صدقه در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* انفاق و صدقه */

2025-04-29T06:37:57Z

انفاق و صدقه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	[[صدقات]] و [[اوقاف جاریه]]، نوعی از درآمد مالی، برای [[حاکم اسلامی]] می‌باشد. این [[اموال]] برخلاف زکات، [[خراج]] و [[خمس]]، نصاب و حدّ معینی ندارند، بلکه منبعی عام و فراگیر است. هم چنانکه [[مصرف]] آن نیز اختصاص به مورد مشخصی نداشته و جهت رفع همه احتیاجات [[جامعه]]، می‌توان از آن استفاده کرد<ref>جامع الشتات، ج۴، ص۷۴.</ref>. ویژگی عمده این نوع [[ثروت]] آن است که افراد با [[اختیار]] و [[رضایت]] [[باطنی]] خود و با [[امید]] به [[پاداش اخروی]]، بخشی از اموالشان را به صورت صدقه یا [[وقف]]، در خدمت جامعه قرار می‌دهند؛ چنانکه علی{{ع}} [[موقوفات]] بسیاری را در طول عمر [[مبارک]] خویش، به ویژه در طول ۲۵ سال برکناری از [[خلافت]]، با کار و زحمت، برای [[جامعه]] از خود بر جای نهاد؛ از جمله چاه قنات "[[ینبع]]" و [[وقف]] آن برای [[زائران]] [[خانه خدا]] و رهگذران. وقف مساجدی مانند [[مسجد]] "الفتح" [[مدینه]]، مسجدی در کنار [[قبر]] [[حضرت حمزه]]، مسجدی در [[میقات]]، [[کوفه]] و [[بصره]]. همچنین درآمد سالانه موقوفات علی{{ع}} که بالغ بر چهل هزار دینار می‌شد، به [[مصرف]] بینوایان می‌رسید<ref>روضه کافی، ج۲، ص۱۸۱؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۴؛ بحار الانوار، ج۴۱، ص۴۳؛ المناقب، ج۱، ص۳۲۳؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳؛ کشف المحجّه، ص۱۲۴. راجع به صدقات رسول اکرم{{صل}} [هفت باغستان مخیریق، اراضی بنی نظیر، سه قلعه از قلاع خیبر، نیمی از فدک، یک سوم از زمین‌های وادی القری، و بازار مهروز مدینه]، ر.ک: ابویعلی، الاحکام السلطانیه، ص۱۹۹؛ شرح السیر الکبیر، ج۲، ص۶۱۱؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۱۳۰.</ref>		[[صدقات]] و [[اوقاف جاریه]]، نوعی از درآمد مالی، برای [[حاکم اسلامی]] می‌باشد. این [[اموال]] برخلاف زکات، [[خراج]] و [[خمس]]، نصاب و حدّ معینی ندارند، بلکه منبعی عام و فراگیر است. هم چنانکه [[مصرف]] آن نیز اختصاص به مورد مشخصی نداشته و جهت رفع همه احتیاجات [[جامعه]]، می‌توان از آن استفاده کرد<ref>جامع الشتات، ج۴، ص۷۴.</ref>. ویژگی عمده این نوع [[ثروت]] آن است که افراد با [[اختیار]] و [[رضایت]] [[باطنی]] خود و با [[امید]] به [[پاداش اخروی]]، بخشی از اموالشان را به صورت صدقه یا [[وقف]]، در خدمت جامعه قرار می‌دهند؛ چنانکه علی{{ع}} [[موقوفات]] بسیاری را در طول عمر [[مبارک]] خویش، به ویژه در طول ۲۵ سال برکناری از [[خلافت]]، با کار و زحمت، برای [[جامعه]] از خود بر جای نهاد؛ از جمله چاه قنات "[[ینبع]]" و [[وقف]] آن برای [[زائران]] [[خانه خدا]] و رهگذران. وقف مساجدی مانند [[مسجد]] "الفتح" [[مدینه]]، مسجدی در کنار [[قبر]] [[حضرت حمزه]]، مسجدی در [[میقات]]، [[کوفه]] و [[بصره]]. همچنین درآمد سالانه موقوفات علی{{ع}} که بالغ بر چهل هزار دینار می‌شد، به [[مصرف]] بینوایان می‌رسید<ref>روضه کافی، ج۲، ص۱۸۱؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۴؛ بحار الانوار، ج۴۱، ص۴۳؛ المناقب، ج۱، ص۳۲۳؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳؛ کشف المحجّه، ص۱۲۴. راجع به صدقات رسول اکرم{{صل}} [هفت باغستان مخیریق، اراضی بنی نظیر، سه قلعه از قلاع خیبر، نیمی از فدک، یک سوم از زمین‌های وادی القری، و بازار مهروز مدینه]، ر.ک: ابویعلی، الاحکام السلطانیه، ص۱۹۹؛ شرح السیر الکبیر، ج۲، ص۶۱۱؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۱۳۰.</ref>

