عبدالرحمن بن هرمز اعرج - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* استادان و شاگردان راوی */

2024-11-04T06:49:44Z

استادان و شاگردان راوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۹
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==		==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
	[[الاعرج]] از مانند [[ابوهریره]]، «بو سعید» و [[ابن بحینة]]<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۹؛ الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref> [[روایت]] کرده که از [[اساتید]] [[حدیثی]] اویند؛ همچنین کسانی همچون ~~الزهری،~~ [[یحیی بن سعید الأنصاری]]، [[محمد بن یحیی ابن حبان]]، [[أبو الزناد]]، [[عبدالله بن الفضل]]، [[عمرو بن أبی عمرو]]، [[یحیی ابن أبی کثیر]]، [[علقمة بن أبی علقمة]]، [[صالح بن کیسان]]، [[جعفر بن ربیعة]] و [[عبد ابن عیاش]]<ref>ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref> از الاعرج روایت کرده‌اند که از [[شاگردان]] حدیثی او شمرده می‌شوند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 331.</ref>		[[الاعرج]] از مانند [[ابوهریره]]، «بو سعید» و [[ابن بحینة]]<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۹؛ الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref> [[روایت]] کرده که از [[اساتید]] [[حدیثی]] اویند؛ همچنین کسانی همچون: [[زهری]]، [[یحیی بن سعید الأنصاری]]، [[محمد بن یحیی ابن حبان]]، [[أبو الزناد]]، [[عبدالله بن الفضل]]، [[عمرو بن أبی عمرو]]، [[یحیی ابن أبی کثیر]]، [[علقمة بن أبی علقمة]]، [[صالح بن کیسان]]، [[جعفر بن ربیعة]] و [[عبد ابن عیاش]]<ref>ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref> از الاعرج روایت کرده‌اند که از [[شاگردان]] حدیثی او شمرده می‌شوند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 331.</ref>

	==جایگاه حدیثی [[راوی]]==		==جایگاه حدیثی [[راوی]]==

Wasity: /* شرح حال راوی */

2024-11-04T06:36:49Z

شرح حال راوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۶
خط ۷:		خط ۷:

	==شرح حال [[راوی]]==		==شرح حال [[راوی]]==
	مراد از اعرج در [[سند روایت]] یادشده، به قرینه روایتش از [[ابوهریره]]، [[عبدالرحمن بن هرمز الأعرج]] مکنا به «ابو داود»<ref> ر.ک: تاریخ الکبیر (بخاری)، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴.</ref> و «ابو حازم»<ref>ر.ک: الأنساب (سمعانی)، ج۱، ص۱۸۹.</ref> از [[راویان]] سنی است که شرح حالش در [[کتاب‌های رجالی]] [[اهل سنت]] ذکر شده است.		مراد از «[[اعرج]]» در [[سند روایت]] یادشده، به قرینه روایتش از [[ابوهریره]]، [[عبدالرحمن بن هرمز الأعرج]] مکنا به «ابو داود»<ref> ر.ک: تاریخ الکبیر (بخاری)، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴.</ref> و «ابو حازم»<ref>ر.ک: الأنساب (سمعانی)، ج۱، ص۱۸۹.</ref> از [[راویان]] سنی است که شرح حالش در [[کتاب‌های رجالی]] [[اهل سنت]] ذکر شده است.

	از وی با [[لقب]] «المدینی» یاد می‌شود<ref>ر.ک: تاریخ الکبیر (بخاری)، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴.</ref>، چون از اهالی [[مدینه]] بوده است<ref>ر.ک: لسان المیزان، ج۴، ص۲۶۸. </ref>، چنان که با لقب «الهاشمی» نیز یاد شده است <ref>ر.ک: فتح الباری، ج۲، ص۲۵۶.</ref>، از این رو که با [[ربیعة بن حارث بن عبدالمطلب بن هاشم]] و فرزندش [[محمد بن ربیعة]] پیوند [[ولاء]] داشت.		از وی با [[لقب]] «المدینی» یاد می‌شود<ref>ر.ک: تاریخ الکبیر (بخاری)، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴.</ref>، چون از اهالی [[مدینه]] بوده است<ref>ر.ک: لسان المیزان، ج۴، ص۲۶۸. </ref>، چنان که با لقب «الهاشمی» نیز یاد شده است <ref>ر.ک: فتح الباری، ج۲، ص۲۵۶.</ref>، از این رو که با [[ربیعة بن حارث بن عبدالمطلب بن هاشم]] و فرزندش [[محمد بن ربیعة]] پیوند [[ولاء]] داشت.

