازی کردند و فرمانروائی را از ما سلب نمودند و از آن خود ساختند، به [[خدا]] [[سوگند]] اگر [[ترس]] از پیدا شدن شکاف و [[اختلاف]] در میان [[مسلمانان]] نبود و اینکه بار دیگر [[کفر]] و [[بت پرستی]] به نقاط [[اسلامی]] بازگردد و [[اسلام]] محو و نابود شود وضع ما غیر از این بود که [[مشاهده]] می‌نمائید...»<ref>{{متن حدیث\|لَمَّا قَبَضَ اَللَّهُ نَبِيَّهُ قُلْنَا نَحْنُ أَهْلُهُ وَ وَرَثَتُهُ وَ عِتْرَتُهُ وَ أَوْلِيَاؤُهُ دُونَ اَلنَّاسِ لاَ يُنَازِعُنَا سُلْطَانَهُ أَحَدٌ وَ لاَ يَطْمَعُ فِي حَقِّنَا طَامِعٌ إِذَا تَنَزَّى لَنَا قَوْمُنَا فَغَصَبُونَا سُلْطَانَ نَبِيِّنَا فَصَارَتِ اَلْإِمْرَةُ لِغَيْرِنَا وَ صِرْنَا سُوقَةً يَطْمَعُ فِينَا اَلضَّعِيفُ وَ يَتَعَزَّزُ عَلَيْنَا اَلذَّلِيلُ فَبَكَتِ اَلْأَعْيُنُ مِنَّا لِذَلِكَ وَ خَشُنَتِ اَلصُّدُورُ وَ جَزِعَتِ اَلنُّفُوسُ وَ اَيْمُ اَللَّهِ لَوْ لاَ مَخَافَةُ اَلْفُرْقَةِ بَيْنَ اَلْمُسْلِمِينَ وَ أَنْ يَعُودَ اَلْكُفْرُ وَ يَبُورَ اَلدِّينُ لَكُنَّا عَلَى غَيْرِ مَا كُنَّا لَهُمْ عَلَيْهِ فَوَلِيَ اَلْأَمْرَ وُلاَةٌ لَمْ يَأْلُوا اَلنَّاسَ خَيْراً}}؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱، ص۳۰۷.</ref>		۵. [[عبدالله بن جناده]] می‌گوید: من در نخستین روزهای [[زمامداری]] علی {{ع}} از [[مکه]] وارد [[مدینه]] شدم، دیدم همه [[مردم]] در [[مسجد پیامبر]] در [[انتظار]] ورود امام هستند، ناگهان علی {{ع}} از [[خانه]] بیرون آمد و سخنان خود را پس از [[حمد]] و ثنای خداوند، چنین آغاز کرد: «ای [[مردم]]! روزی که [[خداوند]] [[پیامبر]] خویش را [[قبض روح]] کرد، گفتیم که ما [[وارث]] و ولی و [[عترت]] او هستیم، دیگر کسی با ما درباره [[حکومتی]] که او پی ریزی کرده است، [[نزاع]] نکند و به آن چشم [[طمع]] ندوزد، اما برخلاف [[انتظار]] گروهی از [[قریش]] به [[حق]] ما دست درازی کردند و فرمانروائی را از ما سلب نمودند و از آن خود ساختند، به [[خدا]] [[سوگند]] اگر [[ترس]] از پیدا شدن شکاف و [[اختلاف]] در میان [[مسلمانان]] نبود و اینکه بار دیگر [[کفر]] و [[بت پرستی]] به نقاط [[اسلامی]] بازگردد و [[اسلام]] محو و نابود شود وضع ما غیر از این بود که [[مشاهده]] می‌نمائید...»<ref>{{متن حدیث\|لَمَّا قَبَضَ اَللَّهُ نَبِيَّهُ قُلْنَا نَحْنُ أَهْلُهُ وَ وَرَثَتُهُ وَ عِتْرَتُهُ وَ أَوْلِيَاؤُهُ دُونَ اَلنَّاسِ لاَ يُنَازِعُنَا سُلْطَانَهُ أَحَدٌ وَ لاَ يَطْمَعُ فِي حَقِّنَا طَامِعٌ إِذَا تَنَزَّى لَنَا قَوْمُنَا فَغَصَبُونَا سُلْطَانَ نَبِيِّنَا فَصَارَتِ اَلْإِمْرَةُ لِغَيْرِنَا وَ صِرْنَا سُوقَةً يَطْمَعُ فِينَا اَلضَّعِيفُ وَ يَتَعَزَّزُ عَلَيْنَا اَلذَّلِيلُ فَبَكَتِ اَلْأَعْيُنُ مِنَّا لِذَلِكَ وَ خَشُنَتِ اَلصُّدُورُ وَ جَزِعَتِ اَلنُّفُوسُ وَ اَيْمُ اَللَّهِ لَوْ لاَ مَخَافَةُ اَلْفُرْقَةِ بَيْنَ اَلْمُسْلِمِينَ وَ أَنْ يَعُودَ اَلْكُفْرُ وَ يَبُورَ اَلدِّينُ لَكُنَّا عَلَى غَيْرِ مَا كُنَّا لَهُمْ عَلَيْهِ فَوَلِيَ اَلْأَمْرَ وُلاَةٌ لَمْ يَأْلُوا اَلنَّاسَ خَيْراً}}؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱، ص۳۰۷.</ref>

