صلح حدیبیه در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۶

2024-11-04T09:06:55Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۰

2024-11-04T09:00:10Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2024-11-04T08:58:44Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۸
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]
	# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[حدیبیه (مقاله)\|مقاله «صلح حدیبیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]		# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[حدیبیه (مقاله)\|مقاله «صلح حدیبیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: جایگزینی متن - 'سکنا گزید' به 'ساکن شد'

2022-12-08T11:59:43Z

جایگزینی متن - 'سکنا گزید' به 'ساکن شد'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۲۹
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	== مردان پناهنده ==		== مردان پناهنده ==
	مشکل مردان مهاجر که بر اساس [[معاهده]] لازم بود بازگردانده شوند پس از مدتی کوتاه برداشته شد، زیرا نزدیک ۷۰ [[مسلمان]] مکه از چنگال [[قریش]] گریختند و در مکانی به نام [[عیص]] ~~سکنا گزیدند~~ و به کاروان‌های تجارتی قریش آسیب می‌رساندند. [[قریش]] که از این وضع به ستوه آمده بودند از این امتیاز خود که برای جلوگیری از [[گسترش اسلام]] در مکه قرار داده بودند چشم پوشیدند و از [[پیامبر]] {{صل}} خواستند که این ماده [[لغو]] شود و فراریان را به [[مدینه]] فرا خواندند. <ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۸۴ - ۲۸۵. </ref>		مشکل مردان مهاجر که بر اساس [[معاهده]] لازم بود بازگردانده شوند پس از مدتی کوتاه برداشته شد، زیرا نزدیک ۷۰ [[مسلمان]] مکه از چنگال [[قریش]] گریختند و در مکانی به نام [[عیص]] ساکن شدند و به کاروان‌های تجارتی قریش آسیب می‌رساندند. [[قریش]] که از این وضع به ستوه آمده بودند از این امتیاز خود که برای جلوگیری از [[گسترش اسلام]] در مکه قرار داده بودند چشم پوشیدند و از [[پیامبر]] {{صل}} خواستند که این ماده [[لغو]] شود و فراریان را به [[مدینه]] فرا خواندند. <ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۸۴ - ۲۸۵. </ref>

	== [[پیمان]] [[حدیبیه]]، [[پیروزی]] آشکار ==		== [[پیمان]] [[حدیبیه]]، [[پیروزی]] آشکار ==

Bahmani در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۳۹

2022-11-25T16:39:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۰۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صلح حدیبیه		\| موضوع مرتبط = صلح حدیبیه
خط ۶:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[حدیبیه]]، مصغّر "حدباء" منطقه‌ای در نزدیکی [[مکّه]] در مسیر جدّه است که فاصله آن تا مکّه نزدیک ۲۰ کیلومتر است. نامگذاری این منطقه به حدیبیه به [[جهت]] درخت "حدباء" در آنجا بوده است.<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص ۲۲۹. </ref> [[صلح حدیبیه]]، پیمانی است میان [[پیامبر اکرم]] {{صل}} با [[مشرکان قریش]] که در [[سال ۶ هجری]] در این مکان بسته شده است.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۸۹ - ۶۱۲؛ الطبقات، ج ۲، ص ۷۲ - ۷۴. </ref> ماجرایی که به این [[مصالحه]] انجامید، چنین آغاز شد که [[رسول خدا]] {{صل}} در سال ۶ هجری به [[عزم]] [[عمره]] راهی مکّه شد. این [[تصمیم]] از آن رو بود که [[حضرت]] در [[خواب]] دید که وارد [[کعبه]] شده و سر خود را تراشیده و کلید [[خانه کعبه]] را در دست دارد. [[آیه]] {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذَلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پیروزی نزدیکی پدید آورد» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref> این رؤیای صادقانه را گزارش می‌کند. [[پیامبر]] این خواب را برای [[یاران]] خود باز گفت و [[تشرف]] به [[مکه]] و عمره را به آنها [[وعده]] داد و از ایشان خواست تا برای انجام دادن عمره آماده [[سفر]] شوند.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۷۲. </ref> او به [[مسلمانان]] [[فرمان]] داد تا از برداشتن هر نوع سلاحی جز [[شمشیر]] غلاف شده ـ که برای [[حفاظت]] شخصی در سفر معمول بود ـ خودداری کنند، تا از این [[راه]] به [[اعراب]] و [[قریشیان]] [[ثابت]] کند که تنها عزم عمره داشته، به هیچ روی قصد [[جنگ]] ندارد.<ref> الطبقات، ج ۲، ص ۷۳. </ref> آن حضرت در برابر پیشنهاد حمل [[سلاح]] از سوی بعضی از مسلمانان فرمود: [[دوست]] ندارد در حال عمره سلاحی همراه داشته باشد.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۷۳. </ref>		[[حدیبیه]]، مصغّر "حدباء" منطقه‌ای در نزدیکی [[مکّه]] در مسیر جدّه است که فاصله آن تا مکّه نزدیک ۲۰ کیلومتر است. نامگذاری این منطقه به حدیبیه به [[جهت]] درخت "حدباء" در آنجا بوده است.<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص ۲۲۹. </ref> [[صلح حدیبیه]]، پیمانی است میان [[پیامبر اکرم]] {{صل}} با [[مشرکان قریش]] که در [[سال ۶ هجری]] در این مکان بسته شده است.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۸۹ - ۶۱۲؛ الطبقات، ج ۲، ص ۷۲ - ۷۴. </ref> ماجرایی که به این [[مصالحه]] انجامید، چنین آغاز شد که [[رسول خدا]] {{صل}} در سال ۶ هجری به [[عزم]] [[عمره]] راهی مکّه شد. این [[تصمیم]] از آن رو بود که [[حضرت]] در [[خواب]] دید که وارد [[کعبه]] شده و سر خود را تراشیده و کلید [[خانه کعبه]] را در دست دارد. [[آیه]] {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذَلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پیروزی نزدیکی پدید آورد» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref> این رؤیای صادقانه را گزارش می‌کند. [[پیامبر]] این خواب را برای [[یاران]] خود باز گفت و [[تشرف]] به [[مکه]] و عمره را به آنها [[وعده]] داد و از ایشان خواست تا برای انجام دادن عمره آماده [[سفر]] شوند.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۷۲. </ref> او به [[مسلمانان]] [[فرمان]] داد تا از برداشتن هر نوع سلاحی جز [[شمشیر]] غلاف شده ـ که برای [[حفاظت]] شخصی در سفر معمول بود ـ خودداری کنند، تا از این [[راه]] به [[اعراب]] و [[قریشیان]] [[ثابت]] کند که تنها عزم عمره داشته، به هیچ روی قصد [[جنگ]] ندارد.<ref> الطبقات، ج ۲، ص ۷۳. </ref> آن حضرت در برابر پیشنهاد حمل [[سلاح]] از سوی بعضی از مسلمانان فرمود: [[دوست]] ندارد در حال عمره سلاحی همراه داشته باشد.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۷۳. </ref>

