عدل در معارف دعا و زیارات - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه */

2025-06-28T07:23:58Z

عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۳
خط ۱۰۹:		خط ۱۰۹:

	با توجه به دعای ششم و در عبارت بیست و یکم آن که در گذشته ذکر شد [[امام]] {{ع}} علت [[عدالت]] [[خداوند]] را [[قدرت]] بی‌انتهای [[خدا]] ذکر می‌نماید و به همین [[دلیل]] در دعای [[چهل]] و هفتم و در عبارت یکصد و سیزدهم آن می‌فرمایند: "و به فراهم شدن اسباب کار و راهنمایی‌ات به راه [[حق]] کمکم نما؛ و بر قصد و آهنگ شایسته و گفتار پسندیده و [[کردار]] [[نیکو]] یاری‌ام کن؛ و بی‌آنکه خود قوت و نیرو به من بخشیده باشی مرا به نیرو و قوت خود وامگذار"<ref>{{متن حدیث\| وَ أَيِّدْنِي بِتَوْفِيقِكَ وَ تَسْدِيدِكَ‌، وَ أَعِنِّي عَلَى صَالِحِ النِّيَّةِ، وَ مَرْضِيِّ الْقَوْلِ، وَ مُسْتَحْسَنِ الْعَمَلِ، وَ لَا تَكِلْنِي إِلَى حَوْلِي وَ قُوَّتِي دُونَ حَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ}}</ref>. [[امام]] {{ع}} در این عبارت از [[خداوند متعال]] درخواست [[قدرت]] می‌نماید<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص ۳۶۰ ـ ۳۷۲.</ref>.		با توجه به دعای ششم و در عبارت بیست و یکم آن که در گذشته ذکر شد [[امام]] {{ع}} علت [[عدالت]] [[خداوند]] را [[قدرت]] بی‌انتهای [[خدا]] ذکر می‌نماید و به همین [[دلیل]] در دعای [[چهل]] و هفتم و در عبارت یکصد و سیزدهم آن می‌فرمایند: "و به فراهم شدن اسباب کار و راهنمایی‌ات به راه [[حق]] کمکم نما؛ و بر قصد و آهنگ شایسته و گفتار پسندیده و [[کردار]] [[نیکو]] یاری‌ام کن؛ و بی‌آنکه خود قوت و نیرو به من بخشیده باشی مرا به نیرو و قوت خود وامگذار"<ref>{{متن حدیث\| وَ أَيِّدْنِي بِتَوْفِيقِكَ وَ تَسْدِيدِكَ‌، وَ أَعِنِّي عَلَى صَالِحِ النِّيَّةِ، وَ مَرْضِيِّ الْقَوْلِ، وَ مُسْتَحْسَنِ الْعَمَلِ، وَ لَا تَكِلْنِي إِلَى حَوْلِي وَ قُوَّتِي دُونَ حَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ}}</ref>. [[امام]] {{ع}} در این عبارت از [[خداوند متعال]] درخواست [[قدرت]] می‌نماید<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص ۳۶۰ ـ ۳۷۲.</ref>.

			در [[صحیفه سجادیه]]، [[امام زین العابدین]] {{ع}} [[توفیق]] [[گسترش عدل]] در عرصه‌های مختلف را از [[خداوند]] مسئلت می‌کنند، ولی تحقق عدالت فراگیر جهانی را که در آن [[ظلم\|ظلم و جور]] به دست فرزندشان، [[حضرت مهدی]] {{ع}} کاملاً نابود شود، بیان می‌نماید. ایشان در جای جای صحیفه سجادیه به موضوع عدل پرداخته است که به چند نمونه از آنها اشاره می‎‌شود:
			# «بارخدایا بر [[حضرت محمد\|محمد]] و [[آل محمد\|آل او]] درود فرست؛ و مرا به [[میانه‌روی]] بهره‌مند گردان (که در گفتار و [[کردار]] از حد تجاوز نکرده تقصیر ننمایم) و مرا از درست‌کاران و راهنمایان به خیر و نیکی، و از بندگان شایسته بگردان و رستگاری [[قیامت]] و رهایی از [[دوزخ]] را روزی‌ام فرما»<ref>{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ مَتِّعْنِی بِالاقْتِصَادِ، وَ اجْعَلْنِی مِنْ أَهْلِ السَّدَادِ، وَ مِنْ أَدِلَّةِ الرَّشَادِ، وَ مِنْ صَالِحِ الْعِبَادِ، وَ ارْزُقْنِی فَوْزَ الْمَعَادِ، وَ سلَامَةَ الْمِرْصَادِ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای بیستم.</ref>.
			# «و آن ([[قرآن]]) را نوری قرار داده‌ای که ما با [[پیروی]] از آن از تاریکی‌های [[گمراهی]] و [[نادانی]] راه می‌یابیم، و [[شفا]] و بهبودی برای کسی که فهمیدن آن را از روی [[تصدیق]] و [[باور]] نمودن بخواهد؛ و برای شنیدنش خاموش گشته؛ و ترازوی عدل که زبانه‌اش از [[حق]] و [[درستی]] برنمی‌گردد؛ و [[نور هدایت]] و راهنمایی که [[حجت]] و دلیل آن از [[گواهان]] خاموش نمی‌شود و نشانه رهایی (از بدبختی‌ها) که هر کس قصد طریقه و روش آن را داشته باشد گمراه نمی‌گردد؛ و به هر که خود را به دست‌آویز [[عصمت]] و نگهداری آن بیاویزد مهالک و تباهی‌ها بر او دست نیابد»<ref>{{متن حدیث\|وَ جَعَلْتَهُ نُوراً نَهْتَدِی مِنْ ظُلَمِ الضَّلَالَةِ وَ الْجَهَالَةِ بِاتِّبَاعِهِ، وَ شِفَاءً لِمَنْ أَنْصَتَ بِفَهَمِ التَّصْدِیقِ إِلَی اسْتِمَاعِهِ، وَ مِیزَانَ قِسْطٍ لَا یَحِیفُ عَنِ الْحَقِّ لِسَانُهُ، وَ نُورَ هُدًی لَا یَطْفَأُ عَنِ الشَّاهِدِینَ بُرْهَانُهُ، وَ عَلَمَ نَجَاةٍ لَا یَضِلُّ مَنْ أَمَّ قَصْدَ سُنَّتِهِ، وَ لا تَنَالُ أَیْدِی الْهَلَکَاتِ مَنْ تَعَلَّقَ بِعُرْوَةِ عِصْمَتِهِ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای چهل و دوم.</ref>.