Wasity: /* آشنایی اجمالی */

2024-11-04T06:36:21Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	~~الاعرج~~<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[اعیان الشیعه]]، ج۱، ص۱۶۲.		«الاعرج»<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[اعیان الشیعه]]، ج۱، ص۱۶۲.
	ب. منابع [[سنی]]: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۳؛ [[تاریخ]] ابن معین، ج۱، ص۱۳۹، ش۸۳۹؛ تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۲۷۴؛ التاریخ الصغیر، ج۱، ص۳۱۸؛ التاریخ [[الکبیر]]، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴؛ معرفة الثقات، ج۲، ص۹۰، ش۱۰۸۵؛ المعارف، ص۴۶۵؛ الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸؛ الثقات، ج۵، ص۱۰۷؛ مشاهیر [[علماء]] الامصار، ص۱۲۷، ش۵۵۹؛ فهرست [[ابن الندیم]]، ص۴۵؛ التمهید، ج۳، ص۲۷۲؛ ج۱۰، ص۱۷۴؛ التعدیل و التجریح، ج۲، ص۹۷۷، ش۹۱۴؛ الأنساب ([[سمعانی]])، ج۱، ص۱۸۹؛ [[تاریخ مدینة دمشق]]، ج۳۶، ص۲۳، ش۳۹۸۲؛ أنباء الرواة علی أنباه النحاه، ج۲، ص۱۷۲، ش۳۸۶؛ اللباب فی [[تهذیب]] الأنساب، ج۱، ص۷۵؛ [[الکامل]] فی التاریخ، ج۵، ص۱۹۵؛ [[تهذیب الکمال]]، ج۱۷، ص۱۳۹، ش۳۸۳۱؛ الکاشف فی معرفة من له روایة فی کتب السته، ج۱، ص۶۴۷، ش۳۳۳۵؛ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۹۷، ش۸۹؛ [[سیر]] اعلام النبلاء، ج۵، ص۶۹، ش۲۵؛ [[تاریخ الاسلام]]، ج۷، ص۴۱۴، ش۴؛ الوفیات ([[احمد بن الحسن]] الخطیب)، ص۱۱۳؛ [[الاصابه]] ([[ابن حجر]])، ج۷، ص۳۵۳؛ [[تقریب]] التهذیب، ج۱، ص۵۹۴، ش۴۰۴۷؛ ج۲، ص۵۷۸؛ لسان [[المیزان]]، ج۴، ص۲۶۸؛ اسعاف المبطأ برجال الموطأ، ص۷۰؛ خلاصه تذهیب تهذیب الکمال، ص۲۳۶؛ الاعلام، ج۱، ص۳۳۴؛ ج۸، ص۲۴.</ref>، تنها در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[مناقب ابن شهر آشوب]] ذکر شده است:		ب. منابع [[سنی]]: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۳؛ [[تاریخ]] ابن معین، ج۱، ص۱۳۹، ش۸۳۹؛ تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۲۷۴؛ التاریخ الصغیر، ج۱، ص۳۱۸؛ التاریخ [[الکبیر]]، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴؛ معرفة الثقات، ج۲، ص۹۰، ش۱۰۸۵؛ المعارف، ص۴۶۵؛ الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸؛ الثقات، ج۵، ص۱۰۷؛ مشاهیر [[علماء]] الامصار، ص۱۲۷، ش۵۵۹؛ فهرست [[ابن الندیم]]، ص۴۵؛ التمهید، ج۳، ص۲۷۲؛ ج۱۰، ص۱۷۴؛ التعدیل و التجریح، ج۲، ص۹۷۷، ش۹۱۴؛ الأنساب ([[سمعانی]])، ج۱، ص۱۸۹؛ [[تاریخ مدینة دمشق]]، ج۳۶، ص۲۳، ش۳۹۸۲؛ أنباء الرواة علی أنباه النحاه، ج۲، ص۱۷۲، ش۳۸۶؛ اللباب فی [[تهذیب]] الأنساب، ج۱، ص۷۵؛ [[الکامل]] فی التاریخ، ج۵، ص۱۹۵؛ [[تهذیب الکمال]]، ج۱۷، ص۱۳۹، ش۳۸۳۱؛ الکاشف فی معرفة من له روایة فی کتب السته، ج۱، ص۶۴۷، ش۳۳۳۵؛ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۹۷، ش۸۹؛ [[سیر]] اعلام النبلاء، ج۵، ص۶۹، ش۲۵؛ [[تاریخ الاسلام]]، ج۷، ص۴۱۴، ش۴؛ الوفیات ([[احمد بن الحسن]] الخطیب)، ص۱۱۳؛ [[الاصابه]] ([[ابن حجر]])، ج۷، ص۳۵۳؛ [[تقریب]] التهذیب، ج۱، ص۵۹۴، ش۴۰۴۷؛ ج۲، ص۵۷۸؛ لسان [[المیزان]]، ج۴، ص۲۶۸؛ اسعاف المبطأ برجال الموطأ، ص۷۰؛ خلاصه تذهیب تهذیب الکمال، ص۲۳۶؛ الاعلام، ج۱، ص۳۳۴؛ ج۸، ص۲۴.</ref>، تنها در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[مناقب ابن شهر آشوب]] ذکر شده است:

