عدل در معارف و سیره علوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* دستاوردهای اجرای عدالت */

2025-06-26T05:40:15Z

دستاوردهای اجرای عدالت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۰
خط ۲۴۶:		خط ۲۴۶:
	اگر موانع عدالت برداشته شود و مردم و [[کارگزاران حکومت]] آن را اجرایی کنند، دستاوردهای مختلفی برای [[جامعه]] خواهد داشت، چه از لحاظ [[سیاسی]]، اقتصادی و چه از لحاظ [[آرامش روانی]] و بعد [[حقوقی]] که برای مردم به ارمغان می‌آورد.		اگر موانع عدالت برداشته شود و مردم و [[کارگزاران حکومت]] آن را اجرایی کنند، دستاوردهای مختلفی برای [[جامعه]] خواهد داشت، چه از لحاظ [[سیاسی]]، اقتصادی و چه از لحاظ [[آرامش روانی]] و بعد [[حقوقی]] که برای مردم به ارمغان می‌آورد.

	=== دستاوردهای سیاسی ~~تحقق عدالت~~ ===		=== دستاوردهای سیاسی ===
	آنچه به عنوان برآیند سیاسی اجرای عدالت حائز اهمیت است، می‌توان به چند نکته اشاره کرد؛ در مرحله نخست، ایجاد امینت در [[جامعه]] است، و در مرحله بعد پیدایش [[وحدت در جامعه]] است و این [[وحدت]]، [[شکست]] [[دشمنان]] را در پی خواهد داشت و در آخر [[اجرای حدود الهی]] است، [[اجرای حدود]] نیز سدی مستحکم است بر راه آنان که سودای ضربه به [[مردم]] و [[نظام اسلامی]] را دارند.		آنچه به عنوان برآیند سیاسی اجرای عدالت حائز اهمیت است، می‌توان به چند نکته اشاره کرد؛ در مرحله نخست، ایجاد امینت در [[جامعه]] است، و در مرحله بعد پیدایش [[وحدت در جامعه]] است و این [[وحدت]]، [[شکست]] [[دشمنان]] را در پی خواهد داشت و در آخر [[اجرای حدود الهی]] است، [[اجرای حدود]] نیز سدی مستحکم است بر راه آنان که سودای ضربه به [[مردم]] و [[نظام اسلامی]] را دارند.

خط ۲۶۷:		خط ۲۶۷:
	با [[اجرای عدالت]]، کشتی دین از امواج متلاطم و طوفانی کج‌راهه‌ها و بی‌راهه‌ها به [[سرعت]] عبور می‌کند و به [[ساحل]] [[سلامت]] می‌رسد تا [[وعده الهی]] در ماندگاری و [[برتری اسلام]] با عبارت [[نورانی]] {{متن قرآن\|لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ}}<ref>«اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دین‌ها برتری دهد اگر چه مشرکان نپسندند» سوره توبه، آیه ۳۳.</ref> محقق شود<ref>[[امید چناری\|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)\|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]]، ص۸۹.</ref>.		با [[اجرای عدالت]]، کشتی دین از امواج متلاطم و طوفانی کج‌راهه‌ها و بی‌راهه‌ها به [[سرعت]] عبور می‌کند و به [[ساحل]] [[سلامت]] می‌رسد تا [[وعده الهی]] در ماندگاری و [[برتری اسلام]] با عبارت [[نورانی]] {{متن قرآن\|لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ}}<ref>«اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دین‌ها برتری دهد اگر چه مشرکان نپسندند» سوره توبه، آیه ۳۳.</ref> محقق شود<ref>[[امید چناری\|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)\|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]]، ص۸۹.</ref>.

	=== دستاوردهای [[فرهنگی]] [[اجتماعی~~]] [[تحقق عدالت~~]] ===		=== دستاوردهای [[فرهنگی]] [[اجتماعی]] ===
	تحقق عدالت علاوه بر بعد [[سیاسی]]، در [[فرهنگ]] و [[اجتماع]] [[مردم]] نیز تاثیرگذار است، از جمله تأثیرهای اجتماعی می‌توان به [[خشنودی]] مردم از [[اجرای عدالت]] اشاره نمود و از نظر فرهنگی باعث پیدایش پیوند میان اقشار [[جامعه]] می‌گردد، اما از بعد اجتماعی و فرهنگی سبب [[بردباری]] و [[استواری]] مردم در مقابل [[سختی‌ها]] می‌شود.		تحقق عدالت علاوه بر بعد [[سیاسی]]، در [[فرهنگ]] و [[اجتماع]] [[مردم]] نیز تاثیرگذار است، از جمله تأثیرهای اجتماعی می‌توان به [[خشنودی]] مردم از [[اجرای عدالت]] اشاره نمود و از نظر فرهنگی باعث پیدایش پیوند میان اقشار [[جامعه]] می‌گردد، اما از بعد اجتماعی و فرهنگی سبب [[بردباری]] و [[استواری]] مردم در مقابل [[سختی‌ها]] می‌شود.

