عباسیان در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۱

2025-11-02T07:41:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۸:		خط ۸:
	عبّاس، عموی پیامبر {{صل}}، [[فرزندان]] زیادی داشت که در میان فرزندان ایشان، [[عبدالله]] و عبیدالله، وارد مسائل [[سیاسی]] شدند. [[عبدالله بن عباس]] بعد از [[امامت امام علی]] {{ع}} از جانب [[امام]] {{ع}} والی بصره شد اما بعد از [[شهادت امام علی]] {{ع}} و [[بیعت]] [[امام حسن]] {{ع}} با [[معاویه]] به [[مدینه]] آمد. عبدالله ۷ پسر داشت که کوچکترین آنها [[علی]] بود. [[علی بن عبدالله بن عباس]]، در حمیمه ادعای خلافت نمود و ادعا کرد که بعد از او خلافت به [[فرزندان]] و نوه‌های او می‌رسد و این [[افکار]] و ادعا را در خاطر فرزندان خویش بارور نمود. او پسرش [[محمّد]] را [[جانشین]] خویش اعلام نمود. [[محمّد بن علی بن عبدالله بن عبّاس]] ۱۰ پسر داشت که در میان فرزندانش [[ابراهیم]]، [[ابوالعبّاس سفاح]] و [[منصور عباسی\|منصور]] در کار [[سیاست]] وارد شدند.		عبّاس، عموی پیامبر {{صل}}، [[فرزندان]] زیادی داشت که در میان فرزندان ایشان، [[عبدالله]] و عبیدالله، وارد مسائل [[سیاسی]] شدند. [[عبدالله بن عباس]] بعد از [[امامت امام علی]] {{ع}} از جانب [[امام]] {{ع}} والی بصره شد اما بعد از [[شهادت امام علی]] {{ع}} و [[بیعت]] [[امام حسن]] {{ع}} با [[معاویه]] به [[مدینه]] آمد. عبدالله ۷ پسر داشت که کوچکترین آنها [[علی]] بود. [[علی بن عبدالله بن عباس]]، در حمیمه ادعای خلافت نمود و ادعا کرد که بعد از او خلافت به [[فرزندان]] و نوه‌های او می‌رسد و این [[افکار]] و ادعا را در خاطر فرزندان خویش بارور نمود. او پسرش [[محمّد]] را [[جانشین]] خویش اعلام نمود. [[محمّد بن علی بن عبدالله بن عبّاس]] ۱۰ پسر داشت که در میان فرزندانش [[ابراهیم]]، [[ابوالعبّاس سفاح]] و [[منصور عباسی\|منصور]] در کار [[سیاست]] وارد شدند.

	به منصب [[خلافت]] رسیدن [[ابوالعباس سفاح]]، آغاز مرحله [[سیاسی]] جدیدی از مراحل [[تاریخ]] [[اسلامی]] به حساب می‌آید که در آن عباسیان به [[حکومت]] رسیدند و إعمال [[سیاست]] کردند. از ویژگی‌های [[خلفای عباسی]] که در همه آن‌ها مشترک است، [[دشمنی]] با [[خاندان رسالت]]، ایجاد نفرت نسبت به [[علویین]]، تبعید، زندانی کردن، کشتن و فشار بر آنان، مشغول بودن و پرداختن به [[لهو و لعب]] و عدم کوچک‌ترین توجّه به [[شؤون]] [[زندگی]] [[مردم]] است.		به منصب [[خلافت]] رسیدن [[ابوالعباس سفاح]]، آغاز مرحله [[سیاسی]] جدیدی از مراحل [[تاریخ]] [[اسلامی]] به حساب می‌آید که در آن عباسیان به [[حکومت]] رسیدند و إعمال [[سیاست]] کردند. از ویژگی‌های [[خلفای عباسی]] که در همه آن‌ها مشترک است، [[دشمنی]] با [[خاندان رسالت]]، ایجاد نفرت نسبت به [[علویین]]، تبعید، زندانی کردن، کشتن و فشار بر آنان، مشغول بودن و پرداختن به [[لهو و لعب]] و عدم کوچک‌ترین توجّه به شؤون [[زندگی]] [[مردم]] است.

	== [[دعوت عباسیان]] ==		== [[دعوت عباسیان]] ==

Bahmani: /* سیاسی‌کاری و بی‌تقوایی عباسیان */

2025-03-18T09:22:01Z

سیاسی‌کاری و بی‌تقوایی عباسیان

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2025-03-18T08:37:34Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۷
خط ۲۵۷:		خط ۲۵۷:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100851.jpg\|22px]] [[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|'''دولت عباسیان''']]		# [[پرونده:1100851.jpg\|22px]] [[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|'''دولت عباسیان''']]
			# [[پرونده:IM010713.jpg\|22px]] [[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام صادق (کتاب)\|'''مظلومیت امام صادق''']]
	# [[پرونده:IM010703.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|'''محمدنامه''']]		# [[پرونده:IM010703.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|'''محمدنامه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* تقسیم تاریخ حکومت عباسی */

2025-03-18T08:37:13Z

تقسیم تاریخ حکومت عباسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۷
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	ابوسلمه در برابر کارهایی که بدون اطلاع او انجام شد، چاره‌ای جز پذیرش [[واقعیت]] و توجیه موضع خود نداشت: «من بدون دخالت در چیزی، [[کارها]] را درست می‌کنم»<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۸۳؛ تاریخ طبری، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. آشکار است که پیش از [[انتخاب]] [[سفاح]] با ابومسلم [[مشورت]] شد و او موافق بود؛ زیرا فرستاده [[سیاسی]] او، ابوجَهم، فعالیت بسیاری در [[گزینش]] [[ابوالعباس]] داشت<ref>تاریخ طبری، ص۴۲۹ - ۴۳۱.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۲۲.</ref>		ابوسلمه در برابر کارهایی که بدون اطلاع او انجام شد، چاره‌ای جز پذیرش [[واقعیت]] و توجیه موضع خود نداشت: «من بدون دخالت در چیزی، [[کارها]] را درست می‌کنم»<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۸۳؛ تاریخ طبری، ج۷، ص۴۲۰.</ref>. آشکار است که پیش از [[انتخاب]] [[سفاح]] با ابومسلم [[مشورت]] شد و او موافق بود؛ زیرا فرستاده [[سیاسی]] او، ابوجَهم، فعالیت بسیاری در [[گزینش]] [[ابوالعباس]] داشت<ref>تاریخ طبری، ص۴۲۹ - ۴۳۱.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۲۲.</ref>

			== سیاسی‌کاری و بی‌تقوایی [[عباسیان]] ==
			از عصر [[خلافت]] ابراهیم بن ولید که [[خلافت امویان]] به ضعف‌گرایید و [[قدرت]] و هیبت خلافت در [[دل‌ها]] [[شکست]]، گروهی به عنوان [[مبارزه]] با [[بنی‌امیه]] سر برآوردند و از هر سوژه‌ای برای مطرح کردن خود به نام [[نهضت]] و [[انقلاب]] استفاده کردند. قلب‌های آماده و اقبالی را که [[افکار عمومی]] [[مردم]] نشان می‌دادند به نام نهضت ضد [[اموی]] با اهرم‌های [[دفاع]] از [[شهدا]] و مظلومینی که از دست امویان آسیب دیده‌اند، عباسیان آن امواج را سمت و سو می‌دادند و خود را در رأس نهضت ضد [[ظلم]] امویان جا می‌زدند.