	۶. قسمتی از [[خطبه]] که [[امام]] {{ع}} درباره تنهائی خویش برای گرفتن حق خود فرموده است: «نگاه کردم و دیدم (برای گرفتن حق خود) [[یاوری]] جز [[خاندان]] خویش ندارم، به [[مرگ]] آنان [[راضی]] نشدم، چشم‌های پر از خاشاک را فروبستم و با همان گلوئی که گویا استخوانی در آن گیر کرده بود (جرعه حوادث) را نوشیدم با اینکه [[تحمل]] در برابر گرفتگی راه گلو و [[نوشیدن]] جرعه‌ای که تلخ‌تر از حنظل است، کار ~~[[طاقت]] فرسائی~~ بود، شکیبائی کردم»<ref>{{متن حدیث\|فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي مُعِينٌ إِلاَّ أَهْلُ بَيْتِي فَضَنِنْتُ بِهِمْ عَنِ اَلْمَوْتِ فَأَغْضَيْتُ عَلَى اَلْقَذَى وَ شَرِبْتُ عَلَى اَلشَّجَا وَ صَبَرْتُ عَلَى أَخْذِ اَلْكَظَمِ وَ عَلَى أَمَرَّ مِنْ طَعْمِ اَلْعَلْقَمِ}}؛ نهج البلاغه قسمتی از خطبه ۲۶.</ref>		۶. قسمتی از [[خطبه]] که [[امام]] {{ع}} درباره تنهائی خویش برای گرفتن حق خود فرموده است: «نگاه کردم و دیدم (برای گرفتن حق خود) [[یاوری]] جز [[خاندان]] خویش ندارم، به [[مرگ]] آنان [[راضی]] نشدم، چشم‌های پر از خاشاک را فروبستم و با همان گلوئی که گویا استخوانی در آن گیر کرده بود (جرعه حوادث) را نوشیدم با اینکه [[تحمل]] در برابر گرفتگی راه گلو و [[نوشیدن]] جرعه‌ای که تلخ‌تر از حنظل است، کار طاقت‌فرسائی بود، شکیبائی کردم»<ref>{{متن حدیث\|فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي مُعِينٌ إِلاَّ أَهْلُ بَيْتِي فَضَنِنْتُ بِهِمْ عَنِ اَلْمَوْتِ فَأَغْضَيْتُ عَلَى اَلْقَذَى وَ شَرِبْتُ عَلَى اَلشَّجَا وَ صَبَرْتُ عَلَى أَخْذِ اَلْكَظَمِ وَ عَلَى أَمَرَّ مِنْ طَعْمِ اَلْعَلْقَمِ}}؛ نهج البلاغه قسمتی از خطبه ۲۶.</ref>

	۷. از [[سخنان امام]] که در [[شکایت]] از قریش فرموده است: «بار خدایا! در برابر [[قریش]] و همدستانشان از تو [[استمداد]] می‌جویم (و به تو [[شکایت]] می‌آورم) آنها پیوند خویشاوندیم را قطع کردند، [[پیمان]] [[حق]] را واژگون ساختند، و همگی برای [[مبارزه]] با من در مورد حقی که از همه به آن سزاوارتر بودم متفق گشتند و گفتند: پاره‌ای از [[حقوق]] را باید بگیری و پاره‌ای را باید صرفنظر کنی (و [[حق]] [[خلافت]] از نوع دوم است) اکنون یا با همین [[غم]] و [[اندوه]] شکیبائی کن و یا با تاسف بمیر!!		۷. از [[سخنان امام]] که در [[شکایت]] از قریش فرموده است: «بار خدایا! در برابر [[قریش]] و همدستانشان از تو [[استمداد]] می‌جویم (و به تو [[شکایت]] می‌آورم) آنها پیوند خویشاوندیم را قطع کردند، [[پیمان]] [[حق]] را واژگون ساختند، و همگی برای [[مبارزه]] با من در مورد حقی که از همه به آن سزاوارتر بودم متفق گشتند و گفتند: پاره‌ای از [[حقوق]] را باید بگیری و پاره‌ای را باید صرفنظر کنی (و [[حق]] [[خلافت]] از نوع دوم است) اکنون یا با همین [[غم]] و [[اندوه]] شکیبائی کن و یا با تاسف بمیر!!

