ضرورت حکومت اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* رویکرد اسلام به حکومت و جامعه‌] */

2025-12-28T06:53:07Z

رویکرد اسلام به حکومت و جامعه‌]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳
خط ۳۱۵:		خط ۳۱۵:
	گرچه در حکومت‌های [[سکولار]]، حکومت در حیطه [[فرهنگ]] و [[اعتقادات]] [[مردم]] مداخله تقنینی نمی‌کند، به این ترتیب که اعتقادات و [[اخلاق فردی]] افراد، حریم خصوصی آنها محسوب می‌شود و [[دولت]] [[حقّ]] ورود به قلمرو آن را ندارد، ولی در [[جهان‌بینی توحیدی]]، حکومت در قبال [[معتقدات]] افراد جامعه [[مسئول]] است و در عین [[حفظ]] [[آزادی]] در چارچوب الزامات [[قانون]]، می‌باید اسباب هدایت [[امّت]] به [[کمالات]] [[توحیدی]] را فراهم نماید<ref>{{متن حدیث\|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}‏:‏ أَلَا كُلُّكُمْ رَاعٍ‏ وَ كُلُّكُمْ‏ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ فَالْأَمِيرُ عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَ هُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَ الرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَ هُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ فَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى أَهْلِ بَيْتِ بَعْلِهَا وَ وُلْدِهِ وَ هِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ...}} (مجموعة ورام، ج۱، ص۶).</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲]]، ص۵۸.</ref>		گرچه در حکومت‌های [[سکولار]]، حکومت در حیطه [[فرهنگ]] و [[اعتقادات]] [[مردم]] مداخله تقنینی نمی‌کند، به این ترتیب که اعتقادات و [[اخلاق فردی]] افراد، حریم خصوصی آنها محسوب می‌شود و [[دولت]] [[حقّ]] ورود به قلمرو آن را ندارد، ولی در [[جهان‌بینی توحیدی]]، حکومت در قبال [[معتقدات]] افراد جامعه [[مسئول]] است و در عین [[حفظ]] [[آزادی]] در چارچوب الزامات [[قانون]]، می‌باید اسباب هدایت [[امّت]] به [[کمالات]] [[توحیدی]] را فراهم نماید<ref>{{متن حدیث\|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}‏:‏ أَلَا كُلُّكُمْ رَاعٍ‏ وَ كُلُّكُمْ‏ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ فَالْأَمِيرُ عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَ هُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَ الرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَ هُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ فَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى أَهْلِ بَيْتِ بَعْلِهَا وَ وُلْدِهِ وَ هِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ...}} (مجموعة ورام، ج۱، ص۶).</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲]]، ص۵۸.</ref>

	== رویکرد [[اسلام]] به حکومت و جامعه‌]==		== رویکرد [[اسلام]] به حکومت و جامعه‌ ==
	در جهان‌بینی توحیدی، [[انسان]] نه تنها حیوان عاقلی است که با درایت [[عقلانی]] خود، موظّف به [[طیّ]] مراتب معرفت به [[توحید]] و [[کشف]] جایگاه آن در عالم است، بلکه از بدو تولّد، بر [[فطرت]] توحید [[آفریده]] شده و [[معرفت به خداوند]] و لوازم آن، در ذات همه [[انسان‌ها]] به ودیعه نهاده شده است. [[معرفت]]، میل به کمالات توحیدی را در [[آدمیان]] می‌پرورد و از این‌رو، اصول [[اخلاق]] و [[فضایل اخلاقی]] در همه [[انسان‌ها]] یکسان است. به همین دلیل، در [[تاریخ]] احدی را سراغ نداریم که [[ظلم]] را حسن و [[عدل]] را [[قبیح]] بداند و یا [[دزدی]] و تعرّض به حریم دیگران را کاری پسندیده بشمارد و اگر در این باره اختلافی وجود داشته، بر سر مصداق بوده است که اگر کسی مرتکب ظلمی می‌شده، آن را مصداق عدل می‌دانسته.		در جهان‌بینی توحیدی، [[انسان]] نه تنها حیوان عاقلی است که با درایت [[عقلانی]] خود، موظّف به [[طیّ]] مراتب معرفت به [[توحید]] و [[کشف]] جایگاه آن در عالم است، بلکه از بدو تولّد، بر [[فطرت]] توحید [[آفریده]] شده و [[معرفت به خداوند]] و لوازم آن، در ذات همه [[انسان‌ها]] به ودیعه نهاده شده است. [[معرفت]]، میل به کمالات توحیدی را در [[آدمیان]] می‌پرورد و از این‌رو، اصول [[اخلاق]] و [[فضایل اخلاقی]] در همه [[انسان‌ها]] یکسان است. به همین دلیل، در [[تاریخ]] احدی را سراغ نداریم که [[ظلم]] را حسن و [[عدل]] را [[قبیح]] بداند و یا [[دزدی]] و تعرّض به حریم دیگران را کاری پسندیده بشمارد و اگر در این باره اختلافی وجود داشته، بر سر مصداق بوده است که اگر کسی مرتکب ظلمی می‌شده، آن را مصداق عدل می‌دانسته.