Wasity: جایگزینی متن - 'عمربن' به 'عمر بن'

2022-10-26T13:32:37Z

جایگزینی متن - 'عمربن' به 'عمر بن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۲
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	== آمد و شد فرستادگان [[پیامبر]] {{صل}} ==		== آمد و شد فرستادگان [[پیامبر]] {{صل}} ==
	سوی دیگر این [[جبهه]]، پیامبر اکرم {{صل}} بود که تنها با [[هدف]] برگزاری عمره و بی‌هرگونه ساز و برگ نظامی آمده بود و از طرف [[خدا]] برای [[جنگ]] [[دستور]] نداشت، از این رو می‌کوشید که خونی نریزد و [[حرمت]] [[ماه حرام]] [[ذیقعده]] شکسته نشود، مگر [[مشرکان]] [[حرمت]] این ماه را بشکنند که در این صورت، مسلمانان اجازه دارند به جنگ و [[دفاع از خود]] بپردازند. با چنین ملاحظاتی، [[رسول خدا]] {{صل}} نیز برای توضیح هدف خود از آمدن به مکه برای نخستین بار خراش بن [[امیه]] را نزد قریش فرستاد؛ اما [[عکرمة بن ابی‌جهل]] شتر خراش را کشت که از آنِ [[رسول خدا]] {{صل}} بود. خراش با کمک احابیش [[جان]] خود را [[نجات]] داد؛<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۱۴؛ سبل الهدی، ج ۵، ص ۴۶. </ref> آن‌گاه [[پیامبر]] {{صل}} از [[عمر]] خواست تا این [[مأموریت]] را انجام دهد؛ ولی او گفت: از [[قریش]] بر جان خود می‌هراسد، زیرا از [[فامیل]] وی کسی در [[مکه]] نیست که از او [[حمایت]] کند؛ آن‌گاه برای این مأموریت [[عثمان]] را پیشنهاد کرد که [[خویشان]] فراوانی در مکه داشت.<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۱۵. </ref> رسول خدا {{صل}} از عثمان خواست تا به مکه رفته، با قریش سخن بگوید. عثمان در بلدح قریش را دید و [[پیام]] [[حضرت]] را به آنان رسانید و سپس در [[پناه]] [[سعید بن عاص]] به مکه رفت و با [[اشراف قریش]] [[گفت‌وگو]] کرد و سه [[روز]] در آنجا ماند.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۰۰ - ۶۰۲. </ref> در سوی دیگر این [[جبهه]]، خبر [[کشته شدن عثمان]] در میان [[مسلمانان]] پخش و هیجانی در میان مسلمانان پیدا شد و رسول خدا {{صل}} که در زیر درخت نشسته بود، فرمود از اینجا برنخیزم تا کار قریش را یکسره سازم و در پی آن از مسلمانان برای [[دفاع از اسلام]] تا پای جان [[بیعت]] گرفت. از آنجا که پیامبر {{صل}} با [[مردم]] در زیر درختی بیعت کرد، این بیعت را "[[بیعت شجره]]" خوانده‌اند.<ref> انساب الاشراف، ج ۱، ص ۳۵۰ - ۳۵۱؛ السیره‌النبویه، ج ۲، ص ۳۱۵. </ref> [[خدا]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا}}<ref>«به راستی خداوند از مؤمنان خشنود شد هنگامی که با تو در زیر آن درخت بیعت می‌کردند پس آنچه در دل داشتند معلوم داشت، از این رو آرامش را بر آنها فرو فرستاد و به پیروزی زودرسی پاداششان داد» سوره فتح، آیه ۱۸.</ref> [[رضایت]] خود را از [[بیعت‌کنندگان]] اعلام کرد، از این‌رو این بیعت را "بیعت [[رضوان]]" نیز نامیده‌اند. در آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّمَا يَنْكُثُ عَلَى نَفْسِهِ وَمَنْ أَوْفَى بِمَا عَاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>«بی‌گمان آنان که با تو بیعت می‌کنند جز این نیست که با خداوند بیعت می‌کنند؛ دست خداوند بالای دست‌های آنان است؛ از این روی هر که پیمان شکند به زیان خویش می‌شکند و هر کس به آنچه با خداوند پیمان بسته است وفا کند به زودی به او پاداشی سترگ خواهد داد» سوره فتح، آیه ۱۰.</ref> نیز بیعت با پیامبر {{صل}} را بیعت با خدا می‌داند و بر [[وفا]] به آن تأکید می‌کند. این [[بیعت]] همچنان‌که به [[مسلمانان]] [[آرامش]] بخشید، هشداری برای [[قریش]] نیز به شمار می‌آمد و آنان را به [[مصالحه]] فرا می‌خواند. اندکی پس از بیعت، [[قریش]] [[سهیل بن عمرو]] را نزد [[رسول خدا]] {{صل}} فرستادند تا ایشان را از ورود به [[مکه]] در آن سال منصرف کند.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۰۵؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۱۶. </ref> مذاکرات صورت گرفت و قرار شد که مسلمانان از همانجا به [[مدینه]] بازگردند. موضوع انصراف از [[عمره]] و بازگشت مسلمانان به مدینه بر گروهی از مسلمانان گران آمد و [[انگیزه]] شد که در موضع [[پیامبر]] {{صل}} [[تردید]] اظهار کنند، چنان‌که در گزارش‌های [[تاریخی]] آمده است که ~~عمربن~~ خطاب نخست در گفت‌گوی خود با [[ابوبکر]] و سپس رو در روی پیامبر {{صل}} به این توافق [[اعتراض]] کرد <ref>المغاری، ج ۲، ص ۶۰۶؛ صحیح البخاری، ج ۳، ص ۱۸۱ - ۱۸۲؛ السیره‌النبویه، ج ۲، ص ۳۱۶ - ۳۱۷. </ref> و در دوران خلافتش نیز از [[شک]] خود در [[حدیبیه]] گزارش و خویش را از این [[جهت]] [[نکوهش]] می‌کرد.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۰۷؛ البدایة والنهایه، ج ۴، ص ۱۹۲. </ref> پس از مذاکرات شفاهی بنا شد تا [[عهدنامه]] نوشته شود. [[امام علی]] {{ع}} [[مأمور]] [[نوشتن]] [[صلحنامه]] شد.<ref> المصنف، ج ۵، ص ۳۴۳؛ البدایة و النهایه، ج ۴، ص ۱۹۲؛ مکاتیب‌الرسول، ج ۳، ص ۸۴ - ۸۵. </ref> رسول خدا {{صل}} فرمود تا بنویسد: {{متن قرآن\|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}}<ref>«به نام خداوند بخشنده بخشاینده» سوره فاتحه، آیه ۱.</ref>؛ اما [[سهیل]] اعتراض کرد و گفت: ما "[[رحمان]]" را نمی‌شناسیم. پیش از آن در مکه نیز [[مشرکان]] به کلمه "رحمان" حساسیت داشته، اظهار می‌کردند که او را نمی‌شناسند. با [[اصرار]] سهیل بر جمله {{عربی\|"باسمك اللهم"}} توافق و بسنده شد.