Wasity: جایگزینی متن - 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

2022-10-09T19:42:16Z

جایگزینی متن - 'ref>[[دانشنامه نهج البلاغه' به 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۲
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[صحابه]]، جمع [[صاحب]]، به مفهوم [[یار]]، در لغت به‌معنای کسی است که هم‌نشین و ملازم دیگری است. [[صحابه]] در [[فرهنگ]] [[اسلام]]، مردانی هستند که شخصاً [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را دیده و سخن ایشان را شنیده و در زمان حیات او [[اسلام]] آورده‌اند. مفرد آن را صِحابی می‌گویند. تعداد [[اصحاب]] [[رسول اکرم]] {{صل}} هنگام [[وفات]] آن حضرت، یک‌صد و چهارده هزار نفر بودند که از آن میان، حدود یک‌صد هزار نفر از ایشان استماع [[حدیث]] کرده‌اند و آخرینشان، [[ابوالطفیل عامر بن واثله]] است که در سال ۱۱۰ هجری [[وفات]] یافت. [[شیعیان]] بنابر [[حدیث متواتر]] [[غدیر]] معتقدند بسیاری از [[صحابه]] پس از [[رحلت پیامبر اکرم]] {{صل}} به [[بیراهه]] رفتند و سفارش ایشان را در مورد [[وصایت]] و [[امامت امام علی]] {{ع}} نادیده انگاشتند و [[امامت]] و [[خلافت]] را از [[جایگاه]] اصلی خود خارج کردند، اما در این میان [[صحابه]] [[بزرگواری]] بودند که تا پای [[جان]] از [[ولایت امام]] {{ع}} [[دفاع]] کردند؛ صحابه‌ای مانند [[ابوذر]]، [[مقداد]]، [[سلمان]]، [[عمار یاسر]] و... اما علمای [[اهل‌سنت]] در [[عادل]] بودن همه [[صحابه]] [[اتفاق نظر]] دارند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۲۳- ۵۲۴.</ref>.		[[صحابه]]، جمع [[صاحب]]، به مفهوم [[یار]]، در لغت به‌معنای کسی است که هم‌نشین و ملازم دیگری است. [[صحابه]] در [[فرهنگ]] [[اسلام]]، مردانی هستند که شخصاً [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را دیده و سخن ایشان را شنیده و در زمان حیات او [[اسلام]] آورده‌اند. مفرد آن را صِحابی می‌گویند. تعداد [[اصحاب]] [[رسول اکرم]] {{صل}} هنگام [[وفات]] آن حضرت، یک‌صد و چهارده هزار نفر بودند که از آن میان، حدود یک‌صد هزار نفر از ایشان استماع [[حدیث]] کرده‌اند و آخرینشان، [[ابوالطفیل عامر بن واثله]] است که در سال ۱۱۰ هجری [[وفات]] یافت. [[شیعیان]] بنابر [[حدیث متواتر]] [[غدیر]] معتقدند بسیاری از [[صحابه]] پس از [[رحلت پیامبر اکرم]] {{صل}} به [[بیراهه]] رفتند و سفارش ایشان را در مورد [[وصایت]] و [[امامت امام علی]] {{ع}} نادیده انگاشتند و [[امامت]] و [[خلافت]] را از [[جایگاه]] اصلی خود خارج کردند، اما در این میان [[صحابه]] [[بزرگواری]] بودند که تا پای [[جان]] از [[ولایت امام]] {{ع}} [[دفاع]] کردند؛ صحابه‌ای مانند [[ابوذر]]، [[مقداد]]، [[سلمان]]، [[عمار یاسر]] و... اما علمای [[اهل‌سنت]] در [[عادل]] بودن همه [[صحابه]] [[اتفاق نظر]] دارند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۲۳- ۵۲۴.</ref>.

	[[قرآن کریم]] نیز نسبت به [[صحابه]] بر مبنای عملکرد و [[نیت]] آن‌ها موضع گرفته است. در برخی موارد از آن‌ها [[ستایش]] کرده<ref>{{متن قرآن\| لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا }}؛ سوره فتح، آیه ۱۸ و {{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا}}؛ آیه ۲۹ و {{متن قرآن\| وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُواْ عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ }}؛ سوره توبه، آیه ۱۰۰</ref> و در مواردی آن دسته از [[صحابه]] را که در [[دل]] [[نفاق]] داشتند و [[ایمان]] آوردگان [[راستین]] نبودند، مورد [[نکوهش]] قرار داده است<ref>{{متن قرآن\|وَمِمَّنْ حَوْلَكُم مِّنَ الأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُواْ عَلَى النِّفَاقِ لاَ تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُم مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ}}؛ سوره توبه، آیه ۱۰۱</ref>.<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۲۴.</ref>		[[قرآن کریم]] نیز نسبت به [[صحابه]] بر مبنای عملکرد و [[نیت]] آن‌ها موضع گرفته است. در برخی موارد از آن‌ها [[ستایش]] کرده<ref>{{متن قرآن\| لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا }}؛ سوره فتح، آیه ۱۸ و {{متن قرآن\|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا}}؛ آیه ۲۹ و {{متن قرآن\| وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُواْ عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ }}؛ سوره توبه، آیه ۱۰۰</ref> و در مواردی آن دسته از [[صحابه]] را که در [[دل]] [[نفاق]] داشتند و [[ایمان]] آوردگان [[راستین]] نبودند، مورد [[نکوهش]] قرار داده است<ref>{{متن قرآن\|وَمِمَّنْ حَوْلَكُم مِّنَ الأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُواْ عَلَى النِّفَاقِ لاَ تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُم مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ}}؛ سوره توبه، آیه ۱۰۱</ref>.<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۲۴.</ref>

	[[صحابه]] از دیدگاه [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} نیز در موضعی دوگانه قرار داشته‌اند. [[تجلیل]] [[اهل بیت]] {{عم}} از برخی [[صحابه]] از جمله [[سلمان]]، [[مقداد]]، [[ابوذر]]، [[عمار]] و... [[تجلیل]] شایانی است. اما از دیگر سو، نسبت به وضعیتی که پس از [[پیامبر]] {{صل}} سبب [[ارتداد]] بسیاری از [[صحابه]] و جدایی و [[تفرقه]] در میان [[امت اسلام]] شد، [[انتقاد]] کرده‌اند.		[[صحابه]] از دیدگاه [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} نیز در موضعی دوگانه قرار داشته‌اند. [[تجلیل]] [[اهل بیت]] {{عم}} از برخی [[صحابه]] از جمله [[سلمان]]، [[مقداد]]، [[ابوذر]]، [[عمار]] و... [[تجلیل]] شایانی است. اما از دیگر سو، نسبت به وضعیتی که پس از [[پیامبر]] {{صل}} سبب [[ارتداد]] بسیاری از [[صحابه]] و جدایی و [[تفرقه]] در میان [[امت اسلام]] شد، [[انتقاد]] کرده‌اند.