			[[امام سجاد]] {{ع}} علت عدالت [[خداوند]] را [[قدرت]] بی‌انتهای [[خدا]] ذکر می‌داند و می‌فرمایند: «و به فراهم شدن اسباب کار و راهنمایی‌ات به [[راه حق]] کمکم نما؛ و بر قصد و آهنگ شایسته و گفتار پسندیده و کردار نیکو یاری‌ام کن؛ و بی‌آنکه خود قوت و نیرو به من بخشیده باشی مرا به نیرو و قوت خود وامگذار»<ref>{{متن حدیث\|وَ أَیِّدْنِی بِتَوْفِیقِکَ وَ تَسْدِیدِکَ‌، وَ أَعِنِّی عَلَی صَالِحِ النِّیَّةِ، وَ مَرْضِیِّ الْقَوْلِ، وَ مُسْتَحْسَنِ الْعَمَلِ، وَ لَا تَکِلْنِی إِلَی حَوْلِی وَ قُوَّتِی دُونَ حَوْلِکَ وَ قُوَّتِکَ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای ششم.</ref>.<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۷۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* معناشناسی */

2025-06-28T07:23:38Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۳
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	# عدالت فردی		# عدالت فردی
	# عدالت اجتماعی<ref>حمیدرضا حق شناس، رویکرد صحیفه سجادیه به اخلاق اجتماعی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، ۱۳۸۶)، ص۸۰.</ref>.<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۵۲.</ref>		# عدالت اجتماعی<ref>حمیدرضا حق شناس، رویکرد صحیفه سجادیه به اخلاق اجتماعی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، ۱۳۸۶)، ص۸۰.</ref>.<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۵۲.</ref>

	در [[صحیفه سجادیه]]، [[امام زین العابدین]] {{ع}} [[توفیق]] [[گسترش عدل]] در عرصه‌های مختلف را از [[خداوند]] مسئلت می‌کنند، ولی تحقق عدالت فراگیر جهانی را که در آن [[ظلم\|ظلم و جور]] به دست فرزندشان، [[حضرت مهدی]] {{ع}} کاملاً نابود شود، بیان می‌نماید. ایشان در جای جای صحیفه سجادیه به موضوع عدل پرداخته است که به چند نمونه از آنها اشاره می‎‌شود:
	# «بارخدایا بر [[حضرت محمد\|محمد]] و [[آل محمد\|آل او]] درود فرست؛ و مرا به [[میانه‌روی]] بهره‌مند گردان (که در گفتار و [[کردار]] از حد تجاوز نکرده تقصیر ننمایم) و مرا از درست‌کاران و راهنمایان به خیر و نیکی، و از بندگان شایسته بگردان و رستگاری [[قیامت]] و رهایی از [[دوزخ]] را روزی‌ام فرما»<ref>{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ مَتِّعْنِی بِالاقْتِصَادِ، وَ اجْعَلْنِی مِنْ أَهْلِ السَّدَادِ، وَ مِنْ أَدِلَّةِ الرَّشَادِ، وَ مِنْ صَالِحِ الْعِبَادِ، وَ ارْزُقْنِی فَوْزَ الْمَعَادِ، وَ سلَامَةَ الْمِرْصَادِ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای بیستم.</ref>.
	# «و آن ([[قرآن]]) را نوری قرار داده‌ای که ما با [[پیروی]] از آن از تاریکی‌های [[گمراهی]] و [[نادانی]] راه می‌یابیم، و [[شفا]] و بهبودی برای کسی که فهمیدن آن را از روی [[تصدیق]] و [[باور]] نمودن بخواهد؛ و برای شنیدنش خاموش گشته؛ و ترازوی عدل که زبانه‌اش از [[حق]] و [[درستی]] برنمی‌گردد؛ و [[نور هدایت]] و راهنمایی که [[حجت]] و دلیل آن از [[گواهان]] خاموش نمی‌شود و نشانه رهایی (از بدبختی‌ها) که هر کس قصد طریقه و روش آن را داشته باشد گمراه نمی‌گردد؛ و به هر که خود را به دست‌آویز [[عصمت]] و نگهداری آن بیاویزد مهالک و تباهی‌ها بر او دست نیابد»<ref>{{متن حدیث\|وَ جَعَلْتَهُ نُوراً نَهْتَدِی مِنْ ظُلَمِ الضَّلَالَةِ وَ الْجَهَالَةِ بِاتِّبَاعِهِ، وَ شِفَاءً لِمَنْ أَنْصَتَ بِفَهَمِ التَّصْدِیقِ إِلَی اسْتِمَاعِهِ، وَ مِیزَانَ قِسْطٍ لَا یَحِیفُ عَنِ الْحَقِّ لِسَانُهُ، وَ نُورَ هُدًی لَا یَطْفَأُ عَنِ الشَّاهِدِینَ بُرْهَانُهُ، وَ عَلَمَ نَجَاةٍ لَا یَضِلُّ مَنْ أَمَّ قَصْدَ سُنَّتِهِ، وَ لا تَنَالُ أَیْدِی الْهَلَکَاتِ مَنْ تَعَلَّقَ بِعُرْوَةِ عِصْمَتِهِ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای چهل و دوم.</ref>.