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

2024-01-02T20:31:45Z

جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	==جایگاه حدیثی [[راوی]]==		==جایگاه حدیثی [[راوی]]==
	در [[کتاب‌های رجالی شیعه]]، عنوان [[عبدالرحمن بن هرمز الاعرج]] دیده نمی‌شود؛ ~~لیکن~~ [[عالمان اهل سنت]] او را [[توثیق]] و [[مدح]] کرده‌اند و با تعابیری همچون {{عربی\|"تابعي ثقة"}}<ref>معرفة الثقات (العجلی)، ج۲، ص۹۰، ش۱۰۸۵.</ref>، {{عربی\|"ثقة كثير الحديث"}}<ref>الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۳ - ۲۸۴.</ref>، {{عربی\|"مديني ثقة"}}<ref>الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref>، {{عربی\|"كان أعلم الناس بأنساب قريش"}}<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۷۰.</ref>، {{عربی\|"كان ثقة مأمونا حجة فينا"}}<ref>التمهید، ج۱۰، ص۱۷۴.</ref> و {{عربی\|"كان يكتب المصاحف"}}<ref>مشاهیر علماء الامصار، ص۱۲۷، ش۵۵۹.</ref> از وی یاد کرده‌اند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 331-332.</ref>		در [[کتاب‌های رجالی شیعه]]، عنوان [[عبدالرحمن بن هرمز الاعرج]] دیده نمی‌شود؛ لکن [[عالمان اهل سنت]] او را [[توثیق]] و [[مدح]] کرده‌اند و با تعابیری همچون {{عربی\|"تابعي ثقة"}}<ref>معرفة الثقات (العجلی)، ج۲، ص۹۰، ش۱۰۸۵.</ref>، {{عربی\|"ثقة كثير الحديث"}}<ref>الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۳ - ۲۸۴.</ref>، {{عربی\|"مديني ثقة"}}<ref>الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref>، {{عربی\|"كان أعلم الناس بأنساب قريش"}}<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۷۰.</ref>، {{عربی\|"كان ثقة مأمونا حجة فينا"}}<ref>التمهید، ج۱۰، ص۱۷۴.</ref> و {{عربی\|"كان يكتب المصاحف"}}<ref>مشاهیر علماء الامصار، ص۱۲۷، ش۵۵۹.</ref> از وی یاد کرده‌اند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 331-332.</ref>

	==[[شناسایی]] واضع [[علم نحو]]==		==[[شناسایی]] واضع [[علم نحو]]==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == الاعرجر.ک: أ. منابع شیعی: اعیان الشیعه، ج۱، ص۱۶۲. ب. منابع سنی: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۳؛ تاریخ ابن معین، ج۱، ص۱۳۹، ش۸۳۹؛ تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۲۷...» ایجاد کرد