	[[امام علی]] {{ع}} نیز در فرازهایی از [[نهج البلاغه]] درباره [[صحابه]] اعلام نظر کرده‌اند. از جمله در جایی می‌فرمایند: "... [[مؤمنان]] ([[صحابه]]) در پیکارشان [[شکیبایی]] و [[پایداری]] ورزیدند و بر [[خدا]] هم منت نگذاردند و [[فدا]] کردن [[جان]] خویش در [[راه خدا]] را کاری بزرگ نپنداشتند، تا آنگاه که [[قضای الهی]] به پایان گرفتن ایام محنت موافق افتاده و از روی [[بصیرت]] [[شمشیر]] زدند و به [[فرمان]] اندرز دهنده خود، به پروردگارشان [[تقرب]] جستند. در این هنگام، [[خدا]] [[جان]] [[پیامبر]] خود را بستاند. قومی به عقب بازگشتند و در راه‌های گوناگون که به هلاکتشان می‌انجامند، گام نهادند و بر آرای [[باطل]] که در دلشان می‌گذشت، [[اعتماد]] کردند و از [[خویشاوندان پیامبر]] خویش بریدند و از وسیله‌ای که به [[دوستی]] آن [[مأمور]] شده بودند یعنی [[اهل بیت]] دور شدند"<ref>{{متن حدیث\|وَ طَالَ الْأَمَدُ بِهِمْ لِيَسْتَكْمِلُوا الْخِزْيَ وَ يَسْتَوْجِبُوا الْغِيَرَ، حَتَّى إِذَا اخْلَوْلَقَ الْأَجَلُ وَ اسْتَرَاحَ قَوْمٌ إِلَى الْفِتَنِ وَ [اشْتَالُوا] أَشَالُوا عَنْ لَقَاحِ حَرْبِهِمْ، لَمْ يَمُنُّوا عَلَى اللَّهِ بِالصَّبْرِ وَ لَمْ يَسْتَعْظِمُوا بَذْلَ أَنْفُسِهِمْ فِي الْحَقِّ، حَتَّى إِذَا وَافَقَ وَارِدُ الْقَضَاءِ انْقِطَاعَ مُدَّةِ الْبَلَاءِ، حَمَلُوا بَصَائِرَهُمْ عَلَى أَسْيَافِهِمْ وَ دَانُوا لِرَبِّهِمْ بِأَمْرِ وَاعِظِهِمْ. حَتَّى إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رَسُولَهُ (صلی الله علیه وآله) رَجَعَ قَوْمٌ عَلَى الْأَعْقَابِ وَ غَالَتْهُمُ السُّبُلُ وَ اتَّكَلُوا عَلَى الْوَلَائِجِ وَ وَصَلُوا غَيْرَ الرَّحِمِ وَ هَجَرُوا السَّبَبَ الَّذِي أُمِرُوا بِمَوَدَّتِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۵۰</ref>.<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۲۴.</ref>		[[امام علی]] {{ع}} نیز در فرازهایی از [[نهج البلاغه]] درباره [[صحابه]] اعلام نظر کرده‌اند. از جمله در جایی می‌فرمایند: "... [[مؤمنان]] ([[صحابه]]) در پیکارشان [[شکیبایی]] و [[پایداری]] ورزیدند و بر [[خدا]] هم منت نگذاردند و [[فدا]] کردن [[جان]] خویش در [[راه خدا]] را کاری بزرگ نپنداشتند، تا آنگاه که [[قضای الهی]] به پایان گرفتن ایام محنت موافق افتاده و از روی [[بصیرت]] [[شمشیر]] زدند و به [[فرمان]] اندرز دهنده خود، به پروردگارشان [[تقرب]] جستند. در این هنگام، [[خدا]] [[جان]] [[پیامبر]] خود را بستاند. قومی به عقب بازگشتند و در راه‌های گوناگون که به هلاکتشان می‌انجامند، گام نهادند و بر آرای [[باطل]] که در دلشان می‌گذشت، [[اعتماد]] کردند و از [[خویشاوندان پیامبر]] خویش بریدند و از وسیله‌ای که به [[دوستی]] آن [[مأمور]] شده بودند یعنی [[اهل بیت]] دور شدند"<ref>{{متن حدیث\|وَ طَالَ الْأَمَدُ بِهِمْ لِيَسْتَكْمِلُوا الْخِزْيَ وَ يَسْتَوْجِبُوا الْغِيَرَ، حَتَّى إِذَا اخْلَوْلَقَ الْأَجَلُ وَ اسْتَرَاحَ قَوْمٌ إِلَى الْفِتَنِ وَ [اشْتَالُوا] أَشَالُوا عَنْ لَقَاحِ حَرْبِهِمْ، لَمْ يَمُنُّوا عَلَى اللَّهِ بِالصَّبْرِ وَ لَمْ يَسْتَعْظِمُوا بَذْلَ أَنْفُسِهِمْ فِي الْحَقِّ، حَتَّى إِذَا وَافَقَ وَارِدُ الْقَضَاءِ انْقِطَاعَ مُدَّةِ الْبَلَاءِ، حَمَلُوا بَصَائِرَهُمْ عَلَى أَسْيَافِهِمْ وَ دَانُوا لِرَبِّهِمْ بِأَمْرِ وَاعِظِهِمْ. حَتَّى إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رَسُولَهُ (صلی الله علیه وآله) رَجَعَ قَوْمٌ عَلَى الْأَعْقَابِ وَ غَالَتْهُمُ السُّبُلُ وَ اتَّكَلُوا عَلَى الْوَلَائِجِ وَ وَصَلُوا غَيْرَ الرَّحِمِ وَ هَجَرُوا السَّبَبَ الَّذِي أُمِرُوا بِمَوَدَّتِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۵۰</ref>.<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۲۴.</ref>