	[[امام سجاد]] {{ع}} علت عدالت [[خداوند]] را [[قدرت]] بی‌انتهای [[خدا]] ذکر می‌داند و می‌فرمایند: «و به فراهم شدن اسباب کار و راهنمایی‌ات به [[راه حق]] کمکم نما؛ و بر قصد و آهنگ شایسته و گفتار پسندیده و کردار نیکو یاری‌ام کن؛ و بی‌آنکه خود قوت و نیرو به من بخشیده باشی مرا به نیرو و قوت خود وامگذار»<ref>{{متن حدیث\|وَ أَیِّدْنِی بِتَوْفِیقِکَ وَ تَسْدِیدِکَ‌، وَ أَعِنِّی عَلَی صَالِحِ النِّیَّةِ، وَ مَرْضِیِّ الْقَوْلِ، وَ مُسْتَحْسَنِ الْعَمَلِ، وَ لَا تَکِلْنِی إِلَی حَوْلِی وَ قُوَّتِی دُونَ حَوْلِکَ وَ قُوَّتِکَ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای ششم:</ref>.<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۷۲.</ref>

	== [[عدالت]] و [[انصاف]] در [[صحیفه سجادیه]] ==		== [[عدالت]] و [[انصاف]] در [[صحیفه سجادیه]] ==

Bahmani: /* عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه */

2025-06-28T07:22:56Z

عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۲
خط ۵۱:		خط ۵۱:

	[[شریعت]] به طور کلی به [[عدالت]] امر فرموده یا در تمام موارد جزئی مراعات شود و به تفضل کلی امر ننموده، زیرا تساوی بین امور، امری معین و محدود است، لکن تفضل و مقدار زیادتی غیر محدود و اینکه زیادتی به چه اندازه و در چه مورد مطلوب است قاعده نمی‌توان تأسیس نمود<ref>ر.ک: تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق، ترجمه حاجیه خانم امین، ص۲۴۱.</ref>.<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص ۳۵۴ ـ ۳۶۰.</ref>		[[شریعت]] به طور کلی به [[عدالت]] امر فرموده یا در تمام موارد جزئی مراعات شود و به تفضل کلی امر ننموده، زیرا تساوی بین امور، امری معین و محدود است، لکن تفضل و مقدار زیادتی غیر محدود و اینکه زیادتی به چه اندازه و در چه مورد مطلوب است قاعده نمی‌توان تأسیس نمود<ref>ر.ک: تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق، ترجمه حاجیه خانم امین، ص۲۴۱.</ref>.<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص ۳۵۴ ـ ۳۶۰.</ref>