			بعد از خلافت کم‌عمرِ ابراهیم بن ولید که با هرج و مرج همراه بود، [[مروان حمار]] به خلافت نشست و در عصر او باز هم [[ضعف]] امویان فزونی یافت و در مقابل، گروه‌های [[مبارز]] از این ضعف امویان روزبه‌روز قوت می‌گرفتند و [[سازماندهی]] و تشکیلاتی‌تر می‌شدند. عبدالله [[سفاح]] که در رأس [[تشکیلات]] [[عباسیون]] بود به طرف نهر اردن رفت و در نیمه [[ذیقعده]] سال ۱۳۲ هجری به نهر اردن رسید و جمعی از بنی‌امیه را که بیش از ۸۰ نفر بودند کشت و دستور داد فرشی بر روی [[اجساد]] آنها پهن کنند و بر روی آن سفره انداختند و نشست و غذا خورد، درحالی‌که بنی‌امیه در زیر پای ایشان ناله و [[اضطراب]] می‌کردند و [[جان]] می‌دادند، عبدالله گفت: این [[روز]] مقابل آن روز که حسین{{ع}} را کشتید، گرچه مقابل آن نخواهد رسید<ref>تتمة المنتهی، ص۱۳۵.</ref>.

			[[عباسیان]] از آغاز [[دعوت]] خود [[قساوت]] را با قساوت جواب دادند و این خاصیت بی‌تقوایی است، نام [[سیدالشهداء]] را سوژه‌ای برای [[پیروزی]] خود قرار دادند. پس از آن [[صالح بن علی]] با ابوعون عبدالملک بن یزید و عامر بن اسمعیل به دفع [[مروان]] حرکت کردند تا وارد بوصیر شدند و او را محاصره کردند، مروان چون هیاهوی [[لشکر]] را شنید بیرون دوید و لشکر [[بنی‌عباس]] دور او را محاصره و دستگیرش کردند و او را کشتند. عامر بن اسمعیل سر او را برید بعد زبانش را برید و جلوی گربه‌ای که حاضر بود انداخت و زبان مروان را خورد، پس از آن عامر دختر مروان را برای عیش به مجلس خود طلبید و او با [[زیرکی]] و عاقلی بر عامر وارد شد و او را خطاب کرد: ای عامر از این [[روزگار]] بی‌وفا اینقدر [[موعظه]] بس است که بر فرش مروان بنشینی و طعام مخصوص او را بخوری و با چراغ او استفاده کنی از [[خواب غفلت]] [[بیدار]] شو و [[دل]] بر این روزگار بی‌وفا مبند، آن روزگاری که با مروان آنچنان کرد ممکن است با تو و [[سفاح]] هم بکند! عامر [[حیا]] کرد و دختر را پس فرستاد.

			و این نقطه [[ضعف]] اساسی که عباسیان در راستای بی‌تقوایی نشان دادند این بود که به نام [[دین]] و [[خونخواهی]] از [[شهدا]] و [[صالحان]] [[قیام]] کردند، ولی وقتی به [[ناموس]] [[دشمن]] رسیدند از [[سوءاستفاده]] ابایی نداشتند و دختر مروان را برای [[خوشگذرانی]] به مجلس خود طلبیدند<ref>تتمة المنتهی، ص۱۳۶.</ref>.

			یکی از شاخص‌ترین شاکله [[امامت]] [[نار]] این است که وقتی به [[قدرت]] برسد رقبای خود را تصفیه می‌کند، حذف رقبا حتی آنهایی که سال‌ها در میدان [[مبارزه]] از خود مایه گذاشته‌اند امری است عادی و عباسیان از این قاعده مستثی نبودند. بعد از [[مرگ]] محمد بن علی وقتی فرزندش [[ابراهیم امام]] به [[فکر]] گسترش [[نهضت]] افتاد، مبلغانی را به مناطق مختلف اعزام کرد و آنها جاده صاف‌کن [[قدرت]] [[عباسی]] بودند و در رأس آنها دو چهره شاخص به چشم می‌خورد، ۱. [[ابومسلم خراسانی]] ۲. [[ابوسلمه خلال]]، بعد از اینکه [[عباسیان]] قدرت را به دست آوردند و [[ابوالعباس سفاح]] بنیانگذار [[خلافت عباسیان]] شد، [[زمان]] تصفیه خونین فرا رسید.

			[[سفاح]] درباره [[قتل]] [[ابوسلمه]] اندیشه‌ای کرد و خواست که این کار خطیر را به دست ابومسلم انجام دهد و به عبارت دیگر آن دو را به [[جان]] هم بیاندازد که هر کدام کشته شود به [[سود]] سفاح است؛ لذا نامه‌ای محرمانه به ابومسلم نوشت و در آن از دو رنگی ابوسلمه اظهار نارضایتی کرد و نامه را به وسیله برادرش منصور به ابومسلم فرستاد و در این باره هم به منصور سپرد که از نزدیک مراقب وضع حال [[ابو مسلم]] باشد و ببیند نفوذ و قدرت او تا چه حدی است و [[اخلاص]] و وفاداریش به [[دستگاه خلافت]] به چه میزانی است.

			چون نامه سفاح به ابومسلم رسید او فوراً مقصود [[خلیفه]] را دانست و قتل ابوسلمه را هم که تقریباً رقیب خود می‌دید به عهده گرفت و شخصی را به نام مرار بن انس مأموریت سرّی داد که به [[کوفه]] رود و [[وزیر]] [[آل محمد]] را به قتل رساند، مرار با چند نفر همراهان خود به کوفه آمده و در کمین ابوسلمه نشست، یک شب که ابوسلمه از خدمت سفاح به [[منزل]] خود مراجعت می‌کرد مرار و همراهانش به صورت [[خوارج]] در [[تاریکی]] شب به ابوسلمه حمله برده و او را کشتند و فردای آن [[روز]] چنین شایع کردند که ابوسلمه را خوارج کشته‌اند و خود سفاح هم ظاهراً در [[مرگ]] او اظهار [[جزع]] و [[تأسف]] می‌نمود، بدین ترتیب قتل ابوسلمه هم به دست ابومسلم انجام گرفت ولی او [[غافل]] از این بود که جریان چنین حادثه‌ای برای او هم پیش خواهد آمد<ref>کمپانی، امام صادق{{ع}}، ص۸۳.</ref>.