<ref> المغازی، ج ۲، ص ۶۱۰. </ref>		سوی دیگر این [[جبهه]]، پیامبر اکرم {{صل}} بود که تنها با [[هدف]] برگزاری عمره و بی‌هرگونه ساز و برگ نظامی آمده بود و از طرف [[خدا]] برای [[جنگ]] [[دستور]] نداشت، از این رو می‌کوشید که خونی نریزد و [[حرمت]] [[ماه حرام]] [[ذیقعده]] شکسته نشود، مگر [[مشرکان]] [[حرمت]] این ماه را بشکنند که در این صورت، مسلمانان اجازه دارند به جنگ و [[دفاع از خود]] بپردازند. با چنین ملاحظاتی، [[رسول خدا]] {{صل}} نیز برای توضیح هدف خود از آمدن به مکه برای نخستین بار خراش بن [[امیه]] را نزد قریش فرستاد؛ اما [[عکرمة بن ابی‌جهل]] شتر خراش را کشت که از آنِ [[رسول خدا]] {{صل}} بود. خراش با کمک احابیش [[جان]] خود را [[نجات]] داد؛<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۱۴؛ سبل الهدی، ج ۵، ص ۴۶. </ref> آن‌گاه [[پیامبر]] {{صل}} از [[عمر]] خواست تا این [[مأموریت]] را انجام دهد؛ ولی او گفت: از [[قریش]] بر جان خود می‌هراسد، زیرا از [[فامیل]] وی کسی در [[مکه]] نیست که از او [[حمایت]] کند؛ آن‌گاه برای این مأموریت [[عثمان]] را پیشنهاد کرد که [[خویشان]] فراوانی در مکه داشت.<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۱۵. </ref> رسول خدا {{صل}} از عثمان خواست تا به مکه رفته، با قریش سخن بگوید. عثمان در بلدح قریش را دید و [[پیام]] [[حضرت]] را به آنان رسانید و سپس در [[پناه]] [[سعید بن عاص]] به مکه رفت و با [[اشراف قریش]] [[گفت‌وگو]] کرد و سه [[روز]] در آنجا ماند.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۰۰ - ۶۰۲. </ref> در سوی دیگر این [[جبهه]]، خبر [[کشته شدن عثمان]] در میان [[مسلمانان]] پخش و هیجانی در میان مسلمانان پیدا شد و رسول خدا {{صل}} که در زیر درخت نشسته بود، فرمود از اینجا برنخیزم تا کار قریش را یکسره سازم و در پی آن از مسلمانان برای [[دفاع از اسلام]] تا پای جان [[بیعت]] گرفت. از آنجا که پیامبر {{صل}} با [[مردم]] در زیر درختی بیعت کرد، این بیعت را "[[بیعت شجره]]" خوانده‌اند.<ref> انساب الاشراف، ج ۱، ص ۳۵۰ - ۳۵۱؛ السیره‌النبویه، ج ۲، ص ۳۱۵. </ref> [[خدا]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا}}<ref>«به راستی خداوند از مؤمنان خشنود شد هنگامی که با تو در زیر آن درخت بیعت می‌کردند پس آنچه در دل داشتند معلوم داشت، از این رو آرامش را بر آنها فرو فرستاد و به پیروزی زودرسی پاداششان داد» سوره فتح، آیه ۱۸.</ref> [[رضایت]] خود را از [[بیعت‌کنندگان]] اعلام کرد، از این‌رو این بیعت را "بیعت [[رضوان]]" نیز نامیده‌اند. در آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّمَا يَنْكُثُ عَلَى نَفْسِهِ وَمَنْ أَوْفَى بِمَا عَاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>«بی‌گمان آنان که با تو بیعت می‌کنند جز این نیست که با خداوند بیعت می‌کنند؛ دست خداوند بالای دست‌های آنان است؛ از این روی هر که پیمان شکند به زیان خویش می‌شکند و هر کس به آنچه با خداوند پیمان بسته است وفا کند به زودی به او پاداشی سترگ خواهد داد» سوره فتح، آیه ۱۰.</ref> نیز بیعت با پیامبر {{صل}} را بیعت با خدا می‌داند و بر [[وفا]] به آن تأکید می‌کند. این [[بیعت]] همچنان‌که به [[مسلمانان]] [[آرامش]] بخشید، هشداری برای [[قریش]] نیز به شمار می‌آمد و آنان را به [[مصالحه]] فرا می‌خواند. اندکی پس از بیعت، [[قریش]] [[سهیل بن عمرو]] را نزد [[رسول خدا]] {{صل}} فرستادند تا ایشان را از ورود به [[مکه]] در آن سال منصرف کند.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۰۵؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۱۶. </ref> مذاکرات صورت گرفت و قرار شد که مسلمانان از همانجا به [[مدینه]] بازگردند. موضوع انصراف از [[عمره]] و بازگشت مسلمانان به مدینه بر گروهی از مسلمانان گران آمد و [[انگیزه]] شد که در موضع [[پیامبر]] {{صل}} [[تردید]] اظهار کنند، چنان‌که در گزارش‌های [[تاریخی]] آمده است که عمر بن خطاب نخست در گفت‌گوی خود با [[ابوبکر]] و سپس رو در روی پیامبر {{صل}} به این توافق [[اعتراض]] کرد <ref>المغاری، ج ۲، ص ۶۰۶؛ صحیح البخاری، ج ۳، ص ۱۸۱ - ۱۸۲؛ السیره‌النبویه، ج ۲، ص ۳۱۶ - ۳۱۷. </ref> و در دوران خلافتش نیز از [[شک]] خود در [[حدیبیه]] گزارش و خویش را از این [[جهت]] [[نکوهش]] می‌کرد.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۰۷؛ البدایة والنهایه، ج ۴، ص ۱۹۲. </ref> پس از مذاکرات شفاهی بنا شد تا [[عهدنامه]] نوشته شود. [[امام علی]] {{ع}} [[مأمور]] [[نوشتن]] [[صلحنامه]] شد.<ref> المصنف، ج ۵، ص ۳۴۳؛ البدایة و النهایه، ج ۴، ص ۱۹۲؛ مکاتیب‌الرسول، ج ۳، ص ۸۴ - ۸۵. </ref> رسول خدا {{صل}} فرمود تا بنویسد: {{متن قرآن\|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}}<ref>«به نام خداوند بخشنده بخشاینده» سوره فاتحه، آیه ۱.</ref>؛ اما [[سهیل]] اعتراض کرد و گفت: ما "[[رحمان]]" را نمی‌شناسیم. پیش از آن در مکه نیز [[مشرکان]] به کلمه "رحمان" حساسیت داشته، اظهار می‌کردند که او را نمی‌شناسند. با [[اصرار]] سهیل بر جمله {{عربی\|"باسمك اللهم"}} توافق و بسنده شد.<ref> المغازی، ج ۲، ص ۶۱۰. </ref>