			== معناشناسی ==
			عدالت از ابتدای تاریخ تاکنون همواره مورد توجه مردم عادی و اندیشمندان بوده و هست<ref>اخلاق در قرآن، ج۳، ص۱۳۳. در محاورات افلاطون آمده است که سوفسطائیان به خشایارشاه حق داده‌اند که از ایران لشکر کشید و یونان را شکست داد؛ زیرا او فرد قدرتمندی بود... در بین فلاسفه اخیر هم نیچه بر این باور است و می‌گوید: «زور حق است».</ref>. ارسطو عدالت را سه قسم کرده است: وظیفه مردم نسبت به [[خداوند]]، [[حقوق]] افراد نسبت به یکدیگر و حقوق انسان نسبت به پدران و گذشتگان<ref>ابن مسکویه، تهذیب الاخلاق و تطهیرالاعراق، ترجمه حاجیه خانم امین، ص۲۱۹ - ۲۲۰؛ احمد نراقی، معراج السعاده، ص۵۱ - ۵۳.</ref>. مرحوم نراقی بین عدالت شخصی و فردی تفکیک قائل شده و معتقد است: در عدالت شخصی فرد به دنبال [[برقراری عدالت]] میان قوای درونی خود است و در [[عدالت فردی]] انسان به دنبال دفع [[ظلم]] از خود و دیگران<ref>نجمه کیخا، مناسبات اخلاق و سیاست در اندیشه اسلامی، ص۱۳۵، ۱۳۷، ۱۳۸. تهرانی، مجتبی، اخلاق الاهی، ج۱،ص۹۶-۹۷.</ref>. اکثر اندیشمندان [[مسلمان]] بیشتر به عدالت فردی ([[تعادل]] قوای درونی) نظر داشته‌اند تا [[عدالت اجتماعی]]، ولی در قرون اخیر در مغرب زمین عدالت فردی چندان اهمیتی نداشته، بلکه "عدالت اجتماعی" بیشتر مورد نظر بوده است<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۵۹.</ref>.

			در [[شریعت اسلام]] عدالت چهار نوع است:
			# [[عدل تکوینی]] ([[آفرینش]] مخلوقات)،
			# [[عدل تشریعی]](رابطه خدا ومردم، مردم با خدا و مردم با مردم)،
			# عدالت فردی
			# عدالت اجتماعی<ref>حمیدرضا حق شناس، رویکرد صحیفه سجادیه به اخلاق اجتماعی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، ۱۳۸۶)، ص۸۰.</ref>.<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۵۲.</ref>

			در [[صحیفه سجادیه]]، [[امام زین العابدین]] {{ع}} [[توفیق]] [[گسترش عدل]] در عرصه‌های مختلف را از [[خداوند]] مسئلت می‌کنند، ولی تحقق عدالت فراگیر جهانی را که در آن [[ظلم\|ظلم و جور]] به دست فرزندشان، [[حضرت مهدی]] {{ع}} کاملاً نابود شود، بیان می‌نماید. ایشان در جای جای صحیفه سجادیه به موضوع عدل پرداخته است که به چند نمونه از آنها اشاره می‎‌شود:
			# «بارخدایا بر [[حضرت محمد\|محمد]] و [[آل محمد\|آل او]] درود فرست؛ و مرا به [[میانه‌روی]] بهره‌مند گردان (که در گفتار و [[کردار]] از حد تجاوز نکرده تقصیر ننمایم) و مرا از درست‌کاران و راهنمایان به خیر و نیکی، و از بندگان شایسته بگردان و رستگاری [[قیامت]] و رهایی از [[دوزخ]] را روزی‌ام فرما»<ref>{{متن حدیث\|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ مَتِّعْنِی بِالاقْتِصَادِ، وَ اجْعَلْنِی مِنْ أَهْلِ السَّدَادِ، وَ مِنْ أَدِلَّةِ الرَّشَادِ، وَ مِنْ صَالِحِ الْعِبَادِ، وَ ارْزُقْنِی فَوْزَ الْمَعَادِ، وَ سلَامَةَ الْمِرْصَادِ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای بیستم.</ref>.
			# «و آن ([[قرآن]]) را نوری قرار داده‌ای که ما با [[پیروی]] از آن از تاریکی‌های [[گمراهی]] و [[نادانی]] راه می‌یابیم، و [[شفا]] و بهبودی برای کسی که فهمیدن آن را از روی [[تصدیق]] و [[باور]] نمودن بخواهد؛ و برای شنیدنش خاموش گشته؛ و ترازوی عدل که زبانه‌اش از [[حق]] و [[درستی]] برنمی‌گردد؛ و [[نور هدایت]] و راهنمایی که [[حجت]] و دلیل آن از [[گواهان]] خاموش نمی‌شود و نشانه رهایی (از بدبختی‌ها) که هر کس قصد طریقه و روش آن را داشته باشد گمراه نمی‌گردد؛ و به هر که خود را به دست‌آویز [[عصمت]] و نگهداری آن بیاویزد مهالک و تباهی‌ها بر او دست نیابد»<ref>{{متن حدیث\|وَ جَعَلْتَهُ نُوراً نَهْتَدِی مِنْ ظُلَمِ الضَّلَالَةِ وَ الْجَهَالَةِ بِاتِّبَاعِهِ، وَ شِفَاءً لِمَنْ أَنْصَتَ بِفَهَمِ التَّصْدِیقِ إِلَی اسْتِمَاعِهِ، وَ مِیزَانَ قِسْطٍ لَا یَحِیفُ عَنِ الْحَقِّ لِسَانُهُ، وَ نُورَ هُدًی لَا یَطْفَأُ عَنِ الشَّاهِدِینَ بُرْهَانُهُ، وَ عَلَمَ نَجَاةٍ لَا یَضِلُّ مَنْ أَمَّ قَصْدَ سُنَّتِهِ، وَ لا تَنَالُ أَیْدِی الْهَلَکَاتِ مَنْ تَعَلَّقَ بِعُرْوَةِ عِصْمَتِهِ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای چهل و دوم.</ref>.