2023-02-09T06:12:03Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == الاعرج<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: اعیان الشیعه، ج۱، ص۱۶۲. ب. منابع سنی: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۳؛ تاریخ ابن معین، ج۱، ص۱۳۹، ش۸۳۹؛ تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۲۷...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
== آشنایی اجمالی ==
الاعرج<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[اعیان الشیعه]]، ج۱، ص۱۶۲.
ب. منابع [[سنی]]: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۳؛ [[تاریخ]] ابن معین، ج۱، ص۱۳۹، ش۸۳۹؛ تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۲۷۴؛ التاریخ الصغیر، ج۱، ص۳۱۸؛ التاریخ [[الکبیر]]، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴؛ معرفة الثقات، ج۲، ص۹۰، ش۱۰۸۵؛ المعارف، ص۴۶۵؛ الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸؛ الثقات، ج۵، ص۱۰۷؛ مشاهیر [[علماء]] الامصار، ص۱۲۷، ش۵۵۹؛ فهرست [[ابن الندیم]]، ص۴۵؛ التمهید، ج۳، ص۲۷۲؛ ج۱۰، ص۱۷۴؛ التعدیل و التجریح، ج۲، ص۹۷۷، ش۹۱۴؛ الأنساب ([[سمعانی]])، ج۱، ص۱۸۹؛ [[تاریخ مدینة دمشق]]، ج۳۶، ص۲۳، ش۳۹۸۲؛ أنباء الرواة علی أنباه النحاه، ج۲، ص۱۷۲، ش۳۸۶؛ اللباب فی [[تهذیب]] الأنساب، ج۱، ص۷۵؛ [[الکامل]] فی التاریخ، ج۵، ص۱۹۵؛ [[تهذیب الکمال]]، ج۱۷، ص۱۳۹، ش۳۸۳۱؛ الکاشف فی معرفة من له روایة فی کتب السته، ج۱، ص۶۴۷، ش۳۳۳۵؛ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۹۷، ش۸۹؛ [[سیر]] اعلام النبلاء، ج۵، ص۶۹، ش۲۵؛ [[تاریخ الاسلام]]، ج۷، ص۴۱۴، ش۴؛ الوفیات ([[احمد بن الحسن]] الخطیب)، ص۱۱۳؛ [[الاصابه]] ([[ابن حجر]])، ج۷، ص۳۵۳؛ [[تقریب]] التهذیب، ج۱، ص۵۹۴، ش۴۰۴۷؛ ج۲، ص۵۷۸؛ لسان [[المیزان]]، ج۴، ص۲۶۸؛ اسعاف المبطأ برجال الموطأ، ص۷۰؛ خلاصه تذهیب تهذیب الکمال، ص۲۳۶؛ الاعلام، ج۱، ص۳۳۴؛ ج۸، ص۲۴.</ref>، تنها در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[مناقب ابن شهر آشوب]] ذکر شده است:

{{متن حدیث|الْأَعْرَجُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِهِ {{متن قرآن|وَجَعَلَهَا كَلِمَةً بَاقِيَةً فِي عَقِبِهِ}}<ref>و همین را سخنی پاینده در میان فرزندان (آینده) خویش قرار داد باشد که آنان (بدان) بازگردند سوره زخرف، آیه ۲۸.</ref>قَالَ جَعَلَ الْإِمَامَةَ فِي عَقِبِ الْحُسَيْنِ{{ع}} يَخْرُجُ مِنْ صُلْبِهِ تِسْعَةٌ مِنَ الْأَئِمَّةِ مِنْهُمْ مَهْدِيُّ هَذِهِ الْأَمَةِ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۹ به نقل از مناقب (ابن شهر آشوب)، ج۴، ص۴۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 328-329.</ref>

==شرح حال [[راوی]]==
مراد از اعرج در [[سند روایت]] یادشده، به قرینه روایتش از [[ابوهریره]]، [[عبدالرحمن بن هرمز الأعرج]] مکنا به «ابو داود»<ref> ر.ک: تاریخ الکبیر (بخاری)، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴.</ref> و «ابو حازم»<ref>ر.ک: الأنساب (سمعانی)، ج۱، ص۱۸۹.</ref> از [[راویان]] سنی است که شرح حالش در [[کتاب‌های رجالی]] [[اهل سنت]] ذکر شده است.

از وی با [[لقب]] «المدینی» یاد می‌شود<ref>ر.ک: تاریخ الکبیر (بخاری)، ج۵، ص۳۶۰، ش۱۱۴۴.</ref>، چون از اهالی [[مدینه]] بوده است<ref>ر.ک: لسان المیزان، ج۴، ص۲۶۸. </ref>، چنان که با لقب «الهاشمی» نیز یاد شده است <ref>ر.ک: فتح الباری، ج۲، ص۲۵۶.</ref>، از این رو که با [[ربیعة بن حارث بن عبدالمطلب بن هاشم]] و فرزندش [[محمد بن ربیعة]] پیوند [[ولاء]] داشت.