Bahmani: /* ضرورت حکومت */

2025-12-28T06:52:22Z

ضرورت حکومت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	## '''[[نظم]] لازمه زندگی اجتماعی بشر:''' وجود انگیزه‌ها، [[گرایش‌ها]]، اهداف گوناگون افراد مختلفی که در یک مجموعه گردهم جمع می‌شوند از یک سو جاذبه‌ها و منافع شخصی یا اجتماعی، مادی یا [[معنوی]]، میلی یا منطقی، [[دنیوی]] یا [[اخروی]] و از طرف دیگر، انسان‌ها را به تکاپو، تلاش و تحرک در اموری وادار می‌کند که [[ضرورت]] همسو و هماهنگ با یکدیگر نبوده، حرکت واحدی را ایجاب نمی‌کند و به مقصود مشترکی رهنمون نیست. از این رو جمعی زیستن؛ مسائلی از قبیل: تزاحمات، تقابل اختیارات، برخورد تصمیمات و [[امیال]] را به دنبال خواهد داشت. وجود نظم در جامعه و [[ضرورت اجتماعی]] آن، [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نیست، [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} نیز در مقام [[ارشاد]] و امضای یک [[حکم عقلی]] هستند که [[ضرورت]] و غیر قابل [[انکار]] بودن آن نزد همگان پذیرفته شده است و از آنجا که بروز تغییرات و تحولات، کنش‌ها و واکنش‌ها و تأثیر و تأثرات [[اجتماعی]] اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان لحظه‌ای را یافت که نبض [[جامعه]] از پویایی و حرکت باز ایستد، [[لزوم]] ایجاد [[نظم]] و هماهنگی و تلاش در جهت رفع دوگانگی و برخوردها، امری است که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته و [[موفقیت]] آنان در گروه تلاش برای [[حاکمیت]] و استقرار آن است.		## '''[[نظم]] لازمه زندگی اجتماعی بشر:''' وجود انگیزه‌ها، [[گرایش‌ها]]، اهداف گوناگون افراد مختلفی که در یک مجموعه گردهم جمع می‌شوند از یک سو جاذبه‌ها و منافع شخصی یا اجتماعی، مادی یا [[معنوی]]، میلی یا منطقی، [[دنیوی]] یا [[اخروی]] و از طرف دیگر، انسان‌ها را به تکاپو، تلاش و تحرک در اموری وادار می‌کند که [[ضرورت]] همسو و هماهنگ با یکدیگر نبوده، حرکت واحدی را ایجاب نمی‌کند و به مقصود مشترکی رهنمون نیست. از این رو جمعی زیستن؛ مسائلی از قبیل: تزاحمات، تقابل اختیارات، برخورد تصمیمات و [[امیال]] را به دنبال خواهد داشت. وجود نظم در جامعه و [[ضرورت اجتماعی]] آن، [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نیست، [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} نیز در مقام [[ارشاد]] و امضای یک [[حکم عقلی]] هستند که [[ضرورت]] و غیر قابل [[انکار]] بودن آن نزد همگان پذیرفته شده است و از آنجا که بروز تغییرات و تحولات، کنش‌ها و واکنش‌ها و تأثیر و تأثرات [[اجتماعی]] اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان لحظه‌ای را یافت که نبض [[جامعه]] از پویایی و حرکت باز ایستد، [[لزوم]] ایجاد [[نظم]] و هماهنگی و تلاش در جهت رفع دوگانگی و برخوردها، امری است که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته و [[موفقیت]] آنان در گروه تلاش برای [[حاکمیت]] و استقرار آن است.
	# '''[[حکومت]]، شامل هماهنگی و [[انتظام]] اجتماعی:''' نظم را لازمه بقای نوع [[بشر]] و دوام [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] دانستیم. در پی‌جویی نحوه ایجاد نظم در جامعه، سؤالاتی قابل طرح است؛ مثلاً هماهنگی و نظم چگونه و در چه شکلی محقق خواهد شد؟ یا همسویی و همگنی و یکپارچه شدن آثار متعدد، چگونه امکان‌پذیر است؟ و بالاخره با استفاده از چه ابزاری و با چه کیفیت، می‌توان به رفع برخوردها و دوگانگی‌ها پرداخته و مجموعه منظمی از کنش‌ها را به جهتی واحد کشان و به سمت تحقق [[هدف]] مطلوب، سوق داد؟ مسلّماً هماهنگی و همسویی [[افکار]]، احوال و [[اعمال]] در پرتو وجود عاملی منسجم‌کننده و محوری هماهنگ‌ساز، انجام می‌شود. این محور که عامل تشتت‌زدایی و مانع بروز برخوردها و همگون‌ساز و همسو کننده فعالیت‌های گوناگون در جمعیتی واحد می‌باشد، جز “ولایت و حکومت” نیست. و هیچ جامعه‌ای بدون حکومت، موجودیت پیدا نمی‌کند؛ زیرا ایجاد هر تجمعی، بسته به پذیرش نوعی نظم است و نیز در گرو وجود نظم تحقق می‌یابد. با توجه به آنکه بشر برای اجتماعی زیستن، [[خلق]] شده و دارای گرایش‌های جمعی است، [[زندگی]] در سایه یک حکومت، امری اجتناب‌ناپذیر و حتمی است.		# '''[[حکومت]]، شامل هماهنگی و [[انتظام]] اجتماعی:''' نظم را لازمه بقای نوع [[بشر]] و دوام [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] دانستیم. در پی‌جویی نحوه ایجاد نظم در جامعه، سؤالاتی قابل طرح است؛ مثلاً هماهنگی و نظم چگونه و در چه شکلی محقق خواهد شد؟ یا همسویی و همگنی و یکپارچه شدن آثار متعدد، چگونه امکان‌پذیر است؟ و بالاخره با استفاده از چه ابزاری و با چه کیفیت، می‌توان به رفع برخوردها و دوگانگی‌ها پرداخته و مجموعه منظمی از کنش‌ها را به جهتی واحد کشان و به سمت تحقق [[هدف]] مطلوب، سوق داد؟ مسلّماً هماهنگی و همسویی [[افکار]]، احوال و [[اعمال]] در پرتو وجود عاملی منسجم‌کننده و محوری هماهنگ‌ساز، انجام می‌شود. این محور که عامل تشتت‌زدایی و مانع بروز برخوردها و همگون‌ساز و همسو کننده فعالیت‌های گوناگون در جمعیتی واحد می‌باشد، جز “ولایت و حکومت” نیست. و هیچ جامعه‌ای بدون حکومت، موجودیت پیدا نمی‌کند؛ زیرا ایجاد هر تجمعی، بسته به پذیرش نوعی نظم است و نیز در گرو وجود نظم تحقق می‌یابد. با توجه به آنکه بشر برای اجتماعی زیستن، [[خلق]] شده و دارای گرایش‌های جمعی است، [[زندگی]] در سایه یک حکومت، امری اجتناب‌ناپذیر و حتمی است.
	## '''[[حکومت]]، زمینه‌ساز [[رشد]] و توسعه:''' [[انسان]] موجودی کمال طلب است و دائماً برای رسیدن به نقطه‌ای که آن را کمال خویش می‌داند، در تلاش است. گذشته از اینکه در تحلیل کمال و [[خوشبختی]] و اینکه از چه راهی به کمال می‌توان رسید، گرایش‌های متفاوت و متضادی وجود دارد؛ ولی نفس این قضیه که انسان با هر [[گرایش]] و [[عقیده]] کمال و خوشبختی را جستجو می‌کند، کمتر مورد [[شک و تردید]] واقع شده است؛ حتی کسی که نازل‌ترین مرتبه [[رفتار]] [[انسانی]] را [[اختیار]] می‌کند، او نیز به دنبال توسعه و کمال است؛ اما می‌توان گفت که وی از رشد و کمال، [[تفسیر]] [[درستی]] ندارد. جامعه به عنوان یک کل واقعی، [[وحدت]] ترکیبی افراد متکثر است؛ به شکلی که نه وجود جامعه بدون افراد امکان‌پذیر است و نه افراد بدون وجود جامعه امکان ادامه [[حیات]] پیدا می‌کنند؛ از این رو جامعه خود همانند فرد، قابلیت رشد و توسعه دارد. و همان‌طور که اصل بقای فرد و جامعه به هم بستگی دارد، [[رشد]] و توسعه فرد و [[جامعه]] نیز متکی به یکدیگر است<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۳۰-۱۴۳.</ref>.		# '''[[حکومت]]، زمینه‌ساز [[رشد]] و توسعه:''' [[انسان]] موجودی کمال طلب است و دائماً برای رسیدن به نقطه‌ای که آن را کمال خویش می‌داند، در تلاش است. گذشته از اینکه در تحلیل کمال و [[خوشبختی]] و اینکه از چه راهی به کمال می‌توان رسید، گرایش‌های متفاوت و متضادی وجود دارد؛ ولی نفس این قضیه که انسان با هر [[گرایش]] و [[عقیده]] کمال و خوشبختی را جستجو می‌کند، کمتر مورد [[شک و تردید]] واقع شده است؛ حتی کسی که نازل‌ترین مرتبه [[رفتار]] [[انسانی]] را [[اختیار]] می‌کند، او نیز به دنبال توسعه و کمال است؛ اما می‌توان گفت که وی از رشد و کمال، [[تفسیر]] [[درستی]] ندارد. جامعه به عنوان یک کل واقعی، [[وحدت]] ترکیبی افراد متکثر است؛ به شکلی که نه وجود جامعه بدون افراد امکان‌پذیر است و نه افراد بدون وجود جامعه امکان ادامه [[حیات]] پیدا می‌کنند؛ از این رو جامعه خود همانند فرد، قابلیت رشد و توسعه دارد. و همان‌طور که اصل بقای فرد و جامعه به هم بستگی دارد، [[رشد]] و توسعه فرد و [[جامعه]] نیز متکی به یکدیگر است<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۳۰-۱۴۳.</ref>.

