ضرورت تشکیل حکومت در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۷ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۸

2025-06-07T05:48:32Z

Jaafari: /* منابع */

2023-04-29T07:51:55Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۱
خط ۲۴۳:		خط ۲۴۳:
	# [[پرونده:1100672.jpg\|22px]] [[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|'''نظام سیاسی اسلام''']]		# [[پرونده:1100672.jpg\|22px]] [[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|'''نظام سیاسی اسلام''']]
	# [[پرونده: 1100699.jpg\|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]		# [[پرونده: 1100699.jpg\|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]
			# [[پرونده:11124.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۲''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* منابع */

2023-04-29T07:44:56Z

منابع

نمایش تغییرات

Bahmani: /* مقدمه */

2023-04-25T08:17:03Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۷
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== ~~مقدمه~~ ==		== دلایل ضرورت تشکیل حکومت ==
	نیاز به تشکیل [[حکومت]] از مسائل جدید حیات اجتماعی [[انسان]] نیست؛ بلکه همواره از ضروریات تشکیل زندگی اجتماعی بوده است. این ضرورت را می‌توان در تمامی ادوار گذشته زندگی اجتماعی بشری مطالعه کرد. [[افلاطون]] می‌گفت ارتقای به سطح والای [[زندگی]] فرد، بدون دولت امکان‌پذیر نیست و ارسطو این حقیقت را از مظاهر طبیعی حیات بشر می‌شمرد و به دلیل [[اجتماعی]] بودن طبیعت زندگی [[انسانی]] وی را ناگزیر از قبول دولت می‌دانست. [[ابن خلدون]] از متفکران اسلامی نیز [[فطری]] بودن زندگی اجتماعی را برای انسان دلیل بر ضرورت [[تعاون]] و تشکیل حکومت و [[پیروی]] از یک مرکزیت سیاسی می‌داند.		نیاز به تشکیل [[حکومت]] از مسائل جدید حیات اجتماعی [[انسان]] نیست؛ بلکه همواره از ضروریات تشکیل زندگی اجتماعی بوده است. این ضرورت را می‌توان در تمامی ادوار گذشته زندگی اجتماعی بشری مطالعه کرد. [[افلاطون]] می‌گفت ارتقای به سطح والای [[زندگی]] فرد، بدون دولت امکان‌پذیر نیست و ارسطو این حقیقت را از مظاهر طبیعی حیات بشر می‌شمرد و به دلیل [[اجتماعی]] بودن طبیعت زندگی [[انسانی]] وی را ناگزیر از قبول دولت می‌دانست. [[ابن خلدون]] از متفکران اسلامی نیز [[فطری]] بودن زندگی اجتماعی را برای انسان دلیل بر ضرورت [[تعاون]] و تشکیل حکومت و [[پیروی]] از یک مرکزیت سیاسی می‌داند.

Bahmani: /* نظم، لازمه زندگی اجتماعی بشر */

2023-04-25T08:16:27Z

نظم، لازمه زندگی اجتماعی بشر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۶
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	واضح است که [[امام]] {{ع}} نیز در مقام بیان [[مشروعیت حکومت]] [[ستمگر]] نیست؛ بلکه وجود [[حکومت]]، هرچند ستمگر و [[ظالم]] را، بر بی‌حکومتی و هرج و مرج ترجیح می‌دهند. از این [[روایت]] می‌توان استفاده نمود که، برای ایجاد ضابطه، [[قانون]] و [[برقراری نظم]] در جامعه [[ضرورت حکومت]]، آشکار و روشن است.		واضح است که [[امام]] {{ع}} نیز در مقام بیان [[مشروعیت حکومت]] [[ستمگر]] نیست؛ بلکه وجود [[حکومت]]، هرچند ستمگر و [[ظالم]] را، بر بی‌حکومتی و هرج و مرج ترجیح می‌دهند. از این [[روایت]] می‌توان استفاده نمود که، برای ایجاد ضابطه، [[قانون]] و [[برقراری نظم]] در جامعه [[ضرورت حکومت]]، آشکار و روشن است.