			[[امام سجاد]] {{ع}} علت عدالت [[خداوند]] را [[قدرت]] بی‌انتهای [[خدا]] ذکر می‌داند و می‌فرمایند: «و به فراهم شدن اسباب کار و راهنمایی‌ات به [[راه حق]] کمکم نما؛ و بر قصد و آهنگ شایسته و گفتار پسندیده و کردار نیکو یاری‌ام کن؛ و بی‌آنکه خود قوت و نیرو به من بخشیده باشی مرا به نیرو و قوت خود وامگذار»<ref>{{متن حدیث\|وَ أَیِّدْنِی بِتَوْفِیقِکَ وَ تَسْدِیدِکَ‌، وَ أَعِنِّی عَلَی صَالِحِ النِّیَّةِ، وَ مَرْضِیِّ الْقَوْلِ، وَ مُسْتَحْسَنِ الْعَمَلِ، وَ لَا تَکِلْنِی إِلَی حَوْلِی وَ قُوَّتِی دُونَ حَوْلِکَ وَ قُوَّتِکَ}}؛ صحیفه سجادیه، دعای ششم:</ref>.<ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۷۲.</ref>

	== [[عدالت]] و [[انصاف]] در [[صحیفه سجادیه]] ==		== [[عدالت]] و [[انصاف]] در [[صحیفه سجادیه]] ==

Bahmani در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۳

2025-06-25T06:53:40Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۰

2025-06-24T12:00:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۰
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = عدل		\| موضوع مرتبط = عدل
	\| عنوان مدخل = عدل		\| عنوان مدخل = عدل
	\| مداخل مرتبط = [[عدل در لغت]] - [[عدل در قرآن]] - [[عدل در نهج البلاغه]] - [[عدل در معارف دعا و زیارات]] - [[عدل در کلام اسلامی]] - [[عدل در فقه اسلامی]] - [[عدل در فقه سیاسی]] - [[عدل در اخلاق اسلامی]] - [[عدل در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[عدل در معارف و سیره نبوی]] - [[عدل در معارف و سیره علوی]] - [[عدل در معارف و سیره سجادی]] - [[عدل در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[عدل در لغت]] - [[عدل در قرآن]] - [[عدل در نهج البلاغه]] - [[عدل در معارف دعا و زیارات]] - [[عدل در کلام اسلامی]] - [[عدل در فقه اسلامی]] - [[عدل در فقه سیاسی]] - [[عدل در اخلاق اسلامی]] - [[عدل در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[عدل در معارف و سیره نبوی]] - [[عدل در معارف و سیره علوی]] - [[عدل در معارف و سیره سجادی]] - [[عدل در معارف و سیره رضوی]] - [[عدل در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* مقدمه */

2023-09-20T09:41:29Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۱
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	*در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن\|وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا...}}<ref>«و پیمانه و ترازو را با دادگری، تمام بپیمایید؛ ما بر کسی جز (برابر با) توانش تکلیف نمی‌کنیم» سوره انعام، آیه ۱۵۲.</ref>، همچنین می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ...}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند و (نیز) آهن را فرو فرستادیم ...» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>.		در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن\|وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا...}}<ref>«و پیمانه و ترازو را با دادگری، تمام بپیمایید؛ ما بر کسی جز (برابر با) توانش تکلیف نمی‌کنیم» سوره انعام، آیه ۱۵۲.</ref>، همچنین می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ...}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند و (نیز) آهن را فرو فرستادیم ...» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>.

	[[پیامبر]] {{صل}} می‌فرمایند: "یک [[ساعت]] به [[عدالت]] ([[رفتار]] کردن) از هفتاد سال [[عبادت]] که شب‌ها به [[نماز]] و روزها به [[روزه]] بگذرد بهتر است"<ref>جامع السعادات، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، ج۲، ص۲۹۷.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرمایند: "[[عدالت]] با خلق، اصل [[ایمان]] و [[اساس دین]] است"<ref>امام علی {{ع}}، حکمت عملی، شرح و ترجمه الهی قمشه‌ای، ص۱۷۲.</ref>.		[[پیامبر]] {{صل}} می‌فرمایند: "یک [[ساعت]] به [[عدالت]] ([[رفتار]] کردن) از هفتاد سال [[عبادت]] که شب‌ها به [[نماز]] و روزها به [[روزه]] بگذرد بهتر است"<ref>جامع السعادات، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، ج۲، ص۲۹۷.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرمایند: "[[عدالت]] با خلق، اصل [[ایمان]] و [[اساس دین]] است"<ref>امام علی {{ع}}، حکمت عملی، شرح و ترجمه الهی قمشه‌ای، ص۱۷۲.</ref>.