	=== ضرورت حکومت اسلامی ===		=== ضرورت حکومت اسلامی ===

Bahmani: /* ضرورت حکومت */

2025-12-28T06:52:01Z

ضرورت حکومت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	{{اصلی\|ضرورت تشکیل حکومت}}		{{اصلی\|ضرورت تشکیل حکومت}}
	اصل [[حکومت]]، فارغ از دینی یا غیر دینی بودن آن، را می‌توان از دو راه به [[اثبات]] رساند.		اصل [[حکومت]]، فارغ از دینی یا غیر دینی بودن آن، را می‌توان از دو راه به [[اثبات]] رساند.
	# حکومت عامل [[نظم]] و تداوم زندگی اجتماعی: اثبات [[ضرورت حکومت]] از راه [[لزوم]] بقای [[اجتماع بشری]] و [[انتظام]] یافتن امور آن، با استدلال عقلی و بهره‌گیری از مؤیدات [[نقلی]]، به ترتیب ذیل امکان‌پذیر است:		# '''حکومت عامل [[نظم]] و تداوم زندگی اجتماعی:''' اثبات [[ضرورت حکومت]] از راه [[لزوم]] بقای [[اجتماع بشری]] و [[انتظام]] یافتن امور آن، با استدلال عقلی و بهره‌گیری از مؤیدات [[نقلی]]، به ترتیب ذیل امکان‌پذیر است:
	## انکارناپذیری زندگی اجتماعی: با نگرش اجمالی به تاریخ [[حیات]] [[بشر]]، از بدو [[خلقت]] تا کنون، جمعی زیستن را می‌توان به عنوان جزء جدایی ناپذیر [[زندگی]] [[انسانی]] مشاهده کرد. مجموعه آثار باقی مانده از ادوار پیشین زندگی بشر، از قبیل سنگ نوشته‌ها، ابزار [[دفاعی]] و وسایل زیست روزمره، طلوع و افول تمدن‌های گوناگون، [[ظهور]] و [[سقوط]] حاکمیت‌های متعدد در جوامع متنوع بشری و نیز دقت در زوایای وجودی [[انسان]]، بررسی احوال، [[افکار]]، اقوال، گرایشات، خصلت‌ها و سایر ویژگی‌های او، همه نشانگر [[اجتماعی]] بودن انسان و مؤید دوام [[حیات اجتماعی]] و غیرقابل [[انکار]] بودن آن است.		## '''انکارناپذیری زندگی اجتماعی:''' با نگرش اجمالی به تاریخ [[حیات]] [[بشر]]، از بدو [[خلقت]] تا کنون، جمعی زیستن را می‌توان به عنوان جزء جدایی ناپذیر [[زندگی]] [[انسانی]] مشاهده کرد. مجموعه آثار باقی مانده از ادوار پیشین زندگی بشر، از قبیل سنگ نوشته‌ها، ابزار [[دفاعی]] و وسایل زیست روزمره، طلوع و افول تمدن‌های گوناگون، [[ظهور]] و [[سقوط]] حاکمیت‌های متعدد در جوامع متنوع بشری و نیز دقت در زوایای وجودی [[انسان]]، بررسی احوال، [[افکار]]، اقوال، گرایشات، خصلت‌ها و سایر ویژگی‌های او، همه نشانگر [[اجتماعی]] بودن انسان و مؤید دوام [[حیات اجتماعی]] و غیرقابل [[انکار]] بودن آن است.
	## [[نظم]] لازمه زندگی اجتماعی بشر: وجود انگیزه‌ها، [[گرایش‌ها]]، اهداف گوناگون افراد مختلفی که در یک مجموعه گردهم جمع می‌شوند از یک سو جاذبه‌ها و منافع شخصی یا اجتماعی، مادی یا [[معنوی]]، میلی یا منطقی، [[دنیوی]] یا [[اخروی]] و از طرف دیگر، انسان‌ها را به تکاپو، تلاش و تحرک در اموری وادار می‌کند که [[ضرورت]] همسو و هماهنگ با یکدیگر نبوده، حرکت واحدی را ایجاب نمی‌کند و به مقصود مشترکی رهنمون نیست. از این رو جمعی زیستن؛ مسائلی از قبیل: تزاحمات، تقابل اختیارات، برخورد تصمیمات و [[امیال]] را به دنبال خواهد داشت. وجود نظم در جامعه و [[ضرورت اجتماعی]] آن، [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نیست، [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} نیز در مقام [[ارشاد]] و امضای یک [[حکم عقلی]] هستند که [[ضرورت]] و غیر قابل [[انکار]] بودن آن نزد همگان پذیرفته شده است و از آنجا که بروز تغییرات و تحولات، کنش‌ها و واکنش‌ها و تأثیر و تأثرات [[اجتماعی]] اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان لحظه‌ای را یافت که نبض [[جامعه]] از پویایی و حرکت باز ایستد، [[لزوم]] ایجاد [[نظم]] و هماهنگی و تلاش در جهت رفع دوگانگی و برخوردها، امری است که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته و [[موفقیت]] آنان در گروه تلاش برای [[حاکمیت]] و استقرار آن است.		## '''[[نظم]] لازمه زندگی اجتماعی بشر:''' وجود انگیزه‌ها، [[گرایش‌ها]]، اهداف گوناگون افراد مختلفی که در یک مجموعه گردهم جمع می‌شوند از یک سو جاذبه‌ها و منافع شخصی یا اجتماعی، مادی یا [[معنوی]]، میلی یا منطقی، [[دنیوی]] یا [[اخروی]] و از طرف دیگر، انسان‌ها را به تکاپو، تلاش و تحرک در اموری وادار می‌کند که [[ضرورت]] همسو و هماهنگ با یکدیگر نبوده، حرکت واحدی را ایجاب نمی‌کند و به مقصود مشترکی رهنمون نیست. از این رو جمعی زیستن؛ مسائلی از قبیل: تزاحمات، تقابل اختیارات، برخورد تصمیمات و [[امیال]] را به دنبال خواهد داشت. وجود نظم در جامعه و [[ضرورت اجتماعی]] آن، [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نیست، [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} نیز در مقام [[ارشاد]] و امضای یک [[حکم عقلی]] هستند که [[ضرورت]] و غیر قابل [[انکار]] بودن آن نزد همگان پذیرفته شده است و از آنجا که بروز تغییرات و تحولات، کنش‌ها و واکنش‌ها و تأثیر و تأثرات [[اجتماعی]] اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان لحظه‌ای را یافت که نبض [[جامعه]] از پویایی و حرکت باز ایستد، [[لزوم]] ایجاد [[نظم]] و هماهنگی و تلاش در جهت رفع دوگانگی و برخوردها، امری است که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته و [[موفقیت]] آنان در گروه تلاش برای [[حاکمیت]] و استقرار آن است.