	وجود نظم در جامعه و ضرورت اجتماعی آن، [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نیست، [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} نیز در مقام [[ارشاد]] و امضای یک [[حکم عقلی]] هستند که [[ضرورت]] و غیر قابل [[انکار]] بودن آن نزد همگان پذیرفته شده است و از آنجا که بروز تغییرات و تحولات، کنش‌ها و واکنش‌ها و تأثیر و تأثرات [[اجتماعی]] اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان لحظه‌ای را یافت که نبض [[جامعه]] از پویایی و حرکت باز ایستد، [[لزوم]] ایجاد [[نظم]] و هماهنگی و تلاش در جهت رفع دوگانگی و برخوردها، امری است که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته و [[موفقیت]] آنان در گروه تلاش برای [[حاکمیت]] و استقرار آن است<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۳۰-~~۱۴۲~~.</ref>.		وجود نظم در جامعه و ضرورت اجتماعی آن، [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نیست، [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} نیز در مقام [[ارشاد]] و امضای یک [[حکم عقلی]] هستند که [[ضرورت]] و غیر قابل [[انکار]] بودن آن نزد همگان پذیرفته شده است و از آنجا که بروز تغییرات و تحولات، کنش‌ها و واکنش‌ها و تأثیر و تأثرات [[اجتماعی]] اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان لحظه‌ای را یافت که نبض [[جامعه]] از پویایی و حرکت باز ایستد، [[لزوم]] ایجاد [[نظم]] و هماهنگی و تلاش در جهت رفع دوگانگی و برخوردها، امری است که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته و [[موفقیت]] آنان در گروه تلاش برای [[حاکمیت]] و استقرار آن است<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۳۰-۱۴۲؛ [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۵۴.</ref>.

	==== [[حکومت]]، شامل هماهنگی و [[انتظام]] اجتماعی ====		==== [[حکومت]]، شامل هماهنگی و [[انتظام]] اجتماعی ====

Bahmani: /* وحدت اسلامی در ضرورت دولت */

2023-04-25T08:15:57Z

وحدت اسلامی در ضرورت دولت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۵
خط ۱۲۷:		خط ۱۲۷:

	تأمین و تضمین وحدت اسلامی و پاسداری از تمامیت ارضی مسلمانان و ممانعت از [[نفوذ]] مادی و معنوی [[اجانب]] و دست نشانده‌های آنها و از همه بالاتر آزاد‌سازی [[ملت‌ها]] و سرزمین‌هایی که تحت نفوذ و اشغال نیروی [[دشمن]] اسلام است، راهی جز این وجود ندارد که [[حکومتی]] مقتدر همه این [[مسئولیت‌ها]] را بر عهده بگیرد و دولتی اسلامی تشکیل و با تمام [[قدرت]] از آن حمایت شود. [[حضرت زهرا]]{{س}} در [[خطبه]] معروف خود می‌فرماید<ref>ولایت فقیه، ص۳۶؛ نهج‌البلاغه، ص۲۱۶.</ref>: [[امامت]] برای [[حفظ نظام]] و تبدیل افتراق مسلمانان به اتحاد است<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۵۳.</ref>.		تأمین و تضمین وحدت اسلامی و پاسداری از تمامیت ارضی مسلمانان و ممانعت از [[نفوذ]] مادی و معنوی [[اجانب]] و دست نشانده‌های آنها و از همه بالاتر آزاد‌سازی [[ملت‌ها]] و سرزمین‌هایی که تحت نفوذ و اشغال نیروی [[دشمن]] اسلام است، راهی جز این وجود ندارد که [[حکومتی]] مقتدر همه این [[مسئولیت‌ها]] را بر عهده بگیرد و دولتی اسلامی تشکیل و با تمام [[قدرت]] از آن حمایت شود. [[حضرت زهرا]]{{س}} در [[خطبه]] معروف خود می‌فرماید<ref>ولایت فقیه، ص۳۶؛ نهج‌البلاغه، ص۲۱۶.</ref>: [[امامت]] برای [[حفظ نظام]] و تبدیل افتراق مسلمانان به اتحاد است<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۵۳.</ref>.