			البته در اوایل [[نهضت]]، ابومسلم خراسانی در [[مقام]] [[تشویق]] سفاح به قتل ابوسلمه برآمد و به او نامه نوشت {{عربی\|قد احل الله لک دمه...}} خونش را [[خداوند]] بر تو [[حلال]] کرده، ولی [[سفاح]] قبول نکرد و منصور و [[داوود بن علی]] هم به سفاح فشار آوردند تا [[ابوسلمه]] را به [[قتل]] رساند ابتدا نپذیرفت ولی سرانجام قبول کرد و [[ترور]] او را به ابومسلم واگذار کرد که او انگیزه داشت<ref>مروج الذهب، ج۳، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۳، ص۸۹.</ref>.

			در سفری که منصور به [[خراسان]] داشت، از ابومسلم سستی‌ها و بی‌حرمتی‌هایی مشاهده کرد و کینه‌ای عمیق در [[دل]] منصور ایجاد شد و وقتی نزد برادرش سفاح برگشت به او گفت: {{عربی\|محل قرار دادن عربی}} «لست [[خلیفه]] و لا امرک بشیئی ان ترکت ابا مسلم و لم تقتله»<ref>یعقوبی، ج۲، ص۳۵۱؛ تاریخ طبری، ج۶، ص۱۰۴.</ref>.

			اگر ابومسلم را به حال خود رها کنی و به قتل نرسانی خلیفه نیستی و قدرتی نداری، منصور در قتل ابومسلم که نفر اول مبلغین [[دعوت]] [[عباسیان]] بود خیلی [[اصرار]] داشت، ولی سفاح به دنبال فرصتی بود تا این ترورها چهره [[انقلاب]] [[عباسیون]] را مخدوش نکند، به دنبال راه‌حل منطقی جهت حذف ابومسلم بود. گرچه در [[حکومت]] سه ساله [[ابوالعباس سفاح]] این امر اتفاق نیفتاد ولی منصور در آغاز خلافتش ابومسلم را از صحنه [[قدرت]] حذف کرد و با [[نیرنگ]] او را کشت.

			البته در [[تاریخ]] معاصر اینگونه حذف رقبا را شاهدیم، در حکومت صدام در طول هشت سال [[جنگ]] تحمیلی کم نبودند افرادی که برای دیکتاتور [[بغداد]] بسیار [[وفادار]] و جان‌نثار بودند ولی همین که او [[احساس]] کرد آنها در [[آینده]] می‌توانند رقیب باشند نقشه ترور آنها را به اجرا درآورد، افرادی مثل عدنان خیرالله [[وزیر]] [[دفاع]] یا ماهر عبدالرشید فرمانده سپاه سوم [[عراق]] و... چهره‌های [[فداکار]] و خدوم او بودند ولی به دست صدام کشته شدند.

			به هر حال حذف رقبایی مثل ابومسلم و ابوسلمه از بارزترین مصادیق بی‌تقوایی و سیاسی‌کاری است که عباسیان به آن آلوده بودند. مناسب است به اقتضای بحث از حدف [[علویون]] توسط [[عباسیون]] هم بحثی به میان آید، علویون به دو دسته تقسیم می‌شدند، بنی‌الحسن و بنی‌الحسین و در جریان [[مبارزه]] با [[امویان]] به هم نزدیک بودند. وقتی حرکت عباسیون آغاز شد عباسیون با علویون بنی‌الحسن [[ائتلاف]] کردند و [[راضی]] شدند که [[خلیفه]] پس از [[پیروزی]] [[نهضت]] از علویون باشد، ابتدا به [[عبدالله بن حسن]] پیشنهاد گردید که او به علت [[پیری]] نپذیرفت، ولی او پسرش محمد را طرح کرد و [[محمد بن عبدالله]] معروف به [[نفس زکیه]] [[انتخاب]] گردید، [[عباسیان]] در جلسه‌ای که [[سفاح]] و منصور و [[محمد بن علی]] و [[ابراهیم بن محمد]] حضور داشتند با نفس زکیه [[بیعت]] کردند و به [[امام صادق]]{{ع}} هم گفته شد که شما هم بیعت کنید که حضرت نپذیرفت.

			وقتی عبدالله بن حسن به امام صادق{{ع}} اصرار کرد که با پسرش نفس زکیه بیعت کند، حضرت با بینش عمیق [[سیاسی]] و تحلیل [[درستی]] که از [[جریانات سیاسی]] داشت، فرمود: فرزندت محمد خلیفه نخواهد شد! بلکه آن [[عبا]] زرد «یعنی منصور» به [[خلافت]] می‌رسد و همین جریان هم اتفاق افتاد. [[امام]] می‌دید که عباسیان در اینجا [[معامله]] می‌کنند و قصد [[مکر]] و [[فریب]] دارند و عباسیان چون امام صادق{{ع}} را [[اهل]] معامله نمی‌دیدند و از عظمت شأن او [[شناخت]] داشتند دنبال بنی‌الحسن رفتند و بدترین شکنجه‌های فوق تصور را منصور با بنی‌الحسن انجام داد و آنها را به [[شهادت]] رساند.

			[[ابراهیم امام]] به [[ابوسلمه خلال]] دعوتگر عباسیان در [[کوفه]] نوشت که ابومسلم را به [[خراسان]] فرستاده و به [[مردم]] آنجا سفارش نمود از وی [[اطاعت]] کنند و نیز نامه‌ای به ابومسلم نوشت بدین مضمون: تو از ما [[اهل‌بیتی]] سفارش مرا به خاطر بسپار این [[طوایف]] [[یمنی]] را بنگر و با آنها باش و میانشان سکونت گیر که [[خدا]] کار ما را جز به تأییدشان راست نیاورد، به [[طایفه]] [[ربیعه]] بدگمان باش، [[مضریان]] [[دشمنان]] هم خانه‌اند به هر یک از ایشان مشکوک شدی خونش را بریز و اگر توانستی [[عرب]] زبان در [[خراسان]] نگذاری چنین کن! «این جمله نشان می‌دهد [[عباسیون]] چقدر سیاسی‌کار و [[قدرت‌طلب]] بودند و از مبانی [[عقیدتی]] فاصله داشتند» و هر [[کودکی]] که قدش به ۵ وجب رسید و درباره او [[شک]] داشتی خونش را بریز و با این پیرمرد یعنی «[[سلیمان بن کثیر]]» [[اختلاف]] مکن و از [[اطاعت]] او سر مپیچ و چون مشکلی پیش آید رأی او را چون رأی من شمار.