	# [[حکومت]]، شامل هماهنگی و [[انتظام]] اجتماعی: نظم را لازمه بقای نوع [[بشر]] و دوام [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] دانستیم. در پی‌جویی نحوه ایجاد نظم در جامعه، سؤالاتی قابل طرح است؛ مثلاً هماهنگی و نظم چگونه و در چه شکلی محقق خواهد شد؟ یا همسویی و همگنی و یکپارچه شدن آثار متعدد، چگونه امکان‌پذیر است؟ و بالاخره با استفاده از چه ابزاری و با چه کیفیت، می‌توان به رفع برخوردها و دوگانگی‌ها پرداخته و مجموعه منظمی از کنش‌ها را به جهتی واحد کشان و به سمت تحقق [[هدف]] مطلوب، سوق داد؟ مسلّماً هماهنگی و همسویی [[افکار]]، احوال و [[اعمال]] در پرتو وجود عاملی منسجم‌کننده و محوری هماهنگ‌ساز، انجام می‌شود. این محور که عامل تشتت‌زدایی و مانع بروز برخوردها و همگون‌ساز و همسو کننده فعالیت‌های گوناگون در جمعیتی واحد می‌باشد، جز “ولایت و حکومت” نیست. و هیچ جامعه‌ای بدون حکومت، موجودیت پیدا نمی‌کند؛ زیرا ایجاد هر تجمعی، بسته به پذیرش نوعی نظم است و نیز در گرو وجود نظم تحقق می‌یابد. با توجه به آنکه بشر برای اجتماعی زیستن، [[خلق]] شده و دارای گرایش‌های جمعی است، [[زندگی]] در سایه یک حکومت، امری اجتناب‌ناپذیر و حتمی است.		# '''[[حکومت]]، شامل هماهنگی و [[انتظام]] اجتماعی:''' نظم را لازمه بقای نوع [[بشر]] و دوام [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] دانستیم. در پی‌جویی نحوه ایجاد نظم در جامعه، سؤالاتی قابل طرح است؛ مثلاً هماهنگی و نظم چگونه و در چه شکلی محقق خواهد شد؟ یا همسویی و همگنی و یکپارچه شدن آثار متعدد، چگونه امکان‌پذیر است؟ و بالاخره با استفاده از چه ابزاری و با چه کیفیت، می‌توان به رفع برخوردها و دوگانگی‌ها پرداخته و مجموعه منظمی از کنش‌ها را به جهتی واحد کشان و به سمت تحقق [[هدف]] مطلوب، سوق داد؟ مسلّماً هماهنگی و همسویی [[افکار]]، احوال و [[اعمال]] در پرتو وجود عاملی منسجم‌کننده و محوری هماهنگ‌ساز، انجام می‌شود. این محور که عامل تشتت‌زدایی و مانع بروز برخوردها و همگون‌ساز و همسو کننده فعالیت‌های گوناگون در جمعیتی واحد می‌باشد، جز “ولایت و حکومت” نیست. و هیچ جامعه‌ای بدون حکومت، موجودیت پیدا نمی‌کند؛ زیرا ایجاد هر تجمعی، بسته به پذیرش نوعی نظم است و نیز در گرو وجود نظم تحقق می‌یابد. با توجه به آنکه بشر برای اجتماعی زیستن، [[خلق]] شده و دارای گرایش‌های جمعی است، [[زندگی]] در سایه یک حکومت، امری اجتناب‌ناپذیر و حتمی است.
	## [[حکومت]]، زمینه‌ساز [[رشد]] و توسعه: [[انسان]] موجودی کمال طلب است و دائماً برای رسیدن به نقطه‌ای که آن را کمال خویش می‌داند، در تلاش است. گذشته از اینکه در تحلیل کمال و [[خوشبختی]] و اینکه از چه راهی به کمال می‌توان رسید، گرایش‌های متفاوت و متضادی وجود دارد؛ ولی نفس این قضیه که انسان با هر [[گرایش]] و [[عقیده]] کمال و خوشبختی را جستجو می‌کند، کمتر مورد [[شک و تردید]] واقع شده است؛ حتی کسی که نازل‌ترین مرتبه [[رفتار]] [[انسانی]] را [[اختیار]] می‌کند، او نیز به دنبال توسعه و کمال است؛ اما می‌توان گفت که وی از رشد و کمال، [[تفسیر]] [[درستی]] ندارد. جامعه به عنوان یک کل واقعی، [[وحدت]] ترکیبی افراد متکثر است؛ به شکلی که نه وجود جامعه بدون افراد امکان‌پذیر است و نه افراد بدون وجود جامعه امکان ادامه [[حیات]] پیدا می‌کنند؛ از این رو جامعه خود همانند فرد، قابلیت رشد و توسعه دارد. و همان‌طور که اصل بقای فرد و جامعه به هم بستگی دارد، [[رشد]] و توسعه فرد و [[جامعه]] نیز متکی به یکدیگر است<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۳۰-۱۴۳.</ref>.		## '''[[حکومت]]، زمینه‌ساز [[رشد]] و توسعه:''' [[انسان]] موجودی کمال طلب است و دائماً برای رسیدن به نقطه‌ای که آن را کمال خویش می‌داند، در تلاش است. گذشته از اینکه در تحلیل کمال و [[خوشبختی]] و اینکه از چه راهی به کمال می‌توان رسید، گرایش‌های متفاوت و متضادی وجود دارد؛ ولی نفس این قضیه که انسان با هر [[گرایش]] و [[عقیده]] کمال و خوشبختی را جستجو می‌کند، کمتر مورد [[شک و تردید]] واقع شده است؛ حتی کسی که نازل‌ترین مرتبه [[رفتار]] [[انسانی]] را [[اختیار]] می‌کند، او نیز به دنبال توسعه و کمال است؛ اما می‌توان گفت که وی از رشد و کمال، [[تفسیر]] [[درستی]] ندارد. جامعه به عنوان یک کل واقعی، [[وحدت]] ترکیبی افراد متکثر است؛ به شکلی که نه وجود جامعه بدون افراد امکان‌پذیر است و نه افراد بدون وجود جامعه امکان ادامه [[حیات]] پیدا می‌کنند؛ از این رو جامعه خود همانند فرد، قابلیت رشد و توسعه دارد. و همان‌طور که اصل بقای فرد و جامعه به هم بستگی دارد، [[رشد]] و توسعه فرد و [[جامعه]] نیز متکی به یکدیگر است<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۳۰-۱۴۳.</ref>.