	== [[~~انفاق~~]] و ~~[[صدقه]]~~ ==		== [[صدقه]] و عدالت اجتماعی ==
	از آنجا که [[تحقق عدالت اجتماعی]] در [[جامعه اسلامی]] از اصول و اولویت‌های [[نظام اسلامی]] به شمار می‌آید، [[اسلام]] افزون بر [[احکام تکلیفی]] همچون [[خمس]] و [[زکات]]، با استفاده از تشویق‌های [[روحی]] و [[وعده]] [[ثواب]] در [[آخرت]]، کوشیده تعدیل [[ثروت]] و [[تحقق عدالت]] در جامعه را هر چه بیشتر میسر کند. [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}<ref>«و داستان (بخشش) کسانی که دارایی‌های خود را در جست و جوی خشنودی خداوند و برای استواری (نیّت خالصانه) خودشان می‌بخشند، همچون باغساری بر پشته‌واره‌ای است که بارانی تند- و اگر نه بارانی تند، بارانی نرمریز- بدان برسد و میوه‌هایش را دوچندان کند و خداوند به آن» سوره بقره، آیه ۲۶۵.</ref> و {{متن قرآن\|الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آنان که دارایی‌های خود را در شب و روز پنهان و آشکار می‌بخشند پاداششان نزد خداوند است و نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین می‌گردند» سوره بقره، آیه ۲۷۴.</ref>.		از آنجا که [[تحقق عدالت اجتماعی]] در [[جامعه اسلامی]] از اصول و اولویت‌های [[نظام اسلامی]] به شمار می‌آید، [[اسلام]] افزون بر [[احکام تکلیفی]] همچون [[خمس]] و [[زکات]]، با استفاده از تشویق‌های [[روحی]] و [[وعده]] [[ثواب]] در [[آخرت]]، کوشیده تعدیل [[ثروت]] و [[تحقق عدالت]] در جامعه را هر چه بیشتر میسر کند. [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}<ref>«و داستان (بخشش) کسانی که دارایی‌های خود را در جست و جوی خشنودی خداوند و برای استواری (نیّت خالصانه) خودشان می‌بخشند، همچون باغساری بر پشته‌واره‌ای است که بارانی تند- و اگر نه بارانی تند، بارانی نرمریز- بدان برسد و میوه‌هایش را دوچندان کند و خداوند به آن» سوره بقره، آیه ۲۶۵.</ref> و {{متن قرآن\|الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آنان که دارایی‌های خود را در شب و روز پنهان و آشکار می‌بخشند پاداششان نزد خداوند است و نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین می‌گردند» سوره بقره، آیه ۲۷۴.</ref>.

Bahmani: /* مقدمه */

2025-04-29T06:14:13Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۴
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	"[[صدقه]]" به معنای اِنعام و [[بخشش مال]] از فرایض الهی است. [[آیه]] {{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref> دستور صریح [[خداوند]] به [[رسول اکرم]]{{صل}} برای اخذ صدقه [[واجب]] از اموال مسلمانان است که به [[زکات]] [[تفسیر]] شده است. مقدار زکات و دوره اخذ آن در [[سنت]] مشخص شده و موارد مصرف زکات را [[قرآن]] چنین بیان کرده است: {{متن قرآن\|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۲۵۸ و ۲۷۵.</ref>. نتیجه اعطای زکات در [[زندگی]] [[انسان]]، [[تطهیر نفس]]، [[رضایت الهی]] و [[برکت]] و حفظ مال است<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.		"[[صدقه]]" به معنای اِنعام و [[بخشش مال]] از فرایض الهی است. [[آیه]] {{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref> دستور صریح [[خداوند]] به [[رسول اکرم]]{{صل}} برای اخذ صدقه [[واجب]] از اموال مسلمانان است که به [[زکات]] [[تفسیر]] شده است. مقدار زکات و دوره اخذ آن در [[سنت]] مشخص شده و موارد مصرف زکات را [[قرآن]] چنین بیان کرده است: {{متن قرآن\|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۲۵۸ و ۲۷۵.</ref>. نتیجه اعطای زکات در [[زندگی]] [[انسان]]، [[تطهیر نفس]]، [[رضایت الهی]] و [[برکت]] و حفظ مال است<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.

	نقش امام و رهبر جامعه اسلامی در اخذ [[مالیات‌های اسلامی]] نظیر [[زکات]] و توزیع آن میان آسیب‌دیدگان [[اجتماعی]] که در [[قرآن]] مشخص شده‌اند، عامل اصلی برای توزیع مجدد ثروت و امکانات اجتماعی و ضمانتی برای عدالت توزیعی است. یک مورد از [[صدقه]] [[واجب]] در عصر [[حضرت رسول]]{{صل}} [[تشریع]] شد که در همان دوره [[نسخ]] شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و صدقاتی هم به عنوان [[کفاره]] و [[مجازات]] در برخی جرایم تشریع شده است: {{متن قرآن\|فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}}<ref>«روزه گرفتن یا صدقه دادن یا قربانی کردن» سوره بقره، آیه ۱۹۶.</ref>.		نقش امام و رهبر جامعه اسلامی در اخذ مالیات‌های اسلامی نظیر [[زکات]] و توزیع آن میان آسیب‌دیدگان [[اجتماعی]] که در [[قرآن]] مشخص شده‌اند، عامل اصلی برای توزیع مجدد ثروت و امکانات اجتماعی و ضمانتی برای عدالت توزیعی است. یک مورد از [[صدقه]] [[واجب]] در عصر [[حضرت رسول]]{{صل}} [[تشریع]] شد که در همان دوره [[نسخ]] شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و صدقاتی هم به عنوان [[کفاره]] و [[مجازات]] در برخی جرایم تشریع شده است: {{متن قرآن\|فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}}<ref>«روزه گرفتن یا صدقه دادن یا قربانی کردن» سوره بقره، آیه ۱۹۶.</ref>.