			=== ضرورت [[نفی ستم]] و [[ستم]] کشی ===
			این [[حکم]] گرچه از مستقلات عقلیه است، ولی به طور ارشادی در [[شرع]] و زبان [[اسلام]] نیز به نحو واضحی تبیین شده و بر آن تأکید فراوان است؛ و این نظر از مستقلات عقلیه است که بدون [[قدرت]] تنفیذی و دستگاه مقتدر اجرایی و [[نظام حکومتی]]، نفی ستم و ستم کشی امکان‌پذیر نیست. نتیجه منطقی این [[استدلال]] و قیاس منطقی آن است که برای ریشه کن کردن [[ظلم]] و [[ظالم]] در [[جامعه اسلامی]] و از میان بردن ستم کشی و [[نصرت]] ستمدیدگان باید [[حکومتی]] تشکیل شود که توان انجام چنین [[مسئولیت]] خطیری را داشته باشد. چگونه می‌توان ساکت و بیکار نشست و نظاره‌گر آن بود که عده‌ای [[خائن]] و حرامخوار و عامل [[بیگانه]]، به کمک [[اجانب]] و به [[زور]] [[اسلحه]]، [[ثروت]] و دسترنج صدها میلیون [[مسلمان]] را تصاحب کرده و نگذارند [[امت اسلامی]] از حداقل [[نعمت‌ها]] استفاده کنند. [[وظیفه]] [[علمای اسلام]] و همه [[مسلمانان]] است که به این وضع [[ظالمانه]] خاتمه دهند و در این راه که [[سعادت]] صدها میلیون [[انسان]] است حکومت‎های ظالم را سرنگون و [[حکومت اسلامی]] تشکیل دهند<ref>ولایت فقیه، ص۳۸.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۵۴.</ref>

			=== [[سیادت اسلام]] و اعلای کلمه حق ===
			[[قرآن]] به صراحت سیادت مسلمانان را به عنوان اصل غیرقابل خدشه مطرح کرده و شرط تحقق آن را [[ایمان]] راستین قرار داده است: {{متن قرآن\|وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«اگر مؤمن باشید شما برترید» سوره آل عمران، آیه ۱۳۹.</ref> و نیز یکی از اهداف اجتناب‎ناپذیر تشریع الهی و [[مؤمنین]] را اعلای کلمة الله معرفی کرده است: {{متن قرآن\|وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا}}<ref>«و سخن خداوند است که فراتر است» سوره توبه، آیه ۴۰.</ref>.

			ناگفته پیداست که این دو آرمان یعنی سیادت مسلمانان و اعلای کلمه حق، احتیاج به تمهید مقدمات و به دست آوردن نیروی [[برتر]] دارد و پس از دستیابی به آن، پاسداری و حراست از آن نیز به طور مداوم به [[حفظ]] [[برتری]] [[قدرت]] نیازمند است و چنین قدرت منسجم و [[پایدار]] جز از راه تشکیل حکومت مقتدر [[اسلامی]] امکان‌پذیر نیست.

			با این توضیح به خوبی روشن می‌شود که یکی از شرایط [[ایمان]] و خصایص [[مؤمنین]] دستیابی به تشکیل حکومت و [[ایجاد قدرت]] [[سیاسی]] عالی است؛ زیرا بدون آن [[خصلت]] {{متن قرآن\|وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ}} تحقق نمی‌یابد و در نتیجه [[کشف]] از نبود ایمان می‌کند<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۵۴.</ref>.

			=== سیره عملی [[اسلام]] ===
			تردیدی نیست که [[پیامبر اسلام]]{{صل}} از نخستین روزهای پس از [[هجرت]] زمینه‌های ایجاد قدرت سیاسی و تشکیل حکومت را در [[مدینه]] فراهم آورد و [[تشکیلات]] و تأسیسات لازم را برای تحقق یک دولت مقتدر اسلامی پی‌ریزی کرد.

			[[تاریخ]] [[گواهی]] می‌دهد که پیامبر اسلام{{صل}} تشکیل حکومت داد و به اجرای قوانین و برقراری [[نظامات اجتماعی]] پرداخت و به اداره جامعه اسلامی برخاست. والی به [[شهرها]] فرستاد و به [[قضاوت]] نشست و [[قاضی]] [[نصب]] کرد، سفرایی به خارج و نزد رؤسای قبائل و [[پادشاهان]] روانه کرد، [[معاهده]] و [[پیمان]] بست، [[جنگ‌ها]] را [[فرماندهی]] کرد، [[احکام حکومتی]] را به جریان انداخت و به [[فرمان خدا]] برای بعد از خود [[تعیین حاکم]] کرد.