			این سند [[تاریخی]] نشان می‌دهد هستۀ اولیه [[مجاهدت‌ها]] و حرکت‌های چریکی [[عباسیان]] که منجر به قبضه کردن [[خلافت اسلامی]] شد بر اساس [[خدامحوری]] و [[تقوا]] نبود و آنچه را که در شعارشان بنام «[[الرضا من آل محمد]]» مطرح کرده‌اند جز برای [[اغفال]] [[مردم]] و [[عوام‌فریبی]] نمی‌باشد، نشان می‌دهد عباسیان حزبی [[سیاسی]] بودند که با سیاست‌بازی و [[نیرنگ]] خود را برای قبضه کردن [[خلافت]] آماده کرده بودند و در این شرایط کار برای [[حضرت صادق]]{{ع}} که به تشکیل خلافت [[فکر]] می‌کند ولی با ضوابط [[اعتقادی]] سالم، بسیار مشکل می‌شود. حضرت صادق{{ع}} [[اهل]] سیاست‌بازی و نیرنگ نیست، به خلاف [[ابراهیم امام]] که به [[قتل]] و تصفیه خونین [[معتقد]] است، [[امام]] به [[هدایت مردم]] و رویارویی با [[نظام]] [[فاسد]] [[امویان]] آنگونه که [[پیامبر اکرم]] و [[امیرالمؤمنین]] عمل کردند می‌اندیشد و لذا در [[بحران]] تصمیم‌گیری و چالش‌های موجود در روی کار آمدن عباسیان امام سفارش ویژه‌ای به [[اصحاب]] دارد.

			در [[امالی شیخ طوسی]] آمده: ابا [[بصیر]] گفت: حضرت صادق{{ع}} می‌فرمود: از [[خدا]] بپرهیزید و [[مطیع]] [[پیشوایان]] و [[ائمه]] خود باشید هرچه آنها گفتند بگویید و از هرچه [[سکوت]] کردند سکوت کنید، شما در عصر [[حکومت]] و [[اقتدار]] اشخاصی «عباسیان» هستید که [[خداوند]] درباره آنها چنین فرموده: {{متن قرآن\|وَإِنْ كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبَالُ}}<ref>«و نه آنست نیرنگشان که بدان کوه‌ها از میان برود» سوره ابراهیم، آیه ۴۶.</ref> منظورش [[سلطنت]] [[بنی‌عباس]] بود<ref>بحار الأنوار، ج۴۷، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام صادق (کتاب)\|مظلومیت امام صادق]]، ص ۷۲.</ref>

	== تقسیم [[تاریخ]] [[حکومت عباسی]] ==		== تقسیم [[تاریخ]] [[حکومت عباسی]] ==

Jaafari در ‏۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۴

2024-12-08T08:14:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۴
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = عباسیان		\| موضوع مرتبط = عباسیان
	\| عنوان مدخل = عباسیان		\| عنوان مدخل = عباسیان
	\| مداخل مرتبط = [[عباسیان در تاریخ اسلامی]] - [[عباسیان در معارف مهدویت]] - [[عباسیان در معارف و سیره رضوی]]		\| مداخل مرتبط = [[عباسیان در تاریخ اسلامی]] - [[عباسیان در معارف مهدویت]] - [[عباسیان در معارف و سیره امام صادق]] - [[عباسیان در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* منابع */

2024-10-30T05:06:20Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۲۲۴:		خط ۲۲۴:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100851.jpg\|22px]] [[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|'''دولت عباسیان''']]		# [[پرونده:1100851.jpg\|22px]] [[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|'''دولت عباسیان''']]
			# [[پرونده:IM010703.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|'''محمدنامه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* سرنگونی عباسیان */

2024-10-30T05:05:55Z

سرنگونی عباسیان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۵
خط ۱۷۳:		خط ۱۷۳:

	به علت تلاش‌های او وسعت سرزمین‌های رومی به سمت [[شرق]] گسترش یافت؛ روم جایگاه و احترامی در [[آسیای صغیر]] به دست آورد و زمینه برای [[هجوم]] گسترده امپراتور، نقفور فوکاس و [[یوحنا]] زمسکیس در [[آینده]] فراهم شد. هنگامی که [[دشمنی]] میان حمدانی‌ها و اخشیدی‌ها از بین رفت، دست سیف‌الدوله در مقابله با رومی‌ها باز شد و با توجه کامل، به جنگ با آنان پرداخت.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۲۶۰.</ref>		به علت تلاش‌های او وسعت سرزمین‌های رومی به سمت [[شرق]] گسترش یافت؛ روم جایگاه و احترامی در [[آسیای صغیر]] به دست آورد و زمینه برای [[هجوم]] گسترده امپراتور، نقفور فوکاس و [[یوحنا]] زمسکیس در [[آینده]] فراهم شد. هنگامی که [[دشمنی]] میان حمدانی‌ها و اخشیدی‌ها از بین رفت، دست سیف‌الدوله در مقابله با رومی‌ها باز شد و با توجه کامل، به جنگ با آنان پرداخت.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۲۶۰.</ref>

			== عباسیان در مدینه ==
			عباسیان در [[شهر کوفه]] [[قدرت]] را به دست گرفتند و در دوره منصور، [[بغداد]] را ساختند و [[خلافت]] را به آنجا انتقال دادند. نخستین [[امیر]] آنان در [[مدینه]]، از خاندان عباسی یحیی بن جعفر بن تمام بن عباس بود که از سوی [[سفاح]] [[منصوب]] شد. پس از وی، [[داوود بن علی بن عبدالله]] سپس [[موسی بن داوود بن علی]] به همین ترتیب این [[شهر]] مهم، همانند سایر شهرهای بزرگ در [[اختیار]] عباس زادگان بود. گرچه به ندرت افراد غیر عباسی برای مدتی کوتاه به امارت این شهر می‌رسیدند.

			[[شهر مدینه]] در سال ۱۴۵ با یک [[شورش]] [[علوی]] بسیار پر [[نفوذ]] مواجه شد. محمد بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علی{{ع}} با [[لقب]] «[[نفس زکیه]]» و به عنوان [[مهدی]] در این شهر، سر به شورش برداشت و آن را [[تصرف]] کرد. وی اندکی بیش از دو ماه و نیم بر شهر مسلط بود تا آنکه [[سپاه]] عباسی از راه رسید و [[فرماندهی سپاه]] را [[عیسی ابن موسی عباسی]] عهده‌دار بود. این سپاه توانست شورش را به شدت [[سرکوب]] کند. [[قبر]] نفس زکیه تا قرن‌ها مشخص بود و در دوره وهابی‌ها آثار آنکه در ابتدای [[شارع]] سلطانه بود، از میان رفت. به رغم این [[شهرت]]، بر اساس آن چه در [[تاریخ]] [[طبری]] و پس از آن در مآخذ دیگری مانند تاریخ ابن العماد [[حنبلی]] آمده، قبر نفس زکیه در [[بقیع]] بوده است.

