Wasity: /* مقدمه */

2023-11-26T05:08:37Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۸
خط ۲:		خط ۲:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	~~[[عزی]]~~ نام یکی از بتان [[عرب]] است که [[عبادت]] آن در نواحی و قبائل مختلف معمول بوده و مخصوصا در نزد [[قریش]] اهمیتی بسزا داشته است تا جائی که [[ابولهب]] عموی [[پیغمبر]] و چند تن دیگر از قریش عبدالعزی نامیده می‌شدند.		«عُزّیٰ» نام یکی از بتان [[عرب]] است که [[عبادت]] آن در نواحی و قبائل مختلف معمول بوده و مخصوصا در نزد [[قریش]] اهمیتی بسزا داشته است تا جائی که [[ابولهب]] عموی [[پیغمبر]] و چند تن دیگر از قریش عبدالعزی نامیده می‌شدند.

	[[معبد]] عزی در [[وادی]] النحله بالای ذات العرق در سر راه [[عراق]] به [[مکه]] واقع بوده است. این معبد که از چوب اقاقیا ساخته شده بود سه قسمت داشت در قسمت اول [[بت]] را قرار داده بودند و در قسمت دوم سنگ [[مقدس]] جای داشت و در قسمت سوم که غبغب نامیده می‌‌شد [[قربانی]] برای عزی [[ذبح]] می‌کردند.		[[معبد]] عزی در [[وادی]] النحله بالای ذات العرق در سر راه [[عراق]] به [[مکه]] واقع بوده است. این معبد که از چوب اقاقیا ساخته شده بود سه قسمت داشت در قسمت اول [[بت]] را قرار داده بودند و در قسمت دوم سنگ [[مقدس]] جای داشت و در قسمت سوم که غبغب نامیده می‌‌شد [[قربانی]] برای عزی [[ذبح]] می‌کردند.

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = عزی| عنوان مدخل = عزی| مداخل مرتبط = عزی در قرآن| پرسش مرتبط =}} ==مقدمه== عزی نام یکی از بتان عرب است که عبادت آن در نواحی و قبائل مختلف معمول بوده و مخصوصا در نزد قریش اهمیتی بسزا داشته است تا جائی که ابولهب ع...» ایجاد کرد

2023-11-26T04:48:01Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = عزی| عنوان مدخل = عزی| مداخل مرتبط = عزی در قرآن| پرسش مرتبط =}} ==مقدمه== عزی نام یکی از بتان عرب است که عبادت آن در نواحی و قبائل مختلف معمول بوده و مخصوصا در نزد قریش اهمیتی بسزا داشته است تا جائی که ابولهب ع...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = عزی| عنوان مدخل = عزی| مداخل مرتبط = [[عزی در قرآن]]| پرسش مرتبط =}}

==مقدمه==
[[عزی]] نام یکی از بتان [[عرب]] است که [[عبادت]] آن در نواحی و قبائل مختلف معمول بوده و مخصوصا در نزد [[قریش]] اهمیتی بسزا داشته است تا جائی که [[ابولهب]] عموی [[پیغمبر]] و چند تن دیگر از قریش عبدالعزی نامیده می‌شدند.

[[معبد]] عزی در [[وادی]] النحله بالای ذات العرق در سر راه [[عراق]] به [[مکه]] واقع بوده است. این معبد که از چوب اقاقیا ساخته شده بود سه قسمت داشت در قسمت اول [[بت]] را قرار داده بودند و در قسمت دوم سنگ [[مقدس]] جای داشت و در قسمت سوم که غبغب نامیده می‌‌شد [[قربانی]] برای عزی [[ذبح]] می‌کردند.

قبیلۀ قریش دره‌ای را به نام «سقام» به عزی اختصاص می‌دادند و مانند [[کعبه]]، آن دره را برای وی [[حرم]] و بست می‌پنداشتند. یکی از محققین نوشته است که در عصر حاضر [[مردم]] عامی عرب در بیماری‌های خود به عزی [[توسل]] می‌جویند اگر چنین [[عقیده]] [[خرافی]] موجود باشد بدون [[شک]] با وادی سقام رابطه‌ای دارد زیرا سقام به معنی [[بیماری]] است و شاید پیش از [[اسلام]] بعضی از قبائل عرب درمان بیماری خود را از عزی می‌خواسته‌اند.