خط ۲۷۶:		خط ۲۷۶:
	۳. '''[[استواری]] و [[بردباری]]''': [[عدالت]]، زمینه‌های بردباری را برای شخص محکم‌تر می‌کند و او را به [[ثبات]] [[حقیقی]] [[شخصیت]] می‌رساند. در [[حکمت]] سی و یکم [[نهج‌البلاغه]] آمده است که وقتی از علی{{ع}} درباره [[ایمان]] سؤال شد ایشان ضمن برشمردن عدل به عنوان یکی از ارکان چهارگانه آن، چهار شعبه برای عدل ذکر فرمودند که شعبه چهارم آن، «در بردباری [[استوار]] بودن» است<ref>دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، حکمت ۳۱.</ref>. این ویژگی در [[حقیقت]] یکی از دستاوردهای بالای عدالت [[علمی]] است. به این معنا که وقتی [[انسان]] فهمش دقیق شد که زمینه پی بردن به عمق [[دانش]] است، می‌تواند در مرحله [[داوری]] [[نیکو]] عمل کند و همین داوری نیکو، شخص را به استوای در بردباری می‌کشاند<ref>[[امید چناری\|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)\|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]]، ص۹۲.</ref>.		۳. '''[[استواری]] و [[بردباری]]''': [[عدالت]]، زمینه‌های بردباری را برای شخص محکم‌تر می‌کند و او را به [[ثبات]] [[حقیقی]] [[شخصیت]] می‌رساند. در [[حکمت]] سی و یکم [[نهج‌البلاغه]] آمده است که وقتی از علی{{ع}} درباره [[ایمان]] سؤال شد ایشان ضمن برشمردن عدل به عنوان یکی از ارکان چهارگانه آن، چهار شعبه برای عدل ذکر فرمودند که شعبه چهارم آن، «در بردباری [[استوار]] بودن» است<ref>دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، حکمت ۳۱.</ref>. این ویژگی در [[حقیقت]] یکی از دستاوردهای بالای عدالت [[علمی]] است. به این معنا که وقتی [[انسان]] فهمش دقیق شد که زمینه پی بردن به عمق [[دانش]] است، می‌تواند در مرحله [[داوری]] [[نیکو]] عمل کند و همین داوری نیکو، شخص را به استوای در بردباری می‌کشاند<ref>[[امید چناری\|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)\|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]]، ص۹۲.</ref>.

	=== دستاوردهای [[اقتصادی~~]] [[اجرای عدالت~~]] ===		=== دستاوردهای [[اقتصادی]] ===
	اگر عدالت به [[درستی]] اجرایی شود آثار اقتصادی بزرگی برای مردم به وجود خواهد آمد، از جمله این دستاوردهای اقتصادی می‌توان به [[توسعه]] و [[رفاه مردم]]، [[اصلاح]] و [[آبادانی]] [[شهرها]] و در آخر کمک به [[ستمدیدگان]] اشاره کرد.		اگر عدالت به [[درستی]] اجرایی شود آثار اقتصادی بزرگی برای مردم به وجود خواهد آمد، از جمله این دستاوردهای اقتصادی می‌توان به [[توسعه]] و [[رفاه مردم]]، [[اصلاح]] و [[آبادانی]] [[شهرها]] و در آخر کمک به [[ستمدیدگان]] اشاره کرد.

خط ۲۹۱:		خط ۲۹۱:
	[[امیرمؤمنان]]{{ع}} در جایی دیگر از [[مردم]] می‌خواهند تا در گرفتن [[حق]] [[مظلوم]] از [[ظالم]] به او [[یاری]] کنند: «... ای مردم! مرا بر کار خود [[یار]] باشید. به [[خدا]] [[سوگند]] که داد ستمدیده را از آنکه بر او [[ستم]] کرده بستانم و مهار [[ستمکار]] را بگیرم و به ناخواه او تا به آبشخور حق کشانم»<ref>دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، خ ۱۳۶.</ref>.<ref>[[امید چناری\|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)\|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]]، ص۹۵-۹۸.</ref>		[[امیرمؤمنان]]{{ع}} در جایی دیگر از [[مردم]] می‌خواهند تا در گرفتن [[حق]] [[مظلوم]] از [[ظالم]] به او [[یاری]] کنند: «... ای مردم! مرا بر کار خود [[یار]] باشید. به [[خدا]] [[سوگند]] که داد ستمدیده را از آنکه بر او [[ستم]] کرده بستانم و مهار [[ستمکار]] را بگیرم و به ناخواه او تا به آبشخور حق کشانم»<ref>دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، خ ۱۳۶.</ref>.<ref>[[امید چناری\|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)\|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]]، ص۹۵-۹۸.</ref>