	صدقه غیر واجب عبارت است از اعطای [[مال]] بدون محدودیت و قانونمندی [[شرعی]] که بر [[مؤمنان]] و اغنیا سفارش شده است: {{متن قرآن\|وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و در دارایی‌هایشان بخشی برای (مستمند) خواهنده و بی‌بهره بود» سوره ذاریات، آیه ۱۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۸۸-۳۸۹.</ref>		صدقه غیر واجب عبارت است از اعطای [[مال]] بدون محدودیت و قانونمندی [[شرعی]] که بر [[مؤمنان]] و اغنیا سفارش شده است: {{متن قرآن\|وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و در دارایی‌هایشان بخشی برای (مستمند) خواهنده و بی‌بهره بود» سوره ذاریات، آیه ۱۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۸۸-۳۸۹.</ref>

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۳

2025-04-29T06:13:55Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۹

2025-04-29T05:59:19Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۷

2025-04-29T05:07:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صدقه		\| موضوع مرتبط = صدقه
	\| عنوان مدخل = [[صدقه]]		\| عنوان مدخل = صدقه
	\| مداخل مرتبط = [[صدقه در قرآن]] - [[صدقه در ~~حدیث~~]] - [[صدقه در ~~نهج البلاغه]] - [[صدقه در معارف مهدویت~~]] - [[صدقه در معارف و ~~سیره نبوی~~]] - [[صدقه در ~~فقه سیاسی~~]] - [[صدقه در معارف ~~دعا~~ و ~~زیارات~~]] - [[صدقه در معارف و سیره سجادی]] - [[صدقه در معارف ~~و سیره رضوی]] - [[صدقه در جامعه‌شناسی اسلامی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[صدقه در قرآن]] - [[صدقه در فقه اسلامی]] - [[صدقه در فقه سیاسی]] - [[صدقه در معارف دعا و زیارات]] - [[صدقه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[صدقه در معارف و سیره نبوی]] - [[صدقه در معارف و سیره سجادی]] - [[صدقه در معارف مهدویت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: /* منابع */

2024-01-02T05:34:16Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۴
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	== درآمد مالی حکومت اسلامی ==		== درآمد مالی حکومت اسلامی ==
	[[صدقات]] و [[اوقاف جاریه]]، نوعی از [[درآمد مالی]]، برای [[حاکم اسلامی]] می‌باشد. این [[اموال]] برخلاف [[زکات]]، [[خراج]] و [[خمس]]، نصاب و حدّ معینی ندارند، بلکه منبعی عام و فراگیر است. هم چنانکه [[مصرف]] آن نیز اختصاص به مورد مشخصی نداشته و جهت رفع همه احتیاجات [[جامعه]]، می‌توان از آن استفاده کرد<ref>جامع الشتات، ج۴، ص۷۴.</ref>. ویژگی عمده این نوع [[ثروت]] آن است که افراد با [[اختیار]] و [[رضایت]] [[باطنی]] خود و با [[امید]] به [[پاداش اخروی]]، بخشی از اموالشان را به صورت [[صدقه]] یا [[وقف]]، در [[خدمت]] [[جامعه]] قرار می‌دهند؛ چنانکه [[علی]] {{ع}} [[موقوفات]] بسیاری را در [[طول عمر]] [[مبارک]] خویش، به ویژه در طول ۲۵ سال برکناری از [[خلافت]]، با کار و زحمت، برای [[جامعه]] از خود بر جای نهاد؛ از جمله [[چاه]] قنات "[[ینبع]]" و [[وقف]] آن برای [[زائران]] [[خانه خدا]] و رهگذران. [[وقف]] مساجدی مانند [[مسجد]] "الفتح" [[مدینه]]، مسجدی در کنار [[قبر]] [[حضرت]] [[حمزه]]، مسجدی در [[میقات]]، [[کوفه]] و [[بصره]]. همچنین درآمد سالانه [[موقوفات]] [[علی]] {{ع}} که بالغ بر [[چهل]] هزار [[دینار]] می‌شد، به [[مصرف]] بینوایان می‌رسید<ref>روضه کافی، ج۲، ص۱۸۱؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۴؛ بحار الانوار، ج۴۱، ص۴۳؛ المناقب، ج۱، ص۳۲۳؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳؛ کشف المحجّه، ص۱۲۴. راجع به صدقات رسول اکرم {{صل}} [هفت باغستان مخیریق، اراضی بنی نظیر، سه قلعه از قلاع خیبر، نیمی از فدک، یک سوم از زمین‌های وادی القری، و بازار مهروز مدینه]، ر. ک: ابویعلی، الاحکام السلطانیه، ص۱۹۹؛ شرح السیر الکبیر، ج۲، ص۶۱۱؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳.</ref><ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۳۰.</ref>.		[[صدقات]] و [[اوقاف جاریه]]، نوعی از [[درآمد مالی]]، برای [[حاکم اسلامی]] می‌باشد. این [[اموال]] برخلاف [[زکات]]، [[خراج]] و [[خمس]]، نصاب و حدّ معینی ندارند، بلکه منبعی عام و فراگیر است. هم چنانکه [[مصرف]] آن نیز اختصاص به مورد مشخصی نداشته و جهت رفع همه احتیاجات [[جامعه]]، می‌توان از آن استفاده کرد<ref>جامع الشتات، ج۴، ص۷۴.</ref>. ویژگی عمده این نوع [[ثروت]] آن است که افراد با [[اختیار]] و [[رضایت]] [[باطنی]] خود و با [[امید]] به [[پاداش اخروی]]، بخشی از اموالشان را به صورت [[صدقه]] یا [[وقف]]، در [[خدمت]] [[جامعه]] قرار می‌دهند؛ چنانکه [[علی]] {{ع}} [[موقوفات]] بسیاری را در [[طول عمر]] [[مبارک]] خویش، به ویژه در طول ۲۵ سال برکناری از [[خلافت]]، با کار و زحمت، برای [[جامعه]] از خود بر جای نهاد؛ از جمله [[چاه]] قنات "[[ینبع]]" و [[وقف]] آن برای [[زائران]] [[خانه خدا]] و رهگذران. [[وقف]] مساجدی مانند [[مسجد]] "الفتح" [[مدینه]]، مسجدی در کنار [[قبر]] [[حضرت]] [[حمزه]]، مسجدی در [[میقات]]، [[کوفه]] و [[بصره]]. همچنین درآمد سالانه [[موقوفات]] [[علی]] {{ع}} که بالغ بر [[چهل]] هزار [[دینار]] می‌شد، به [[مصرف]] بینوایان می‌رسید<ref>روضه کافی، ج۲، ص۱۸۱؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۴؛ بحار الانوار، ج۴۱، ص۴۳؛ المناقب، ج۱، ص۳۲۳؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳؛ کشف المحجّه، ص۱۲۴. راجع به صدقات رسول اکرم {{صل}} [هفت باغستان مخیریق، اراضی بنی نظیر، سه قلعه از قلاع خیبر، نیمی از فدک، یک سوم از زمین‌های وادی القری، و بازار مهروز مدینه]، ر. ک: ابویعلی، الاحکام السلطانیه، ص۱۹۹؛ شرح السیر الکبیر، ج۲، ص۶۱۱؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳.</ref><ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۳۰.</ref>.