عزی در [[عربستان]] دارای [[معابد]] متعدد بوده من‌جمله در [[تبوک]] بتکده‌ای به نام [[بیت]] عزی وجود داشته است. هنگامی که [[ابوسفیان]] با پیغمبر می‌جنگید پیش روی [[لشکر]] خود [[علمی]] داشت که بر آن صورت عزی را نقش بسته بودند. ابوسفیان فریاد برمی‌داشت که عزی به نفع ما [[جنگ]] را فیصل خواهد داد نه به نفع شما.

[[پرستش]] عزی در [[قبیله خزاعه]] و طی و چند [[قبیله]] دیگر رواج داشت در لهجه [[بنی طی]] عزی «عوذی» تلفظ می‌شده است و بعضی [[اعراب]] آن را ناتی می‌نامند.

در خارج عربستان در [[شام]] و [[حیره]] نیز عزی مورد پرستش بوده ولی نام دیگری داشته است.
منذر چهارم از [[ملوک]] بنی لخم به عزی [[سوگند]] یاد کرده و می‌گویند منذر سوم چهارصد [[اسیر]] را برای عزی قربانی کرده است.

در [[قرآن مجید]] در [[سوره نجم]] [[آیه]] ۱۹ - ۲۰ نام [[عزی]] با [[لات]] و [[منات]] یاد شده است.

به موجب آیه ۲۱ از این [[سوره]] این سه [[بت]] [[دختران]] [[خدا]] خوانده می‌شدند. [[زید بن عمرو]] در [[شعر]] خود از عزی و دو دخترش نام برده است شاید بعضی [[اعراب]] لات و منات را دختران عزی می‌پنداشته‌اند ولی بعضی هم عزی را از دو بت دیگر جوان‌تر می‌دانسته‌اند.

در اشتقاق لفظ عزی نظرهای مختلف اظهار شده نخست آنکه عزی لفظ [[عربی]] و اسم [[تفضیل]] مؤنث از مصدر [[عزت]] باشد. دیگر آنکه عزی نام درخت ام‌غیلان بوده و چنین درختی هم در نزدیکی [[معبد]] عزی وجود داشته که [[خالد بن ولید]] آن را قطع کرده است.

در [[سیره]] [[ابن هشام]] عزاء با الف ممدود ضبط شده است. محققین جدید نام او را از نام [[الهه]] بابلی عزوسری ([[ملک]] [[آتش]]) مشتق می‌دانند. ملک آتش همان عشتار است که در زبان آرامی استیرا نامیده می‌شود و کلمه [[ستاره]] در [[زبان فارسی]] از آن مشتق است.

عشتار شاید ستارۀ [[زهره]] باشد که در [[یونانی]] افرودیت و در [[فارسی]] اناهیتا یا ناهید (به معنی نیالوده) نامیده شده است شاید [[ملکه]] [[آسمان]] که در کتاب [[ارمیا]] باب ۷ آیه ۱۸ مذکور است بر عزی یعنی عشتار بابلی منطبق باشد. در [[روم]] نام زهره ونوس است و امروزه اروپائیان، [[زهره]] را ونوس مینامند.

[[شک]] نیست که [[پرستش]] عزی دنباله [[عبادت]] عشتار یا زهره است که مانند پرستش مهر از [[مشرق]] شروع شده و تا [[مغرب]]، دامن گسترده است.

باری [[پیغمبر اسلام]]{{صل}} پس از [[فتح مکه]] [[خالد بن ولید]] را برای [[شکستن بت]] عزی و ویران کردن معبد آن [[مأمور]] کرد. در این هنگام [[نگهبان]] بت بنا به روایتی «[[افلح بن نصر]]» و بنا به [[روایت]] کلبی «[[دوبیة بن سلیم]]» از [[قبیله]] [[بنی شیبان]] بود و سدانت این [[بتخانه]] را بنی شیبان داشتند.