	=== دستاوردهای [[حقوقی~~]] [[اجرای عدالت~~]] ===		=== دستاوردهای [[حقوقی]] ===
	[[حضرت علی]]{{ع}} در [[خطبه]] دویست و شانزدهم با تأکید بر [[رعایت]] کلیه [[حقوق انسان‌ها]]، به این [[حقوق متقابل]]، [[عنایت]] ویژه‌ای نشان می‌دهند و هفت دستاورد را برای رعایت این [[حقوق]] بر می‌شمارند:		[[حضرت علی]]{{ع}} در [[خطبه]] دویست و شانزدهم با تأکید بر [[رعایت]] کلیه [[حقوق انسان‌ها]]، به این [[حقوق متقابل]]، [[عنایت]] ویژه‌ای نشان می‌دهند و هفت دستاورد را برای رعایت این [[حقوق]] بر می‌شمارند:
	# عزت‌مندی [[حق]] در [[جامعه]]؛		# عزت‌مندی [[حق]] در [[جامعه]]؛

Bahmani: /* دستاوردهای اقتصادی اجرای عدالت */

2025-06-26T05:39:43Z

دستاوردهای اقتصادی اجرای عدالت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۹
خط ۲۸۹:		خط ۲۸۹:
	حضرت در بیانی دیگر در [[خطبه]] سی و هفتم فرموده‌اند: {{متن حدیث\|الذَّلِيلُ عِنْدِي عَزِيزٌ حَتَّى آخُذَ الْحَقَّ لَهُ وَ الْقَوِيُّ عِنْدِي ضَعِيفٌ حَتَّى آخُذَ الْحَقَّ مِنْهُ}}؛ «[[خوار]] نزد من گران مقدار تا هنگامی که [[حق]] او را بدو برگردانم و نیرومند خوار تا آن‌گاه که حق را از او باز ستانم». [[علامه]] [[جعفری]] در ذیل این بخش از خطبه، با طرح کردن سؤالاتی [[انسان]] را به [[تأمل]] وامی دارند: «آیا من می‌توانم به عنوان یک انسان [[آگاه]] و مطلع از [[ناتوانی]] که اقویا حق او را طعمه خود ساخته‌اند، بنشینم و دست روی دست بگذارم و بگویم: به من چه؟ آیا این [[آگاهی]] مادامی که اقدام به گرفتن حق آن [[ناتوان]] ننموده‌ام، [[زندگی]] مرا از معنای اصلی خود ساقط نخواهد کرد؟ اگر من که از اصل [[تعهد]] برین درباره [[انسان‌ها]] اطلاع دارم، اقدام به ایفای چنین تعهد نکنم، می‌توانیم خود را [[انسان]] مسلم بنامیم؟»<ref>جعفری تبریزی، محمدتقی، شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۱۷۳.</ref>.		حضرت در بیانی دیگر در [[خطبه]] سی و هفتم فرموده‌اند: {{متن حدیث\|الذَّلِيلُ عِنْدِي عَزِيزٌ حَتَّى آخُذَ الْحَقَّ لَهُ وَ الْقَوِيُّ عِنْدِي ضَعِيفٌ حَتَّى آخُذَ الْحَقَّ مِنْهُ}}؛ «[[خوار]] نزد من گران مقدار تا هنگامی که [[حق]] او را بدو برگردانم و نیرومند خوار تا آن‌گاه که حق را از او باز ستانم». [[علامه]] [[جعفری]] در ذیل این بخش از خطبه، با طرح کردن سؤالاتی [[انسان]] را به [[تأمل]] وامی دارند: «آیا من می‌توانم به عنوان یک انسان [[آگاه]] و مطلع از [[ناتوانی]] که اقویا حق او را طعمه خود ساخته‌اند، بنشینم و دست روی دست بگذارم و بگویم: به من چه؟ آیا این [[آگاهی]] مادامی که اقدام به گرفتن حق آن [[ناتوان]] ننموده‌ام، [[زندگی]] مرا از معنای اصلی خود ساقط نخواهد کرد؟ اگر من که از اصل [[تعهد]] برین درباره [[انسان‌ها]] اطلاع دارم، اقدام به ایفای چنین تعهد نکنم، می‌توانیم خود را [[انسان]] مسلم بنامیم؟»<ref>جعفری تبریزی، محمدتقی، شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۱۷۳.</ref>.