	== [[شیعه]] بر [[صالحان]] [[صحابه]] [[درود]] می‌فرستد ==		== [[شیعه]] بر [[صالحان]] [[صحابه]] [[درود]] می‌فرستد ==

Wasity: جایگزینی متن - 'jpg|22px]] 22px دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

2022-10-09T19:33:55Z

جایگزینی متن - 'jpg|22px]] 22px دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۳
خط ۱۶۶:		خط ۱۶۶:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:13681049.jpg\|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۲''']]		# [[پرونده:13681049.jpg\|22px]] [[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۲''']]
	# [[پرونده:1379394.jpeg\|22px]] [[داوود الهامی\|الهامی، داوود]]، [[صحابه از دیدگاه نهج البلاغه (کتاب)\|'''صحابه از دیدگاه نهج البلاغه''']]		# [[پرونده:1379394.jpeg\|22px]] [[داوود الهامی\|الهامی، داوود]]، [[صحابه از دیدگاه نهج البلاغه (کتاب)\|'''صحابه از دیدگاه نهج البلاغه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T06:45:25Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۰
خط ۸۸:		خط ۸۸:
	۴. قسمتی از سخنانی است که امام{{ع}} به هنگام خروج برای [[جنگ]] با اهل بصره فرموده است: «مرا با [[قریش]] چه کار؟ به [[خدا]] [[سوگند]] هنگامی که [[کافر]] بودند با آنها جنگیدم و هم اکنون که [[فریب]] خورده‌اند با آنها [[مبارزه]] می‌کنم! دیروز همراهشان بودیم چنانکه امروز نیز با آنها مصاحبم سوگند به خدا قریش از ما [[انتقام]] نمی‌کشد جز به این خاطر که [[خداوند]] ما را از میان آنان برگزیده (بر آنان مقدم داشته) ما هم آنها را در زمره خویش شناختیم»<ref>{{متن حدیث\|مَا لِي وَ لِقُرَيْشٍ وَ اَللَّهِ لَقَدْ قَاتَلْتُهُمْ كَافِرِينَ وَ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ مَفْتُونِينَ وَ إِنِّي لَصَاحِبُهُمْ بِالْأَمْسِ كَمَا أَنَا صَاحِبُهُمُ اَلْيَوْمَ وَ اَللَّهِ مَا تَنْقِمُ مِنَّا قُرَيْشٌ إِلاَّ أَنَّ اَللَّهَ اِخْتَارَنَا عَلَيْهِمْ فَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي حَيِّزِنَا}}؛ نهج البلاغه، خطبه شماره ۳۳.</ref>.		۴. قسمتی از سخنانی است که امام{{ع}} به هنگام خروج برای [[جنگ]] با اهل بصره فرموده است: «مرا با [[قریش]] چه کار؟ به [[خدا]] [[سوگند]] هنگامی که [[کافر]] بودند با آنها جنگیدم و هم اکنون که [[فریب]] خورده‌اند با آنها [[مبارزه]] می‌کنم! دیروز همراهشان بودیم چنانکه امروز نیز با آنها مصاحبم سوگند به خدا قریش از ما [[انتقام]] نمی‌کشد جز به این خاطر که [[خداوند]] ما را از میان آنان برگزیده (بر آنان مقدم داشته) ما هم آنها را در زمره خویش شناختیم»<ref>{{متن حدیث\|مَا لِي وَ لِقُرَيْشٍ وَ اَللَّهِ لَقَدْ قَاتَلْتُهُمْ كَافِرِينَ وَ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ مَفْتُونِينَ وَ إِنِّي لَصَاحِبُهُمْ بِالْأَمْسِ كَمَا أَنَا صَاحِبُهُمُ اَلْيَوْمَ وَ اَللَّهِ مَا تَنْقِمُ مِنَّا قُرَيْشٌ إِلاَّ أَنَّ اَللَّهَ اِخْتَارَنَا عَلَيْهِمْ فَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي حَيِّزِنَا}}؛ نهج البلاغه، خطبه شماره ۳۳.</ref>.