گفته‌اند که چون خالد بن ولید قصد این بتخانه را کرد دویبة [[شمشیر]] خود را به گردن بت آویخت و از او خواست که از خود در برابر خالد [[دفاع]] کند. [[خالد بن ولید]] حسب الأمر [[پیغمبر اکرم]] [[بت عزی]] را [[شکست]] و [[معبد]] آن را ویران ساخت و اثر این [[بت]] مانند بتان دیگر از میان رفت.

در پیرامون [[آیه]] ۱۹ از [[سوره نجم]] خبری مجعول نقل کرده‌اند بدین مضمون که چون آیه {{متن قرآن|أَفَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَالْعُزَّى * وَمَنَاةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرَى}}<ref>«آیا بت‌های «لات» و «عزّی» را (شایسته پرستش) دیده‌اید؟ و آن سومین بت دیگر «منات» را» سوره نجم، آیه ۱۹-۲۰.</ref> نازل گردید [[شیطان]] بر زبان [[پیغمبر]] گذاشت که از خود بگوید {{عربی|"تلك الغرانيق العلى وان شفاعتهن لترجى"}}. همچنین {{عربی|"لهي اللتي ترتجى"}} هم ضبط شده است. این سخن [[قریش]] را [[امیدوار]] کرد چه ایشان تصور کردند که پیغمبر برای بتان ایشان در نزد [[خدای یگانه]] [[مقام]] و ارزشی قائل شده است. می‌گویند آوازه این [[سازش]] به [[گوش]] [[مهاجرین]] [[حبشه]] رسید و آنان به [[مکه]] بازگشتند. می‌گویند چون در شب پیغمبر [[سورۀ نجم]] را بر [[جبرئیل]] خواند و به جمله‌های {{عربی|تلك الغرانيق}} رسید جبرئیل گفت من این کلمات را نیاورده‌ام و پیغمبر دانست که شیطان آن دو جمله را بر زبان او نهاده است. باز می‌گویند [[شأن نزول]] آیه‌های ۷۳ و ۷۴ از سورۀ [[بنی اسرائیل]] {{متن قرآن|وَإِنْ كَادُوا لَيَفْتِنُونَكَ…}}<ref>«و نزدیک بود که تو را از آنچه ما به تو وحی کردیم (به ترفند) باز دارند تا جز آن را بر ما بربندی» سوره اسراء، آیه ۷۳.</ref> درباره همین موضوع است.

بدون [[شک]] این خبر که در طبقات [[ابن سعد]] و برخی کتب دیگر نقل شده مجعول است، لکن به نظر می‌رسد که قریش چنین خبری را [[جعل]] کرده و در مکه شیوع داده باشند زیرا قریش نخست با [[نبوت]] پیغمبر چندان مخالفتی نداشتند منتهی دست برداشتن از [[خدایان]] و آئین کهن و الغاء [[مفاخر]] و [[رسوم]] و تشریفات قومی بر آنان دشوار می‌نموده است. دلیل مجعول بودن خبر از [[سیاق]] [[آیات کریمه]] به خوبی هویداست زیرا [[آیات مبارکه]] در [[مقام]] [[عتاب]] است و با [[تعظیم]] و تفخیم بتان هیچگونه سازگاری ندارند به علاوه چنانکه [[شیخ محمد عبده]] متذکر شده لفظ [[غرانیق]] چه پیش از [[اسلام]] و چه بعد از اسلام به عنوان [[خدایان]] و بتان در [[شعر]] و [[نثر]] [[عرب]] نیامده است.<ref>[[محمد خزائلی|خزائلی، محمد]]، [[اعلام قرآن (کتاب)|اعلام قرآن]]، ص 451-454.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010214.jpg|22px]] [[محمد خزائلی|خزائلی، محمد]]، [[اعلام قرآن (کتاب)|'''اعلام قرآن''']]
{{پایان منابع}}

عزی در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* مقدمه */