Bahmani در ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۱

2023-09-20T09:41:20Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۵

2022-12-29T09:25:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۵۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~اصول دین~~		\| موضوع مرتبط = عدل
	\| عنوان مدخل = [[عدل]]		\| عنوان مدخل = عدل
	\| مداخل مرتبط = [[عدل در لغت]] - [[عدل در قرآن]] - [[عدل در نهج البلاغه]] - [[عدل در کلام اسلامی]] - [[عدل در فقه اسلامی]] - [[عدل در ~~اخلاق اسلامی~~]] - [[عدل در ~~فرهنگ و معارف انقلاب~~ اسلامی]] - [[عدل در ~~فقه سیاسی~~]] - [[عدل در معارف ~~دعا~~ و ~~زیارات~~]] - [[عدل در معارف و سیره علوی]] - [[عدل در معارف و سیره سجادی]] - [[عدل در ~~جامعه‌شناسی~~ اسلامی~~]] - [[عدل در معارف و سیره نبوی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[عدل در لغت]] - [[عدل در قرآن]] - [[عدل در نهج البلاغه]] - [[عدل در معارف دعا و زیارات]] - [[عدل در کلام اسلامی]] - [[عدل در فقه اسلامی]] - [[عدل در فقه سیاسی]] - [[عدل در اخلاق اسلامی]] - [[عدل در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[عدل در معارف و سیره نبوی]] - [[عدل در معارف و سیره علوی]] - [[عدل در معارف و سیره سجادی]] - [[عدل در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن\|وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا...}}<ref>«و پیمانه و ترازو را با دادگری، تمام بپیمایید؛ ما بر کسی جز (برابر با) توانش تکلیف نمی‌کنیم» سوره انعام، آیه ۱۵۲.</ref>		* در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن\|وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا...}}<ref>«و پیمانه و ترازو را با دادگری، تمام بپیمایید؛ ما بر کسی جز (برابر با) توانش تکلیف نمی‌کنیم» سوره انعام، آیه ۱۵۲.</ref>
خط ۷۵:		خط ۷۵:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1379218.jpg\|22px]] [[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|'''مکارم اخلاق در صحیفه''']]		# [[پرونده:1379218.jpg\|22px]] [[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|'''مکارم اخلاق در صحیفه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

خط ۸۲:		خط ۸۲:

	[[رده:عدل]]		[[رده:عدل]]
	~~[[رده:اصول دین اسلام]]~~

Wasity: جایگزینی متن - 'بنده خدا' به 'بنده خدا'