			==انفاق و صدقه==
			از آنجا که [[تحقق عدالت اجتماعی]] در جامعه اسلامی از اصول و اولویت‌های نظام اسلامی به شمار می‌آید، [[اسلام]] افزون بر [[احکام تکلیفی]] همچون خمس و زکات، با استفاده از تشویق‌های [[روحی]] و [[وعده]] [[ثواب]] در [[آخرت]]، کوشیده تعدیل ثروت و [[تحقق عدالت]] در جامعه را هر چه بیشتر میسر کند. [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}<ref>«و داستان (بخشش) کسانی که دارایی‌های خود را در جست و جوی خشنودی خداوند و برای استواری (نیّت خالصانه) خودشان می‌بخشند، همچون باغساری بر پشته‌واره‌ای است که بارانی تند- و اگر نه بارانی تند، بارانی نرمریز- بدان برسد و میوه‌هایش را دوچندان کند و خداوند به آن» سوره بقره، آیه ۲۶۵.</ref> و {{متن قرآن\|الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آنان که دارایی‌های خود را در شب و روز پنهان و آشکار می‌بخشند پاداششان نزد خداوند است و نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین می‌گردند» سوره بقره، آیه ۲۷۴.</ref>.

			دادن [[اموال]] به [[مستمندان]] بدون عوض، به [[قصد قربت]] به [[خداوند]]، [[صدقه]] خوانده می‌شود. در [[قرآن]] و [[روایات]] به صدقه بسیار اهمیت داده شده است. [[روایت]] شده که صدقه حرارت [[قبر]] را خاموش می‌کند و [[مؤمن]] را از [[آتش دوزخ]] مصون می‌دارد. صدقه موجب [[خشنودی خداوند]] می‌شود، [[بلا]] را دفع و از [[مرگ]] ناگوار [[پیشگیری]] می‌کند، موجب [[درمان]] [[بیماری‌ها]] و از بین رفتن [[فقر]] می‌شود، روزی را بسیار و [[عمر]] را طولانی می‌سازد<ref>محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ج۲، ص۱۵۹۴.</ref>. [[رسول خدا]]{{صل}} در [[تحسین]] صدقه می‌فرماید: «هر کس یک در هم در [[راه خدا]] بدهد، خداوند برای او هفتصد [[حسنه]] می‌نویسد»<ref>محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ج۴، ص۳۳۵۰.</ref>.

