عالم ذر در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-08-27T07:13:50Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	این نام‌گذاری از آنجا است که روایات، بدن‌های بسیار کوچک و ابتدایی [[انسان‌ها]] را که از [[گِل]] [[زمین]] [[خلق]] شده‌اند، به «ذر» [[تشبیه]] کرده‌اند؛ چنان‌که در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} می‌خوانیم: {{متن حدیث\|... فَأَخَذَ طِيناً مِنْ أَدِيمِ الْأَرْضِ فَعَرَكَهُ عَرْكاً شَدِيداً فَإِذَا هُمْ كَالذَّرِّ يَدِبُّونَ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۶. ح۱.</ref>؛ «[[[خداوند]]] از سطح زمین، گلی را برگرفت و آن را سخت ورزید. به ناگاه مانند ذرات و یا مورچه‌های بسیار ریز در آمدند». در [[حدیثی]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} آمده است: «پس خداوند [[جبرئیل]] را فرستاد؛ پس، از سطح زمین مشتی خاک برگرفت و آن را با آب در آمیخت»<ref>بحار الانوار، ج۵۴، ص۹۴~~.</ref>.~~		این نام‌گذاری از آنجا است که روایات، بدن‌های بسیار کوچک و ابتدایی [[انسان‌ها]] را که از گِل [[زمین]] [[خلق]] شده‌اند، به «ذر» [[تشبیه]] کرده‌اند؛ چنان‌که در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} می‌خوانیم: {{متن حدیث\|... فَأَخَذَ طِيناً مِنْ أَدِيمِ الْأَرْضِ فَعَرَكَهُ عَرْكاً شَدِيداً فَإِذَا هُمْ كَالذَّرِّ يَدِبُّونَ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۶. ح۱.</ref>؛ «[[خداوند]] از سطح زمین، گلی را برگرفت و آن را سخت ورزید. به ناگاه مانند ذرات و یا مورچه‌های بسیار ریز در آمدند». در [[حدیثی]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} آمده است: «پس خداوند [[جبرئیل]] را فرستاد؛ پس، از سطح زمین مشتی خاک برگرفت و آن را با آب در آمیخت»<ref>بحار الانوار، ج۵۴، ص۹۴.</ref>.
	بنابراین خداوند قبل از وارد نمودن [[انسان]] به [[زندگی دنیا]]، او را در قالب بدنی ذره‌ای - که از خاک برگرفته - متجلی ساخته است؛ به گونه‌ای که همه [[حقیقت]] و [[هویت]] [[انسانی]] او در آن به نمایش درآمد و به آن اطلاق انسان می‌شد؛ چنان‌که اکنون به مجموعه [[روح]] و [[بدن انسان]] گفته می‌شود. [[روایات اسلامی]] این [[بدن]] بسیار کوچک را [[طینت]] نامیده و آن را از [[تغییر]] و تبدیل به دور دانسته‌اند. [[حدیث]] زیر از امام صادق{{ع}} در این زمینه، قابل توجه است:
	از امام صادق{{ع}} درباره مرده سؤال شد که آیا بدنش می‌پوسد و از بین می‌رود. فرمودند: آری؛ تا آنجا که نه گوشتی از او بر جا می‌ماند و نه استخوانی، مگر طینت او که آن از بین نمی‌رود، بلکه در [[قبر]] همچنان باقی می‌ماند تا اینکه یکبار دیگر [همان انسان] از آن [[آفریده]] شود؛ همچنان‌که بار اول از آن ذره خلق شد<ref>الکافی، ج۳، ص۲۵۱.</ref>.