	=== ضرورت حکومت اسلامی ===		=== ضرورت حکومت اسلامی ===

Bahmani: /* ضرورت حکومت */

2025-12-28T06:50:28Z

ضرورت حکومت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۰
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	# حکومت عامل [[نظم]] و تداوم زندگی اجتماعی: اثبات [[ضرورت حکومت]] از راه [[لزوم]] بقای [[اجتماع بشری]] و [[انتظام]] یافتن امور آن، با استدلال عقلی و بهره‌گیری از مؤیدات [[نقلی]]، به ترتیب ذیل امکان‌پذیر است:		# حکومت عامل [[نظم]] و تداوم زندگی اجتماعی: اثبات [[ضرورت حکومت]] از راه [[لزوم]] بقای [[اجتماع بشری]] و [[انتظام]] یافتن امور آن، با استدلال عقلی و بهره‌گیری از مؤیدات [[نقلی]]، به ترتیب ذیل امکان‌پذیر است:
	## انکارناپذیری زندگی اجتماعی: با نگرش اجمالی به تاریخ [[حیات]] [[بشر]]، از بدو [[خلقت]] تا کنون، جمعی زیستن را می‌توان به عنوان جزء جدایی ناپذیر [[زندگی]] [[انسانی]] مشاهده کرد. مجموعه آثار باقی مانده از ادوار پیشین زندگی بشر، از قبیل سنگ نوشته‌ها، ابزار [[دفاعی]] و وسایل زیست روزمره، طلوع و افول تمدن‌های گوناگون، [[ظهور]] و [[سقوط]] حاکمیت‌های متعدد در جوامع متنوع بشری و نیز دقت در زوایای وجودی [[انسان]]، بررسی احوال، [[افکار]]، اقوال، گرایشات، خصلت‌ها و سایر ویژگی‌های او، همه نشانگر [[اجتماعی]] بودن انسان و مؤید دوام [[حیات اجتماعی]] و غیرقابل [[انکار]] بودن آن است.		## انکارناپذیری زندگی اجتماعی: با نگرش اجمالی به تاریخ [[حیات]] [[بشر]]، از بدو [[خلقت]] تا کنون، جمعی زیستن را می‌توان به عنوان جزء جدایی ناپذیر [[زندگی]] [[انسانی]] مشاهده کرد. مجموعه آثار باقی مانده از ادوار پیشین زندگی بشر، از قبیل سنگ نوشته‌ها، ابزار [[دفاعی]] و وسایل زیست روزمره، طلوع و افول تمدن‌های گوناگون، [[ظهور]] و [[سقوط]] حاکمیت‌های متعدد در جوامع متنوع بشری و نیز دقت در زوایای وجودی [[انسان]]، بررسی احوال، [[افکار]]، اقوال، گرایشات، خصلت‌ها و سایر ویژگی‌های او، همه نشانگر [[اجتماعی]] بودن انسان و مؤید دوام [[حیات اجتماعی]] و غیرقابل [[انکار]] بودن آن است.
	## [[نظم]] لازمه زندگی اجتماعی بشر: وجود انگیزه‌ها، [[گرایش‌ها]]، اهداف گوناگون افراد مختلفی که در یک مجموعه گردهم جمع می‌شوند از یک سو جاذبه‌ها و منافع شخصی یا اجتماعی، مادی یا [[معنوی]]، میلی یا منطقی، [[دنیوی]] یا [[اخروی]] و از طرف دیگر، انسان‌ها را به تکاپو، تلاش و تحرک در اموری وادار می‌کند که [[ضرورت]] همسو و هماهنگ با یکدیگر نبوده، حرکت واحدی را ایجاب نمی‌کند و به مقصود مشترکی رهنمون نیست. از این رو جمعی زیستن؛ مسائلی از قبیل: تزاحمات، [[تقابل]] اختیارات، برخورد تصمیمات و [[امیال]] را به دنبال خواهد داشت. وجود نظم در جامعه و [[ضرورت اجتماعی]] آن، [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نیست، [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} نیز در مقام [[ارشاد]] و امضای یک [[حکم عقلی]] هستند که [[ضرورت]] و غیر قابل [[انکار]] بودن آن نزد همگان پذیرفته شده است و از آنجا که بروز تغییرات و تحولات، کنش‌ها و واکنش‌ها و تأثیر و تأثرات [[اجتماعی]] اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان لحظه‌ای را یافت که نبض [[جامعه]] از پویایی و حرکت باز ایستد، [[لزوم]] ایجاد [[نظم]] و هماهنگی و تلاش در جهت رفع دوگانگی و برخوردها، امری است که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته و [[موفقیت]] آنان در گروه تلاش برای [[حاکمیت]] و استقرار آن است.		## [[نظم]] لازمه زندگی اجتماعی بشر: وجود انگیزه‌ها، [[گرایش‌ها]]، اهداف گوناگون افراد مختلفی که در یک مجموعه گردهم جمع می‌شوند از یک سو جاذبه‌ها و منافع شخصی یا اجتماعی، مادی یا [[معنوی]]، میلی یا منطقی، [[دنیوی]] یا [[اخروی]] و از طرف دیگر، انسان‌ها را به تکاپو، تلاش و تحرک در اموری وادار می‌کند که [[ضرورت]] همسو و هماهنگ با یکدیگر نبوده، حرکت واحدی را ایجاب نمی‌کند و به مقصود مشترکی رهنمون نیست. از این رو جمعی زیستن؛ مسائلی از قبیل: تزاحمات، تقابل اختیارات، برخورد تصمیمات و [[امیال]] را به دنبال خواهد داشت. وجود نظم در جامعه و [[ضرورت اجتماعی]] آن، [[نیازمند]] [[دلیل]] و [[برهان]] نیست، [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} نیز در مقام [[ارشاد]] و امضای یک [[حکم عقلی]] هستند که [[ضرورت]] و غیر قابل [[انکار]] بودن آن نزد همگان پذیرفته شده است و از آنجا که بروز تغییرات و تحولات، کنش‌ها و واکنش‌ها و تأثیر و تأثرات [[اجتماعی]] اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان لحظه‌ای را یافت که نبض [[جامعه]] از پویایی و حرکت باز ایستد، [[لزوم]] ایجاد [[نظم]] و هماهنگی و تلاش در جهت رفع دوگانگی و برخوردها، امری است که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته و [[موفقیت]] آنان در گروه تلاش برای [[حاکمیت]] و استقرار آن است.
	# [[حکومت]]، شامل هماهنگی و [[انتظام]] اجتماعی: نظم را لازمه بقای نوع [[بشر]] و دوام [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] دانستیم. در پی‌جویی نحوه ایجاد نظم در جامعه، سؤالاتی قابل طرح است؛ مثلاً هماهنگی و نظم چگونه و در چه شکلی محقق خواهد شد؟ یا همسویی و همگنی و یکپارچه شدن آثار متعدد، چگونه امکان‌پذیر است؟ و بالاخره با استفاده از چه ابزاری و با چه کیفیت، می‌توان به رفع برخوردها و دوگانگی‌ها پرداخته و مجموعه منظمی از کنش‌ها را به جهتی واحد کشان و به سمت تحقق [[هدف]] مطلوب، سوق داد؟ مسلّماً هماهنگی و همسویی [[افکار]]، احوال و [[اعمال]] در پرتو وجود عاملی منسجم‌کننده و محوری هماهنگ‌ساز، انجام می‌شود. این محور که عامل تشتت‌زدایی و مانع بروز برخوردها و همگون‌ساز و همسو کننده فعالیت‌های گوناگون در جمعیتی واحد می‌باشد، جز “ولایت و حکومت” نیست. و هیچ جامعه‌ای بدون حکومت، موجودیت پیدا نمی‌کند؛ زیرا ایجاد هر تجمعی، بسته به پذیرش نوعی نظم است و نیز در گرو وجود نظم تحقق می‌یابد. با توجه به آنکه بشر برای اجتماعی زیستن، [[خلق]] شده و دارای گرایش‌های جمعی است، [[زندگی]] در سایه یک حکومت، امری اجتناب‌ناپذیر و حتمی است.		# [[حکومت]]، شامل هماهنگی و [[انتظام]] اجتماعی: نظم را لازمه بقای نوع [[بشر]] و دوام [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] دانستیم. در پی‌جویی نحوه ایجاد نظم در جامعه، سؤالاتی قابل طرح است؛ مثلاً هماهنگی و نظم چگونه و در چه شکلی محقق خواهد شد؟ یا همسویی و همگنی و یکپارچه شدن آثار متعدد، چگونه امکان‌پذیر است؟ و بالاخره با استفاده از چه ابزاری و با چه کیفیت، می‌توان به رفع برخوردها و دوگانگی‌ها پرداخته و مجموعه منظمی از کنش‌ها را به جهتی واحد کشان و به سمت تحقق [[هدف]] مطلوب، سوق داد؟ مسلّماً هماهنگی و همسویی [[افکار]]، احوال و [[اعمال]] در پرتو وجود عاملی منسجم‌کننده و محوری هماهنگ‌ساز، انجام می‌شود. این محور که عامل تشتت‌زدایی و مانع بروز برخوردها و همگون‌ساز و همسو کننده فعالیت‌های گوناگون در جمعیتی واحد می‌باشد، جز “ولایت و حکومت” نیست. و هیچ جامعه‌ای بدون حکومت، موجودیت پیدا نمی‌کند؛ زیرا ایجاد هر تجمعی، بسته به پذیرش نوعی نظم است و نیز در گرو وجود نظم تحقق می‌یابد. با توجه به آنکه بشر برای اجتماعی زیستن، [[خلق]] شده و دارای گرایش‌های جمعی است، [[زندگی]] در سایه یک حکومت، امری اجتناب‌ناپذیر و حتمی است.
	## [[حکومت]]، زمینه‌ساز [[رشد]] و توسعه: [[انسان]] موجودی کمال طلب است و دائماً برای رسیدن به نقطه‌ای که آن را کمال خویش می‌داند، در تلاش است. گذشته از اینکه در تحلیل کمال و [[خوشبختی]] و اینکه از چه راهی به کمال می‌توان رسید، گرایش‌های متفاوت و متضادی وجود دارد؛ ولی نفس این قضیه که انسان با هر [[گرایش]] و [[عقیده]] کمال و خوشبختی را جستجو می‌کند، کمتر مورد [[شک و تردید]] واقع شده است؛ حتی کسی که نازل‌ترین مرتبه [[رفتار]] [[انسانی]] را [[اختیار]] می‌کند، او نیز به دنبال توسعه و کمال است؛ اما می‌توان گفت که وی از رشد و کمال، [[تفسیر]] [[درستی]] ندارد. جامعه به عنوان یک کل واقعی، [[وحدت]] ترکیبی افراد متکثر است؛ به شکلی که نه وجود جامعه بدون افراد امکان‌پذیر است و نه افراد بدون وجود جامعه امکان ادامه [[حیات]] پیدا می‌کنند؛ از این رو جامعه خود همانند فرد، قابلیت رشد و توسعه دارد. و همان‌طور که اصل بقای فرد و جامعه به هم بستگی دارد، [[رشد]] و توسعه فرد و [[جامعه]] نیز متکی به یکدیگر است<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۳۰-۱۴۳.</ref>.		## [[حکومت]]، زمینه‌ساز [[رشد]] و توسعه: [[انسان]] موجودی کمال طلب است و دائماً برای رسیدن به نقطه‌ای که آن را کمال خویش می‌داند، در تلاش است. گذشته از اینکه در تحلیل کمال و [[خوشبختی]] و اینکه از چه راهی به کمال می‌توان رسید، گرایش‌های متفاوت و متضادی وجود دارد؛ ولی نفس این قضیه که انسان با هر [[گرایش]] و [[عقیده]] کمال و خوشبختی را جستجو می‌کند، کمتر مورد [[شک و تردید]] واقع شده است؛ حتی کسی که نازل‌ترین مرتبه [[رفتار]] [[انسانی]] را [[اختیار]] می‌کند، او نیز به دنبال توسعه و کمال است؛ اما می‌توان گفت که وی از رشد و کمال، [[تفسیر]] [[درستی]] ندارد. جامعه به عنوان یک کل واقعی، [[وحدت]] ترکیبی افراد متکثر است؛ به شکلی که نه وجود جامعه بدون افراد امکان‌پذیر است و نه افراد بدون وجود جامعه امکان ادامه [[حیات]] پیدا می‌کنند؛ از این رو جامعه خود همانند فرد، قابلیت رشد و توسعه دارد. و همان‌طور که اصل بقای فرد و جامعه به هم بستگی دارد، [[رشد]] و توسعه فرد و [[جامعه]] نیز متکی به یکدیگر است<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۳۰-۱۴۳.</ref>.