			در [[قرآن کریم]] شش بار به [[قرض الحسنه]] اشاره شده و آن را [[مدح]] کرده است<ref>محمود روحانی، المعجم الاحصایی لألفاظ القرآن الکریم، ج۳، ص۱۱۵۷.</ref>؛ از جمله خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: {{متن قرآن\|يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَيُرْبِي الصَّدَقَاتِ}}<ref>«خداوند ربا را کاستی می‌دهد و صدقات را افزایش می‌بخشد» سوره بقره، آیه ۲۷۶.</ref> مضمون این [[آیه]] نشان‌دهنده آن است که [[خدای متعال]] در برابر [[ذم]] شدید [[ربا]]، [[انفاق]] را [[ستایش]] و توصیه کرده است و به همین علت ده‌ها [[آیه]] از [[قرآن]] را به این ویژگی [[ممدوح]] اختصاص داده و آن را مایه [[آرامش]] و [[ایمنی]] [[اقتصادی]]، [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] قرار داده است.
			از مثال‌ها و شواهد عالی [[قرآنی]] در این زمینه، [[آیات]] ۲۶۱-۲۶۲ [[سوره بقره]] است که [[خداوند]] ضمن آنکه [[صدقه]] و [[انفاق]] را مایه افزایش روزی و [[گشایش]] وسیع اقتصادی می‌داند، انفاق را سبب دوری [[بیم]] و [[اندوه]] از انفاق کننده نیز می‌داند؛ یعنی بیم و اندوه به عنوان یک [[تهدید]] و [[ناامنی]] برای [[حیات بشر]]، با احکامی همچون انفاق، کاهش می‌یابد یا از بین می‌رود.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۳۵۵.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:11677.jpg\|22px]] [[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]		# [[پرونده:11677.jpg\|22px]] [[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
	* [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
			# [[پرونده:IM010643.jpg\|22px]] [[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|'''فقه و امنیت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T06:46:04Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	اعطاهای صحیح و تام و واجد شرایط در [[راه خدا]]<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۲۱۶.</ref>، [[مالی]] که در [[راه خدا]] به [[فقرا]] عطا می‌شود<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱۰، ص۱۹۶.</ref>. اصل آن "صدق" به معنای قوت در چیزی<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۳۳۹.</ref> و تام، صحیح و بر [[حق]] بودن<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۲۱۵.</ref> در مقابل [[کذب]]<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۵۶.</ref>.		اعطاهای صحیح و تام و واجد شرایط در [[راه خدا]]<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۲۱۶.</ref>، [[مالی]] که در [[راه خدا]] به [[فقرا]] عطا می‌شود<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱۰، ص۱۹۶.</ref>. اصل آن "صدق" به معنای قوت در چیزی<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۳۳۹.</ref> و تام، صحیح و بر [[حق]] بودن<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۲۱۵.</ref> در مقابل [[کذب]]<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۵۶.</ref>.

	{{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref>.		{{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref>.

	"صدقه" به معنای اِنعام و [[بخشش مال]] از [[فرایض الهی]] است. [[آیه]] {{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref> [[دستور]] صریح [[خداوند]] به [[رسول اکرم]]{{صل}} برای اخذ [[صدقه]] [[واجب]] از [[اموال]] [[مسلمانان]] است که به [[زکات]] [[تفسیر]] شده است. مقدار [[زکات]] و دوره اخذ آن در [[سنت]] مشخص شده و [[موارد مصرف]] [[زکات]] را [[قرآن]] چنین بیان کرده است {{متن قرآن\|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۲۵۸ و ۲۷۵.</ref>. نتیجه اعطای [[زکات]] در [[زندگی]] [[انسان]]، [[تطهیر نفس]]، [[رضایت الهی]] و [[برکت]] و [[حفظ]] [[مال]] است<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.		"صدقه" به معنای اِنعام و [[بخشش مال]] از [[فرایض الهی]] است. [[آیه]] {{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref> [[دستور]] صریح [[خداوند]] به [[رسول اکرم]] {{صل}} برای اخذ [[صدقه]] [[واجب]] از [[اموال]] [[مسلمانان]] است که به [[زکات]] [[تفسیر]] شده است. مقدار [[زکات]] و دوره اخذ آن در [[سنت]] مشخص شده و [[موارد مصرف]] [[زکات]] را [[قرآن]] چنین بیان کرده است {{متن قرآن\|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۲۵۸ و ۲۷۵.</ref>. نتیجه اعطای [[زکات]] در [[زندگی]] [[انسان]]، [[تطهیر نفس]]، [[رضایت الهی]] و [[برکت]] و [[حفظ]] [[مال]] است<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.

	نقش [[امام]] و [[رهبر]] [[جامعه اسلامی]] در اخذ [[مالیات‌های اسلامی]] نظیر [[زکات]] و توزیع آن میان آسیب‌دیدگان [[اجتماعی]] که در [[قرآن]] مشخص شده‌اند، عامل اصلی برای توزیع [[مجدد]] [[ثروت]] و امکانات [[اجتماعی]] و ضمانتی برای [[عدالت توزیعی]] است. یک مورد از [[صدقه]] [[واجب]] در عصر [[حضرت رسول]]{{صل}} [[تشریع]] شد که در همان دوره [[نسخ]] شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و صدقاتی هم به عنوان [[کفاره]] و [[مجازات]] در برخی جرایم [[تشریع]] شده است: {{متن قرآن\|فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}}<ref>«روزه گرفتن یا صدقه دادن یا قربانی کردن» سوره بقره، آیه ۱۹۶.</ref>.		نقش [[امام]] و [[رهبر]] [[جامعه اسلامی]] در اخذ [[مالیات‌های اسلامی]] نظیر [[زکات]] و توزیع آن میان آسیب‌دیدگان [[اجتماعی]] که در [[قرآن]] مشخص شده‌اند، عامل اصلی برای توزیع [[مجدد]] [[ثروت]] و امکانات [[اجتماعی]] و ضمانتی برای [[عدالت توزیعی]] است. یک مورد از [[صدقه]] [[واجب]] در عصر [[حضرت رسول]] {{صل}} [[تشریع]] شد که در همان دوره [[نسخ]] شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و صدقاتی هم به عنوان [[کفاره]] و [[مجازات]] در برخی جرایم [[تشریع]] شده است: {{متن قرآن\|فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}}<ref>«روزه گرفتن یا صدقه دادن یا قربانی کردن» سوره بقره، آیه ۱۹۶.</ref>.

