Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== منظور از «صفو» بخشی از اشیا و اموال ارزشمندی است که امام می‌تواند قبل از تقسیم غنایم به خود اختصاص دهد. در جنگ‌های صدر اسلام نیز متداول بوده است که چنی...» ایجاد کرد

2023-02-27T09:28:13Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== منظور از «صفو» بخشی از اشیا و اموال ارزشمندی است که امام می‌تواند قبل از تقسیم غنایم به خود اختصاص دهد. در جنگ‌های صدر اسلام نیز متداول بوده است که چنی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
منظور از «صفو» بخشی از اشیا و [[اموال]] [[ارزشمندی]] است که [[امام]] می‌تواند قبل از [[تقسیم غنایم]] به خود اختصاص دهد. در [[جنگ‌های صدر اسلام]] نیز متداول بوده است که چنین اشیایی را که اغلب مورد استفادۀ [[سلاطین]] و رؤسای [[دولت‌ها]] بوده است، برای شخص [[پیامبر]]{{صل}} و [[خلفا]] اختصاص می‌داده‌اند.
در یک مورد [[خالد بن ولید]] شنل زربفتی را به [[مدینه]] آورد و تقدیم پیامبر{{صل}} کرد.
اما در [[سیرۀ سیاسی]] و [[حکومتی]] پیامبر{{صل}} و [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} استفادۀ شخصی از این اموال «صفو» دیده نشده است و حتی در مواردی هم تصریح به عدم استفاده از آنها به نفع [[بیت‌المال]] [[مسلمانان]] شده است.
در یکی از خطبه‌های آغازین [[خلافت علی]]{{ع}} چنین آمده است:
{{متن حدیث|أَمَا إِنِّي وَ اللَّهِ مَا أَرْزَؤُكُمْ مِنْ فَيْئِكُمْ هَذَا دِرْهَماً مَا قَامَ لِي عِذْقٌ بِيَثْرِبَ}}<ref>روضه کافی، ص۱۸۲؛ وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۷۹.</ref>.
(بدانید به [[خدا]] [[سوگند]] من حتی [[پول]] سیاهی از فیء و [[غنایم]] شما را به خود اختصاص نداده‌ام، تا مادام که مزرعۀ کوچکی در مدینه دارم).
به نظر می‌رسد این مورد از مقررات [[جنگی]] به دلیل [[رفع نزاع]] و [[اختلاف]] بین [[فرماندهان]] به صورت خاص و نیز در میان [[رزمندگان]] به طور عام است که به علت اشیای لوکس با اختصاصی سران [[دشمن]]، [[رقابت]] ناسالم و [[تبعیض]] ناروا رخ ندهد و بی‌شک امام چه به معنی [[بالاصاله]] آنکه [[معصوم]] است و چه به مفهوم نیابی آنکه به معنای [[دولت اسلامی]] و [[امامت]] نیابی [[فقهای عادل]] است، از این اموال آن‌گونه که [[صلاح]] مسلمانان و شؤونات امامت و [[احکام شریعت]] [[مطهر]] است استفاده می‌کند.
مشهور بین [[فقهای شیعه]] آن است که جدا کردن «صفوالمال» از غنایم در [[زمان]] قبل از تقسیم و قبل از جدا کردن [[خمس]] انجام می‌شود، چنانکه سایر مواردی مانند «[[جعائل]]»، «سلب» و «[[رضخ]]» نیز قبل از برآورد و جدا کردن [[حق]] دولت اسلامی [[محاسبه]] می‌شود.

اما [[علامه حلی]] در این مورد تردید کرده و جدا کردن «صفوالمال» برای امام و «رضخ» برای نیروهای امدادی را بعد از [[تخمیس]] و از باقیماندۀ [[خمس]] (۸۰درصد باقیمانده) [[غنایم]] [[محاسبه]] کرده است<ref>المنتهی، کتاب الجهاد، به نقل از جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۹۶.</ref> و در هر حال خمسی بر آن تعلق نخواهد گرفت.
[[فقهای شیعه]] بر خلاف [[فقهای اهل سنت]] که عموماً «صفوالمال» را به شخص [[پیامبر]]{{صل}} اختصاص داده‌اند، [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} را نیز برخوردار از این [[حکم]] اختصاصی کرده‌اند و مفاد [[روایت]] [[دعائم الاسلام]] در مورد علی{{ع}} که در [[زمان پیامبر]]{{صل}} در یکی از [[جنگ‌ها]] در [[یمن]] «صفو المالی» را به خود اختصاص داد<ref>دعائم الاسلام، ج۱، ص۳۸۲.</ref>، استفاده می‌شود که نه تنها امام [[مسلمانان]]، بلکه [[فرماندهان]] نیز که علی{{ع}} در آن [[زمان]] [[فرماندهی]] و نه [[امامت]] را برعهده داشت، می‌توانند از حکم ویژه «[[صفو المال]]» استفاده کنند<ref>فقه سیاسی، ج۶، ص۲۷۹ – ۲۷۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۲۱۸.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100701.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

صفو - تاریخچهٔ نسخه‌ها