			[[سیره عملی پیامبر]] به این ترتیب [[ضرورت تشکیل حکومت]] را به [[اثبات]] می‌رساند، همانطور که قبول [[خلافت]] از طرف امیرالمؤمنین علی{{ع}} نیز [[مبین]] همین [[حقیقت]] است و اصولاً پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} هیچ یک از [[مسلمانان]] در این مورد که [[حکومت]] یک [[ضرورت]] اسلامی است ابراز تردید نکرد و همه مسلمانان در این امر [[اتفاق نظر]] داشتند. [[اختلاف]] تنها در مورد کسی بود که باید عهده‌دار خلافت و امر حکومت باشد<ref>ولایت فقیه، ص۲۷.</ref>.

			بی‌شک سیره عملی تشکیل حکومت و تصدی اداره جامعه اسلامی اختصاص به زمان پیامبر{{صل}} و یا [[زمان]] محدود دیگری ندارد و همان ضرورتی که تشکیل حکومت را در زمان پیامبر{{صل}} و [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ایجاب می‌کرده، به دلیل [[ابدی]] بودن [[احکام اسلام]] و محدود نبودن آن از نظر زمانی و مکانی [[لزوم]] برپایی حکومت [[اسلام]] را برای همیشه ثابت می‌کند.

			[[اعتقاد]] به اینکه [[اجرای احکام اسلام]] محدود به زمان پیامبر بوده و یا به دوران حضور امام معصوم اختصاص دارد، بدتر از اعتقاد به [[منسوخ]] شدن اسلام است و [[انکار]] [[ضرورت]] [[تشکیل حکومت اسلامی]] در [[حقیقت]] انکار ضرورت اجرای احکام اسلام [[دین مبین اسلام]] است<ref>فقه سیاسی، ج۲، ص۱۵۵-۱۶۲.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۵۵.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* مقدمه */

2023-04-25T08:14:41Z

مقدمه

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 == مقدمه ==
-اصل حکومت، فارغ از دینی یا غیر دینی بودن آن، را می‌توان از دو راه به [[اثبات]] رساند.
+نیاز به تشکیل [[حکومت]] از مسائل جدید حیات اجتماعی [[انسان]] نیست؛ بلکه همواره از ضروریات تشکیل زندگی اجتماعی بوده است. این ضرورت را می‌توان در تمامی ادوار گذشته زندگی اجتماعی بشری مطالعه کرد. [[افلاطون]] می‌گفت ارتقای به سطح والای [[زندگی]] فرد، بدون دولت امکان‌پذیر نیست و ارسطو این حقیقت را از مظاهر طبیعی حیات بشر می‌شمرد و به دلیل [[اجتماعی]] بودن طبیعت زندگی [[انسانی]] وی را ناگزیر از قبول دولت می‌دانست. [[ابن خلدون]] از متفکران اسلامی نیز [[فطری]] بودن زندگی اجتماعی را برای انسان دلیل بر ضرورت [[تعاون]] و تشکیل حکومت و [[پیروی]] از یک مرکزیت سیاسی می‌داند.
 === حکومت عامل [[نظم]] و تداوم زندگی اجتماعی ===
@@ خط ۹۶: / خط ۹۸: @@
 این دستگاه با [[برنامه‌ریزی]] و سازماندهی کلان، می‌تواند رشد و توسعه کلان اجتماعی و زمینه‌های رشد و کمال فردی را امکان‌پذیر نماید<ref>[[علی اصغر نصرتی|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۴۲.</ref>.
 == منابع ==

Bahmani: /* دلایل ضرورت تشکیل حکومت */

2023-04-25T08:13:02Z

دلایل ضرورت تشکیل حکومت

نمایش تغییرات

Bahmani: /* مقدمه */

2023-04-25T08:09:55Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۹
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	اصل حکومت، فارغ از دینی یا غیر دینی بودن آن، را می‌توان از دو [[راه]] به [[اثبات]] رساند.		اصل حکومت، فارغ از دینی یا غیر دینی بودن آن، را می‌توان از دو راه به [[اثبات]] رساند.

	=== حکومت عامل [[نظم]] و تداوم زندگی اجتماعی ===		=== حکومت عامل [[نظم]] و تداوم زندگی اجتماعی ===

Bahmani در ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۹

2023-04-25T08:09:34Z

نمایش تغییرات