	[[امیرمؤمنان]]{{ع}} در جایی دیگر از [[مردم]] می‌خواهند تا در گرفتن [[حق]] [[مظلوم]] از [[ظالم]] به او [[یاری]] کنند: «... ای مردم! مرا بر کار خود [[یار]] باشید. به [[خدا]] [[سوگند]] که داد ستمدیده را از آنکه بر او [[ستم]] کرده بستانم و مهار [[ستمکار]] را بگیرم و به ناخواه او تا به آبشخور حق کشانم»<ref>دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، خ ۱۳۶.</ref>.		[[امیرمؤمنان]]{{ع}} در جایی دیگر از [[مردم]] می‌خواهند تا در گرفتن [[حق]] [[مظلوم]] از [[ظالم]] به او [[یاری]] کنند: «... ای مردم! مرا بر کار خود [[یار]] باشید. به [[خدا]] [[سوگند]] که داد ستمدیده را از آنکه بر او [[ستم]] کرده بستانم و مهار [[ستمکار]] را بگیرم و به ناخواه او تا به آبشخور حق کشانم»<ref>دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، خ ۱۳۶.</ref>.<ref>[[امید چناری\|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)\|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]]، ص۹۵-۹۸.</ref>

	~~۴. '''~~دستاوردهای [[حقوقی]] [[اجرای عدالت]]~~''':~~ [[حضرت علی]]{{ع}} در [[خطبه]] دویست و شانزدهم با تأکید بر [[رعایت]] کلیه [[حقوق انسان‌ها]]، به این [[حقوق متقابل]]، [[عنایت]] ویژه‌ای نشان می‌دهند و هفت دستاورد را برای رعایت این [[حقوق]] بر می‌شمارند:		=== دستاوردهای [[حقوقی]] [[اجرای عدالت]] ===
			[[حضرت علی]]{{ع}} در [[خطبه]] دویست و شانزدهم با تأکید بر [[رعایت]] کلیه [[حقوق انسان‌ها]]، به این [[حقوق متقابل]]، [[عنایت]] ویژه‌ای نشان می‌دهند و هفت دستاورد را برای رعایت این [[حقوق]] بر می‌شمارند:
	# عزت‌مندی [[حق]] در [[جامعه]]؛		# عزت‌مندی [[حق]] در [[جامعه]]؛
	# پدیداری راه‌های [[دین]]؛		# پدیداری راه‌های [[دین]]؛

Bahmani: /* عدالت در اخذ مالیات */

2025-06-26T04:41:15Z

عدالت در اخذ مالیات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۱
خط ۱۹۵:		خط ۱۹۵:

	==== عدالت در اخذ مالیات ====		==== عدالت در اخذ مالیات ====
	در [[زمان]] [[خلافت امیرمؤمنان]]{{ع}} عمده‌ترین منابع تأمین [[بیت المال]]، وجوهی بود که به عنوان [[زکات]] از [[مردم]] گرفته می‌شد و نیز اموالی که به صورت [[خراج]] از [[اهل ذمه]] و معاهدان با [[دولت اسلامی]] ~~در یافت~~ می‌گردید. علاوه بر موارد فوق، ظاهراً وجوهی به صورت [[مالیات]] نیز از [[مردم]] اخذ می‌شد<ref>ر.ک: وسائل الشیعه، ج۶، ص۵۱.</ref>.		در [[زمان]] [[خلافت امیرمؤمنان]]{{ع}} عمده‌ترین منابع تأمین [[بیت المال]]، وجوهی بود که به عنوان [[زکات]] از [[مردم]] گرفته می‌شد و نیز اموالی که به صورت [[خراج]] از [[اهل ذمه]] و معاهدان با [[دولت اسلامی]] دریافت می‌گردید. علاوه بر موارد فوق، ظاهراً وجوهی به صورت [[مالیات]] نیز از [[مردم]] اخذ می‌شد<ref>ر.ک: وسائل الشیعه، ج۶، ص۵۱.</ref>.

	با توجه به نقش مهم و مؤثری که این منابع در [[عمران]] و [[آبادی]] و همچنین در محرومیت‌زدایی و ارتقای کیفیت [[زندگی]] دارد، روند اخذ و تخصیص آنها باید بر اساس سنجیده‌ترین اصول و روش‌ها انجام گیرد.		با توجه به نقش مهم و مؤثری که این منابع در [[عمران]] و [[آبادی]] و همچنین در محرومیت‌زدایی و ارتقای کیفیت [[زندگی]] دارد، روند اخذ و تخصیص آنها باید بر اساس سنجیده‌ترین اصول و روش‌ها انجام گیرد.