[[الاعرج]] [[عربی]] را از [[ابو الاسود الدؤلی]] فرا گرفت<ref>ر.ک: سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۶۹ - ۷۰، ش۲۵.</ref> و آن را در مدینه رواج داد، از این رو او را نخستین کسی می‌دانند که لغت عربی را وضع، و بدان تکلم کرده است<ref> زرکلی: {{عربی|عبد الرحمن بن هرمز، فوضعوا للنحو أبوابا، و أصلوا له أصولا، فذکروا عوامل الرفع و النصب و الخفض و الجزم، و وضعوا باب الفاعل والمفعول و التعجب و المضاف}}؛ (الاعلام، ج۸، ص۲۴). البته علمای شیعه بدین سخن اشکال گرفته و امام علی{{ع}} را نخستین واضع علم نحو می‌دانند که در ادامه بحث خواهد آمد.</ref>. به او صفت النحوی داده‌اند<ref>ر.ک: أنباه الرواة علی أنباء النحاه، ج۲، ص۱۷۲، ش۳۸۶.</ref> و در میان علمای اهل سنت، [[داناترین]] کس به [[انساب]] [[قریش]] شمرده می‌شود<ref>ر.ک: سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۷۰.</ref>.

وی به [[نگارش قرآن]] و [[حدیث]] می‌پرداخت<ref>ر.ک: التمهید (ابن عبدالبر)، ج۳، ص۲۷۲؛ الثقات (ابن حبان)، ج۵، ص۱۰۷.</ref> و از [[ائمه]] قرائت در مدینه به شمار می‌رفت<ref>ر.ک: التمهید، ج۱۰، ص۱۷۴.</ref> و در [[بغداد]] نیز [[کرسی]] حدیث داشت<ref>ر.ک: تاریخ بغداد، ج۱۴، ص۳۳۰، ذیل ش۷۶۵۷.</ref>.

وی در اواخر [[عمر]] به اسکندریه پیرامون [[مصر]] رفت و در آنجا زیست.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 329-330.</ref>

==[[طبقه راوی]]==
[[تاریخ]] ولادت [[راوی]] دانسته نیست؛ ولی به قرینه روایتش از [[ابوهریره]]<ref>ر.ک: خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۲۳۶.</ref> (م ۵۹ [[هجری قمری]])<ref>ر.ک: اسد الغابه، ج۵، ص۳۲۱.</ref> می‌‌توان استظهار کرد که وی در نیمه نخست [[قرن]] یکم [[هجری]] به [[دنیا]] آمده است. درباره تاریخ وفاتش اقوالی ذکر شده است؛ مانند ۱۱۰<ref>ر.ک: التعدیل و التجریح، ج۲، ص۹۷۷، ش۰۹۱۴</ref>، ۱۱۷<ref>ر.ک: التاریخ الصغیر، ج۱، ص۳۱۸.</ref> و ۱۱۹ [[هجری قمری]]<ref>ر.ک: تاریخ مدینة دمشق، ج۳۶، ص۳۳.</ref>؛ ولی سال ۱۱۷ هجری [[قمری]] [[شهرت]] دارد<ref>ر.ک: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۴؛ تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۲۷۴؛ الثقات (ابن احبان)، ج۵، ص۱۰۷ و....</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 330-331.</ref>

==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
[[الاعرج]] از مانند [[ابوهریره]]، «بو سعید» و [[ابن بحینة]]<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۹؛ الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref> [[روایت]] کرده که از [[اساتید]] [[حدیثی]] اویند؛ همچنین کسانی همچون الزهری، [[یحیی بن سعید الأنصاری]]، [[محمد بن یحیی ابن حبان]]، [[أبو الزناد]]، [[عبدالله بن الفضل]]، [[عمرو بن أبی عمرو]]، [[یحیی ابن أبی کثیر]]، [[علقمة بن أبی علقمة]]، [[صالح بن کیسان]]، [[جعفر بن ربیعة]] و [[عبد ابن عیاش]]<ref>ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref> از الاعرج روایت کرده‌اند که از [[شاگردان]] حدیثی او شمرده می‌شوند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 331.</ref>