	[[صدقه]] غیر واجب عبارت است از اعطای [[مال]] بدون [[محدودیت]] و قانونمندی [[شرعی]] که بر [[مؤمنان]] و [[اغنیا]] سفارش شده است: {{متن قرآن\|وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و در دارایی‌هایشان بخشی برای (مستمند) خواهنده و بی‌بهره بود» سوره ذاریات، آیه ۱۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۸۸-۳۸۹.</ref>		[[صدقه]] غیر واجب عبارت است از اعطای [[مال]] بدون [[محدودیت]] و قانونمندی [[شرعی]] که بر [[مؤمنان]] و [[اغنیا]] سفارش شده است: {{متن قرآن\|وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و در دارایی‌هایشان بخشی برای (مستمند) خواهنده و بی‌بهره بود» سوره ذاریات، آیه ۱۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۸۸-۳۸۹.</ref>

	==درآمد مالی حکومت اسلامی==		== درآمد مالی حکومت اسلامی ==
	[[صدقات]] و [[اوقاف جاریه]]، نوعی از [[درآمد مالی]]، برای [[حاکم اسلامی]] می‌باشد. این [[اموال]] برخلاف [[زکات]]، [[خراج]] و [[خمس]]، نصاب و حدّ معینی ندارند، بلکه منبعی عام و فراگیر است. هم چنانکه [[مصرف]] آن نیز اختصاص به مورد مشخصی نداشته و جهت رفع همه احتیاجات [[جامعه]]، می‌توان از آن استفاده کرد<ref>جامع الشتات، ج۴، ص۷۴.</ref>. ویژگی عمده این نوع [[ثروت]] آن است که افراد با [[اختیار]] و [[رضایت]] [[باطنی]] خود و با [[امید]] به [[پاداش اخروی]]، بخشی از اموالشان را به صورت [[صدقه]] یا [[وقف]]، در [[خدمت]] [[جامعه]] قرار می‌دهند؛ چنانکه [[علی]]{{ع}} [[موقوفات]] بسیاری را در [[طول عمر]] [[مبارک]] خویش، به ویژه در طول ۲۵ سال برکناری از [[خلافت]]، با کار و زحمت، برای [[جامعه]] از خود بر جای نهاد؛ از جمله [[چاه]] قنات "[[ینبع]]" و [[وقف]] آن برای [[زائران]] [[خانه خدا]] و رهگذران. [[وقف]] مساجدی مانند [[مسجد]] "الفتح" [[مدینه]]، مسجدی در کنار [[قبر]] [[حضرت]] [[حمزه]]، مسجدی در [[میقات]]، [[کوفه]] و [[بصره]]. همچنین درآمد سالانه [[موقوفات]] [[علی]]{{ع}} که بالغ بر [[چهل]] هزار [[دینار]] می‌شد، به [[مصرف]] بینوایان می‌رسید<ref>روضه کافی، ج۲، ص۱۸۱؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۴؛ بحار الانوار، ج۴۱، ص۴۳؛ المناقب، ج۱، ص۳۲۳؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳؛ کشف المحجّه، ص۱۲۴. راجع به صدقات رسول اکرم{{صل}} [هفت باغستان مخیریق، اراضی بنی نظیر، سه قلعه از قلاع خیبر، نیمی از فدک، یک سوم از زمین‌های وادی القری، و بازار مهروز مدینه]، ر.ک: ابویعلی، الاحکام السلطانیه، ص۱۹۹؛ شرح السیر الکبیر، ج۲، ص۶۱۱؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳.</ref><ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۳۰.</ref>.		[[صدقات]] و [[اوقاف جاریه]]، نوعی از [[درآمد مالی]]، برای [[حاکم اسلامی]] می‌باشد. این [[اموال]] برخلاف [[زکات]]، [[خراج]] و [[خمس]]، نصاب و حدّ معینی ندارند، بلکه منبعی عام و فراگیر است. هم چنانکه [[مصرف]] آن نیز اختصاص به مورد مشخصی نداشته و جهت رفع همه احتیاجات [[جامعه]]، می‌توان از آن استفاده کرد<ref>جامع الشتات، ج۴، ص۷۴.</ref>. ویژگی عمده این نوع [[ثروت]] آن است که افراد با [[اختیار]] و [[رضایت]] [[باطنی]] خود و با [[امید]] به [[پاداش اخروی]]، بخشی از اموالشان را به صورت [[صدقه]] یا [[وقف]]، در [[خدمت]] [[جامعه]] قرار می‌دهند؛ چنانکه [[علی]] {{ع}} [[موقوفات]] بسیاری را در [[طول عمر]] [[مبارک]] خویش، به ویژه در طول ۲۵ سال برکناری از [[خلافت]]، با کار و زحمت، برای [[جامعه]] از خود بر جای نهاد؛ از جمله [[چاه]] قنات "[[ینبع]]" و [[وقف]] آن برای [[زائران]] [[خانه خدا]] و رهگذران. [[وقف]] مساجدی مانند [[مسجد]] "الفتح" [[مدینه]]، مسجدی در کنار [[قبر]] [[حضرت]] [[حمزه]]، مسجدی در [[میقات]]، [[کوفه]] و [[بصره]]. همچنین درآمد سالانه [[موقوفات]] [[علی]] {{ع}} که بالغ بر [[چهل]] هزار [[دینار]] می‌شد، به [[مصرف]] بینوایان می‌رسید<ref>روضه کافی، ج۲، ص۱۸۱؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۴؛ بحار الانوار، ج۴۱، ص۴۳؛ المناقب، ج۱، ص۳۲۳؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳؛ کشف المحجّه، ص۱۲۴. راجع به صدقات رسول اکرم {{صل}} [هفت باغستان مخیریق، اراضی بنی نظیر، سه قلعه از قلاع خیبر، نیمی از فدک، یک سوم از زمین‌های وادی القری، و بازار مهروز مدینه]، ر. ک: ابویعلی، الاحکام السلطانیه، ص۱۹۹؛ شرح السیر الکبیر، ج۲، ص۶۱۱؛ وسایل الشیعه، ج۱۳، ص۳۰۳.</ref><ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۳۰.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T08:10:22Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۰
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صدقه		\| موضوع مرتبط = صدقه
خط ۱۴:		خط ۱۳:
	"صدقه" به معنای اِنعام و [[بخشش مال]] از [[فرایض الهی]] است. [[آیه]] {{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref> [[دستور]] صریح [[خداوند]] به [[رسول اکرم]]{{صل}} برای اخذ [[صدقه]] [[واجب]] از [[اموال]] [[مسلمانان]] است که به [[زکات]] [[تفسیر]] شده است. مقدار [[زکات]] و دوره اخذ آن در [[سنت]] مشخص شده و [[موارد مصرف]] [[زکات]] را [[قرآن]] چنین بیان کرده است {{متن قرآن\|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۲۵۸ و ۲۷۵.</ref>. نتیجه اعطای [[زکات]] در [[زندگی]] [[انسان]]، [[تطهیر نفس]]، [[رضایت الهی]] و [[برکت]] و [[حفظ]] [[مال]] است<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.		"صدقه" به معنای اِنعام و [[بخشش مال]] از [[فرایض الهی]] است. [[آیه]] {{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref> [[دستور]] صریح [[خداوند]] به [[رسول اکرم]]{{صل}} برای اخذ [[صدقه]] [[واجب]] از [[اموال]] [[مسلمانان]] است که به [[زکات]] [[تفسیر]] شده است. مقدار [[زکات]] و دوره اخذ آن در [[سنت]] مشخص شده و [[موارد مصرف]] [[زکات]] را [[قرآن]] چنین بیان کرده است {{متن قرآن\|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۲۵۸ و ۲۷۵.</ref>. نتیجه اعطای [[زکات]] در [[زندگی]] [[انسان]]، [[تطهیر نفس]]، [[رضایت الهی]] و [[برکت]] و [[حفظ]] [[مال]] است<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.