Bahmani: /* عدالت در اعطای آزادی */

2025-06-26T04:39:55Z

عدالت در اعطای آزادی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۹
خط ۱۷۹:		خط ۱۷۹:
	در [[مکتب اسلام]]، [[آزادی]] هر [[عقیده]] و اندیشه‌ای که در [[شأن]] [[انسانیت]] [[بشر]] بوده و به [[ضلالت]] و [[شقاوت]] جامعه منجر نشود، به عنوان ابزار [[پیشرفت]] و [[ترقی]] انسان‌ها به رسمیت شناخته می‌شود. در [[اسلام]] اصول اعتقادهای اشخاص آن‌گاه صحیح تلقی می‌شود که در [[سایه]] آزادی حاصل آید و عقایدی که به دور از [[یقین]] و براساس [[تحمیل]] یا [[تقلید]] بوده باشد، بی‌ارزش و ناپذیرفتنی خواهد بود؛ زیرا اسلام[[دین]] اندیشه، [[تفکر]] و [[برهان]] است و هر کس باید آزادانه بیندیشد و تصمیم بگیرد.		در [[مکتب اسلام]]، [[آزادی]] هر [[عقیده]] و اندیشه‌ای که در [[شأن]] [[انسانیت]] [[بشر]] بوده و به [[ضلالت]] و [[شقاوت]] جامعه منجر نشود، به عنوان ابزار [[پیشرفت]] و [[ترقی]] انسان‌ها به رسمیت شناخته می‌شود. در [[اسلام]] اصول اعتقادهای اشخاص آن‌گاه صحیح تلقی می‌شود که در [[سایه]] آزادی حاصل آید و عقایدی که به دور از [[یقین]] و براساس [[تحمیل]] یا [[تقلید]] بوده باشد، بی‌ارزش و ناپذیرفتنی خواهد بود؛ زیرا اسلام[[دین]] اندیشه، [[تفکر]] و [[برهان]] است و هر کس باید آزادانه بیندیشد و تصمیم بگیرد.

	بنابراین، در [[حکومت اسلامی]] باید همه [[اندیشه‌ها]] و سلیقه‌ها امکان ظهور و بروز داشته باشند و آزادی افراد در تمامی عرصه‌ها به اندازه‌ای که تأمین‌کننده [[مصالح جامعه]] باشد، برآورده گردد و در زمینه‌های مختلف از [[تحمیل]] سلیقه و شیوه‌ای خاص ـ که لزوماً دخیل در [[تکامل]] و [[سعادت]] [[جامعه]] نیست ـ پرهیز شود<ref>[[محمد رضا کریمی والا\|کریمی والا، محمد رضا]]، [[وظایف متقابل مردم و حکومت در حاکمیت علوی (کتاب)\|وظایف متقابل مردم و حکومت در حاکمیت علوی]] ص۹۴.</ref>.		بنابراین، در [[حکومت اسلامی]] باید همه [[اندیشه‌ها]] و سلیقه‌ها امکان ظهور و بروز داشته باشند و آزادی افراد در تمامی عرصه‌ها به اندازه‌ای که تأمین‌کننده [[مصالح جامعه]] باشد، برآورده گردد و در زمینه‌های مختلف از [[تحمیل]] سلیقه و شیوه‌ای خاص ـ که لزوماً دخیل در [[تکامل]] و [[سعادت]] [[جامعه]] نیست ـ پرهیز شود<ref>[[محمد رضا کریمی والا\|کریمی والا، محمد رضا]]، [[وظایف متقابل مردم و حکومت در حاکمیت علوی (کتاب)\|وظایف متقابل مردم و حکومت در حاکمیت علوی]]، ص۹۴.</ref>.

	==== عدالت در تعامل با اقوام و قبایل ====		==== عدالت در تعامل با اقوام و قبایل ====

Bahmani: /* عدالت در اعطای آزادی */

2025-06-26T04:39:19Z

عدالت در اعطای آزادی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۹
خط ۱۷۱:		خط ۱۷۱:
	[[اندیشه]] آزادی‌های [[انسانی]] از دیرباز در ذهن [[بشر]] وجود داشته است، به طوری که آن را آرمانی برای خود تصور کرده و هم چون گوهری عزیز، هیچ گاه از آن چشم نپوشیده است؛ حتی پذیرش [[قوانین]] و [[متعهد]] شدن در برابر مقرراتِ جاری نیز برای این بوده که [[آزادی]] به مخاطره نیفتد.		[[اندیشه]] آزادی‌های [[انسانی]] از دیرباز در ذهن [[بشر]] وجود داشته است، به طوری که آن را آرمانی برای خود تصور کرده و هم چون گوهری عزیز، هیچ گاه از آن چشم نپوشیده است؛ حتی پذیرش [[قوانین]] و [[متعهد]] شدن در برابر مقرراتِ جاری نیز برای این بوده که [[آزادی]] به مخاطره نیفتد.