==جایگاه حدیثی [[راوی]]==
در [[کتاب‌های رجالی شیعه]]، عنوان [[عبدالرحمن بن هرمز الاعرج]] دیده نمی‌شود؛ لیکن [[عالمان اهل سنت]] او را [[توثیق]] و [[مدح]] کرده‌اند و با تعابیری همچون {{عربی|"تابعي ثقة"}}<ref>معرفة الثقات (العجلی)، ج۲، ص۹۰، ش۱۰۸۵.</ref>، {{عربی|"ثقة كثير الحديث"}}<ref>الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۸۳ - ۲۸۴.</ref>، {{عربی|"مديني ثقة"}}<ref>الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۹۷، ش۱۴۰۸.</ref>، {{عربی|"كان أعلم الناس بأنساب قريش"}}<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۷۰.</ref>، {{عربی|"كان ثقة مأمونا حجة فينا"}}<ref>التمهید، ج۱۰، ص۱۷۴.</ref> و {{عربی|"كان يكتب المصاحف"}}<ref>مشاهیر علماء الامصار، ص۱۲۷، ش۵۵۹.</ref> از وی یاد کرده‌اند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 331-332.</ref>

==[[شناسایی]] واضع [[علم نحو]]==
بعضی از [[اهل سنت]]، عبدالرحمن بن هرمز الاعرج را واضع علم نحو معرفی کردند و نوشتند: {{عربی|"كان عبدالرحمن بن هرمز أول من وضع العربية"}}<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۷۰.</ref>، در حالی که مشهور بلکه از مسلمات [[تاریخ]] است که نخستین واضع علم نحو [[امام علی]]{{ع}} بوده است که آن را به [[ابو الاسود الدوئلی]]<ref>{{عربی|أبو العباس المبرد قال: أول من وضع العربیة و نقط المصاحف أبو الأسود و قد سئل أبو الأسود عمن نهج له الطریق فقال: تلقیته عن علی بن أبی طالب}}؛ ([[الاصابه]]، ج۳، ص۴۵۶).
{{عربی|و ذکر أبو عبیدالله المرزبانی فی کتاب المقتبس فی أخبار النحویین أن المبرد قال: أجمعت العلماء باللغة أن أول من وضع العربیة أبو الأسود الدؤلی و أنه لقن ذلک عن علی بن أبی طالب{{ع}}}}. (وفیات الاعیان، ج۶، ص۳۹۲).</ref> [[تعلیم]] داده و دیگران از جمله [[عبدالرحمن بن هرمز]] از او فرا گرفته‌اند<ref>{{عربی|أخذ العربیة عن أبی الأسود الدؤلی ترجمه عبدالرحمن بن هرمز}}؛ (سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۷۰، ش۲۵).</ref>.

[[ابن ندیم]]: {{عربی|زعم أكثر العلماء أن النحو أخذ عن أبي الأسود الدوئلي، وأن أبا الأسود أخذ ذلك عن أمير المؤمنين علي بن أبي طالب{{ع}} قال أبو جعفر بن رستم الطبري: انما سمي النحو نحوا لأن أبا الأسود الدوئلي قال لعلي{{ع}} وقد ألقي إليه شيئا في أصول النحو، قال أبو الأسود: فاستأذنته أن أصنع نحو ما صنع، فسمي ذلك نحوا}}<ref>فهرست ابن الندیم، ص۴۵.</ref>.

[[سید محسن امین جبل عاملی]]: {{عربی|"والصحيح أن أول من وضع النحو علي بن أبي طالب لأن الروايات كلها تسند إلى أبي الأسود و أبو الأسود يسند إلى علي فإنه روى عن أبي الأسود إنه سئل فقيل له: من أين لك هذا النحو؟ فقال: لفقت حدوده من علي بن أبي طالب و أخذ عن أبي الأسود عنبسة الفيل و ميمون الأقرن و نصر بن عاصم و عبدالرحمن بن هرمز... و يحكي عن أبي الأنباري في خطبة شرح كتاب سيبويه أنه ذكر أن قراءة {{متن قرآن|أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ}}<ref>و (این) اعلامی از سوی خداوند و پیامبر او در روز حجّ اکبر به مردم است که خداوند و پیامبرش از مشرکان بیزارند سوره توبه، آیه ۳.</ref> بالجر وقعت في عصر النبي‌{{صل}} وإنه أشار إلى أمير المؤمنين{{ع}} بوضع علم النحو فعلم أبا الأسود العوامل والروابط وحصر الحركات الاعرابية والبنائية فألف ذلك وإذا أشكل عليه شيء راجع أمير المؤمنين وأتى به إلى أمير المؤمنين{{ع}} فاستحسنه"}}<ref>اعیان الشیعه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 332-333.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009728.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۴''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:رجال تفسیری]]