2022-12-13T05:35:44Z

جایگزینی متن - 'بنده خدا' به 'بنده خدا'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۵
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	* به هر حال [[عدالت]]، یعنی [[مساوات]] و [[انصاف]] و [[میانه‌روی]] و رعایت [[حد]] [[اعتدال]] و اینکه در هر امری حد وسط آن را [[عدالت]] گویند، و [[عادل]] کسی است که نسبت به [[مردم]] از روی [[انصاف]] عمل کند، و با [[نفس]] خود نیز [[انصاف]] کند، و [[عدل]] نهادن هر چیز به جای خود و اعطای [[حق]] هرکسی به اوست، البته آن‌طور که باید<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ج۲، ص۲۴۲. به نقل از اخلاق ناصری، ص۵۷ و ۶۷.</ref>.		* به هر حال [[عدالت]]، یعنی [[مساوات]] و [[انصاف]] و [[میانه‌روی]] و رعایت [[حد]] [[اعتدال]] و اینکه در هر امری حد وسط آن را [[عدالت]] گویند، و [[عادل]] کسی است که نسبت به [[مردم]] از روی [[انصاف]] عمل کند، و با [[نفس]] خود نیز [[انصاف]] کند، و [[عدل]] نهادن هر چیز به جای خود و اعطای [[حق]] هرکسی به اوست، البته آن‌طور که باید<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ج۲، ص۲۴۲. به نقل از اخلاق ناصری، ص۵۷ و ۶۷.</ref>.
	* [[محمد جواد مغنیه]] درباره [[عدالت]] می‌گوید: [[عدل]] از جمله معانی‌اش "ضد [[ستم]]" می‌باشد و ضرب‌المثل است که "هر کس خودش را جای تو بگذارد به تو [[ستم]] نمی‌کند".		* [[محمد جواد مغنیه]] درباره [[عدالت]] می‌گوید: [[عدل]] از جمله معانی‌اش "ضد [[ستم]]" می‌باشد و ضرب‌المثل است که "هر کس خودش را جای تو بگذارد به تو [[ستم]] نمی‌کند".
	* [[غزالی]] در کتاب "المقصد الاسنی" گفتاری دارد که چکیده‌اش این است که [[دادگر]] کسی است که کاری که عادلانه و خلاف [[ستمگری]] است از او صادر شود و [[دادگری]] [[خداوند متعال]] به این است که به هر چیزی حقش را داده، و در [[جایگاه]] خودش نشانده و برای هدفش مسخر گردانیده است. ولی [[عدالت]] [[بنده~~]] [[~~خدا]] به این است که هر عضوی از اعضایش را در وظیفه‌ای که [[شرع]] آن را اجازه داده است، به کار ببرد و [[نفس اماره]] خود را در بند [[دین]] و [[عقل]] قرار دهد و اگر آن دو را در [[خدمت]] هوا و هوسش بگیرد، [[ستم]] نموده است. معنایش این است که [[انسان]] [[عادل]] کسی است که با تمام ابزار و امکاناتش به دنبال [[حق]] باشد و از هوا. [[هوس]] و غرض‌ورزی دوری کند. [[عدالت]]، قانونی [[اخلاقی]] و طبیعی است<ref>فلسفه اخلاق در اسلام، ترجمه عبدالحسین صافی، ص۳۱۷ – ۳۱۸.</ref>.		* [[غزالی]] در کتاب "المقصد الاسنی" گفتاری دارد که چکیده‌اش این است که [[دادگر]] کسی است که کاری که عادلانه و خلاف [[ستمگری]] است از او صادر شود و [[دادگری]] [[خداوند متعال]] به این است که به هر چیزی حقش را داده، و در [[جایگاه]] خودش نشانده و برای هدفش مسخر گردانیده است. ولی [[عدالت]] [[بنده خدا]] به این است که هر عضوی از اعضایش را در وظیفه‌ای که [[شرع]] آن را اجازه داده است، به کار ببرد و [[نفس اماره]] خود را در بند [[دین]] و [[عقل]] قرار دهد و اگر آن دو را در [[خدمت]] هوا و هوسش بگیرد، [[ستم]] نموده است. معنایش این است که [[انسان]] [[عادل]] کسی است که با تمام ابزار و امکاناتش به دنبال [[حق]] باشد و از هوا. [[هوس]] و غرض‌ورزی دوری کند. [[عدالت]]، قانونی [[اخلاقی]] و طبیعی است<ref>فلسفه اخلاق در اسلام، ترجمه عبدالحسین صافی، ص۳۱۷ – ۳۱۸.</ref>.
	* از سوی دیگر، [[عدالت]] خواهی [[فطری]] است و [[قانون]] عادلانه تنها در سایه [[مکتب]] [[انبیاء]] به دست می‌آید و استقرار [[عدالت]] یکی از اهداف [[انبیاء]] بوده است<ref>ر. ک: محسن قرائتی، مجموعه درسهایی از قرآن، ص۱۲۰ – ۱۲۱.</ref>.		* از سوی دیگر، [[عدالت]] خواهی [[فطری]] است و [[قانون]] عادلانه تنها در سایه [[مکتب]] [[انبیاء]] به دست می‌آید و استقرار [[عدالت]] یکی از اهداف [[انبیاء]] بوده است<ref>ر. ک: محسن قرائتی، مجموعه درسهایی از قرآن، ص۱۲۰ – ۱۲۱.</ref>.
	* در [[فرهنگ]] [[قرآنی]]، [[مسلمانان]] بایستی با غیر مسلمانانی که با آن‌ها [[جنگ]] نکرده‌اند به [[عدالت]] [[رفتار]] نمایند {{متن قرآن\|لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref> «خداوند شما را از نیکی ورزیدن و دادگری با آنان که با شما در کار دین جنگ نکرده‌اند و شما را از خانه‌هایتان بیرون نرانده‌اند باز نمی‌دارد؛ بی‌گمان خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره ممتحنه، آیه ۸.</ref>، حتی با [[دشمنان]] نیز بایستی به [[عدالت]] [[رفتار]] نمود<ref>{{متن قرآن\|وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِن فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}} و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد؛ سوره حجرات، آیه:۹. {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}} ای مؤمنان! برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید و نباید دشمنی با گروهی شما را وادارد که دادگری نکنید، دادگری ورزید که به پرهیزگاری نزدیک‌تر است و از خداوند پروا کنید که خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است؛ سوره مائده، آیه: ۸.</ref>		* در [[فرهنگ]] [[قرآنی]]، [[مسلمانان]] بایستی با غیر مسلمانانی که با آن‌ها [[جنگ]] نکرده‌اند به [[عدالت]] [[رفتار]] نمایند {{متن قرآن\|لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref> «خداوند شما را از نیکی ورزیدن و دادگری با آنان که با شما در کار دین جنگ نکرده‌اند و شما را از خانه‌هایتان بیرون نرانده‌اند باز نمی‌دارد؛ بی‌گمان خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره ممتحنه، آیه ۸.</ref>، حتی با [[دشمنان]] نیز بایستی به [[عدالت]] [[رفتار]] نمود<ref>{{متن قرآن\|وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِن فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}} و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد؛ سوره حجرات، آیه:۹. {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}} ای مؤمنان! برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید و نباید دشمنی با گروهی شما را وادارد که دادگری نکنید، دادگری ورزید که به پرهیزگاری نزدیک‌تر است و از خداوند پروا کنید که خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است؛ سوره مائده، آیه: ۸.</ref>

Wasity: جایگزینی متن - 'عسگری' به 'عسکری'