			پس از آن [[حکومت]] این شهر به [[جعفر بن سلیمان عباسی]] رسید که تا سال ۱۴۹ دوام داشت. شگفت آنکه پس از وی حسن بن زید بن حسن بن علی{{ع}} از طرف منصور بر این شهر [[حکمران]] شد. وی از معدود علویانی است که جانبدار عباسیان بود و سال‌ها بر مدینه و نقاط دیگر از سوی عباسیان حکومت کرد. این شهر، گاه در اختیار برخی از [[نوادگان]] [[خلیفه دوم]] نیز قرار می‌گرفت.

			در سال ۱۶۹ حسین بن علی بن حسن بن حسن بن علی{{ع}} در این [[شهر]] [[قیام]] کرد و پس از آن به [[مکه]] رفت که در منطقه فخ به [[شهادت]] رسید. آن‌گاه باز، شماری از [[امیران]] عباسی و نیز دو تن از [[خاندان]] [[زبیری]] و برخی از خاندان دیگر [[قریشی]] بر این شهر [[فرمانروایی]] کردند.

			در هنگام [[جنگ]] [[امین]] و [[مأمون]]، [[مردم مدینه]] جانب مأمون را گرفته و با جعفر ابن حسن بن حسن بن علی به عنوان [[امیر]] شهر [[بیعت]] کردند. از دیگر علویانی که سال‌های کوتاهی بر این شهر [[حکومت]] کردند، می‌توان به محمد بن سلیمان بن داوود ابن حسن و [[محمد بن جعفر الصادق]] و عبیدالله بن حسن ـ از [[فرزندان]] [[عباس بن علی]]{{ع}} ـ اشاره کرد که در دوره [[خلافت مأمون]] مدت بسیار کوتاهی بر این شهر فرمانروایی کردند.

			در تمام این مدت، [[علویان]] به عنوان بخشی از ساکنان این شهر که شمارشان رو به فزونی بود، [[نفوذ]] زیادی داشتند. اکنون و به تدریج آنان به دو خاندان [[حسنی]] و [[حسینی]] تقسیم می‌شدند.

			از دوران [[واثق]] عباسی به بعد، به تدریج با [[قدرت]] یافتن امیران ترک، [[شهر مدینه]] به آرامی از دست عباسیان در آمد و توسط امیران ترک اداره می‌شد. بغای کبیر در سال ۲۳۰ و اندکی بعد، [[صالح]] عباسی [[ترکی]] اداره این شهر را عهده‌دار بودند. در عین [[حال]]، هنوز به صورت سنتی، شهر به قریشی‌ها و ترجیحاً به عباسیان واگذار می‌شد. در سال ۲۵۱ و ۲۵۲ یکی از علویان در مکه و سپس [[مدینه]] شورید که [[کارهای زشت]] او اسباب [[شرمندگی]] علویان شد. وی در سال ۲۵۲ در اثر [[ابتلا]] به [[طاعون]] درگذشت. در سال ۲۵۵ دو [[علوی]] دیگر در این شهر قیام کردند که به سرعت توسط عوامل عباسی کشته شدند. [[قاتل]] آنها ابوالساج دیوداد بن دیودست بود که بعدها از [[نسل]] او سلسله‌ای در [[آذربایجان]] پدید آمد. از دیگر علویان ناراضی، یکی هم [[محمد بن حسن حسنی]] بود که در سال ۲۷۱ بر مدینه چیره شد و منابع، از لاابالی‌گری او سخن گفته‌اند.

			این [[شورش‌ها]] و [[قیام‌ها]] فراوان رخ داد. برخی به آرامی و برخی با [[قتل]] و [[زندانی]] شدن [[رهبر]] [[علوی]] خاتمه می‌یافت. روشن بود که [[علویان]] دست بردار نبودند؛ از جمله حسن از [[نوادگان]] [[امام]] [[موسی کاظم]]{{ع}} در سال ۲۷۱ مدتی بر [[شهر مدینه]] [[غلبه]] کرد. این سال، سال شورش‌های متوالی علویان در [[مدینه]] و [[تسلط]] آنها بر [[شهر]] بود. به طوری که نام بیش از پنج نفر آنها در کتاب «[[مقاتل]] الطالبین» [[ابوالفرج اصفهانی]] آمده است. شگفت آنکه ابی الساج برخی از علویان را به [[نیابت]] از خود بر امارت شهر مدینه گمارد.

			گفتنی است که [[فرزندان امام مجتبی]]{{ع}} که [[سادات حسنی]] بودند و به [[طور]] عمده از [[نسل]] [[حسن مثنی]]، [[موقوفات]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} را در مدینه و اطراف آن در [[اختیار]] داشتند. بخشی از این موقوفات در [[ینبع]] و نواحی خارج از مدینه بود. در [[حال]] حاضر، مقبره‌ای در حدود هفتاد کیلومتری [[مدینه منوره]] پیش از بندر ینبع وجود دارد که شمار زیادی [[قبور]] سادات حسنی با سنگ [[قبر]] - به احتمال از [[قرن سوم هجری]] - در آنجا دیده می‌شود.

			در روستای دیگری که المزار نامیده می‌شود و حدود یکصد کیلومتر از مدینه فاصله دارد، قبر سه نفر از [[سادات]] هست که پدر و فرزند و نوه هستند و گویا با یکدیگر [[شهید]] شده‌اند. در آنجا نیز سنگ سفیدی بالای سر آنها قرار دارد که از آنان به عنوان شهید یاد کرده است. کلمات حک شده در سنگ‌ها، بی‌نقطه هستند و احتمال می‌رود که متعلق به [[قرن سوم]] باشند. در کنار آنجا نیز مسجدی هست که [[مردم]] در آنجا رفت و آمد دارند<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، مشعر، ص۱۹۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص۶۵۵.</ref>

			== عباسیان در [[مکه]] ==
			پس از [[سقوط امویان]]، [[بنی‌هاشم]] که طی نود سال زیر فشار آنان بودند و تنها [[جانشین]] قابل قبول [[امویان]] میان مردم تلقی می‌شدند، به [[قدرت]] رسیدند. [[بنی عباس]] به نام [[اهل بیت]] [[قدرت]] را به دست گرفتند. ابتدا اظهار [[تشیع]] کردند؛ اما اندکی بعد به دلیل مقابله با [[علویان]]، و کسب وجهه میان سنیان، [[مذهب تسنن]] را پذیرفته، آن را رسمیت بخشیدند. مهم‌ترین رقیب آنان علویان بودند که لحظه‌ای از [[قیام]] و [[شورش]] بر ضد عباسیان نمی‌ایستادند. شمار بسیاری از علویان در دو [[شهر مکه]] و [[مدینه]] [[زندگی]] می‌کردند و به رغم آوارگی و [[هجرت]] گروهی از آنان به اقصی نقاط [[دنیای اسلام]]، هیچ‌گاه این دو [[شهر]] از حضور آنان خالی نگردید.