	علاوه بر این که [[انسان‌ها]] خواهان چنین آزادی‌اند، [[تساوی]] و [[برابری]] در برخورداری از ~~[[آز]]ادی~~ نیز مطلوب آنان بوده و [[تبعیض]] در اعطای آن، برای عموم انسان‌ها امری ناپذیرفتنی و منفور بوده است. به طور اساسی، بیشتر خیزش‌ها و [[انقلاب‌ها]] در [[اعتراض]] به [[بی‌عدالتی]] و [[نابرابری]] در آزادی بوده که به نوعی انسان‌ها را در برخورداری از استعدادها و توانایی‌های طبیعی و خدادادی‌شان محدود و [[محروم]] ساخته است.		علاوه بر این که [[انسان‌ها]] خواهان چنین آزادی‌اند، [[تساوی]] و [[برابری]] در برخورداری از آزادی نیز مطلوب آنان بوده و [[تبعیض]] در اعطای آن، برای عموم انسان‌ها امری ناپذیرفتنی و منفور بوده است. به طور اساسی، بیشتر خیزش‌ها و [[انقلاب‌ها]] در [[اعتراض]] به [[بی‌عدالتی]] و [[نابرابری]] در آزادی بوده که به نوعی انسان‌ها را در برخورداری از استعدادها و توانایی‌های طبیعی و خدادادی‌شان محدود و [[محروم]] ساخته است.

	[[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرزند خویش را چنین توصیه می‌کرد: {{متن حدیث\|لَا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَ قَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرّاً}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۳۱.</ref>؛ هیچ‌گاه در بند و [[بردگی]] دیگری نباش؛ چراکه [[خداوند]] تو را [[آزاد]] [[آفریده]] است.		[[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرزند خویش را چنین توصیه می‌کرد: {{متن حدیث\|لَا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَ قَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرّاً}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۳۱.</ref>؛ هیچ‌گاه در بند و [[بردگی]] دیگری نباش؛ چراکه [[خداوند]] تو را [[آزاد]] [[آفریده]] است.

Bahmani: /* عدالت قضایی */

2025-06-26T04:38:09Z

عدالت قضایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۸
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:

	==== [[عدالت قضایی]] ====		==== [[عدالت قضایی]] ====
	[[خداوند]] خطاب به [[حضرت داوود]]{{ع}} می‌فرمایند: ای داوود! ما تو را در روی [[زمین]] [[مقام خلافت]] دادیم، تا میان [[خلق]] [[خدا]] به [[حق]] [[حکم]] کنی و هرگز [[هوای نفس]] را [[پیروی]] نکنی که تو را از [[راه خدا]] [[گمراه]] سازد و آنان که از راه خدا گمراه شوند، چون [[روز حساب]] [و [[قیامت]]] را فراموش کرده‌اند، به [[عذاب]] سخت معذّب خواهند شد<ref>ص، آیه ۲۶.</ref>. یعنی حال که این [[موهبت]] بزرگ ([[حکومت الهی]]) به تو ارزانی شده است، [[وظیفه]] داری که در میان [[مردم]] به حق حکم کرده و هرگز از هوای نفس[[پیروی]] نکنی و این، بیانگر اهمیتِ [[عدالت]]، در [[قضاوت]] و [[دادرسی]] است.		[[خداوند]] خطاب به [[حضرت داوود]]{{ع}} می‌فرمایند: ای داوود! ما تو را در روی [[زمین]] [[مقام خلافت]] دادیم، تا میان [[خلق]] [[خدا]] به [[حق]] [[حکم]] کنی و هرگز [[هوای نفس]] را [[پیروی]] نکنی که تو را از [[راه خدا]] [[گمراه]] سازد و آنان که از راه خدا گمراه شوند، چون [[روز حساب]] [و [[قیامت]]] را فراموش کرده‌اند، به [[عذاب]] سخت معذّب خواهند شد<ref>ص، آیه ۲۶.</ref>. یعنی حال که این [[موهبت]] بزرگ ([[حکومت الهی]]) به تو ارزانی شده است، [[وظیفه]] داری که در میان [[مردم]] به حق حکم کرده و هرگز از هوای نفس [[پیروی]] نکنی و این، بیانگر اهمیتِ [[عدالت]]، در [[قضاوت]] و [[دادرسی]] است.

	منظور از تحقق بخشیدن به عدالت قضایی و دادرسی این است که:		منظور از تحقق بخشیدن به عدالت قضایی و دادرسی این است که:

Bahmani: /* لزوم اجرای عدالت */

2025-06-26T04:30:15Z

لزوم اجرای عدالت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۰
خط ۵۶:		خط ۵۶:
	عدالت‌ورزی [[حاکم]]، [[ارزش]] و اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد؛ چراکه منشأ همه عدالت‌ها و هر خیر و [[نیکی]] در میان [[مردم]] است. [[عبادت]] و [[بندگی]]، [[تهذیب اخلاق]]، تحصیل [[معارف]] و [[علوم]] و ادای [[وظایف]] شخصی و اجتماعی، همه منوط به [[اطمینان]] خاطر به [[انتظام]] امور بر اساس عدالت است.		عدالت‌ورزی [[حاکم]]، [[ارزش]] و اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد؛ چراکه منشأ همه عدالت‌ها و هر خیر و [[نیکی]] در میان [[مردم]] است. [[عبادت]] و [[بندگی]]، [[تهذیب اخلاق]]، تحصیل [[معارف]] و [[علوم]] و ادای [[وظایف]] شخصی و اجتماعی، همه منوط به [[اطمینان]] خاطر به [[انتظام]] امور بر اساس عدالت است.