	[[آیه]] {{متن قرآن\|كَذَلِكَ أَرْسَلْنَاكَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَا أُمَمٌ لِتَتْلُوَ عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَهُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمَنِ قُلْ هُوَ رَبِّي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ مَتَابِ}}<ref>«بدین‌گونه تو را میان امّتی که پیش از آن، امّت‌هایی گذشته‌اند فرستادیم تا بر آنها آنچه را به تو وحی کرده‌ایم بخوانی، در حالی که آنان به (خداوند) بخشنده کفر می‌ورزند؛ بگو او پروردگار من است، خدایی جز او نیست، بر او توکّل کردم و بازگشتم به سوی اوست» سوره رعد، آیه ۳۰.</ref> به [[کفر]] قریش به "رحمان" در این رخداد اشاره دارد<ref> تفسیر ثعلبی، ج ۵، ص ۲۹۱. </ref>. برپایه گزارش دیگری، [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ فَاسْأَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُمْ فَقَالَ لَهُ فِرْعَوْنُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يَا مُوسَى مَسْحُورًا}}<ref>«و به راستی به موسی نه نشانه آشکار دادیم؛ از بنی اسرائیل بپرس هنگامی را که وی نزد آنان آمد و فرعون به او گفت: ای موسی! من تو را جادوزده می‌دانم؛» سوره اسراء، آیه ۱۰۱.</ref> نیز در همین ماجرا هنگامی که [[سهیل]] از [[اقرار]] به "[[رحمان]]" خودداری کرد نازل شد. جمله بعدی را که [[رسول خدا]] [[املا]] کرد این بود: این است آنچه که رسول الله و [[سهیل بن عمرو]] بر آن توافق کردند. سهیل به [[نوشتن]] رسول الله اعتراض کرد و گفت: تنها باید نام خودت و پدرت باشد. در این هنگام بانگ [[اعتراض]] [[مسلمانان]] بلند شد؛ به گونه‌ای که [[بیم]] [[خونریزی]] می‌رفت. رسول خدا {{صل}} مسلمانان را ساکت کرد و قرار شد "محمد بن عبدالله" نوشته شود.<ref> المغازی، ج ۲، ص ۶۱۰ - ۶۱۱. </ref>		[[آیه]] {{متن قرآن\|كَذَلِكَ أَرْسَلْنَاكَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَا أُمَمٌ لِتَتْلُوَ عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَهُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمَنِ قُلْ هُوَ رَبِّي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ مَتَابِ}}<ref>«بدین‌گونه تو را میان امّتی که پیش از آن، امّت‌هایی گذشته‌اند فرستادیم تا بر آنها آنچه را به تو وحی کرده‌ایم بخوانی، در حالی که آنان به (خداوند) بخشنده کفر می‌ورزند؛ بگو او پروردگار من است، خدایی جز او نیست، بر او توکّل کردم و بازگشتم به سوی اوست» سوره رعد، آیه ۳۰.</ref> به [[کفر]] قریش به "رحمان" در این رخداد اشاره دارد<ref> تفسیر ثعلبی، ج ۵، ص ۲۹۱. </ref>. برپایه گزارش دیگری، [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ فَاسْأَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُمْ فَقَالَ لَهُ فِرْعَوْنُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يَا مُوسَى مَسْحُورًا}}<ref>«و به راستی به موسی نه نشانه آشکار دادیم؛ از بنی اسرائیل بپرس هنگامی را که وی نزد آنان آمد و فرعون به او گفت: ای موسی! من تو را جادوزده می‌دانم؛» سوره اسراء، آیه ۱۰۱.</ref> نیز در همین ماجرا هنگامی که [[سهیل]] از [[اقرار]] به "[[رحمان]]" خودداری کرد نازل شد. جمله بعدی را که [[رسول خدا]] [[املا]] کرد این بود: این است آنچه که رسول الله و [[سهیل بن عمرو]] بر آن توافق کردند. سهیل به [[نوشتن]] رسول الله اعتراض کرد و گفت: تنها باید نام خودت و پدرت باشد. در این هنگام بانگ [[اعتراض]] [[مسلمانان]] بلند شد؛ به گونه‌ای که [[بیم]] [[خونریزی]] می‌رفت. رسول خدا {{صل}} مسلمانان را ساکت کرد و قرار شد "محمد بن عبدالله" نوشته شود.<ref> المغازی، ج ۲، ص ۶۱۰ - ۶۱۱. </ref>

Wasity: جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

2022-09-30T17:31:10Z

جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۰۱
خط ۴۴:		خط ۴۴:

	بخشی از پیامدهای [[صلح]] یاد شده بدین شرح‌اند:		بخشی از پیامدهای [[صلح]] یاد شده بدین شرح‌اند:
	# [[قریش]] که تاکنون در [[اندیشه]] نابودی [[اسلام]] بود، موجودیت اسلام را پذیرفت و به [[آزادی]] [[قبایل]] در [[پیوستن]] به اسلام تن داد، در نتیجه زمینه [[گسترش اسلام]] در [[حجاز]] فراهم شد.		# [[قریش]] که تاکنون در [[اندیشه]] نابودی [[اسلام]] بود، موجودیت اسلام را پذیرفت و به [[آزادی]] [[قبایل]] در پیوستن به اسلام تن داد، در نتیجه زمینه [[گسترش اسلام]] در [[حجاز]] فراهم شد.
	# با [[اطمینان]] از [[مشرکان]] [[مکه]]، [[پیامبر]] {{صل}} که "[[خاتم النبیین]]" و رسالتی فراتر از [[عرب]] و حجاز بر عهده‌اش بود، [[فرصت]] [[تبلیغ]] [[آیین اسلام]] را در میان [[ملل]] دیگر پیدا کرد، از همین رو آن [[حضرت]] پس از پیمان حدیبیه به [[پادشاهان]] و [[حاکمان]] [[ایران]]، [[روم]]، [[مصر]]، [[حبشه]]، [[شام]] و... [[نامه]] نوشت و آنان را به اسلام فرا خواند؛ همچنین به تجاوزات [[یهودیان]] مانده در جزیزه‌العرب پایان داد.		# با [[اطمینان]] از [[مشرکان]] [[مکه]]، [[پیامبر]] {{صل}} که "[[خاتم النبیین]]" و رسالتی فراتر از [[عرب]] و حجاز بر عهده‌اش بود، [[فرصت]] [[تبلیغ]] [[آیین اسلام]] را در میان [[ملل]] دیگر پیدا کرد، از همین رو آن [[حضرت]] پس از پیمان حدیبیه به [[پادشاهان]] و [[حاکمان]] [[ایران]]، [[روم]]، [[مصر]]، [[حبشه]]، [[شام]] و... [[نامه]] نوشت و آنان را به اسلام فرا خواند؛ همچنین به تجاوزات [[یهودیان]] مانده در جزیزه‌العرب پایان داد.
	# پایان یافتن شرایط [[جنگی]] از سویی سبب شد تا مشرکان برای [[تفکر]] و [[تعقل]] در [[آموزه‌های اسلام]] فرصت بیابند و از سوی دیگر، آمیختگی بیشتر آنان با مسلمانان بدین انجامید که مشرکان از [[اخلاق]]، [[آداب]] و [[رفتار]] [[پیامبراکرم]] {{صل}} و مسلمانان اثر گرفته، [[مسلمان]] یا به اسلام متمایل شوند.		# پایان یافتن شرایط [[جنگی]] از سویی سبب شد تا مشرکان برای [[تفکر]] و [[تعقل]] در [[آموزه‌های اسلام]] فرصت بیابند و از سوی دیگر، آمیختگی بیشتر آنان با مسلمانان بدین انجامید که مشرکان از [[اخلاق]]، [[آداب]] و [[رفتار]] [[پیامبراکرم]] {{صل}} و مسلمانان اثر گرفته، [[مسلمان]] یا به اسلام متمایل شوند.

Wasity: جایگزینی متن - 'تجدید' به 'تجدید'

2022-09-08T10:30:25Z

جایگزینی متن - 'تجدید' به 'تجدید'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۰
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== رفت و آمد فرستادگان قریش ==		== رفت و آمد فرستادگان قریش ==
	[[عروة بن مسعود ثقفی]] نخستین فرستاده قریش بود که به حضور [[رسول‌خدا]] {{صل}} آمد و همان جوابی را شنید که [[بدیل]] شنیده بود. [[عروه]] پس از بازگشت، [[قریش]] را به [[تجدید]] نظر در تصمیمشان فرا خواند و از آنان خواست تا به [[پیامبر]] {{صل}} برای ورود اجازه دهند. او در بیان جایگاه آن [[حضرت]] به قریش گفت که هیچ ندیده است که افرادی این چنین از [[رهبر]] خویش [[پیروی]] کنند؛ [[یاران محمد]] {{صل}} هیچ‌گاه به او چشم نمی‌دوزند و بانگ خود را در حضورش بلند نمی‌کنند و به هر کاری اشاره کند انجام می‌شود و هر [[زمان]] [[وضو]] می‌گیرد بر گردش حلقه می‌زنند تا آب وضوی او را به [[تبرک]] برگیرند. آنان از جنگ ترسی ندارند و جز [[دفاع]] از [[محمد]] {{صل}} هیچ دغدغه‌ای ندارند، بنابراین در تصمیمتان تجدید نظر کنید و به او که برای [[بزرگداشت]] [[کعبه]] آمده است اجازه دهید که شترانش را [[قربانی]] کند و بازگردد. <ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۹۸. </ref> مکرز بن حفص، دیگر فرستاده قریش بود که [[خدمت]] پیامبر {{صل}} رسید و حضرت همان گفته‌های پیشین را به او نیز فرمود. <ref>الطبقات، ج ۲، ص ۷۴. </ref> قریش در این زمان، میسر بن [[علقمه]] را نزد [[رسول خدا]] {{صل}} فرستادند که [[رئیس]] احابیش بود. وقتی حضرت او را دید، به [[مسلمانان]] فرمود: وی از قومی است که هَدی (قربانی) را بزرگ داشته و [[اهل]] [[تعبد]] و مناسک‌اند. شتران قربانی را پیش فرستید تا آنها را ببیند و مسلمانان چنین کردند و در پس شتران به گفتن تلبیه پرداختند. او با دیدن این منظره، بی‌ملاقات با پیامبر {{صل}} از همانجا بازگشت و به [[قریش]] گفت: ما با شما برای بستن [[راه]] بر چنین مردمی [[پیمان]] نبسته‌ایم که برای اعظام [[خانه خدا]] و [[ادای حق]] آن می‌آیند و سپس [[تهدید]] کرد که یا راه را بر [[محمد]] {{صل}} باز کنید یا با همه احابیش به کناری خواهند رفت. <ref>المغاری، ج ۲، ص ۵۹۹ - ۶۰۰؛ الطبقات، ج ۲، ص ۷۴؛ السیرة النبویه، ج ۳، ص ۳۱۲. </ref> [[قریش]] در محذور [[سختی]] گرفتار شده بود؛ از طرفی ورود [[مسلمانان]] به [[مکه]] را برای خود [[شکست]] می‌دانستند و از سوی دیگر [[حق]] نداشتند هیچ‌کس را از [[عمره]] و [[حج]] باز دارند؛ به ویژه که مورد [[اعتراض]] و تهدید فرستادگان خود هم قرار داشتند و [[بیم]] [[اختلاف]] داخلی نیز در میان قریش منتفی نبود.		[[عروة بن مسعود ثقفی]] نخستین فرستاده قریش بود که به حضور [[رسول‌خدا]] {{صل}} آمد و همان جوابی را شنید که [[بدیل]] شنیده بود. [[عروه]] پس از بازگشت، [[قریش]] را به تجدید نظر در تصمیمشان فرا خواند و از آنان خواست تا به [[پیامبر]] {{صل}} برای ورود اجازه دهند. او در بیان جایگاه آن [[حضرت]] به قریش گفت که هیچ ندیده است که افرادی این چنین از [[رهبر]] خویش [[پیروی]] کنند؛ [[یاران محمد]] {{صل}} هیچ‌گاه به او چشم نمی‌دوزند و بانگ خود را در حضورش بلند نمی‌کنند و به هر کاری اشاره کند انجام می‌شود و هر [[زمان]] [[وضو]] می‌گیرد بر گردش حلقه می‌زنند تا آب وضوی او را به [[تبرک]] برگیرند. آنان از جنگ ترسی ندارند و جز [[دفاع]] از [[محمد]] {{صل}} هیچ دغدغه‌ای ندارند، بنابراین در تصمیمتان تجدید نظر کنید و به او که برای [[بزرگداشت]] [[کعبه]] آمده است اجازه دهید که شترانش را [[قربانی]] کند و بازگردد. <ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۹۸. </ref> مکرز بن حفص، دیگر فرستاده قریش بود که [[خدمت]] پیامبر {{صل}} رسید و حضرت همان گفته‌های پیشین را به او نیز فرمود. <ref>الطبقات، ج ۲، ص ۷۴. </ref> قریش در این زمان، میسر بن [[علقمه]] را نزد [[رسول خدا]] {{صل}} فرستادند که [[رئیس]] احابیش بود. وقتی حضرت او را دید، به [[مسلمانان]] فرمود: وی از قومی است که هَدی (قربانی) را بزرگ داشته و [[اهل]] [[تعبد]] و مناسک‌اند. شتران قربانی را پیش فرستید تا آنها را ببیند و مسلمانان چنین کردند و در پس شتران به گفتن تلبیه پرداختند. او با دیدن این منظره، بی‌ملاقات با پیامبر {{صل}} از همانجا بازگشت و به [[قریش]] گفت: ما با شما برای بستن [[راه]] بر چنین مردمی [[پیمان]] نبسته‌ایم که برای اعظام [[خانه خدا]] و [[ادای حق]] آن می‌آیند و سپس [[تهدید]] کرد که یا راه را بر [[محمد]] {{صل}} باز کنید یا با همه احابیش به کناری خواهند رفت. <ref>المغاری، ج ۲، ص ۵۹۹ - ۶۰۰؛ الطبقات، ج ۲، ص ۷۴؛ السیرة النبویه، ج ۳، ص ۳۱۲. </ref> [[قریش]] در محذور [[سختی]] گرفتار شده بود؛ از طرفی ورود [[مسلمانان]] به [[مکه]] را برای خود [[شکست]] می‌دانستند و از سوی دیگر [[حق]] نداشتند هیچ‌کس را از [[عمره]] و [[حج]] باز دارند؛ به ویژه که مورد [[اعتراض]] و تهدید فرستادگان خود هم قرار داشتند و [[بیم]] [[اختلاف]] داخلی نیز در میان قریش منتفی نبود.