			نخستین [[والی]] عباسی [[مکه]]، [[داوود بن علی بن عبدالله بن عباس]] بود. پس از [[عزل]] وی، [[سفاح]] دایی‌اش [[زیاد بن عبدالله حارثی]] را به [[امارت مکه]] [[نصب]] کرد. پس از آن منصور نیز مکه را در [[اختیار]] برخی از امرای عباسی؛ از جمله سری بن عبدالله بن حارث قرار داد.

			در سال ۱۴۵ شورش [[نفس زکیه]] در مدینه و شورش برادرش ابراهیم در [[بصره]] [[سرکوب]] شد و [[دولت عباسی]] که [[متزلزل]] شده بود، استقراری [[مجدد]] یافت. منصور این بار عبدالصمد بن عبدالله عموی خود را [[حاکم مکه]] کرد. این شخص کسی است که سُدَیف ابن میمون را که به نفع علویان [[شعر]] می‌سرود، در مکه [[زنده به گور]] کرد.

			حضور [[امیران]] در این شهر، می‌توانست سدی در برابر [[قیام‌های علویان]] باشد. منصور در دوران خلافتش چهار [[سفر]] به [[حج]] آمد و در سفر پنجم؛ یعنی در سال ۱۵۸ در مکه مرد و در کنار [[قبرستان]] معلاة مدفون شد. امروزه محله کنار [[قبر]] او را که در حاشیه خیابان قرار دارد «[[جعفریه]]» (احتمالاً به نام [[ابوجعفر منصور]]) می‌نامند.

			مکه تا سال ۱۶۹ که [[حسین بن علی]] [[شهید فخ]] قیام کرد، در اختیار امرای عباسی بود. در این سال، این [[علوی]] دست به قیام زد و با توجه به محبوبیتی که داشت و با وجود [[شهادت]] سریعش، ضربه [[سختی]] بر دولت عباسی وارد کرد. منطقه‌ای که وی به شهادت رسید، تا به امروز «منطقه الشهدا» خوانده می‌شود و مقبره‌اش همچنان باقی است.

			[[ادریس بن عبدالله علوی]] که از [[واقعه فخ]] گریخت، دولتی علوی در [[آفریقا]] تأسیس کرد و برادرش عبدالله نیز در دیلمستان [[ایران]]، قیامی ترتیب داد که خاموش شد.

			در سال ۱۹۹ بار دیگر یکی از [[علویان]] با نام [[حسین بن حسن]] معروف به افطس، به [[مکه]] آمد و تحت [[رهبری]] [[سری بن منصور شیبانی]] که به نام علویان در [[عراق]] [[قیام]] کرده بود، مدتی مکه را در [[اختیار]] خود داشت. با [[شکست]] سری، وی کوشید تا برای [[محمد بن جعفر الصادق]]{{ع}} از [[مردم]] مکه [[بیعت]] بگیرد. وی که از [[پیران]] علوی این [[شهر]] بود و به [[دیباج]] [[شهرت]] داشت، کار را به دست فرزندش علی و نیز حسین بن حسن افطس سپرد. [[مأمون]] در [[سال ۲۰۰ هجری]] [[قمری]]، سپاهی را به مکه فرستاد و دیباج را به [[تسلیم]] وا داشت. در سال ۲۰۲ باز علوی دیگری با نام [[ابراهیم بن موسی الکاظم]] بر مکه [[غلبه]] کرد که توسط عباسیان از مکه بیرون رانده شد.

			مأمون که در ظاهر با علویان اظهار [[دوستی]] می‌کرد، پس از سرکوبی این حرکت‌ها، در بیشتر دوران حکومتش، [[شهر مکه]] را در اختیار برخی از علویان گذاشت. این برخورد، زمینه را برای [[تسلط]] بیشتر علویان بر [[حجاز]] فراهم کرد.

			گفتنی است که افزون بر [[حاکم مکه]] از سوی [[دولت عباسی]]، شخصی به عنوان «[[امیرالحاج]]» هر ساله کار اداره [[حج]] را عهده‌دار بود و ممکن بود که امیری حُجاج به دست خود حاکم مکه سپرده شود؛ همان [[طور]] که ممکن بود شخص برجسته دیگری از [[خاندان عباسی]] یا جز آن، کار امیری [[حاجیان]] را عهده‌دار شود.
			پس از مأمون، افرادی از خاندان عباسی و نیز برخی از [[امیران]] ترک، که اکنون در [[دربار عباسی]] نفوذی نامحدود به دست آورده بودند، به [[امارت مکه]] رسیدند. [[قیام‌های علویان]] از سال ۲۵۰ به بعد، سراسر [[دنیای اسلام]] را گرفت و از جمله اسماعیل بن یوسف در سال ۲۵۱ بر [[مکه]] چیره شد، اما سال بعد درگذشت. در سال ۳۰۱ [[علوی]] دیگری برای مدتی [[شهر مکه]] را تصرف کرد.

			شهر مکه در سال ۳۱۷ به تصرف «[[قرامطه]]» به [[رهبری]] ابوطاهر قرمطی در آمد. این گروه، فرقه‌ای از [[اسماعیلیه]] بودند که به تدریج ادعای [[استقلال]] کردند و در این سال مکه را اشغال کردند و [[حجرالاسود]] را برداشته، به [[سرزمین]] خودشان «هجر» در سواحل جنوب شرق [[خلیج فارس]]- جایی که امروز [[احساء]] و [[بحرین]] است - بردند. آنان پس از بیست و دو سال حجرالاسود را به جایش بازگرداندند، بدون آنکه درخواستی از [[دولت عباسی]] یا [[امیران]] دیگر [[دنیای اسلام]] داشته باشند.