	در [[آیات]] بسیاری، به عدالت‌ورزی و دادگری[[امر]] شده است. [[خداوند متعال]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ}}<ref>«به راستی خداوند به دادگری و نیکی کردن و ادای (حقّ) خویشاوند، فرمان می‌دهد و از کارهای زشت و ناپسند و افزونجویی، باز می‌دارد؛ به شما اندرز می‌دهد باشد که شما پند گیرید» سوره نحل، آیه ۹۰.</ref>.		در [[آیات]] بسیاری، به عدالت‌ورزی و دادگری [[امر]] شده است. [[خداوند متعال]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ}}<ref>«به راستی خداوند به دادگری و نیکی کردن و ادای (حقّ) خویشاوند، فرمان می‌دهد و از کارهای زشت و ناپسند و افزونجویی، باز می‌دارد؛ به شما اندرز می‌دهد باشد که شما پند گیرید» سوره نحل، آیه ۹۰.</ref>.

	در آیه‌ای دیگر می‌فرماید: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ای [[مؤمنان]]! به [[دادگری]] بپاخیزید و برای [[خداوند]] [[گواهی]] دهید هر چند به [[زیان]] خود یا [[پدر و مادر]] و یا [[نزدیکان]] (تان) باشد و اگر (هر یک از دو طرف دعوا) دارا باشد یا نادار، خداوند به ([[دستگیری]] از) هر دو سزاوارتر است، پس (در [[گواهی دادن]]) از هوا (ی نفس) [[پیروی]] نکنید که به یک سو‌گرایید و اگر (در گواهی دادن) [[زبان]] بگردانید یا (از آن) رو برتابید بی‌گمان خداوند از آنچه می‌کنید [[آگاه]] است» [[سوره نساء]]، [[آیه]] ۱۳۵.</ref>.		در آیه‌ای دیگر می‌فرماید: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ای [[مؤمنان]]! به [[دادگری]] بپاخیزید و برای [[خداوند]] [[گواهی]] دهید هر چند به [[زیان]] خود یا [[پدر و مادر]] و یا [[نزدیکان]] (تان) باشد و اگر (هر یک از دو طرف دعوا) دارا باشد یا نادار، خداوند به ([[دستگیری]] از) هر دو سزاوارتر است، پس (در [[گواهی دادن]]) از هوا (ی نفس) [[پیروی]] نکنید که به یک سو‌گرایید و اگر (در گواهی دادن) [[زبان]] بگردانید یا (از آن) رو برتابید بی‌گمان خداوند از آنچه می‌کنید [[آگاه]] است» [[سوره نساء]]، [[آیه]] ۱۳۵.</ref>.