	[[تصمیم]] [[جنگ]] نیز برای قریش آسان نبود، چنان‌که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به نخستین فرستاده قریش فرمود: جنگ برای قریش جز ضرر چیزی ندارد <ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۹۳. </ref> و [[سهیل بن عمرو]] نیز در [[گفت‌وگو]] با [[حضرت]] گفت: جنگ، خواسته [[فرومایگان]] ماست و علاقه‌ای بدان نداریم. <ref> المغازی، ج ۲، ص ۶۰۳ - ۶۰۴. </ref>افزون بر اینکه به نظر می‌رسد قریش پس از نزدیک ۲۰ سال [[کوشش]] بر [[ضد]] [[اسلام]] به این نتیجه رسیده بود که توان براندازی اسلام را ندارند.<ref>[[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[حدیبیه (مقاله)\|مقاله «صلح حدیبیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		[[تصمیم]] [[جنگ]] نیز برای قریش آسان نبود، چنان‌که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به نخستین فرستاده قریش فرمود: جنگ برای قریش جز ضرر چیزی ندارد <ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۹۳. </ref> و [[سهیل بن عمرو]] نیز در [[گفت‌وگو]] با [[حضرت]] گفت: جنگ، خواسته [[فرومایگان]] ماست و علاقه‌ای بدان نداریم. <ref> المغازی، ج ۲، ص ۶۰۳ - ۶۰۴. </ref>افزون بر اینکه به نظر می‌رسد قریش پس از نزدیک ۲۰ سال [[کوشش]] بر [[ضد]] [[اسلام]] به این نتیجه رسیده بود که توان براندازی اسلام را ندارند.<ref>[[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[حدیبیه (مقاله)\|مقاله «صلح حدیبیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

Bahmani در ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۲۵

2022-09-05T05:25:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۵
خط ۲:		خط ۲:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = صلح حدیبیه		\| موضوع مرتبط = صلح حدیبیه
	\| عنوان مدخل = [[صلح حدیبیه]]		\| عنوان مدخل = صلح حدیبیه
	\| مداخل مرتبط = [[صلح حدیبیه در قرآن]] - [[صلح حدیبیه در تاریخ اسلامی]] - [[صلح حدیبیه در معارف و سیره علوی]]		\| مداخل مرتبط = [[صلح حدیبیه در قرآن]] - [[صلح حدیبیه در تاریخ اسلامی]] - [[صلح حدیبیه در معارف و سیره علوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =

Bahmani: /* صلح حدیبیه در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم */

2022-09-05T05:24:15Z

صلح حدیبیه در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۴
خط ۶۳:		خط ۶۳:

	آیات {{متن قرآن\|وَلَوْ قَاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا}}<ref>«و اگر کافران با شما به جنگ برمی‌خاستند واپس می‌گریختند سپس یار و یاوری نمی‌یافتند» سوره فتح، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن\|سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا}}<ref>«بنابر سنّت خداوند که پیش‌تر هم بر گذشته است و هرگز برای سنت خداوند، دگرگونی نخواهی یافت» سوره فتح، آیه ۲۳.</ref> بر این نکته تأکید می‌ورزند که اگر در حدیبیه [[جنگی]] روی می‌داد، [[مشرکان]] به جنگ پشت کرده، می‌گریختند؛ نیز خاطرنشان می‌سازد [[شکست]] دشمن از مؤمنانِ آماده [[سنت]] تغییرناپذیر الهی است. آیه {{متن قرآن\|وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا}}<ref>«و اوست که پس از آنکه شما را بر آنان پیروز گردانید دست آنان را از شما و دست شما را از آنان در دل مکّه، کوتاه کرد و خداوند به آنچه می‌کنید بیناست» سوره فتح، آیه ۲۴.</ref> درگیر نشدن مشرکان و مؤمنان و [[پیروزی]] مسلمانان در حدیبیه را به خدا نسبت می‌دهد و آیه {{متن قرآن\|هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَالْهَدْيَ مَعْكُوفًا أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ وَلَوْلَا رِجَالٌ مُؤْمِنُونَ وَنِسَاءٌ مُؤْمِنَاتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَئُوهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>«آنانند که کفر ورزیدند و شما را از مسجد الحرام باز داشتند و نگذاشتند قربانی بازداشته به قربانگاه خود برسد و اگر مردان و زنان مؤمنی که آنان را نمی‌شناسید (در میان آنان) نبودند- که بیم می‌رود پایمالشان کنید و ندانسته خونبهایی از ایشان به گردن شما افتد- (فرمان حمله به مکّه را می‌دادیم) تا خداوند هر که را خواهد در بخشایش خویش درآورد؛ اگر (مؤمنان و کافران) از هم جدا می‌بودند، کافران از آنان را عذابی دردناک می‌کردیم» سوره فتح، آیه ۲۵.</ref> [[قریش]] را به [[جهت]] [[کفر]] و بازداشتن مسلمانان از ورود به [[مکّه]] [[نکوهش]] می‌کند و سرّ عدم اجازه برای جنگ را مردان و [[زنان]] باایمانی می‌داند که شما آنان را نمی‌شناسید و ممکن بود با ورود شما به [[مکه]] به آنان آسیب برسد و آیه {{متن قرآن\|إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى وَكَانُوا أَحَقَّ بِهَا وَأَهْلَهَا وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که کافران به ننگ - ننگ جاهلی- دل نهادند و خداوند، آرامش خود را بر پیامبرش و بر مؤمنان فرو فرستاد و آنان را به فرمان پرهیزگاری پایبند کرد و آنان بدان سزاوارتر و شایسته آن بودند و خداوند به هر چیزی داناست» سوره فتح، آیه ۲۶.</ref> پافشاری مشرکان بر جلوگیری از ورود مؤمنان به مکه را برخاسته از مصیبت‌های [[جاهلی]] آنان می‌داند و تأکید می‌کند در مقابل این [[تعصبات]]، خدا [[آرامش]] را بر [[رسول]] {{صل}} و مؤمنان نازل فرمود و [[روح]] [[تقوا]] را همراه آنان کرد و ایشان از هرکس دیگری به رعایت تقوا سزاوارتر بودند. عدم ورود [[پیامبر]] {{صل}} و [[مسلمانان]] در آن سال به [[مکه]] برخی را گرفتار [[شک و تردید]] کرد، از این‌رو [[خدا]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذَلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پیروزی نزدیکی پدید آورد» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref> رؤیای آن [[حضرت]] را [[صدق]] و [[حق]] می‌خواند و با تأکید، ورود آنان به [[مسجدالحرام]] را با [[امنیت]] کامل نوید می‌دهد، چنان‌که در سال هفتم این [[وعده الهی]] عملی شد. "[[فتح]] نزدیک" در این آیه [[فتح خیبر]] است که در فاصله زمانی کوتاهی بعد از [[بیعت رضوان]] رخ داد و در این [[جنگ]] بود که پیامبر {{صل}} فرمود: [[پرچم]] [[اسلام]] را به دست مردی می‌سپارم که خدا و پیامبرش را [[دوست]] دارد و او نیز [[محبوب]] خدا و پیامبر {{صل}} است؛ او کسی است که بارها به میدان می‌رود و هرگز نمی‌گریزد؛ سپس پرچم را به دست [[علی]] {{ع}} داد و بدین ترتیب او [[فاتح خیبر]] شد. <ref>التبیان، ج ۹، ص ۳۲۹؛ الصافی، ج ۵، ص ۴۳.</ref> در آیه پایانی [[سوره فتح]] اوصاف [[یاران پیامبر]] {{صل}} را برمی‌شمرد که در برابر [[کافران]] سختگیرند و با همدیگر [[مهربان]]؛ نیز [[اهل عبادت]] و [[رکوع]] و [[سجود]] و در پی [[فضل]] و [[خشنودی]] خدایند؛ علامت آنان بر اثر سجود در چهره‌هایشان است.<ref>[[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[حدیبیه (مقاله)\|مقاله «صلح حدیبیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		آیات {{متن قرآن\|وَلَوْ قَاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا}}<ref>«و اگر کافران با شما به جنگ برمی‌خاستند واپس می‌گریختند سپس یار و یاوری نمی‌یافتند» سوره فتح، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن\|سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا}}<ref>«بنابر سنّت خداوند که پیش‌تر هم بر گذشته است و هرگز برای سنت خداوند، دگرگونی نخواهی یافت» سوره فتح، آیه ۲۳.</ref> بر این نکته تأکید می‌ورزند که اگر در حدیبیه [[جنگی]] روی می‌داد، [[مشرکان]] به جنگ پشت کرده، می‌گریختند؛ نیز خاطرنشان می‌سازد [[شکست]] دشمن از مؤمنانِ آماده [[سنت]] تغییرناپذیر الهی است. آیه {{متن قرآن\|وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا}}<ref>«و اوست که پس از آنکه شما را بر آنان پیروز گردانید دست آنان را از شما و دست شما را از آنان در دل مکّه، کوتاه کرد و خداوند به آنچه می‌کنید بیناست» سوره فتح، آیه ۲۴.</ref> درگیر نشدن مشرکان و مؤمنان و [[پیروزی]] مسلمانان در حدیبیه را به خدا نسبت می‌دهد و آیه {{متن قرآن\|هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَالْهَدْيَ مَعْكُوفًا أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ وَلَوْلَا رِجَالٌ مُؤْمِنُونَ وَنِسَاءٌ مُؤْمِنَاتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَئُوهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>«آنانند که کفر ورزیدند و شما را از مسجد الحرام باز داشتند و نگذاشتند قربانی بازداشته به قربانگاه خود برسد و اگر مردان و زنان مؤمنی که آنان را نمی‌شناسید (در میان آنان) نبودند- که بیم می‌رود پایمالشان کنید و ندانسته خونبهایی از ایشان به گردن شما افتد- (فرمان حمله به مکّه را می‌دادیم) تا خداوند هر که را خواهد در بخشایش خویش درآورد؛ اگر (مؤمنان و کافران) از هم جدا می‌بودند، کافران از آنان را عذابی دردناک می‌کردیم» سوره فتح، آیه ۲۵.</ref> [[قریش]] را به [[جهت]] [[کفر]] و بازداشتن مسلمانان از ورود به [[مکّه]] [[نکوهش]] می‌کند و سرّ عدم اجازه برای جنگ را مردان و [[زنان]] باایمانی می‌داند که شما آنان را نمی‌شناسید و ممکن بود با ورود شما به [[مکه]] به آنان آسیب برسد و آیه {{متن قرآن\|إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى وَكَانُوا أَحَقَّ بِهَا وَأَهْلَهَا وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که کافران به ننگ - ننگ جاهلی- دل نهادند و خداوند، آرامش خود را بر پیامبرش و بر مؤمنان فرو فرستاد و آنان را به فرمان پرهیزگاری پایبند کرد و آنان بدان سزاوارتر و شایسته آن بودند و خداوند به هر چیزی داناست» سوره فتح، آیه ۲۶.</ref> پافشاری مشرکان بر جلوگیری از ورود مؤمنان به مکه را برخاسته از مصیبت‌های [[جاهلی]] آنان می‌داند و تأکید می‌کند در مقابل این [[تعصبات]]، خدا [[آرامش]] را بر [[رسول]] {{صل}} و مؤمنان نازل فرمود و [[روح]] [[تقوا]] را همراه آنان کرد و ایشان از هرکس دیگری به رعایت تقوا سزاوارتر بودند. عدم ورود [[پیامبر]] {{صل}} و [[مسلمانان]] در آن سال به [[مکه]] برخی را گرفتار [[شک و تردید]] کرد، از این‌رو [[خدا]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذَلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پیروزی نزدیکی پدید آورد» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref> رؤیای آن [[حضرت]] را [[صدق]] و [[حق]] می‌خواند و با تأکید، ورود آنان به [[مسجدالحرام]] را با [[امنیت]] کامل نوید می‌دهد، چنان‌که در سال هفتم این [[وعده الهی]] عملی شد. "[[فتح]] نزدیک" در این آیه [[فتح خیبر]] است که در فاصله زمانی کوتاهی بعد از [[بیعت رضوان]] رخ داد و در این [[جنگ]] بود که پیامبر {{صل}} فرمود: [[پرچم]] [[اسلام]] را به دست مردی می‌سپارم که خدا و پیامبرش را [[دوست]] دارد و او نیز [[محبوب]] خدا و پیامبر {{صل}} است؛ او کسی است که بارها به میدان می‌رود و هرگز نمی‌گریزد؛ سپس پرچم را به دست [[علی]] {{ع}} داد و بدین ترتیب او [[فاتح خیبر]] شد. <ref>التبیان، ج ۹، ص ۳۲۹؛ الصافی، ج ۵، ص ۴۳.</ref> در آیه پایانی [[سوره فتح]] اوصاف [[یاران پیامبر]] {{صل}} را برمی‌شمرد که در برابر [[کافران]] سختگیرند و با همدیگر [[مهربان]]؛ نیز [[اهل عبادت]] و [[رکوع]] و [[سجود]] و در پی [[فضل]] و [[خشنودی]] خدایند؛ علامت آنان بر اثر سجود در چهره‌هایشان است.<ref>[[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[حدیبیه (مقاله)\|مقاله «صلح حدیبیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