Bahmani در ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۰

2025-12-28T06:50:11Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2025-12-28T06:23:22Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۳
خط ۳۶۳:		خط ۳۶۳:
	{{حکومت}}		{{حکومت}}

	[[رده:حکومت]]		[[رده:حکومت اسلامی]]

Wasity: /* جستارهای وابسته */

2025-12-03T07:22:19Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۲
خط ۳۴۶:		خط ۳۴۶:
	* [[ضرورت نبوت]]		* [[ضرورت نبوت]]
	* [[ضرورت امامت]]		* [[ضرورت امامت]]
			* [[ضرورت حکومت]]
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}

Bahmani در ‏۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۸

2025-06-08T05:48:22Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* جستارهای وابسته */

2025-06-08T05:45:01Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۵
خط ۳۳۱:		خط ۳۳۱:

	جوهره امرالهی به همه انسان‌ها در اجابت دعوت انبیا {{عم}} نیز به این معنا باز می‌گردد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! (ندای) خداوند و پیامبر را هر گاه شما را به چیزی فرا خوانند که به شما زندگی می‌بخشد پاسخ دهید و بدانید که خداوند میان آدمی و دل او میانجی می‌شود و (بدانید که) به نزد وی گرد آورده می‌شوید» سوره انفال، آیه ۲۴.</ref>.<ref>خداوند در آیات متعدد به این رسالت الهی اشاره می‌فرماید؛ از جمله: {{متن قرآن\|وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ}} «و فرمانی نیافته بودند جز این که خدا را در حالی که دین خویش را برای او ناب داشته‌اند، با درستی آیین، بپرستند و نماز بر پا دارند و زکات بپردازند و این است آیین پایدار (و استوار)» سوره بینه، آیه ۵.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲]]، ص ۶۱.</ref>		جوهره امرالهی به همه انسان‌ها در اجابت دعوت انبیا {{عم}} نیز به این معنا باز می‌گردد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! (ندای) خداوند و پیامبر را هر گاه شما را به چیزی فرا خوانند که به شما زندگی می‌بخشد پاسخ دهید و بدانید که خداوند میان آدمی و دل او میانجی می‌شود و (بدانید که) به نزد وی گرد آورده می‌شوید» سوره انفال، آیه ۲۴.</ref>.<ref>خداوند در آیات متعدد به این رسالت الهی اشاره می‌فرماید؛ از جمله: {{متن قرآن\|وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ}} «و فرمانی نیافته بودند جز این که خدا را در حالی که دین خویش را برای او ناب داشته‌اند، با درستی آیین، بپرستند و نماز بر پا دارند و زکات بپردازند و این است آیین پایدار (و استوار)» سوره بینه، آیه ۵.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲]]، ص ۶۱.</ref>