	۵. [[عبدالله بن جناده]] می‌گوید: من در نخستین روزهای [[زمامداری]] علی{{ع}} از [[مکه]] وارد [[مدینه]] شدم، دیدم همه [[مردم]] در [[مسجد پیامبر]] در [[انتظار]] ورود امام هستند، ناگهان علی{{ع}} از [[خانه]] بیرون آمد و سخنان خود را پس از [[حمد]] و ثنای خداوند، چنین آغاز کرد: «ای مردم! روزی که خداوند پیامبر خویش را [[قبض روح]] کرد، گفتیم که ما [[وارث]] و ولی و [[عترت]] او هستیم، دیگر کسی با ما درباره [[حکومتی]] که او پی‌ریزی کرده است، [[نزاع]] نکند و به آن چشم [[طمع]] ندوزد، اما برخلاف [[انتظار]] گروهی از [[قریش]] به [[حق]] ما دست درازی کردند و [[فرمانروائی]] را از ما سلب نمودند و از آن خود ساختند، به [[خدا]] [[سوگند]] اگر [[ترس]] از پیدا شدن شکاف و [[اختلاف]] در میان [[مسلمانان]] نبود و اینکه بار دیگر [[کفر]] و [[بت پرستی]] به نقاط [[اسلامی]] بازگردد و [[اسلام]] محو و نابود شود وضع ما غیر از این بود که [[مشاهده]] می‌نمائید...»<ref>{{متن حدیث\|لَمَّا قَبَضَ اَللَّهُ نَبِيَّهُ قُلْنَا نَحْنُ أَهْلُهُ وَ وَرَثَتُهُ وَ عِتْرَتُهُ وَ أَوْلِيَاؤُهُ دُونَ اَلنَّاسِ لاَ يُنَازِعُنَا سُلْطَانَهُ أَحَدٌ وَ لاَ يَطْمَعُ فِي حَقِّنَا طَامِعٌ إِذَا تَنَزَّى لَنَا قَوْمُنَا فَغَصَبُونَا سُلْطَانَ نَبِيِّنَا فَصَارَتِ اَلْإِمْرَةُ لِغَيْرِنَا وَ صِرْنَا سُوقَةً يَطْمَعُ فِينَا اَلضَّعِيفُ وَ يَتَعَزَّزُ عَلَيْنَا اَلذَّلِيلُ فَبَكَتِ اَلْأَعْيُنُ مِنَّا لِذَلِكَ وَ خَشُنَتِ اَلصُّدُورُ وَ جَزِعَتِ اَلنُّفُوسُ وَ اَيْمُ اَللَّهِ لَوْ لاَ مَخَافَةُ اَلْفُرْقَةِ بَيْنَ اَلْمُسْلِمِينَ وَ أَنْ يَعُودَ اَلْكُفْرُ وَ يَبُورَ اَلدِّينُ لَكُنَّا عَلَى غَيْرِ مَا كُنَّا لَهُمْ عَلَيْهِ فَوَلِيَ اَلْأَمْرَ وُلاَةٌ لَمْ يَأْلُوا اَلنَّاسَ خَيْراً}}؛ [[شرح نهج البلاغه]] [[ابن ابی الحدید]]، ج۱، ص۳۰۷.</ref>.		۵. [[عبدالله بن جناده]] می‌گوید: من در نخستین روزهای [[زمامداری]] علی{{ع}} از [[مکه]] وارد [[مدینه]] شدم، دیدم همه [[مردم]] در [[مسجد پیامبر]] در [[انتظار]] ورود امام هستند، ناگهان علی{{ع}} از [[خانه]] بیرون آمد و سخنان خود را پس از [[حمد]] و ثنای خداوند، چنین آغاز کرد: «ای مردم! روزی که خداوند پیامبر خویش را [[قبض روح]] کرد، گفتیم که ما [[وارث]] و ولی و [[عترت]] او هستیم، دیگر کسی با ما درباره [[حکومتی]] که او پی‌ریزی کرده است، [[نزاع]] نکند و به آن چشم [[طمع]] ندوزد، اما برخلاف [[انتظار]] گروهی از [[قریش]] به [[حق]] ما دست درازی کردند و [[فرمانروائی]] را از ما سلب نمودند و از آن خود ساختند، به [[خدا]] [[سوگند]] اگر [[ترس]] از پیدا شدن شکاف و [[اختلاف]] در میان [[مسلمانان]] نبود و اینکه بار دیگر [[کفر]] و [[بت پرستی]] به نقاط [[اسلامی]] بازگردد و [[اسلام]] محو و نابود شود وضع ما غیر از این بود که [[مشاهده]] می‌نمائید...»<ref>{{متن حدیث\|لَمَّا قَبَضَ اَللَّهُ نَبِيَّهُ قُلْنَا نَحْنُ أَهْلُهُ وَ وَرَثَتُهُ وَ عِتْرَتُهُ وَ أَوْلِيَاؤُهُ دُونَ اَلنَّاسِ لاَ يُنَازِعُنَا سُلْطَانَهُ أَحَدٌ وَ لاَ يَطْمَعُ فِي حَقِّنَا طَامِعٌ إِذَا تَنَزَّى لَنَا قَوْمُنَا فَغَصَبُونَا سُلْطَانَ نَبِيِّنَا فَصَارَتِ اَلْإِمْرَةُ لِغَيْرِنَا وَ صِرْنَا سُوقَةً يَطْمَعُ فِينَا اَلضَّعِيفُ وَ يَتَعَزَّزُ عَلَيْنَا اَلذَّلِيلُ فَبَكَتِ اَلْأَعْيُنُ مِنَّا لِذَلِكَ وَ خَشُنَتِ اَلصُّدُورُ وَ جَزِعَتِ اَلنُّفُوسُ وَ اَيْمُ اَللَّهِ لَوْ لاَ مَخَافَةُ اَلْفُرْقَةِ بَيْنَ اَلْمُسْلِمِينَ وَ أَنْ يَعُودَ اَلْكُفْرُ وَ يَبُورَ اَلدِّينُ لَكُنَّا عَلَى غَيْرِ مَا كُنَّا لَهُمْ عَلَيْهِ فَوَلِيَ اَلْأَمْرَ وُلاَةٌ لَمْ يَأْلُوا اَلنَّاسَ خَيْراً}}؛ شرح نهج البلاغه [[ابن ابی الحدید]]، ج۱، ص۳۰۷.</ref>.