	~~== صلح حدیبیه در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ==~~
	#{{متن قرآن\|إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا * لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا * وَيَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْرًا عَزِيزًا}}<ref>"بی‌گمان ما به تو پیروزی آشکاری دادیم * تا خداوند گناه پیشین و پسین تو را بیامرزد و نعمت خود را بر تو تمام گرداند و تو را به راهی راست رهنمون گردد * و خداوند تو را با یاری کردنی بی‌همتا یاری کند" سوره فتح، آیه ۱-۳.</ref>
	#{{متن قرآن\|هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَالْهَدْيَ مَعْكُوفًا أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ وَلَوْلَا رِجَالٌ مُؤْمِنُونَ وَنِسَاءٌ مُؤْمِنَاتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَئُوهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>"آنانند که کفر ورزیدند و شما را از مسجد الحرام باز داشتند و نگذاشتند قربانی بازداشته به قربانگاه خود برسد و اگر مردان و زنان مؤمنی که آنان را نمی‌شناسید (در میان آنان) نبودند- که بیم می‌رود پایمالشان کنید و ندانسته خونبهایی از ایشان به گردن شما افتد- (فرمان حمله به مکّه را می‌دادیم) تا خداوند هر که را خواهد در بخشایش خویش درآورد؛ اگر (مؤمنان و کافران) از هم جدا می‌بودند، کافران از آنان را عذابی دردناک می‌کردیم" سوره فتح، آیه ۲۵.</ref>

	~~'''نکات:''' در این دو [[آیه]] این محورها در رابطه با [[پیامبر]] و صلح حدیبیه مطرح شده است:~~
	# صلح حدیبیه در پی آورنده نصرتی بزرگ، و شگرف و [[اتمام نعمت]] از سوی [[خداوند]] بر [[پیامبر]] بوده است: {{متن قرآن\|إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا}}<ref>"بی‌گمان ما به تو پیروزی آشکاری دادیم" سوره فتح، آیه ۱.</ref>....{{متن قرآن\|ِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ}}<ref>"و بدین گونه پروردگارت تو را برمی‌گزیند و به تو از (دانش) خوابگزاری می‌آموزد و نعمت خویش را بر تو و بر خاندان یعقوب تمام می‌گرداند چنان‌که پیش از این بر پدرانت ابراهیم و اسحاق تمام گردانید که پروردگار تو دانایی فرزانه است" سوره یوسف، آیه ۶.</ref>.
	# [[مانع]] شدن [[مشرکان]] [[مکه]] از اجرای [[عمره]] [[حدیبیه]] به وسیله [[پیامبر]] و [[مؤمنان]] درحالی که [[پیامبر]] و [[مؤمنان]] تعدادی [[قربانی]] همراه داشتند: {{متن قرآن\|هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَالْهَدْيَ مَعْكُوفًا أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ}}<ref>"آنانند که کفر ورزیدند و شما را از مسجد الحرام باز داشتند و نگذاشتند قربانی بازداشته به قربانگاه خود برسد و اگر مردان و زنان مؤمنی که آنان را نمی‌شناسید (در میان آنان) نبودند- که بیم می‌رود پایمالشان کنید و ندانسته خونبهایی از ایشان به گردن شما افتد- (فر" سوره فتح، آیه ۲۵.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۴۴۲.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==