Bahmani: /* اهمیت عدالت */

2025-06-26T04:27:06Z

اهمیت عدالت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۷
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	=== اهمیت عدالت ===		=== اهمیت عدالت ===
	عدالت از اوصاف فعل [[حق تعالی]]<ref>{{متن قرآن\|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ}} «خداوند - که به دادگری ایستاده است - و فرشتگان و دانشوران گواهی می‌دهند که: هیچ خدایی نیست جز او که پیروزمند فرزانه است» سوره آل عمران، آیه ۱۸.</ref> و معیار و رکن [[آفرینش]] است که با نبود آن، هستی [[جهان]] به نابودی و نیستی روی خواهد گذاشت<ref>{{متن حدیث\|عَنْ رَسُولِ اللَّهِ‌{{صل}}: بِالْعَدْلِ قَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ‌}}؛ ابن ابی‌جمهور احسائی، عوالی اللئالی، ج۴، ص۱۰۳، ح۱۵۱.</ref>. بهره‌مندی اجزای عالم از [[فیض]] وجود به [[میزان]] ظرفیت و قابلیت هر یک و براساس عدالت می‌باشد<ref>{{متن قرآن\|إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ}} «ما هر چیزی را به اندازه‌ای آفریده‌ایم» سوره قمر، آیه ۴۹.</ref>. هم‌چنین اقتضای عدالت در [[افاضه]] وجود، هم‌سویی و هم‌آهنگی اجزای هستی در نیل به غایتی است که جز یگانه خالقِ عالم نیست<ref>{{متن قرآن\|وَأَنَّ إِلَى رَبِّكَ الْمُنْتَهَى}} «و اینکه پایان (هر چیز) به سوی پروردگار توست» سوره نجم، آیه ۴۲؛ علامه طباطبائی در مورد این آیه شریفه می‌نویسد: «آیه شریفه مطلق است و شامل دو انتها در هر چیز می‌شود؛ یکی انتها از حیث آغاز خلقت که وقتی درباره خلقت هر چیز به عقب برگردیم به خداوند متعال منتهی می‌شویم و دیگر از حیث معاد که وقتی از طرف آینده‌اش برویم، خواهیم دید که تمامی موجودات دوباره به سوی او منتهی و محشور می‌شوند». (سید محمد حسین طباطبائی، المیزان، ج۱۹، ص۴۲).</ref>. بنابراین ~~[[عدالت~~ محور]] عالم است و باید بر همه هستی، [[حاکمیت]] و [[سیطره]] داشته باشد، که مجموعه [[انسان‌ها]] از جمله آن محسوب می‌شود. [[قرآن کریم]] [[اقامه عدل]] و [[حاکمیت]] بخشیدن به آن را [[هدف]] [[انزال کتب]] و [[ارسال رسل]] بیان کرده است<ref>{{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} «ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>.		عدالت از اوصاف فعل [[حق تعالی]]<ref>{{متن قرآن\|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ}} «خداوند - که به دادگری ایستاده است - و فرشتگان و دانشوران گواهی می‌دهند که: هیچ خدایی نیست جز او که پیروزمند فرزانه است» سوره آل عمران، آیه ۱۸.</ref> و معیار و رکن [[آفرینش]] است که با نبود آن، هستی [[جهان]] به نابودی و نیستی روی خواهد گذاشت<ref>{{متن حدیث\|عَنْ رَسُولِ اللَّهِ‌{{صل}}: بِالْعَدْلِ قَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ‌}}؛ ابن ابی‌جمهور احسائی، عوالی اللئالی، ج۴، ص۱۰۳، ح۱۵۱.</ref>. بهره‌مندی اجزای عالم از [[فیض]] وجود به [[میزان]] ظرفیت و قابلیت هر یک و براساس عدالت می‌باشد<ref>{{متن قرآن\|إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ}} «ما هر چیزی را به اندازه‌ای آفریده‌ایم» سوره قمر، آیه ۴۹.</ref>. هم‌چنین اقتضای عدالت در [[افاضه]] وجود، هم‌سویی و هم‌آهنگی اجزای هستی در نیل به غایتی است که جز یگانه خالقِ عالم نیست<ref>{{متن قرآن\|وَأَنَّ إِلَى رَبِّكَ الْمُنْتَهَى}} «و اینکه پایان (هر چیز) به سوی پروردگار توست» سوره نجم، آیه ۴۲؛ علامه طباطبائی در مورد این آیه شریفه می‌نویسد: «آیه شریفه مطلق است و شامل دو انتها در هر چیز می‌شود؛ یکی انتها از حیث آغاز خلقت که وقتی درباره خلقت هر چیز به عقب برگردیم به خداوند متعال منتهی می‌شویم و دیگر از حیث معاد که وقتی از طرف آینده‌اش برویم، خواهیم دید که تمامی موجودات دوباره به سوی او منتهی و محشور می‌شوند». (سید محمد حسین طباطبائی، المیزان، ج۱۹، ص۴۲).</ref>. بنابراین عدالت، محور عالم است و باید بر همه هستی، [[حاکمیت]] و [[سیطره]] داشته باشد، که مجموعه [[انسان‌ها]] از جمله آن محسوب می‌شود. [[قرآن کریم]] [[اقامه عدل]] و [[حاکمیت]] بخشیدن به آن را [[هدف]] [[انزال کتب]] و [[ارسال رسل]] بیان کرده است<ref>{{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} «ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>.

	[[دلدادگی]] [[انسان]] به مقوله [[عدل]] و نیز نقش مهم و اساسی آن در [[زندگی]]، انگیزه بحث‌های دامنه‌دار و پدید آمدن فرق و مشرب‌های مختلفی گردیده است<ref>ر.ک: مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۱، ص۷۳–۷۷؛ ج۳، ص۷۳–۷۴.</ref>. در واقع هر گروهی خواسته است با بهترین و معقول‌ترین بیان آن را توضیح داده و خود و دیگران را مطمئن کند که هستی براساس [[عدالت]] [[استوار]] بوده و [[شبهه‌ها]] و اشکال‌ها در مورد آن منتفی است.		[[دلدادگی]] [[انسان]] به مقوله [[عدل]] و نیز نقش مهم و اساسی آن در [[زندگی]]، انگیزه بحث‌های دامنه‌دار و پدید آمدن فرق و مشرب‌های مختلفی گردیده است<ref>ر.ک: مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۱، ص۷۳–۷۷؛ ج۳، ص۷۳–۷۴.</ref>. در واقع هر گروهی خواسته است با بهترین و معقول‌ترین بیان آن را توضیح داده و خود و دیگران را مطمئن کند که هستی براساس [[عدالت]] [[استوار]] بوده و [[شبهه‌ها]] و اشکال‌ها در مورد آن منتفی است.

Bahmani در ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۱

2025-06-26T04:21:35Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۹

2025-06-25T11:49:41Z

نمایش تغییرات