	۶. قسمتی از [[خطبه]] که [[امام]]{{ع}} درباره تنهائی خویش برای گرفتن [[حق]] خود فرموده است: «نگاه کردم و دیدم (برای گرفتن حق خود) [[یاوری]] جز [[خاندان]] خویش ندارم، به [[مرگ]] آنان [[راضی]] نشدم، چشم‌های پر از خاشاک را فروبستم و با همان گلوئی که گویا استخوانی در آن گیر کرده بود (جرعه حوادث) را نوشیدم با اینکه [[تحمل]] در برابر گرفتگی راه گلو و [[نوشیدن]] جرعه‌ای که تلخ‌تر از حنظل است، کار طاقت‌فرسائی بود، شکیبائی کردم»<ref>{{متن حدیث\|فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي مُعِينٌ إِلاَّ أَهْلُ بَيْتِي فَضَنِنْتُ بِهِمْ عَنِ اَلْمَوْتِ فَأَغْضَيْتُ عَلَى اَلْقَذَى وَ شَرِبْتُ عَلَى اَلشَّجَا وَ صَبَرْتُ عَلَى أَخْذِ اَلْكَظَمِ وَ عَلَى أَمَرَّ مِنْ طَعْمِ اَلْعَلْقَمِ}}؛ نهج البلاغه قسمتی از خطبه ۲۶.</ref>.		۶. قسمتی از [[خطبه]] که [[امام]]{{ع}} درباره تنهائی خویش برای گرفتن [[حق]] خود فرموده است: «نگاه کردم و دیدم (برای گرفتن حق خود) [[یاوری]] جز [[خاندان]] خویش ندارم، به [[مرگ]] آنان [[راضی]] نشدم، چشم‌های پر از خاشاک را فروبستم و با همان گلوئی که گویا استخوانی در آن گیر کرده بود (جرعه حوادث) را نوشیدم با اینکه [[تحمل]] در برابر گرفتگی راه گلو و [[نوشیدن]] جرعه‌ای که تلخ‌تر از حنظل است، کار طاقت‌فرسائی بود، شکیبائی کردم»<ref>{{متن حدیث\|فَنَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ لِي مُعِينٌ إِلاَّ أَهْلُ بَيْتِي فَضَنِنْتُ بِهِمْ عَنِ اَلْمَوْتِ فَأَغْضَيْتُ عَلَى اَلْقَذَى وَ شَرِبْتُ عَلَى اَلشَّجَا وَ صَبَرْتُ عَلَى أَخْذِ اَلْكَظَمِ وَ عَلَى أَمَرَّ مِنْ طَعْمِ اَلْعَلْقَمِ}}؛ نهج البلاغه قسمتی از خطبه ۲۶.</ref>.
خط ۱۰۲:		خط ۱۰۲:
	سپس فرمود: «پس [[قریش]] چه گفتند؟ پاسخ دادند که: [[قریش]] [[استدلال]] کردند به اینکه ما از درخت رسالتیم [[امام]] فرمود: «به درخت استدلال کردند اما میوه‌اش را ضایع ساختند و فراموش کردند»<ref>{{متن حدیث\|فَمَا ذَا قَالَتْ قُرَيْشٌ؟!. قَالُوا: اِحْتَجَّتْ بِأَنَّهَا شَجَرَةُ اَلرَّسُولِ. فَقَالَ: اِحْتَجُّوا بِالشَّجَرَةِ وَ أَضَاعُوا اَلثَّمَرَةَ! لَوْ كَانَتِ اَلْإِمَامَةُ فِيهِمْ لَمْ تَكُنِ اَلْوَصِيَّةُ بِهِمْ}}؛ نهج البلاغه، کلام شماره ۶۷.</ref>.		سپس فرمود: «پس [[قریش]] چه گفتند؟ پاسخ دادند که: [[قریش]] [[استدلال]] کردند به اینکه ما از درخت رسالتیم [[امام]] فرمود: «به درخت استدلال کردند اما میوه‌اش را ضایع ساختند و فراموش کردند»<ref>{{متن حدیث\|فَمَا ذَا قَالَتْ قُرَيْشٌ؟!. قَالُوا: اِحْتَجَّتْ بِأَنَّهَا شَجَرَةُ اَلرَّسُولِ. فَقَالَ: اِحْتَجُّوا بِالشَّجَرَةِ وَ أَضَاعُوا اَلثَّمَرَةَ! لَوْ كَانَتِ اَلْإِمَامَةُ فِيهِمْ لَمْ تَكُنِ اَلْوَصِيَّةُ بِهِمْ}}؛ نهج البلاغه، کلام شماره ۶۷.</ref>.

	۹. و نیز فرموده: «پروردگارا! قریش را [[رسوا]] ساز که مرا از حقم ممنوع ساختند و خلافتم را [[غصب]] نمودند»<ref>{{متن حدیث\|اَللَّهُمَّ اِخْزَ قُرَيْشاً فَإِنَّهَا مَنَعَتْنِي حَقِّي وَ غَصَبَتْنِي أَمْرِي}} [[شرح نهج البلاغه]] [[ابن ابی الحدید]]، ج۹، ص۳۰۶.</ref>.		۹. و نیز فرموده: «پروردگارا! قریش را [[رسوا]] ساز که مرا از حقم ممنوع ساختند و خلافتم را [[غصب]] نمودند»<ref>{{متن حدیث\|اَللَّهُمَّ اِخْزَ قُرَيْشاً فَإِنَّهَا مَنَعَتْنِي حَقِّي وَ غَصَبَتْنِي أَمْرِي}} شرح نهج البلاغه [[ابن ابی الحدید]]، ج۹، ص۳۰۶.</ref>.