	نقش [[امام]] و [[رهبر]] [[جامعه اسلامی]] در اخذ [[مالیات‌های اسلامی]] نظیر [[زکات]] و توزیع آن میان آسیب‌دیدگان [[اجتماعی]] که در [[قرآن]] مشخص شده‌اند، عامل اصلی برای توزیع [[مجدد]] [[ثروت]] و امکانات [[اجتماعی]] و ضمانتی برای [[عدالت توزیعی]] است. یک مورد از [[صدقه]] [[واجب]] در عصر [[حضرت رسول]]{{صل}} [[تشریع]] شد که در همان دوره [[نسخ]] شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و صدقاتی هم به عنوان [[کفاره]] و [[مجازات]] در برخی جرایم [[تشریع]] شده است: {{متن قرآن\|فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}}<ref>«روزه گرفتن یا صدقه دادن یا قربانی ~~کردن »~~ سوره بقره، آیه ۱۹۶.</ref>.		نقش [[امام]] و [[رهبر]] [[جامعه اسلامی]] در اخذ [[مالیات‌های اسلامی]] نظیر [[زکات]] و توزیع آن میان آسیب‌دیدگان [[اجتماعی]] که در [[قرآن]] مشخص شده‌اند، عامل اصلی برای توزیع [[مجدد]] [[ثروت]] و امکانات [[اجتماعی]] و ضمانتی برای [[عدالت توزیعی]] است. یک مورد از [[صدقه]] [[واجب]] در عصر [[حضرت رسول]]{{صل}} [[تشریع]] شد که در همان دوره [[نسخ]] شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و صدقاتی هم به عنوان [[کفاره]] و [[مجازات]] در برخی جرایم [[تشریع]] شده است: {{متن قرآن\|فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}}<ref>«روزه گرفتن یا صدقه دادن یا قربانی کردن» سوره بقره، آیه ۱۹۶.</ref>.

	[[صدقه]] غیر واجب عبارت است از اعطای [[مال]] بدون [[محدودیت]] و قانونمندی [[شرعی]] که بر [[مؤمنان]] و [[اغنیا]] سفارش شده است: {{متن قرآن\|وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و در دارایی‌هایشان بخشی برای (مستمند) خواهنده و بی‌بهره بود» سوره ذاریات، آیه ۱۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۸۸-۳۸۹.</ref>		[[صدقه]] غیر واجب عبارت است از اعطای [[مال]] بدون [[محدودیت]] و قانونمندی [[شرعی]] که بر [[مؤمنان]] و [[اغنیا]] سفارش شده است: {{متن قرآن\|وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و در دارایی‌هایشان بخشی برای (مستمند) خواهنده و بی‌بهره بود» سوره ذاریات، آیه ۱۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۸۸-۳۸۹.</ref>
خط ۲۸:		خط ۲۷:

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[تحریم صدقه بر اهل بیت]]		* [[تحریم صدقه بر اهل بیت]]
	* [[تحریم صدقه بر سادات]]		* [[تحریم صدقه بر سادات]]
خط ۵۸:		خط ۵۷:

	[[رده:صدقه]]		[[رده:صدقه]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:08:55Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[صدقه]]~~''' است. "'''[[صدقه]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[صدقه در قرآن]] - [[صدقه در حدیث]] - [[صدقه در نهج البلاغه]] - [[صدقه در معارف مهدویت]] - [[صدقه در معارف و سیره نبوی]] - [[صدقه در فقه سیاسی]] - [[صدقه در معارف دعا و زیارات]] - [[صدقه در معارف و سیره سجادی]] - [[صدقه در معارف و سیره رضوی]] - [[صدقه در جامعه‌شناسی اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = صدقه
			\| عنوان مدخل = [[صدقه]]
			\| مداخل مرتبط = [[صدقه در قرآن]] - [[صدقه در حدیث]] - [[صدقه در نهج البلاغه]] - [[صدقه در معارف مهدویت]] - [[صدقه در معارف و سیره نبوی]] - [[صدقه در فقه سیاسی]] - [[صدقه در معارف دعا و زیارات]] - [[صدقه در معارف و سیره سجادی]] - [[صدقه در معارف و سیره رضوی]] - [[صدقه در جامعه‌شناسی اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

2021-12-30T17:15:32Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۴۵
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌های~~ وابسته}}		{{مدخل‌ وابسته}}
	* [[تحریم صدقه بر اهل بیت]]		* [[تحریم صدقه بر اهل بیت]]
	* [[تحریم صدقه بر سادات]]		* [[تحریم صدقه بر سادات]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۴
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	"[[صدقه]]" به معنای اِنعام و [[بخشش مال]] از فرایض الهی است. [[آیه]] {{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref> دستور صریح [[خداوند]] به [[رسول اکرم]]{{صل}} برای اخذ صدقه [[واجب]] از اموال مسلمانان است که به [[زکات]] [[تفسیر]] شده است. مقدار زکات و دوره اخذ آن در [[سنت]] مشخص شده و موارد مصرف زکات را [[قرآن]] چنین بیان کرده است: {{متن قرآن\|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۲۵۸ و ۲۷۵.</ref>. نتیجه اعطای زکات در [[زندگی]] [[انسان]]، [[تطهیر نفس]]، [[رضایت الهی]] و [[برکت]] و حفظ مال است<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.		"[[صدقه]]" به معنای اِنعام و [[بخشش مال]] از فرایض الهی است. [[آیه]] {{متن قرآن\|خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا}}<ref>«از دارایی‌های آنان زکاتی بردار که با آن آنها را پاک می‌داری و پاکیزه می‌گردانی و برای آنها (به نیکی) دعا کن که دعای تو (مایه) آرامش آنان است و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۱۰۳.</ref> دستور صریح [[خداوند]] به [[رسول اکرم]]{{صل}} برای اخذ صدقه [[واجب]] از اموال مسلمانان است که به [[زکات]] [[تفسیر]] شده است. مقدار زکات و دوره اخذ آن در [[سنت]] مشخص شده و موارد مصرف زکات را [[قرآن]] چنین بیان کرده است: {{متن قرآن\|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۲۵۸ و ۲۷۵.</ref>. نتیجه اعطای زکات در [[زندگی]] [[انسان]]، [[تطهیر نفس]]، [[رضایت الهی]] و [[برکت]] و حفظ مال است<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۱، ص۲۹.</ref>.

	نقش امام و رهبر جامعه اسلامی در اخذ [[مالیات‌های اسلامی]] نظیر [[زکات]] و توزیع آن میان آسیب‌دیدگان [[اجتماعی]] که در [[قرآن]] مشخص شده‌اند، عامل اصلی برای توزیع مجدد ثروت و امکانات اجتماعی و ضمانتی برای عدالت توزیعی است. یک مورد از [[صدقه]] [[واجب]] در عصر [[حضرت رسول]]{{صل}} [[تشریع]] شد که در همان دوره [[نسخ]] شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و صدقاتی هم به عنوان [[کفاره]] و [[مجازات]] در برخی جرایم تشریع شده است: {{متن قرآن\|فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}}<ref>«روزه گرفتن یا صدقه دادن یا قربانی کردن» سوره بقره، آیه ۱۹۶.</ref>.		نقش امام و رهبر جامعه اسلامی در اخذ مالیات‌های اسلامی نظیر [[زکات]] و توزیع آن میان آسیب‌دیدگان [[اجتماعی]] که در [[قرآن]] مشخص شده‌اند، عامل اصلی برای توزیع مجدد ثروت و امکانات اجتماعی و ضمانتی برای عدالت توزیعی است. یک مورد از [[صدقه]] [[واجب]] در عصر [[حضرت رسول]]{{صل}} [[تشریع]] شد که در همان دوره [[نسخ]] شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و صدقاتی هم به عنوان [[کفاره]] و [[مجازات]] در برخی جرایم تشریع شده است: {{متن قرآن\|فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}}<ref>«روزه گرفتن یا صدقه دادن یا قربانی کردن» سوره بقره، آیه ۱۹۶.</ref>.

	صدقه غیر واجب عبارت است از اعطای [[مال]] بدون محدودیت و قانونمندی [[شرعی]] که بر [[مؤمنان]] و اغنیا سفارش شده است: {{متن قرآن\|وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و در دارایی‌هایشان بخشی برای (مستمند) خواهنده و بی‌بهره بود» سوره ذاریات، آیه ۱۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۸۸-۳۸۹.</ref>		صدقه غیر واجب عبارت است از اعطای [[مال]] بدون محدودیت و قانونمندی [[شرعی]] که بر [[مؤمنان]] و اغنیا سفارش شده است: {{متن قرآن\|وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و در دارایی‌هایشان بخشی برای (مستمند) خواهنده و بی‌بهره بود» سوره ذاریات، آیه ۱۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۸۸-۳۸۹.</ref>