	این مضمون - که انسان ابتدا در قالب بدن‌های ذره‌ای و برگرفته از خاک پدیدار شده است - در روایات اسلامی فراوان به چشم می‌خورد؛ تا آنجا که ~~[[پژوهشگران]]،~~ حدود دویست [[روایت]] را در این زمینه گرد آورده‌اند<ref>ر.ک: برنجکار، رضا، معرفت فطری خدا، ص۴۰؛ همو، مبانی خداشناسی در فلسفه یونان و ادیان الهی، ص۱۲۹ - ۱۲۲.</ref>. البته این [[روایات]] در باب‌های مختلف [[اعتقادی]] همچون [[توحید]]، [[نبوت]]، [[امامت]]، [[معاد]] و نیز در ابوابی از [[فقه]] و [[اخلاق]] مانند [[دعا]] و یا احادیثی در باب [[خلقت]] [[روح]] و نفس، به صورت پراکنده آمده است. [[آقابزرگ تهرانی]] می‌نویسد:		بنابراین خداوند قبل از وارد نمودن [[انسان]] به [[زندگی دنیا]]، او را در قالب بدنی ذره‌ای - که از خاک برگرفته - متجلی ساخته است؛ به گونه‌ای که همه [[حقیقت]] و [[هویت]] [[انسانی]] او در آن به نمایش درآمد و به آن اطلاق انسان می‌شد؛ چنان‌که اکنون به مجموعه [[روح]] و [[بدن انسان]] گفته می‌شود. [[روایات اسلامی]] این بدن بسیار کوچک را طینت نامیده و آن را از [[تغییر]] و تبدیل به دور دانسته‌اند. [[حدیث]] زیر از امام صادق{{ع}} در این زمینه، قابل توجه است: از امام صادق{{ع}} درباره مرده سؤال شد که آیا بدنش می‌پوسد و از بین می‌رود. فرمودند: آری؛ تا آنجا که نه گوشتی از او بر جا می‌ماند و نه استخوانی، مگر طینت او که آن از بین نمی‌رود، بلکه در [[قبر]] همچنان باقی می‌ماند تا اینکه یکبار دیگر [همان انسان] از آن [[آفریده]] شود؛ همچنان‌که بار اول از آن ذره خلق شد<ref>الکافی، ج۳، ص۲۵۱.</ref>.
	[[فقیه]] و [[مورخ]] بزرگ، [[علامه امینی]] صاحب [[کتاب الغدیر]]، رساله‌ای بالغ بر ۱۵۰ صفحه در [[تفسیر آیه]] [[میثاق]] نگاشته و در آن نوزده [[آیه]] و ۱۳۰ [[حدیث]] دال بر وجود «[[عالم ذر]]» را عنوان کرده است. جالب‌تر اینکه ایشان پس از بررسی [[اسناد]] این [[احادیث]]، [[چهل حدیث]] را - که [[راویان]] آنها همگی [[عادل]] و [[دوازده امامی]] هستند - صحیح دانسته است<ref>آقابزرگ تهرانی، الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۴، ص۳۲۳.</ref>.
	بدین ترتیب وجود «عالم ذر» از نظر [[روایات]] [[قطعی]] است و چون هر امر مهم و مسلم در حوزه [[معارف دینی]]، به حتم در [[قرآن کریم]] ریشه دارد، ضروری می‌نماید که نظری دقیق‌تر به جانب [[قرآن]] بیفکنیم.<ref>[[سید محسن میرباقری\|میرباقری، سید محسن]]، [[فطرت و معرفت فطری (مقاله)\|مقاله «فطرت و معرفت فطری»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۱۰۷.</ref>		این مضمون ـ که انسان ابتدا در قالب بدن‌های ذره‌ای و برگرفته از خاک پدیدار شده است ـ در روایات اسلامی فراوان به چشم می‌خورد؛ تا آنجا که پژوهشگران، حدود دویست [[روایت]] را در این زمینه گرد آورده‌اند<ref>ر.ک: برنجکار، رضا، معرفت فطری خدا، ص۴۰؛ همو، مبانی خداشناسی در فلسفه یونان و ادیان الهی، ص۱۲۹ - ۱۲۲.</ref>. البته این [[روایات]] در باب‌های مختلف [[اعتقادی]] همچون [[توحید]]، [[نبوت]]، [[امامت]]، [[معاد]] و نیز در ابوابی از [[فقه]] و [[اخلاق]] مانند [[دعا]] و یا احادیثی در باب [[خلقت]] [[روح]] و نفس، به صورت پراکنده آمده است. [[آقابزرگ تهرانی]] می‌نویسد: [[فقیه]] و مورخ بزرگ، [[علامه امینی]] صاحب [[کتاب الغدیر]]، رساله‌ای بالغ بر ۱۵۰ صفحه در [[تفسیر آیه]] [[میثاق]] نگاشته و در آن نوزده [[آیه]] و ۱۳۰ [[حدیث]] دال بر وجود «[[عالم ذر]]» را عنوان کرده است. جالب‌تر اینکه ایشان پس از بررسی [[اسناد]] این [[احادیث]]، چهل حدیث را ـ که راویان آنها همگی [[عادل]] و [[دوازده امامی]] هستند ـ صحیح دانسته است<ref>آقابزرگ تهرانی، الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۴، ص۳۲۳.</ref>.

			بدین ترتیب وجود «عالم ذر» از نظر [[روایات]] [[قطعی]] است و چون هر امر مهم و مسلم در حوزه [[معارف دینی]]، به حتم در [[قرآن کریم]] ریشه دارد، ضروری می‌نماید که نظری دقیق‌تر به جانب [[قرآن]] بیفکنیم<ref>[[سید محسن میرباقری\|میرباقری، سید محسن]]، [[فطرت و معرفت فطری (مقاله)\|مقاله «فطرت و معرفت فطری»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۱]]، ص ۱۰۷.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۷

2025-08-27T07:07:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۷
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:عالم ذر]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = عالم ذر | عنوان مدخل = عالم ذر | مداخل مرتبط = عالم ذر در قرآن - عالم ذر در حدیث - عالم ذر در کلام اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== این نام‌گذاری از آنجا است که روایات، بدن‌های بسیار کوچک و ابتدایی انسان‌ها را که...» ایجاد کرد