	۱۰. «هنگامی که شنید کسی داد میزد «انا [[مظلوم]]» «من ستمدیده‌ام». امام به او فرمود بیا با هم فریاد کنیم که من همواره مظلوم بوده ام" امام با این کار، هم [[ناراحتی]] او را تسکین داد و هم [[مظلومیت]] خویش را اعلام فرمود»<ref>{{متن حدیث\|وَ قَدْ سَمِعَ صَارِخاً يُنَادِي أَنَا مَظْلُومٌ، فَقَالَ: هَلُمَّ فَلْنَصْرَخْ مَعاً، فَإِنِّي مَا زِلْتُ مَظْلُوماً}}شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۹، ص۳۰۶-۳۰۷.</ref>.		۱۰. «هنگامی که شنید کسی داد میزد «انا [[مظلوم]]» «من ستمدیده‌ام». امام به او فرمود بیا با هم فریاد کنیم که من همواره مظلوم بوده ام" امام با این کار، هم [[ناراحتی]] او را تسکین داد و هم [[مظلومیت]] خویش را اعلام فرمود»<ref>{{متن حدیث\|وَ قَدْ سَمِعَ صَارِخاً يُنَادِي أَنَا مَظْلُومٌ، فَقَالَ: هَلُمَّ فَلْنَصْرَخْ مَعاً، فَإِنِّي مَا زِلْتُ مَظْلُوماً}}شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۹، ص۳۰۶-۳۰۷.</ref>.
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	[[ابن ابی الحدید]] می‌گوید وقتی این خبر را به استادم ابوجعفر [[نقیب]] شیخ [[معتزله]] خواندم که وقتی خبر به رسول خدا دادند که «هبار بن الاسود» با نیزه به هودج زینب دختر شما [[حمله]] برد و زینب از ترس بچه سقط کرد، حضرت خون او را مباح نمود، ابوجعفر نقیب گفت: «وقتی که رسول خدا{{صل}} خون «هبار بن اسود» را به خاطر اینکه باعث سقط جنین زینب شد، مباح نماید مسلما اگر رسول خدا زنده بود حتما مباح می‌کرد خون کسی را که [[فاطمه]] را ترسانید تا آنکه بچه‌اش سقط گردید»<ref>{{عربی\|"اذا کان رسول الله{{صل}} اباح دم هبار بن الاسود لانه روع زینب فالقت ذا بطنها، فظهر الحال انه لو کان [[حیا]] لاباح دم من روع فاطمه حتی القت ذابطنها"}}.</ref>.		[[ابن ابی الحدید]] می‌گوید وقتی این خبر را به استادم ابوجعفر [[نقیب]] شیخ [[معتزله]] خواندم که وقتی خبر به رسول خدا دادند که «هبار بن الاسود» با نیزه به هودج زینب دختر شما [[حمله]] برد و زینب از ترس بچه سقط کرد، حضرت خون او را مباح نمود، ابوجعفر نقیب گفت: «وقتی که رسول خدا{{صل}} خون «هبار بن اسود» را به خاطر اینکه باعث سقط جنین زینب شد، مباح نماید مسلما اگر رسول خدا زنده بود حتما مباح می‌کرد خون کسی را که [[فاطمه]] را ترسانید تا آنکه بچه‌اش سقط گردید»<ref>{{عربی\|"اذا کان رسول الله{{صل}} اباح دم هبار بن الاسود لانه روع زینب فالقت ذا بطنها، فظهر الحال انه لو کان [[حیا]] لاباح دم من روع فاطمه حتی القت ذابطنها"}}.</ref>.

	ابن ابی الحدید می‌گوید: به استادم گفتم آیا [[اجازه]] می‌دهی از شما آنچه را که گروهی می‌گویند فاطمه از [[وحشت]] و ترس [[محسن]] را سقط کرد، [[روایت]] کنم؟ گفت: نفیاً و اثباتاً از من چیزی در این باره روایت مکن زیرا من در این موضوع به خاطر تعارض اخبار از متوقفین هستم<ref>{{عربی\|لا تروه عنی و لا ترو عنی بطلانه، فانی متوقف فی هذا الموضع لتعارض الاخبار عندی فیه}}؛ [[شرح نهج البلاغه]] [[ابن ابی الحدید]]، ج۱۴، ص۱۹۳؛ ج۳، ص۳۱۵.</ref>.		ابن ابی الحدید می‌گوید: به استادم گفتم آیا [[اجازه]] می‌دهی از شما آنچه را که گروهی می‌گویند فاطمه از [[وحشت]] و ترس [[محسن]] را سقط کرد، [[روایت]] کنم؟ گفت: نفیاً و اثباتاً از من چیزی در این باره روایت مکن زیرا من در این موضوع به خاطر تعارض اخبار از متوقفین هستم<ref>{{عربی\|لا تروه عنی و لا ترو عنی بطلانه، فانی متوقف فی هذا الموضع لتعارض الاخبار عندی فیه}}؛ شرح نهج البلاغه [[ابن ابی الحدید]]، ج۱۴، ص۱۹۳؛ ج۳، ص۳۱۵.</ref>.

	و نیز صلاح‌الدین صفدنی در «[[الوافی]] بالوفیات» از [[نظام]] معتزلی نقل کرده که نظام گفته است: «[[روز]] [[بیعت]] عمر چنان به شکم [[فاطمه]]{{س}} زد که [[محسن]] از شکمش ساقط گردید»<ref>{{عربی\|ان عمر ضرب بطن فاطمه یوم البیعه حتی القت المحسن من بطنها}}؛ الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۱۷.</ref>.		و نیز صلاح‌الدین صفدنی در «[[الوافی]] بالوفیات» از [[نظام]] معتزلی نقل کرده که نظام گفته است: «[[روز]] [[بیعت]] عمر چنان به شکم [[فاطمه]]{{س}} زد که [[محسن]] از شکمش ساقط گردید»<ref>{{عربی\|ان عمر ضرب بطن فاطمه یوم البیعه حتی القت المحسن من بطنها}}؛ الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۱۷.</ref>.