2022-10-24T09:14:53Z

جایگزینی متن - 'عسگری' به 'عسکری'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	* [[شهید مطهری]] می‌نویسد: [[انصاف]] یعنی چه؟ می‌گویند فلان کس [[آدم]] با انصافی است، یعنی چه؟ اصلاً [[آدم]] با [[انصاف]]، یعنی [[آدمی]] که در مسائل موبوط به خود می‌تواند بی‌طرفانه درباره خودش [[قضاوت]] کند و احیاناً در جایی که خودش مقصر است، [[حکم]] علیه خودش صادر کند<ref>مجموعه آثار شهید مطهری، ج٢٣، ص۴۵٧.</ref><ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۵۷.</ref>.		* [[شهید مطهری]] می‌نویسد: [[انصاف]] یعنی چه؟ می‌گویند فلان کس [[آدم]] با انصافی است، یعنی چه؟ اصلاً [[آدم]] با [[انصاف]]، یعنی [[آدمی]] که در مسائل موبوط به خود می‌تواند بی‌طرفانه درباره خودش [[قضاوت]] کند و احیاناً در جایی که خودش مقصر است، [[حکم]] علیه خودش صادر کند<ref>مجموعه آثار شهید مطهری، ج٢٣، ص۴۵٧.</ref><ref>[[فردین احمدوند\|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)\|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۵۷.</ref>.
	* به عبارت دیگر این سخن [[شهید مطهری]] بدین معناست که اگر فردی در [[مرجع]] [[داوری]] بود نسبت به دیگران طوری [[داوری]] نماید که [[انکار]] خودش در جای متهم نشسته است. شاید بتوان گفت قاعده‌ای که [[شهید مطهری]] به دست می‌دهد همانند قاعده مهم و [[معروف]] "گلدن رول" است.		* به عبارت دیگر این سخن [[شهید مطهری]] بدین معناست که اگر فردی در [[مرجع]] [[داوری]] بود نسبت به دیگران طوری [[داوری]] نماید که [[انکار]] خودش در جای متهم نشسته است. شاید بتوان گفت قاعده‌ای که [[شهید مطهری]] به دست می‌دهد همانند قاعده مهم و [[معروف]] "گلدن رول" است.
	* [[ابوهلال ~~عسگری~~]] می‌گوید: "[[انصاف]]، [[دادگری]] کردن در مورد دیگری است ولی [[عدل]]، هم این مورد است و هم مورد دیگر. و اصل [[انصاف]] این است که به فردی نصف چیزی را بدهیم و نصف آن را بدون زیادت و نقصان بگیریم"<ref>حمیدرضا حق شناس، رویکرد صحیفه سجادیه به اخلاق اجتماعی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، ۱۳۸۶)، ص۷۷.</ref>.		* [[ابوهلال عسکری]] می‌گوید: "[[انصاف]]، [[دادگری]] کردن در مورد دیگری است ولی [[عدل]]، هم این مورد است و هم مورد دیگر. و اصل [[انصاف]] این است که به فردی نصف چیزی را بدهیم و نصف آن را بدون زیادت و نقصان بگیریم"<ref>حمیدرضا حق شناس، رویکرد صحیفه سجادیه به اخلاق اجتماعی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، ۱۳۸۶)، ص۷۷.</ref>.
	* بسیاری، [[انصاف]] را با [[عدالت]] یکی می‌دانند، ولی به نظر می‌رسد که [[عدالت]] عام‌تر از [[انصاف]] است و رابطه بین آن‌ها عموم و خصوص مطلق است؛ یعنی هر کجا [[عدالت]] باشد [[انصاف]] است، ولی هر کجا که [[انصاف]] باشد [[عدالت]] نیست.		* بسیاری، [[انصاف]] را با [[عدالت]] یکی می‌دانند، ولی به نظر می‌رسد که [[عدالت]] عام‌تر از [[انصاف]] است و رابطه بین آن‌ها عموم و خصوص مطلق است؛ یعنی هر کجا [[عدالت]] باشد [[انصاف]] است، ولی هر کجا که [[انصاف]] باشد [[عدالت]] نیست.
	* در لسان [[روایات]]، [[تعصب]] در مقابل [[انصاف]] آمده و از آن با واژه "[[حمیت]]" یاد شده است. در [[فرهنگ دینی]] هم [[حمیت]] ممدوح و هم [[حمیت]] مذموم وجود دارد. [[امام صادق]] {{ع}} در [[بیان]] جنود [[عقل]] و [[جهل]]، [[انصاف]] را از [[لشکر]] [[عقل]] و ضد آن، یعنی [[تعصب]] را از [[لشکر]] [[جهل]] معرفی می‌کند. همچنان‌که در جامع السعادات ضد [[عصبیت]] و [[کتمان]] [[حق]] را [[انصاف]] و [[استقامت]] بر [[حق]] می‌داند <ref>جامع السعادات، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، ج۱، ص۴۴۹.</ref>.		* در لسان [[روایات]]، [[تعصب]] در مقابل [[انصاف]] آمده و از آن با واژه "[[حمیت]]" یاد شده است. در [[فرهنگ دینی]] هم [[حمیت]] ممدوح و هم [[حمیت]] مذموم وجود دارد. [[امام صادق]] {{ع}} در [[بیان]] جنود [[عقل]] و [[جهل]]، [[انصاف]] را از [[لشکر]] [[عقل]] و ضد آن، یعنی [[تعصب]] را از [[لشکر]] [[جهل]] معرفی می‌کند. همچنان‌که در جامع السعادات ضد [[عصبیت]] و [[کتمان]] [[حق]] را [[انصاف]] و [[استقامت]] بر [[حق]] می‌داند <ref>جامع السعادات، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، ج۱، ص۴۴۹.</ref>.