2023-05-28T06:23:39Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = عالم ذر | عنوان مدخل = عالم ذر | مداخل مرتبط = عالم ذر در قرآن - عالم ذر در حدیث - عالم ذر در کلام اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== این نام‌گذاری از آنجا است که روایات، بدن‌های بسیار کوچک و ابتدایی انسان‌ها را که...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = عالم ذر
| عنوان مدخل = عالم ذر
| مداخل مرتبط = [[عالم ذر در قرآن]] - [[عالم ذر در حدیث]] - [[عالم ذر در کلام اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
این نام‌گذاری از آنجا است که روایات، بدن‌های بسیار کوچک و ابتدایی [[انسان‌ها]] را که از [[گِل]] [[زمین]] [[خلق]] شده‌اند، به «ذر» [[تشبیه]] کرده‌اند؛ چنان‌که در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} می‌خوانیم: {{متن حدیث|... فَأَخَذَ طِيناً مِنْ أَدِيمِ الْأَرْضِ فَعَرَكَهُ عَرْكاً شَدِيداً فَإِذَا هُمْ كَالذَّرِّ يَدِبُّونَ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۶. ح۱.</ref>؛ «[[[خداوند]]] از سطح زمین، گلی را برگرفت و آن را سخت ورزید. به ناگاه مانند ذرات و یا مورچه‌های بسیار ریز در آمدند». در [[حدیثی]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} آمده است: «پس خداوند [[جبرئیل]] را فرستاد؛ پس، از سطح زمین مشتی خاک برگرفت و آن را با آب در آمیخت»<ref>بحار الانوار، ج۵۴، ص۹۴.</ref>.
بنابراین خداوند قبل از وارد نمودن [[انسان]] به [[زندگی دنیا]]، او را در قالب بدنی ذره‌ای - که از خاک برگرفته - متجلی ساخته است؛ به گونه‌ای که همه [[حقیقت]] و [[هویت]] [[انسانی]] او در آن به نمایش درآمد و به آن اطلاق انسان می‌شد؛ چنان‌که اکنون به مجموعه [[روح]] و [[بدن انسان]] گفته می‌شود. [[روایات اسلامی]] این [[بدن]] بسیار کوچک را [[طینت]] نامیده و آن را از [[تغییر]] و تبدیل به دور دانسته‌اند. [[حدیث]] زیر از امام صادق{{ع}} در این زمینه، قابل توجه است:
از امام صادق{{ع}} درباره مرده سؤال شد که آیا بدنش می‌پوسد و از بین می‌رود. فرمودند: آری؛ تا آنجا که نه گوشتی از او بر جا می‌ماند و نه استخوانی، مگر طینت او که آن از بین نمی‌رود، بلکه در [[قبر]] همچنان باقی می‌ماند تا اینکه یکبار دیگر [همان انسان] از آن [[آفریده]] شود؛ همچنان‌که بار اول از آن ذره خلق شد<ref>الکافی، ج۳، ص۲۵۱.</ref>.

این مضمون - که انسان ابتدا در قالب بدن‌های ذره‌ای و برگرفته از خاک پدیدار شده است - در روایات اسلامی فراوان به چشم می‌خورد؛ تا آنجا که [[پژوهشگران]]، حدود دویست [[روایت]] را در این زمینه گرد آورده‌اند<ref>ر.ک: برنجکار، رضا، معرفت فطری خدا، ص۴۰؛ همو، مبانی خداشناسی در فلسفه یونان و ادیان الهی، ص۱۲۹ - ۱۲۲.</ref>. البته این [[روایات]] در باب‌های مختلف [[اعتقادی]] همچون [[توحید]]، [[نبوت]]، [[امامت]]، [[معاد]] و نیز در ابوابی از [[فقه]] و [[اخلاق]] مانند [[دعا]] و یا احادیثی در باب [[خلقت]] [[روح]] و نفس، به صورت پراکنده آمده است. [[آقابزرگ تهرانی]] می‌نویسد:
[[فقیه]] و [[مورخ]] بزرگ، [[علامه امینی]] صاحب [[کتاب الغدیر]]، رساله‌ای بالغ بر ۱۵۰ صفحه در [[تفسیر آیه]] [[میثاق]] نگاشته و در آن نوزده [[آیه]] و ۱۳۰ [[حدیث]] دال بر وجود «[[عالم ذر]]» را عنوان کرده است. جالب‌تر اینکه ایشان پس از بررسی [[اسناد]] این [[احادیث]]، [[چهل حدیث]] را - که [[راویان]] آنها همگی [[عادل]] و [[دوازده امامی]] هستند - صحیح دانسته است<ref>آقابزرگ تهرانی، الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۴، ص۳۲۳.</ref>.
بدین ترتیب وجود «عالم ذر» از نظر [[روایات]] [[قطعی]] است و چون هر امر مهم و مسلم در حوزه [[معارف دینی]]، به حتم در [[قرآن کریم]] ریشه دارد، ضروری می‌نماید که نظری دقیق‌تر به جانب [[قرآن]] بیفکنیم.<ref>[[سید محسن میرباقری|میرباقری، سید محسن]]، [[فطرت و معرفت فطری (مقاله)|مقاله «فطرت و معرفت فطری»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۱۰۷.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:136899.jpg|22px]] [[سید محسن میرباقری|میرباقری، سید محسن]]، [[فطرت و معرفت فطری (مقاله)|مقاله «فطرت و معرفت فطری»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}