			از نیمه [[قرن چهارم]] به این سوی، [[نفوذ]] [[علویان]] در دنیای اسلام بیشتر شد و عباسیان نیز تا اندازه‌ای با آنان کنار آمدند. برای سال‌ها پدر [[شریف مرتضی]] و [[شریف رضی]]؛ یعنی [[ابواحمد موسوی]] که [[نقابت]] [[طالبیان]] را داشت، از طرف [[حکومت عباسی]] [[امیرالحاج]] بود<ref>تاریخ مکه، احمد السباعی، ص۱۷۵ (به نقل از آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، مشعر، ۱۳۸۴، ص۵۵).</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۶۵۷.</ref>

	== [[سرنگونی عباسیان]] ==		== [[سرنگونی عباسیان]] ==

Wasity: جایگزینی متن - 'عمربن' به 'عمر بن'

2022-10-26T13:33:11Z

جایگزینی متن - 'عمربن' به 'عمر بن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۳
خط ۱۴۳:		خط ۱۴۳:
	اوضاع در مرزها نا آرام بود و طرفین به حملاتی دست زدند. مسلمانان به [[فرماندهی]] عمر بن عبدالله اقطع در [[سال ۲۴۷ ق]]. / ۸۶۱ م. در توقات شکستی سهمگین بر امپراتور روم وارد کردند و در پی آن به داخل سرزمین‌های روم رفتند و [[ثغر]] ارمنیاک را خراب و سامسون را فتح کردند. سامسون بزرگ‌ترین بندر کبادوکیا در دریای سیاه بود<ref>Bury: op. cit. P.۲۸۲.. </ref>.		اوضاع در مرزها نا آرام بود و طرفین به حملاتی دست زدند. مسلمانان به [[فرماندهی]] عمر بن عبدالله اقطع در [[سال ۲۴۷ ق]]. / ۸۶۱ م. در توقات شکستی سهمگین بر امپراتور روم وارد کردند و در پی آن به داخل سرزمین‌های روم رفتند و [[ثغر]] ارمنیاک را خراب و سامسون را فتح کردند. سامسون بزرگ‌ترین بندر کبادوکیا در دریای سیاه بود<ref>Bury: op. cit. P.۲۸۲.. </ref>.

	ورود به [[آسیای صغیر]] علامتی برای آغاز خطری غافلگیرکننده بر [[ضد]] [[امپراتوری]] به حساب می‌آمد، در نتیجه امپراتور واکنش نشان داد و سپاهی گران بالغ بر پنجاه هزار جنگ‌جو، به فرماندهی بتروناس برای جلوگیری مسلمانان فرستاد. باتوجه به [[اختلاف]] فاحش عده، میان دو نیرو، ~~عمربن~~ عبدالله به دستگاه نظامی خویش توصیه کرد از منطقه عقب‌نشینی کنند و با دشمن‌شان - که به لحاظ کمی بر آنها [[برتری]] دارد- درگیر نشوند؛ اما [[امیر]] [[مسلمان]] این توصیه را رد کرد و در پی آن با سپاه روم درگیر شد.		ورود به [[آسیای صغیر]] علامتی برای آغاز خطری غافلگیرکننده بر [[ضد]] [[امپراتوری]] به حساب می‌آمد، در نتیجه امپراتور واکنش نشان داد و سپاهی گران بالغ بر پنجاه هزار جنگ‌جو، به فرماندهی بتروناس برای جلوگیری مسلمانان فرستاد. باتوجه به [[اختلاف]] فاحش عده، میان دو نیرو، عمر بن عبدالله به دستگاه نظامی خویش توصیه کرد از منطقه عقب‌نشینی کنند و با دشمن‌شان - که به لحاظ کمی بر آنها [[برتری]] دارد- درگیر نشوند؛ اما [[امیر]] [[مسلمان]] این توصیه را رد کرد و در پی آن با سپاه روم درگیر شد.
	دو سپاه در بوزون، میان دریاچه تاتا و رودخانه هالیس با هم برخورد کردند. بتروناس [[سپاه اسلام]] را بر اساس نقشه نظامی محکمی، از همه طرف محاصره کرد. عمر کوشید راهی را در میان سپاه روم بگشاید و محاصره نظامی را بشکند؛ اما موفق نشد و بعد از [[جنگی]] قهرمانانه در میدان [[نبرد]] به [[زمین]] افتاد<ref>فازیلییف، العرب و الروم، ص۲۲۲-۲۲۳.</ref>.		دو سپاه در بوزون، میان دریاچه تاتا و رودخانه هالیس با هم برخورد کردند. بتروناس [[سپاه اسلام]] را بر اساس نقشه نظامی محکمی، از همه طرف محاصره کرد. عمر کوشید راهی را در میان سپاه روم بگشاید و محاصره نظامی را بشکند؛ اما موفق نشد و بعد از [[جنگی]] قهرمانانه در میدان [[نبرد]] به [[زمین]] افتاد<ref>فازیلییف، العرب و الروم، ص۲۲۲-۲۲۳.</ref>.

	[[علی بن یحیی]]، [[امیر]] طرطوس، در سال بعد در واقعه «میافارقین» در بالای [[فرات]] کشته شد. وی برای گرفتن [[انتقام]] [[قتل]] ~~عمربن~~ عبدالله بیرون رفته بود<ref>تاریخ طبری، ج۹، ص۲۶۱.</ref>.		[[علی بن یحیی]]، [[امیر]] طرطوس، در سال بعد در واقعه «میافارقین» در بالای [[فرات]] کشته شد. وی برای گرفتن [[انتقام]] [[قتل]] عمر بن عبدالله بیرون رفته بود<ref>تاریخ طبری، ج۹، ص۲۶۱.</ref>.
	کشته شدن این دو [[فرمانده]]، تأثیر بسیاری بر [[بیداری]] [[روحیه]] [[جهاد]] در [[مسلمانان]] داشت. [[مردم]] در [[بغداد]] و [[سامرا]] به [[انقلاب]] مردمی دست زدند و در [[مساجد]] و گذرگاه‌ها فریادهای علنی جهاد و [[آماده‌باش]] بلند شد<ref>تاریخ طبری، ج۹، ص۲۶۲-۲۶۳.</ref>.		کشته شدن این دو [[فرمانده]]، تأثیر بسیاری بر [[بیداری]] [[روحیه]] [[جهاد]] در [[مسلمانان]] داشت. [[مردم]] در [[بغداد]] و [[سامرا]] به [[انقلاب]] مردمی دست زدند و در [[مساجد]] و گذرگاه‌ها فریادهای علنی جهاد و [[آماده‌باش]] بلند شد<ref>تاریخ طبری، ج۹، ص۲۶۲-۲۶۳.</ref>.
	با وجود [[پیروزی]] رومی‌ها، مناطق مرزی دست‌خوش تغییرات بسیاری نشد. مسلمانان به متصرفات خود، دژهایی متعدد را افزودند و به داخل کبادوکیا در [[شرق]] رودخانه هالیس [[نفوذ]] کردند<ref>Bury: op. cit. p. ۲۸۵.. </ref>.		با وجود [[پیروزی]] رومی‌ها، مناطق مرزی دست‌خوش تغییرات بسیاری نشد. مسلمانان به متصرفات خود، دژهایی متعدد را افزودند و به داخل کبادوکیا در [[شرق]] رودخانه هالیس [[نفوذ]] کردند<ref>Bury: op. cit. p. ۲۸۵.. </ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