			== نتیجه ==
			اثبات ضرورت برپایی [[نظام سیاسی]] و حکومت در [[اسلام]]، با دو محور، یکی اثبات اصل حکومت و دیگری اثبات [[حکومت اسلامی]]، صورت می‌پذیرد. نتایج حاصله از [[استدلال]] بر دو مقوله فوق به تفکیک جمع‌بندی می‌شود:
			# ضرورت وجود حکومت به دو طریقه زیر اثبات شده است
			## حکومت عامل [[نظم]] و تداوم [[زندگی اجتماعی]] است؛ زیرا اولاً، زندگی اجتماعی انکارناپذیر است و تداوم حیات [[بشر]] در گرو زندگی اجتماعی می‌باشد. ثانیاً، لازمه زندگی اجتماعی [[برقراری نظم]] در رفتارهای گوناگون و متفاوت افراد است. ثالثاً، تنها [[حکومت]] می‌تواند، به عنوان [[اقتدار]] مافوق افراد و گروه‌ها، نوعی [[نظم]] و هماهنگی بین سلیقه‌ها و نحله‌های مختلف [[فکری]] و [[رفتاری]]، ایجاد نماید.
			## حکومت، زمینه‌ساز [[رشد]] و توسعه است؛ چون اولاً، توسعه و کمال با [[فطرت]] فرد و به تبع آن روح جمعی آمیخته شده است. ثانیاً، افراد و گروه‌ها در راه [[حفظ]] و توسعه [[منافع]] خود، با توجه به محدودیت منابع، در برخوردی جدی با یکدیگر قرار می‌گیرند. ثالثاً، حکومت می‌تواند با [[برنامه‌ریزی]] و [[سازماندهی]] کلان، مانع بروز برخوردها و زمینه‌ساز رشد و کمال فردی باشد.
			# [[ضرورت]] برقراری [[حکومت اسلامی]] را نیز می‌توان از سه راه [[اثبات]] نمود
			## وقتی [[جامعه انسانی]] از پذیرش نوعی حکومت، چاره‌ای ندارد و در مقیاس کلی، دو جریان کلی [[حکومت دینی]] و غیردینی، گزینه‌های منحصر پیش روی [[بشر]] است، بی‌شک بی‌تفاوتی و یا [[نفی]] حکومت دینی به معنای [[پذیرش حکومت]] غیر [[دینی]] است.
			## [[اسلام]] [[دین]] جامعی برای [[سعادت بشر]]، در همه ابعاد [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] هر عصر و نسل است و تا زمانی که [[حیات]] بشری در [[دنیا]] برقرار باشد، برای او برنامه دارد. [[احکام]] و برنامه‌های [[اسلامی]] از [[قوانین]] کلان [[اقتصادی]]، [[سیاسی]]، [[حقوقی]] و [[اخلاقی]] گرفته تا احکام جزئی، نشان می‌دهد که حکومت، لازمه اجرا و اقامه آنهاست و بدون آن زمینه اجرای بسیاری از احکام محدود شده و برخی نیز تعطیل خواهند شد؛ بنابراین برقراری حکومت شرط تحقق دین و جریان احکام و حدود آن است.
			## [[سیره]] و [[زندگی سیاسی]] [[پیشوایان دینی]]، ضرورت و [[لزوم]] برقراری حکومت اسلامی را [[تأیید]] می‌کند؛ چنانچه [[رسول گرامی اسلام]] {{صل}} بر [[تشکیل حکومت]] [[قیام]] فرمودند و [[ائمه معصومین]] {{عم}} نیز برای تشکیل حکومت، لحظه‌ای تردید نداشتند؛ البته برخی از آن بزرگواران، فرصت تشکیل حکومت پیدا کرده و برخی دیگر به علت فشار دستگاه‌های [[حکومتی]] [[جور]] و نیز [[ناآگاهی]] [[مردم]]، امکان [[اقامه حکومت اسلامی]] را پیدا نکردند و همچنین [[علما]] و فقهای بیدار اسلام در دوران غیبت [[امام]] [[معصوم]] {{ع}}، به مجرد فراهم شدن [[توانایی]] لازم و توجه [[مردم]]، نسبت به برقراری [[حکومت دینی]] [[اقدام]] نمودند. و چنانچه ممکن نبود، به هر [[میزان]] که [[قدرت]] داشتند؛ با تأثیرگذاری بر [[حکومت‌ها]] و [[اصلاح]] وضعیت آنان به سود [[مصالح مسلمین]] و زنده ماندن [[دین]] و اقامه [[احکام]] و [[حدود الهی]]، اقدام می‌کردند<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۵۵.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani: /* نتیجه */

2025-06-08T05:44:41Z

نتیجه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۴
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:

	در [[نقل]] [[کلام]] [[علمای اسلامی]]، در [[اثبات]] ضروری بودن [[حکومت دینی]]، به همین اکتفا نموده، خوب است به شکل اجمالی، برخی گزاره‌های داخلی [[علوم اسلامی]]؛ مانند: [[عرفان]]، کلام، [[فقه]] و [[فلسفه]] را مورد اشاره قرار دهیم تا روشن شود که حتی اگر در بین [[علماء]] کسی [[ضرورت حکومت]] را [[انکار]] نمود، با توجه به قضایای آن [[علم]]؛ بتوان گریزناپذیری از [[حکومت دینی]] را [[اثبات]] نمود؛ مثلاً: از منظر [[عرفان]]، نمی‌توان [[تهذیب]] و [[سرپرستی]] [[اجتماعی]] که در جهت [[تقرب به خداوند]] است را به ولی غیر [[الهی]] و [[حکومت]] غیر [[دینی]] سپرد. یا از نگاه [[فقها]] نیز [[احکام]] [[وجوب دفاع]] و [[حرمت]] [[یاری رساندن]] بر [[ظالم]]، در معنای وسیع و عمیق آن، از جمله قوی‌ترین استدلالات بر [[لزوم]] [[اقامه حکومت]] دینی است؛ همچنین از دیدگاه [[علم کلام]]، با عنایت به مقولات [[حُسن عدل]] و [[قُبح ظلم]]، [[ضرورت]] تحقق [[احکام الهی]] و نیز با استناد به [[قاعده لطف]]، ضرورت حکومت دینی به اثبات می‌رسد؛ همچنان که بر مبنای حکما و [[فلاسفه]] [[اسلامی]]، با مقدماتی که [[نبوت]] و [[امامت]] اثبات می‌شود، [[ضرورت امامت]] ظاهری و [[ولایت]] دینی را می‌توان اثبات نمود<ref>پیروزمند، علی‌رضا، نظام معقول، صفحات ۱۰۵-۱۶۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۵۰.</ref>		در [[نقل]] [[کلام]] [[علمای اسلامی]]، در [[اثبات]] ضروری بودن [[حکومت دینی]]، به همین اکتفا نموده، خوب است به شکل اجمالی، برخی گزاره‌های داخلی [[علوم اسلامی]]؛ مانند: [[عرفان]]، کلام، [[فقه]] و [[فلسفه]] را مورد اشاره قرار دهیم تا روشن شود که حتی اگر در بین [[علماء]] کسی [[ضرورت حکومت]] را [[انکار]] نمود، با توجه به قضایای آن [[علم]]؛ بتوان گریزناپذیری از [[حکومت دینی]] را [[اثبات]] نمود؛ مثلاً: از منظر [[عرفان]]، نمی‌توان [[تهذیب]] و [[سرپرستی]] [[اجتماعی]] که در جهت [[تقرب به خداوند]] است را به ولی غیر [[الهی]] و [[حکومت]] غیر [[دینی]] سپرد. یا از نگاه [[فقها]] نیز [[احکام]] [[وجوب دفاع]] و [[حرمت]] [[یاری رساندن]] بر [[ظالم]]، در معنای وسیع و عمیق آن، از جمله قوی‌ترین استدلالات بر [[لزوم]] [[اقامه حکومت]] دینی است؛ همچنین از دیدگاه [[علم کلام]]، با عنایت به مقولات [[حُسن عدل]] و [[قُبح ظلم]]، [[ضرورت]] تحقق [[احکام الهی]] و نیز با استناد به [[قاعده لطف]]، ضرورت حکومت دینی به اثبات می‌رسد؛ همچنان که بر مبنای حکما و [[فلاسفه]] [[اسلامی]]، با مقدماتی که [[نبوت]] و [[امامت]] اثبات می‌شود، [[ضرورت امامت]] ظاهری و [[ولایت]] دینی را می‌توان اثبات نمود<ref>پیروزمند، علی‌رضا، نظام معقول، صفحات ۱۰۵-۱۶۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۵۰.</ref>

	~~== نتیجه ==~~
	اثبات ضرورت برپایی [[نظام سیاسی]] و حکومت در [[اسلام]]، با دو محور، یکی اثبات اصل حکومت و دیگری اثبات [[حکومت اسلامی]]، صورت می‌پذیرد. نتایج حاصله از [[استدلال]] بر دو مقوله فوق به تفکیک جمع‌بندی می‌شود:
	~~# ضرورت وجود حکومت به دو طریقه زیر اثبات شده است~~
	## حکومت عامل [[نظم]] و تداوم [[زندگی اجتماعی]] است؛ زیرا اولاً، زندگی اجتماعی انکارناپذیر است و تداوم حیات [[بشر]] در گرو زندگی اجتماعی می‌باشد. ثانیاً، لازمه زندگی اجتماعی [[برقراری نظم]] در رفتارهای گوناگون و متفاوت افراد است. ثالثاً، تنها [[حکومت]] می‌تواند، به عنوان [[اقتدار]] مافوق افراد و گروه‌ها، نوعی [[نظم]] و هماهنگی بین سلیقه‌ها و نحله‌های مختلف [[فکری]] و [[رفتاری]]، ایجاد نماید.
	## حکومت، زمینه‌ساز [[رشد]] و توسعه است؛ چون اولاً، توسعه و کمال با [[فطرت]] فرد و به تبع آن روح جمعی آمیخته شده است. ثانیاً، افراد و گروه‌ها در راه [[حفظ]] و توسعه [[منافع]] خود، با توجه به محدودیت منابع، در برخوردی جدی با یکدیگر قرار می‌گیرند. ثالثاً، حکومت می‌تواند با [[برنامه‌ریزی]] و [[سازماندهی]] کلان، مانع بروز برخوردها و زمینه‌ساز رشد و کمال فردی باشد.
	~~# [[ضرورت]] برقراری [[حکومت اسلامی]] را نیز می‌توان از سه راه [[اثبات]] نمود~~
	## وقتی [[جامعه انسانی]] از پذیرش نوعی حکومت، چاره‌ای ندارد و در مقیاس کلی، دو جریان کلی [[حکومت دینی]] و غیردینی، گزینه‌های منحصر پیش روی [[بشر]] است، بی‌شک بی‌تفاوتی و یا [[نفی]] حکومت دینی به معنای [[پذیرش حکومت]] غیر [[دینی]] است.
	## [[اسلام]] [[دین]] جامعی برای [[سعادت بشر]]، در همه ابعاد [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] هر عصر و نسل است و تا زمانی که [[حیات]] بشری در [[دنیا]] برقرار باشد، برای او برنامه دارد. [[احکام]] و برنامه‌های [[اسلامی]] از [[قوانین]] کلان [[اقتصادی]]، [[سیاسی]]، [[حقوقی]] و [[اخلاقی]] گرفته تا احکام جزئی، نشان می‌دهد که حکومت، لازمه اجرا و اقامه آنهاست و بدون آن زمینه اجرای بسیاری از احکام محدود شده و برخی نیز تعطیل خواهند شد؛ بنابراین برقراری حکومت شرط تحقق دین و جریان احکام و حدود آن است.
	## [[سیره]] و [[زندگی سیاسی]] [[پیشوایان دینی]]، ضرورت و [[لزوم]] برقراری حکومت اسلامی را [[تأیید]] می‌کند؛ چنانچه [[رسول گرامی اسلام]] {{صل}} بر [[تشکیل حکومت]] [[قیام]] فرمودند و [[ائمه معصومین]] {{عم}} نیز برای تشکیل حکومت، لحظه‌ای تردید نداشتند؛ البته برخی از آن بزرگواران، فرصت تشکیل حکومت پیدا کرده و برخی دیگر به علت فشار دستگاه‌های [[حکومتی]] [[جور]] و نیز [[ناآگاهی]] [[مردم]]، امکان [[اقامه حکومت اسلامی]] را پیدا نکردند و همچنین [[علما]] و فقهای بیدار اسلام در دوران غیبت [[امام]] [[معصوم]] {{ع}}، به مجرد فراهم شدن [[توانایی]] لازم و توجه [[مردم]]، نسبت به برقراری [[حکومت دینی]] [[اقدام]] نمودند. و چنانچه ممکن نبود، به هر [[میزان]] که [[قدرت]] داشتند؛ با تأثیرگذاری بر [[حکومت‌ها]] و [[اصلاح]] وضعیت آنان به سود [[مصالح مسلمین]] و زنده ماندن [[دین]] و اقامه [[احکام]] و [[حدود الهی]]، اقدام می‌کردند<ref>[[علی اصغر نصرتی\|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)\|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۱۵۵.</ref>.

	== وجوب تأسیس حکومت عدل ==		== وجوب تأسیس حکومت عدل ==