2022-09-30T17:31:18Z

جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۰۱
خط ۱۵۰:		خط ۱۵۰:
	با وجود [[پیروزی]] رومی‌ها، مناطق مرزی دست‌خوش تغییرات بسیاری نشد. مسلمانان به متصرفات خود، دژهایی متعدد را افزودند و به داخل کبادوکیا در [[شرق]] رودخانه هالیس [[نفوذ]] کردند<ref>Bury: op. cit. p. ۲۸۵.. </ref>.		با وجود [[پیروزی]] رومی‌ها، مناطق مرزی دست‌خوش تغییرات بسیاری نشد. مسلمانان به متصرفات خود، دژهایی متعدد را افزودند و به داخل کبادوکیا در [[شرق]] رودخانه هالیس [[نفوذ]] کردند<ref>Bury: op. cit. p. ۲۸۵.. </ref>.

	سپس با از هم گسیختگی [[حکومت عباسی]] به علت [[تسلط]] ترکان بر [[سرنوشت]] آن و ایجاد حکومت‌های جدایی [[طلب]]، نفوذ [[اسلامی]] فروکش کرد، در پی آن، این [[حکومت]] تأثیر خود را در به هم [[پیوستن]] [[سیاسی]] مسلمانان در زیر [[سلطه]] حکومت مرکزی واحد از دست داد. از آن سو حکومت [[روم]]، عصری جدید از [[نیرومندی]] و گسترش را در دوران [[خاندان]] مقدونی- که در میان سال‌های ۲۵۳ - ۴۴۸ ق. / ۸۶۷ - ۱۰۵۹ م. حکومت نمودند- آغاز کرد.		سپس با از هم گسیختگی [[حکومت عباسی]] به علت [[تسلط]] ترکان بر [[سرنوشت]] آن و ایجاد حکومت‌های جدایی [[طلب]]، نفوذ [[اسلامی]] فروکش کرد، در پی آن، این [[حکومت]] تأثیر خود را در به هم پیوستن [[سیاسی]] مسلمانان در زیر [[سلطه]] حکومت مرکزی واحد از دست داد. از آن سو حکومت [[روم]]، عصری جدید از [[نیرومندی]] و گسترش را در دوران [[خاندان]] مقدونی- که در میان سال‌های ۲۵۳ - ۴۴۸ ق. / ۸۶۷ - ۱۰۵۹ م. حکومت نمودند- آغاز کرد.

	امپراتور باسیل اول از [[اوضاع نابسامان]] حکومت عباسی بهره برده، [[فعالیت نظامی]] خود را آغاز و قلعه لؤلؤه - در [[غرب]] کوه‌های طوروس - را اشغال کرد، سپس گذرگاه‌های کوهستانی را اشغال نمود و بر بیالصه [[پیروز]] شد. وی در [[سال ۲۵۸ ق]]. / ۸۷۲ م. در محلی میان سیواس و ملطیه با آنان درگیر شده، پیروزی چشم‌گیری به دست آورد و [[دژ]] آنان را به نام تفریق نابود کرد و [[رهبر]] ایشان «خریسو خیروس» را کشت<ref>Ostrogorsky: op. cit. P. ۲۱۱.. </ref>.		امپراتور باسیل اول از [[اوضاع نابسامان]] حکومت عباسی بهره برده، [[فعالیت نظامی]] خود را آغاز و قلعه لؤلؤه - در [[غرب]] کوه‌های طوروس - را اشغال کرد، سپس گذرگاه‌های کوهستانی را اشغال نمود و بر بیالصه [[پیروز]] شد. وی در [[سال ۲۵۸ ق]]. / ۸۷۲ م. در محلی میان سیواس و ملطیه با آنان درگیر شده، پیروزی چشم‌گیری به دست آورد و [[دژ]] آنان را به نام تفریق نابود کرد و [[رهبر]] ایشان «خریسو خیروس» را کشت<ref>Ostrogorsky: op. cit. P. ۲۱۱.. </ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-11T14:59:16Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۹
خط ۷۶:		خط ۷۶:

	خلیفه در این دوران به گونه‌ای نفوذش را از دست داد که به او دستور می‌دادند و آنچه را از وی می‌خواستند، انجام می‌داد و [[سیطره]] [[دینی]] هم بر [[آل‌بویه]] نداشت؛ زیرا [[مذاهب]] آنها مختلف بود، آنان [[شیعیان غالی]] بودند و فقط برای [[خدمت]] به اهداف خویش راضی شدند [[مقام خلافت]] باقی بماند.		خلیفه در این دوران به گونه‌ای نفوذش را از دست داد که به او دستور می‌دادند و آنچه را از وی می‌خواستند، انجام می‌داد و [[سیطره]] [[دینی]] هم بر [[آل‌بویه]] نداشت؛ زیرا [[مذاهب]] آنها مختلف بود، آنان [[شیعیان غالی]] بودند و فقط برای [[خدمت]] به اهداف خویش راضی شدند [[مقام خلافت]] باقی بماند.
	«بیرونی» اوضاع [[عباسیان]] را در دوران آل بویه چنین [[وصف]] می‌کند: «حکومت و مملکت در اواخر دوران متقی و اوایل ایام مستکفی، از [[بنی‌عباس]] به [[آل بویه]] منتقل شد و فقط مسأله [[دینی]] - [[اعتقادی]] و نه [[پادشاهی]] [[دنیوی]] در دست [[حکومت عباسی]] باقی ماند»<ref>بیرونی، ابوریحان، الآثار الباقیه عن القرون الخالیه، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۲۹.</ref>		«بیرونی» اوضاع [[عباسیان]] را در دوران آل بویه چنین وصف می‌کند: «حکومت و مملکت در اواخر دوران متقی و اوایل ایام مستکفی، از [[بنی‌عباس]] به [[آل بویه]] منتقل شد و فقط مسأله [[دینی]] - [[اعتقادی]] و نه [[پادشاهی]] [[دنیوی]] در دست [[حکومت عباسی]] باقی ماند»<ref>بیرونی، ابوریحان، الآثار الباقیه عن القرون الخالیه، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۲۹.</ref>
	خلفای این دوران عبارت‌اند از:		خلفای این دوران عبارت‌اند از: