عصر امام کاظم در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* برخورد هادی با علویون */

2025-07-16T10:17:38Z

برخورد هادی با علویون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۷
خط ۱۴۸:		خط ۱۴۸:

	در یک سالی که [[موسی بن مهدی]] مشهور به [[هادی عباسی]] خلیفه بود، روابط وی با امام کاظم {{ع}} به هیچ‌روی [[نیکو]] نبود و او که از [[قیام]] برخی از [[علویان]] مانند [[حسین بن علی]] مشهور به [[شهید فخ]] بسیار عصبانی بود، [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را خطری بزرگ برای خود می‌دانست. او حتی پیگیر به [[قتل]] رساندن امام بود که البته موفق به این کار نشد. گفته شده موسی بن جعفر‌{{ع}} به جهت [[رفتار]] و گفتار نامناسب وی او را [[نفرین]] کرد و او پس از مدتی کوتاه از [[دنیا]] رفت<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۷۹؛ مهج الدعوات، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>. [[امام کاظم]] {{ع}} با آنکه مانند پدر و جدّ خود طریق [[تقیه]] پیش گرفته بود و [[اعتقادی]] به [[قیام]] اظهار نمی‌کرد و در ماجرای قیام شهید فخ نیز نه آمر بود و نه عامل؛ با این همه شهید فخ را مردی [[مؤمن]] و صاحب [[فضیلت]] و قیام‌کننده به [[امر به معروف و نهی از منکر]] معرفی فرمود<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۸۰.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام موسی بن جعفر (مقاله)\|مقاله «امام موسی بن جعفر»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۴۸۷-۴۹۷.</ref>		در یک سالی که [[موسی بن مهدی]] مشهور به [[هادی عباسی]] خلیفه بود، روابط وی با امام کاظم {{ع}} به هیچ‌روی [[نیکو]] نبود و او که از [[قیام]] برخی از [[علویان]] مانند [[حسین بن علی]] مشهور به [[شهید فخ]] بسیار عصبانی بود، [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را خطری بزرگ برای خود می‌دانست. او حتی پیگیر به [[قتل]] رساندن امام بود که البته موفق به این کار نشد. گفته شده موسی بن جعفر‌{{ع}} به جهت [[رفتار]] و گفتار نامناسب وی او را [[نفرین]] کرد و او پس از مدتی کوتاه از [[دنیا]] رفت<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۷۹؛ مهج الدعوات، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>. [[امام کاظم]] {{ع}} با آنکه مانند پدر و جدّ خود طریق [[تقیه]] پیش گرفته بود و [[اعتقادی]] به [[قیام]] اظهار نمی‌کرد و در ماجرای قیام شهید فخ نیز نه آمر بود و نه عامل؛ با این همه شهید فخ را مردی [[مؤمن]] و صاحب [[فضیلت]] و قیام‌کننده به [[امر به معروف و نهی از منکر]] معرفی فرمود<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۸۰.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام موسی بن جعفر (مقاله)\|مقاله «امام موسی بن جعفر»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۴۸۷-۴۹۷.</ref>

	~~==== برخورد هادی با [[علویون]] ====~~
	علویون [[جوانان]] [[متدین]] و متعهدی بودند که هم از نظر نسب به [[امیرالمؤمنین]] می‌رسیدند و هم از نظر [[فکری]] دنباله‌رو خط [[دین‌مداری]] علی{{ع}} بودند. طبعاً این جوانان وقتی با موج شکننده ترویج [[انحراف]] و [[گناه]] از طرف خلفای عیاش عباسی مواجه می‌شدند به غیرت دینی آنها برمی‌خورد و [[دوست]] داشتند زنده نباشند و این همه [[فسق]] و [[فجور]] را از [[خلفا]] نبینند. علویون خار سر راه [[آرامش]] خلفا برای عیش و نوش بودند. خلفا دوست داشتند حال که [[دنیا]] به آنها رو کرده بی‌دغدغه بتازند ولی [[امر به معروف و نهی از منکر]] جوانان [[رشید]] [[علوی]] [[خواب]] ناز را بر آنها پریشان کرده بود.

	هادی طاغوتی [[ستمگر]] بود که هیچ باکی از [[خونریزی]] به ناحق نداشت و در ریختن [[خون]] علویون حد و حصری رعایت نمی‌کرد و بدترین [[شکنجه‌ها]] را بر آنان روا می‌‌داشت.

	در نابودی و سرکوب علویون، هادی کوشش زیادی داشت. این بود که در بین آنها [[ترس]] و [[وحشت]] انداخت و تمام مقرری که [[مهدی]] برای آنها تعیین کرده بود همه را قطع کرد و به تمام نواحی نوشت که هرجا علویون را یافتند آنها را به [[بغداد]] بفرستند<ref>تاریخ یعقوبی، ج۳، ص۱۳۶.</ref>.

	علویون در مدت کوتاه این [[حکومت]]، در ترس و وحشت به انواع شکنجه‌ها گرفتار شدند و همین‌ها باعث شد که علویون در میدان‌های [[مبارزه]] قدم گذارند و [[نهضت]] بزرگ خود را به منظور [[نجات]] [[امت]] از زیر [[ظلم]] و [[طغیان]] ایشان اعلام دارند.

	[[فاجعه]] فخ و [[شهادت حسین بن علی]] و یارانش در عصر [[هادی عباسی]] رخ داد. [[امام جواد]] از [[میزان]] تأثیر این حادثه بر [[اهل‌بیت]] سخن گفته می‌فرماید: پس از [[کربلا]] کشتاری هولناک‌تر از فخ برای ما [[اهل‌بیت]] نبوده است. در این [[فاجعه]] سرهای [[علویون]] را بر نیزه‌ها کردند و همراه [[اسیران]] میان [[شهرها]] گرداندند و بدن‌های [[پاک]] و [[پاکیزه]] [[شهیدان]] را روی [[زمین]] بدون آن‌که [[دفن]] کنند به خاطر [[انتقام‌جویی]] از اهل‌بیت انداختند و [[حادثه کربلا]] را تقریباً با تمام ابعادش تجدید کردند<ref>زندگانی امام کاظم{{ع}} از شریف قرشی، ج۱، ص۵۱۶.</ref>.

	[[حسین بن علی]] از [[علویان]] [[مدینه]] با [[رضایت]] [[امام کاظم]]{{ع}} [[قیام]] کرد و به همراه ۳۰۰ نفر از مدینه بسوی [[مکه]] به راه افتاد. سپاهیان [[هادی]] در محلی به نام فخ او را محاصره و همه را [[شهید]] کردند، سرها را بریدند و به مدینه آوردند و در [[مجلسی]] که گروهی از علویون بودند از جمله امام کاظم{{ع}} به تماشا گذاشتند. هیچ کس چیزی نگفت جز امام کاظم{{ع}} فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، مَضَى وَ اللَّهِ مُسْلِمًا صَالِحًا صَوَّامًا قَوَّامًا آمِرًا بِالْمَعْرُوفِ نَاهِيًا عَنِ الْمُنْكَرِ مَا كَانَ فِي أَهْلِ بَيْتِهِ مِثْلُهُ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۶۵.</ref>.

	وقتی حسین بن علی [[شهید فخ]] و یارانش به [[شهادت]] رسیدند، سرهاشان را بریده بر نیزه زدند و برای [[هادی عباسی]] آوردند. او اشعاری بر زبان جاری کرد و در آن علویون را به [[قطع رحم]] متهم کرد. سپس به یاد امام کاظم{{ع}} افتاد و نگرانی شدید خود را از حضرت اظهار نمود و قسم یاد کرد که او را خواهد کشت و لذا گفت: {{عربی\|وَ اللَّهِ مَا خَرَجَ حُسَيْنٌ عَنْ أَمْرِهِ وَ لَا اتَّبَعَ إِلَّا حُجَّتَهُ لِأَنَّهُ صَاحِبُ الْوَصِيَّةِ فِي هَذَا الْبَيْتِ قَتَلَنِي اللَّهُ إِنْ أَبْقَيْتُ عَلَيْهِ}} به [[خدا]] قسم که حسین به دستور او «امام کاظم{{ع}}» قیام کرده و تحت تأثیر او قرار گرفته و جز [[محبت]] و شور او را بر سر نداشته است؛ زیرا که او صاحب وصیت «پر نفوذ» و دارای [[مقام امامت]] در میان این [[خاندان]] است. خدا مرا بکشد اگر او را زنده بگذارم<ref>زندگانی امام کاظم{{ع}} از شریف قرشی، ج۱، ص۵۲۹.</ref>.

	[[هادی]] دریافته بود که [[علویون]] [[صالح]]، درد [[دین]] را از [[موسی بن جعفر]]{{ع}} گرفته‌اند و رشحاتی از [[تعهد]] و احساس مسئولیت اجتماعی و [[دینی]] [[امام کاظم]]{{ع}} در وجود آنها تجلی یافته که به صورت [[قیام]] و [[نهضت]] علیه [[ظلم]] و [[فساد]] و [[انحراف]] ظهور می‌کند و قطعاً اگر عمرش کفاف می‌‌کرد، حضرت را به [[شهادت]] می‌رساند ولی تقدیر این بود که [[جامعه اسلامی]] از [[شر]] او راحت شد.

	[[ابوالفرج اصفهانی]] در کتاب [[مقاتل]] الطالبین از عنیزه قصبانی نقل می‌کند که گفت: [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} را پس از نماز مغرب دیدم که آمده بود پیش [[حسین بن علی]] [[شهید فخ]]، خود را چنان برای او خم کرده مانند [[رکوع]] کردن! می‌گفت مایلم مرا آزاد‌گذاری که نمی‌توانم در قیام کردن با تو شرکت کنم، مدتی حسین سر به زیر داشت و چیزی نمی‌گفت، بالاخره سر بلند نموده گفت: شما [[آزادی]]. باز نقل می‌کند که حسین به [[موسی بن جعفر]]{{ع}} پیشنهاد قیام کرد، [[امام]]{{ع}} فرمود: تو را خواهند کشت! [[جنگی]] جوانمردانه بکن! اینها مردمانی [[فاسق]] هستند که در ظاهر اظهار [[ایمان]] می‌کنند ولی در [[باطن]] [[منافق]] و مشکوک هستند. {{متن قرآن\|إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref>[[پاداش]] [[مصیبت]] شما فامیلم را از [[خداوند]] می‌خواهم<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۶۹.</ref>.

	[[دعای جوشن صغیر]] رنجنامه امام کاظم{{ع}} است از شرارت‌های [[هادی عباسی]]. امام رو به [[قبله]] ایستاد و شروع به ناله و [[زاری]] در درگاه خداوند نمود و التماس می‌کرد تا او را از شر این [[طاغوت]] خلاص کند و این [[دعا]] را می‌خواند: {{متن حدیث\|إِلَهِي فَكَمْ مِنْ عَدُوٍّ انْتَضَى عَلَيَّ سَيْفَ عَدَاوَتِهِ وَ شَحَذَ لِي ظُبَةَ مُدْيَتِهِ وَ أَرْهَفَ لِي شَبَا حَدِّهِ وَ دَافَ لِي قَوَاتِلَ سُمُومِهِ وَ سَدَّدَ نَحْوِي صَوَائِبَ سِهَامِهِ وَ لَمْ تَنَمْ عَنِّي عَيْنُ حِرَاسَتِهِ وَ أَضْمَرَ أَنْ يَسُومَنِي الْمَكْرُوهَ وَ يُجَرِّعَنِي زُعَافَ مَرَارَتِهِ فَنَظَرْتَ يَا إِلَهِي إِلَى ضَعْفِي عَنِ احْتِمَالِ الْفَوَادِحِ وَ عَجْزِي عَنِ الِانْتِصَارِ مِمَّنْ قَصَدَنِي بِمُحَارَبَتِهِ وَ وَحْدَتِي فِي كَثِيرِ عَدَدِ مَنْ نَاوَانِي وَ أَرْصَدَ لِيَ الْبَلَاءَ فِيمَا لَمْ أُعْمِلْ فِيهِ...}}، خدایا چه بسیار دشمنانی که به روی من [[شمشیر]] [[عداوت]] خود را کشیده و نوک نیزه‌اش را برایم تیز کرده و دم برنده آن را به سمت من آماده گرفته و زهرهای کشنده خویش را مهیا ساخته و رساترین تیرها را به طرف من هدف‌گیری کرده است و چشم [[مراقبت]] او از من نخفته و در [[دل]] [[کینه]] مرا [[نهان]] داشته تا مرا به بدی کشاند و زهر تلخ خودش را بر من بچشاند و به [[ضعف]] و [[ناتوانی]] من نگریسته، مرا به [[نبرد]] خویش خوانده است و در برابر بسیاری از کسان که در [[اندیشه]] من بوده و در کمین من نشسته بودند.

	{{متن حدیث\|إِلَهِي وَ كَمْ مِنْ عَبْدٍ أَمْسَى وَ أَصْبَحَ خَائِفاً مَرْعُوباً مُسَهَّداً مُشْفِقاً وَحِيداً وَ جَاهِلًا هَارِباً طَرِيداً أَوْ مُنْحَجِزاً فِي مَضِيقٍ أَوْ مَخْبَأَةٍ مِنَ الْمَخَابِئِ قَدْ ضَاقَتْ عَلَيْهِ الْأَرْضُ بِرُحْبِهَا وَ لَا يَجِدُ حِيلَةً وَ لَا مَنْجَى وَ لَا مَأْوَى وَ لَا مَهْرَباً وَ أَنَا فِي أَمْنٍ وَ أَمَانٍ وَ طُمَأْنِينَةٍ وَ عَافِيَةٍ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ فَلَكَ الْحَمْدُ يَا رَبِّ مِنْ مُقْتَدِرٍ لَا يُغْلَبُ وَ ذِي أَنَاةٍ لَا يَعْجَلُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلْنِي لِأَنْعُمِكَ مِنَ الشَّاكِرِينَ وَ لِآلَائِكَ مِنَ الذَّاكِرِينَ...}}، خدایا چقدر از بندگانی که در حال [[ترس]] و [[هراس]] بیمناک و لرزان، تنها و [[ناآگاه]] گریزان و در حال فرار و خزیده به تنگنا و پنهان شده در دخمه‌ها، [[شام]] و بامداد خود را می‌گذرانند به طوری که [[زمین]] بر آنان تنگ شده و هیچ راه چاره و خلاصی پیدا نمی‌کنند و [[مسکن]] و مأوا نمی‌یابند و راه فراری ندارند، در حالی که من در [[امن]] و [[امان]] و [[آسایش]] از همه اینها به سر می‌برم. پس [[شکر]] تو را ای [[پروردگار]] [[توانایی]] که مغلوب نگردی و [[بردباری]] که [[شتاب]] نورزی بر محمد و آل محمد [[درود]] فرست و مرا از شاکران [[نعمت‌ها]] و ذاکرین الطافت قرار ده.

	[[امام]] در فقره بالا جو [[ترور]] و [[وحشت]] خود را در [[زمان]] [[ستمگری]] [[عباسیون]] ترسیم می‌کند که بسیاری از [[علویون]] به دور از [[خانه]] و کاشانه خود فراری هستند و [[حکومت]] به دنبال آنهاست تا دستگیر و شهیدشان کند.

	بعد [[امام]] ادامه می‌دهد: {{متن حدیث\|إِلَهِي وَ سَيِّدِي وَ كَمْ مِنْ عَبْدٍ أَمْسَى... مِنَ الذَّاكِرِينَ}} خدایا چه بسیار بندگانی که صبح و [[شام]] کنند در حالی که به [[غل و زنجیر]] در دست [[دشمنان]] بی‌رحم گرفتار و در بند و به دور از [[شهر]] و [[دیار]] و فرزند و عیال و جدای از [[دوستان]] و [[یاران]] به سر می‌برند و هر [[ساعت]] منتظرند که چگونه کشته خواهند شد و با بریدن کدام عضو آنها را مثله خواهند کرد، در صورتی که من از همه اینها به [[سلامت]] هستم! پس تو را [[سپاس]] خداوندی که [[توانایی]] و مغلوب نمی‌شوی و [[بردباری]] و [[شتاب]] نمی‌کنی بر محمد و آل او [[رحمت]] فرست و مرا از جمله سپاسگزاران [[نعمت‌ها]] و یادکنندگان احسانت قرار ده.

	[[امام]] در فقره بالا جو [[زندان]] و [[شکنجه]] بندگان صالح خدا را ترسیم می‌کند که در کند و زنجیر در چنگ دژخیمان عباسی در سخت‌ترین و طاقت‌فرساترین شرایط، شکنجه می‌شوند و بدنشان کبود و زیر تازیانه به سر می‌برند، بدنشان قطعه قطعه می‌شود و سرشان بر بالای دار می‌رود<ref>أمالی المفید، ص۲۴۰؛ مهج الدعوات و منهج العبادات، ص۲۱۷.</ref>.

	[[هادی عباسی]] فقط یک سال و چند ماه [[خلافت]] کرد و مُرد<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام کاظم (کتاب)\|مظلومیت امام کاظم]]، ص ۳۷.</ref>.

	=== هاورن عباسی ===		=== هاورن عباسی ===

Bahmani: /* برخورد مهدی با علویون */

2025-07-16T10:17:17Z

برخورد مهدی با علویون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۷
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:

	مهدی عباسی [[خوی]] [[ظلم]] و [[ستمگری]] بر علویون و [[اولاد]] امیرالمؤمنین علی{{ع}} را از پدر به ارث برده بود، به دنبال خط پدر حرکت می‌کرد. مهدی عباسی در ابتدای خلافتش چهره‌ای وجیه را از خود نشان داد، ارث سنگینی را که از منصور برایش مانده بود، ابتدائاً اعلام کرد هر کسی حقی از او پایمال شده به او برمی‌گردانم و بعضی از [[زندانیان]] سیاسی را هم [[آزاد]] کرد، ولی طولی نکشید که [[تغییر]] [[رفتار]] و رویه داد و به اسراف و [[فساد]] و [[انحراف]] کشیده شد<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام کاظم (کتاب)\|مظلومیت امام کاظم]]، ص ۱۸.</ref>.		مهدی عباسی [[خوی]] [[ظلم]] و [[ستمگری]] بر علویون و [[اولاد]] امیرالمؤمنین علی{{ع}} را از پدر به ارث برده بود، به دنبال خط پدر حرکت می‌کرد. مهدی عباسی در ابتدای خلافتش چهره‌ای وجیه را از خود نشان داد، ارث سنگینی را که از منصور برایش مانده بود، ابتدائاً اعلام کرد هر کسی حقی از او پایمال شده به او برمی‌گردانم و بعضی از [[زندانیان]] سیاسی را هم [[آزاد]] کرد، ولی طولی نکشید که [[تغییر]] [[رفتار]] و رویه داد و به اسراف و [[فساد]] و [[انحراف]] کشیده شد<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام کاظم (کتاب)\|مظلومیت امام کاظم]]، ص ۱۸.</ref>.

	~~==== برخورد مهدی با علویون ====~~
	مهدی عباسی چون پدرش [[معتقد]] بود شرط دوام [[مُلک]] و [[خلافت]]، اعدام و به دار کشیدن انقلابیونی است که داعیه خلافت دارند. [[علویون]] در نوک حمله [[آزار]] و [[شکنجه]] خلافت بودند. او [[معتقد]] بود که [[حکومت]] و [[سلطنت]] جز با نابودی [[علویون]] و پیروانشان میسر نیست.

	یکی از علویون که از [[ظلم]] [[عباسیان]] به ستوه آمده بود علی بن عباس بن الحسن بن حسن بن علی بود. ایشان به [[بغداد]] رفت و در خفا [[مردم]] را به سوی خویش [[دعوت]] می‌کرد و گروهی از [[زیدیه]] دعوتش را پذیرفته و با او [[بیعت]] کردند و چون این خبر به [[گوش]] [[مهدی]] رسید، او را دستگیر ساخت و به [[زندان]] انداخت. وی همچنان در زندان بود تا وقتی که [[حسین بن علی صاحب فخ]] به نزد مهدی رفت و درباره او سخن گفت و از وی درخواست کرد که علی بن عباس را به او ببخشد. مهدی در ظاهر علی بن عباس را بخشیده [[آزاد]] کرد، ولی هنگامی که خواست او را از زندان خارج کند مخفیانه دستور داد شربتی زهرآلود به او بخورانند و پس از اینکه علی بن عباس آن شربت را آشامید «به سوی [[مدینه]] [[حرکت]] کرد» و پیوسته بدنش لاغر می‌گشت تا وقتی که به مدینه رسید گوشت بدنش ریخت و استخوان‌هایش آشکار گشت و پس از چند [[روز]] «یا پس از سه روز» از [[دنیا]] رفت<ref>ترجمه مقاتل الطالبین، ص۳۷۰؛ تاریخ سیاسی اسلام، ص۵۹.</ref>.

	در ایام [[خلافت مهدی]]، [[عیسی بن زید بن علی بن الحسین]] متواریا از [[ترس]] مهدی در [[کوفه]] [[وفات]] کرد و در سال ۱۶۸ (هـ. ق) [[حسن بن زید بن الحسن بن علی]] که باز از ترس مهدی فراری بود در [[یمن]] فوت کرد. [[مهدی عباسی]] از [[یعقوب بن داوود]] [[وزیر]] خود خواسته بود تا یکی از علویون را که دستگیر شده بود تحویل بگیرد و او را از بین ببرد و راحتش کند و او را قسم داد که در این کار کوتاهی روا ندارد. یعقوب روزی آن [[علوی]] را در مجلس خود حاضر کرد و از حالش پرسید، علوی ضمن مذاکره‌ای به یعقوب گفت: {{متن حدیث\|وَيْحَكَ يَا يَعْقُوبُ! تَلْقَى اللَّهَ بِدَمِي وَ أَنَا رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ}} وای بر تو ای [[یعقوب]] تو در حالی [[خدا]] را [[ملاقات]] خواهی کرد که [[خون]] من به گردنت می‌باشد، من فرزند [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} و [[فاطمه]]{{س}} هستم و مرتکب هیچ‌گونه گناهی نشده‌ام، یعقوب بن داوود گوید: من بر او [[ترحم]] کردم و به او گفتم: نه! به خدا این کار را نخواهم کرد، این [[مال]] را بگیر و خویشتن را [[نجات]] ده.

	یعقوب می‌گوید: در آن وقت که من با او گفتگو می‌کردم کنیزی که [[خلیفه]] جهت [[جاسوسی]] به او بخشیده بود، سخنان ما را شنیده کسی را نزد [[مهدی]] فرستاد و داستان را برایش نقل کرد. مهدی نیز فوراً مأمورانی گماشته دروازه‌ها را در [[اختیار]] گرفتند و [[مرد]] [[علوی]] را به چنگ آوردند و سپس او را در خانه‌ای نزدیک به مجلس مهدی [[زندانی]] کردند، [[یعقوب]] گوید: بعد مهدی مرا فراخواند و من نزد او رفتم، مهدی گفت: ای یعقوب با مرد علوی چه کردی؟ گفتم: [[خداوند]] [[امیرالمؤمنین]] را از دست او راحت کرد، مهدی گفت: در گذشت؟ گفتم: آری، گفت: بگو به [[خدا]] [[سوگند]]، گفتم: به خدا سوگند، گفت: دستت را روی سر من بگذار و به آن نیز سوگند یاد کن.

	یعقوب گوید: من دستم را روی سر مهدی گذاشتم و به آن سوگند یاد کردم، سپس مهدی به یکی از خدمتگزاران گفت: مردی را که در این [[خانه]] است بیرون بیاور، وی نیز مرد علوی را بیرون آورد! چون من آن منظره را دیدم زبانم بسته شد و همچنان متحیر ماندم! مهدی گفت: ای یعقوب الان خونت بر من [[حلال]] شده است، وی را ببرید. یعقوب گوید: سپس مرا در چاهی ظلمانی و تاریک که هرگز [[روشنایی]] در آن راه نداشت با طنابی فرو بردند و هر [[روز]] مقداری ناچیز غذا برایم پایین می‌فرستادند.

	من نیز مدت زمانی که مقدارش را نمی‌دانستم در آن سیاه‌چال به سر بردم و [[بینایی]] [[چشم]] را از دست دادم، تا آنکه روزی طنابی فرو فرستاده شد و کسی صدا زد: بیا بالا که [[فرج]] و [[گشایش]] فرارسیده است، من نیز در حالی که موی بدن و ناخن‌هایم بلند شده بود بالا آمدم. من به [[فرمان]] [[هارون الرشید]] رها شدم<ref>الفخری، ص۲۵۴؛ طبری، ج۶، ص۳۸۵.</ref>.

	آنها که مثل یعقوب کمترین رحم و انصافی نسبت به [[علویون]] روا می‌داشتند این‌گونه مورد [[شکنجه]] [[حاکمان]] زورگوی عباسی قرار می‌گرفتند.

	[[امام کاظم]]{{ع}} به مدت ده سال در عصر [[منصور عباسی]] با [[رنج]] و [[مشقت]] امامتش را سپری کرده بود، در ابتدای [[خلافت مهدی]] گشایشی مشاهده کرد ولی طولی نکشید که ورق برگشت و مفاسدی فراتر از عصر منصور بر [[حکومت]] سایه‌گستر شد. [[امام کاظم]]{{ع}} در دوران ده ساله حکومت [[مهدی]] به [[تدریس]] و نقل حدیث و تربیت شاگرد و ایجاد ارتباط میان خود و سرشناسان [[شیعه]] در نواحی مختلف می‌گذراند. [[کارگزاران]] جاسوس [[مهدی]]، [[عطش]] [[مردم]] به [[امام کاظم]]{{ع}} را به [[خلیفه]] گزارش می‌‌دادند، وقتی [[شهرت]] [[امام]] همه‌جا پیچید، مهدی [[خشم]] و [[کینه]] خود را نتوانست پنهان کند؛ لذا برخلافت خود بیمناک شد و به [[استاندار]] خود در [[مدینه]] نوشت امام [[موسی کاظم]]{{ع}} را دستگیر و از مدینه به [[بغداد]] آورند و [[زندانی]] نمایند. وقتی [[نامه]] به دست او رسید نزد امام رفت و مطلب را به عرض امام رساند، امام آماده [[سفر]] شد و [[حرکت]] کرد تا به [[منزل زباله]] رسید.

	[[ابوخالد]] زبالی گفت: [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} به زباله آمد با گروهی از مأموران مهدی [[خلیفه عباسی]] که آنها را [[مأمور]] کرده بود [[موسی بن جعفر]]{{ع}} را بیاورند. به من دستور داد برایش چیزهایی بخرم، نگاه کرد دید افسرده هستم. امام فرمود: ابوخالد چرا افسرده هستی؟ گفتم: برای همین که می‌بینم ترا می‌برند پیش این [[ستمگر]] و اطمینانی به او نیست. فرمود: ناراحت نباش از او به من آزاری نمی‌رسد، در فلان [[روز]] [[منتظر]] من باش، در سر راه پیوسته روزشماری می‌کردم تا آن روز فرا رسید.

	رفتم بر سر راه اما تا [[غروب آفتاب]] کسی را ندیدم به [[شک]] افتادم، ناگاه چشمم به شخصی افتاد که می‌آید، وقتی نزدیک شد دیدم موسی بن جعفر{{ع}} سوار بر قاطری است. نگاهی به من نموده فرمود: مبادا شک کنی! عرض کردم: آقا مقداری شک برایم پیدا شده، فرمود: یک بار دیگر مرا می‌برند دیگر برنمی‌گردم و از دست آنها خلاصی ندارم، همانطور که گفته بود شد<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۷۱.</ref>.

	در اوج [[خفقان]] [[خلافت مهدی]] عباسی است که امام از نظر [[فرهنگی]] [[بحرانی]] را [[احساس]] می‌کند، چون [[مناظره]] و مباحثات [[اصحاب]] با دیگر [[مذاهب]] و مسلک‌های رقیب را ممنوع کرده بودند و هیچگونه فضای امنی برای بیان حقایق دینی وجود نداشت.

	هشام به [[یونس]] گفت: حضرت موسی بن جعفر{{ع}} به من پیغام داد که در این ایام از [[مناظره]] خودداری کن! زیرا زیاد سخت گرفته‌اند. هشام گفت: من نیز خودداری کردم تا [[مهدی]] از [[دنیا]] رفت و اوضاع [[آرامش]] یافت. این امری بود که [[موسی ابن جعفر]]{{ع}} کرد من نیز از ایشان [[اطاعت]] نمودم<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۹۶.</ref>.

	بازداشت و [[زندانی]] کردن و سپس [[آزاد]] شدن [[امام]] در [[بغداد]] است. [[مهدی عباسی]] که احتمالاً بخشش‌های امام او را به [[وحشت]] انداخته بود و احتمال می‌داد که حضرت وجوهی جمع‌آوری کرده و آن را برای [[سازمان]] دادن و تقویت [[شیعیان]] [[مصرف]] می‌کند، دستور بازداشت حضرت را به فرماندار خود در [[مدینه]] صادر نمود. او نیز امام را دستگیر و روانه بغداد کرد، امام که به بغداد رسید [[مهدی]] امام را به [[زندان]] انداخت. شب هنگام [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} را در [[خواب]] دید که بسیار متأثر و [[غمگین]] بود به او می‌فرمود: {{متن قرآن\|فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ}}<ref>«آیا جز این امید دارید که چون (از کتاب خداوند) رو بگردانید، در زمین تباهی انگیزید و پیوندتان را با خویشاوندان بگسلید؟» سوره محمد، آیه ۲۲.</ref> مهدی در همان لحظه از خواب [[بیدار]] شد، [[حاجب]] خود را که ربیع نام داشت صدا کرد و دستور داد [[امام کاظم]]{{ع}} را پیش او حاضر کند. وقتی امام آمد، ایشان را در کنار خویش نشاند و گفت: [[امیرالمؤمنین]] را به خواب دیدم که این [[آیه]] را می‌خواند سپس از امام پرسید: {{عربی\|فَتُؤْمِنُنِي أَنْ تَخْرُجَ عَلَيَّ أَوْ عَلَى أَحَدٍ مِنْ وُلْدِي؟}} آیا به من [[اطمینان]] می‌دهی که علیه من و یا یکی از فرزندانم [[قیام]] نکنی؟ امام فرمود: {{متن حدیث\|فَقَالَ وَ اللَّهِ لَا فَعَلْتُ ذَلِكَ وَ لَا هُوَ مِنْ شَأْنِي}} به [[خدا]] قسم من چنین کاری نکرده‌ام و این [[کار]] اصولاً در [[شأن]] من نیست.

	[[خلیفه]] کوشید تا با دادن سه هزار دینار و تصدیق گفته‌های امام به گونه‌ای با او برخورد نماید تا او [[راضی]] به مدینه بازگردد و بی‌درنگ آن حضرت را به مدینه بازگرداند<ref>تاریخ بغداد، ج۱۳، ص۳۰؛ بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۴۸.</ref>.

	در [[مناقب]] آمده: وقتی با مهدی [[خلیفه عباسی]] [[بیعت]] کردند نیمه شب به دنبال حمید ابن قحطبه فرستاد، به او گفت: [[اخلاص]] و هواداری پدر و برادرت درباره ما کاملاً آشکار است، اما تو با ما چگونه هستی؟ [[حمید]] [[جواب]] داد، [[مال]] و [[جان]] خود را در راه شما [[فدا]] می‌کنم، [[مهدی]] گفت: این کار را سایر [[مردم]] هم می‌کنند. گفت: مال و [[جان]]، [[زن]] و فرزندم را [[فدا]] می‌کنم. باز [[مهدی]] نپذیرفت، گفت: [[مال]] و جان، زن و فرزند و دینم را فدا می‌کنم، مهدی گفت: احسن بارک [[الله]].

	با او به همین شرط [[پیمان]] بست و دستور داد که [[موسی ابن جعفر]]{{ع}} را مخفیانه و ناگهانی بکشد. مهدی آن شب در [[خواب]] [[حضرت علی]]{{ع}} را دید که به او اشاره می‌کند و این [[آیه]] را می‌خواند {{متن قرآن\|فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ}}<ref>«آیا جز این امید دارید که چون (از کتاب خداوند) رو بگردانید، در زمین تباهی انگیزید و پیوندتان را با خویشاوندان بگسلید؟» سوره محمد، آیه ۲۲.</ref> که با [[وحشت]] و [[ترس]] از خواب بیدار شد. به [[حمید بن قحطبه]] گفت: از کاری که دستور داده‌ام در مورد [[موسی بن جعفر]]{{ع}} خودداری کن و نسبت به موسی بن جعفر{{ع}} [[احترام]] کرد و به او جایزه بخشید<ref>تاریخ بغداد، ج۱۳، ص۳۰؛ وفیات الاعیان، ج۴، ص۴۹۳؛ مناقب، ج۲، ص۲۶۴؛ بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۴۰.</ref>.<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام کاظم (کتاب)\|مظلومیت امام کاظم]]، ص ۱۹.</ref>

	=== هادی عباسی ===		=== هادی عباسی ===

Bahmani: /* امام کاظم{{ع}} در برخورد هادی با علویون */

2025-07-16T10:16:50Z

امام کاظم{{ع}} در برخورد هادی با علویون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۶
خط ۱۸۲:		خط ۱۸۲:
	در یک سالی که [[موسی بن مهدی]] مشهور به [[هادی عباسی]] خلیفه بود، روابط وی با امام کاظم {{ع}} به هیچ‌روی [[نیکو]] نبود و او که از [[قیام]] برخی از [[علویان]] مانند [[حسین بن علی]] مشهور به [[شهید فخ]] بسیار عصبانی بود، [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را خطری بزرگ برای خود می‌دانست. او حتی پیگیر به [[قتل]] رساندن امام بود که البته موفق به این کار نشد. گفته شده موسی بن جعفر‌{{ع}} به جهت [[رفتار]] و گفتار نامناسب وی او را [[نفرین]] کرد و او پس از مدتی کوتاه از [[دنیا]] رفت<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۷۹؛ مهج الدعوات، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>. [[امام کاظم]] {{ع}} با آنکه مانند پدر و جدّ خود طریق [[تقیه]] پیش گرفته بود و [[اعتقادی]] به [[قیام]] اظهار نمی‌کرد و در ماجرای قیام شهید فخ نیز نه آمر بود و نه عامل؛ با این همه شهید فخ را مردی [[مؤمن]] و صاحب [[فضیلت]] و قیام‌کننده به [[امر به معروف و نهی از منکر]] معرفی فرمود<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۸۰.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام موسی بن جعفر (مقاله)\|مقاله «امام موسی بن جعفر»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۴۸۷-۴۹۷.</ref>		در یک سالی که [[موسی بن مهدی]] مشهور به [[هادی عباسی]] خلیفه بود، روابط وی با امام کاظم {{ع}} به هیچ‌روی [[نیکو]] نبود و او که از [[قیام]] برخی از [[علویان]] مانند [[حسین بن علی]] مشهور به [[شهید فخ]] بسیار عصبانی بود، [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را خطری بزرگ برای خود می‌دانست. او حتی پیگیر به [[قتل]] رساندن امام بود که البته موفق به این کار نشد. گفته شده موسی بن جعفر‌{{ع}} به جهت [[رفتار]] و گفتار نامناسب وی او را [[نفرین]] کرد و او پس از مدتی کوتاه از [[دنیا]] رفت<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۷۹؛ مهج الدعوات، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>. [[امام کاظم]] {{ع}} با آنکه مانند پدر و جدّ خود طریق [[تقیه]] پیش گرفته بود و [[اعتقادی]] به [[قیام]] اظهار نمی‌کرد و در ماجرای قیام شهید فخ نیز نه آمر بود و نه عامل؛ با این همه شهید فخ را مردی [[مؤمن]] و صاحب [[فضیلت]] و قیام‌کننده به [[امر به معروف و نهی از منکر]] معرفی فرمود<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۸۰.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام موسی بن جعفر (مقاله)\|مقاله «امام موسی بن جعفر»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۴۸۷-۴۹۷.</ref>

	==== ~~[[امام کاظم]]{{ع}} در~~ برخورد هادی با [[علویون]] ====		==== برخورد هادی با [[علویون]] ====
	علویون [[جوانان]] [[متدین]] و متعهدی بودند که هم از نظر نسب به [[امیرالمؤمنین]] می‌رسیدند و هم از نظر [[فکری]] دنباله‌رو خط [[دین‌مداری]] علی{{ع}} بودند. طبعاً این جوانان وقتی با موج شکننده ترویج [[انحراف]] و [[گناه]] از طرف خلفای عیاش عباسی مواجه می‌شدند به غیرت دینی آنها برمی‌خورد و [[دوست]] داشتند زنده نباشند و این همه [[فسق]] و [[فجور]] را از [[خلفا]] نبینند. علویون خار سر راه [[آرامش]] خلفا برای عیش و نوش بودند. خلفا دوست داشتند حال که [[دنیا]] به آنها رو کرده بی‌دغدغه بتازند ولی [[امر به معروف و نهی از منکر]] جوانان [[رشید]] [[علوی]] [[خواب]] ناز را بر آنها پریشان کرده بود.		علویون [[جوانان]] [[متدین]] و متعهدی بودند که هم از نظر نسب به [[امیرالمؤمنین]] می‌رسیدند و هم از نظر [[فکری]] دنباله‌رو خط [[دین‌مداری]] علی{{ع}} بودند. طبعاً این جوانان وقتی با موج شکننده ترویج [[انحراف]] و [[گناه]] از طرف خلفای عیاش عباسی مواجه می‌شدند به غیرت دینی آنها برمی‌خورد و [[دوست]] داشتند زنده نباشند و این همه [[فسق]] و [[فجور]] را از [[خلفا]] نبینند. علویون خار سر راه [[آرامش]] خلفا برای عیش و نوش بودند. خلفا دوست داشتند حال که [[دنیا]] به آنها رو کرده بی‌دغدغه بتازند ولی [[امر به معروف و نهی از منکر]] جوانان [[رشید]] [[علوی]] [[خواب]] ناز را بر آنها پریشان کرده بود.

Bahmani: /* منابع */

2025-07-16T09:59:37Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۹
خط ۲۲۸:		خط ۲۲۸:
	# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]		# [[پرونده:IM010507.jpg\|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)\|'''تاریخ اسلام بخش دوم ج۲''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
			# [[پرونده:IM010714.jpg\|22px]] [[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام کاظم (کتاب)\|'''مظلومیت امام کاظم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* امام کاظم{{ع}} در برخورد هادی با علویون */

2025-07-16T09:58:07Z

امام کاظم{{ع}} در برخورد هادی با علویون

نمایش تغییرات

Bahmani: /* هادی عباسی */

2025-07-16T09:55:22Z

هادی عباسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۵
خط ۱۸۱:		خط ۱۸۱:

	در یک سالی که [[موسی بن مهدی]] مشهور به [[هادی عباسی]] خلیفه بود، روابط وی با امام کاظم {{ع}} به هیچ‌روی [[نیکو]] نبود و او که از [[قیام]] برخی از [[علویان]] مانند [[حسین بن علی]] مشهور به [[شهید فخ]] بسیار عصبانی بود، [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را خطری بزرگ برای خود می‌دانست. او حتی پیگیر به [[قتل]] رساندن امام بود که البته موفق به این کار نشد. گفته شده موسی بن جعفر‌{{ع}} به جهت [[رفتار]] و گفتار نامناسب وی او را [[نفرین]] کرد و او پس از مدتی کوتاه از [[دنیا]] رفت<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۷۹؛ مهج الدعوات، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>. [[امام کاظم]] {{ع}} با آنکه مانند پدر و جدّ خود طریق [[تقیه]] پیش گرفته بود و [[اعتقادی]] به [[قیام]] اظهار نمی‌کرد و در ماجرای قیام شهید فخ نیز نه آمر بود و نه عامل؛ با این همه شهید فخ را مردی [[مؤمن]] و صاحب [[فضیلت]] و قیام‌کننده به [[امر به معروف و نهی از منکر]] معرفی فرمود<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۸۰.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام موسی بن جعفر (مقاله)\|مقاله «امام موسی بن جعفر»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۴۸۷-۴۹۷.</ref>		در یک سالی که [[موسی بن مهدی]] مشهور به [[هادی عباسی]] خلیفه بود، روابط وی با امام کاظم {{ع}} به هیچ‌روی [[نیکو]] نبود و او که از [[قیام]] برخی از [[علویان]] مانند [[حسین بن علی]] مشهور به [[شهید فخ]] بسیار عصبانی بود، [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را خطری بزرگ برای خود می‌دانست. او حتی پیگیر به [[قتل]] رساندن امام بود که البته موفق به این کار نشد. گفته شده موسی بن جعفر‌{{ع}} به جهت [[رفتار]] و گفتار نامناسب وی او را [[نفرین]] کرد و او پس از مدتی کوتاه از [[دنیا]] رفت<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۷۹؛ مهج الدعوات، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>. [[امام کاظم]] {{ع}} با آنکه مانند پدر و جدّ خود طریق [[تقیه]] پیش گرفته بود و [[اعتقادی]] به [[قیام]] اظهار نمی‌کرد و در ماجرای قیام شهید فخ نیز نه آمر بود و نه عامل؛ با این همه شهید فخ را مردی [[مؤمن]] و صاحب [[فضیلت]] و قیام‌کننده به [[امر به معروف و نهی از منکر]] معرفی فرمود<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۸۰.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع\|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام موسی بن جعفر (مقاله)\|مقاله «امام موسی بن جعفر»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۴۸۷-۴۹۷.</ref>

			==== [[امام کاظم]]{{ع}} در برخورد هادی با [[علویون]] ====
			علویون [[جوانان]] [[متدین]] و متعهدی بودند که هم از نظر نسب به [[امیرالمؤمنین]] می‌رسیدند و هم از نظر [[فکری]] دنباله‌رو خط [[دین‌مداری]] علی{{ع}} بودند. طبعاً این جوانان وقتی با موج شکننده ترویج [[انحراف]] و [[گناه]] از طرف خلفای عیاش عباسی مواجه می‌شدند به [[غیرت دینی]] آنها برمی‌خورد و [[دوست]] داشتند زنده نباشند و این همه [[فسق]] و [[فجور]] را از [[خلفا]] نبینند. علویون خار سر راه [[آرامش]] خلفا برای [[عیش و نوش]] بودند. خلفا دوست داشتند حال که [[دنیا]] به آنها رو کرده بی‌دغدغه بتازند ولی [[امر به معروف و نهی از منکر]] جوانان [[رشید]] [[علوی]] [[خواب]] ناز را بر آنها پریشان کرده بود.

			هادی طاغوتی [[ستمگر]] بود که هیچ باکی از [[خونریزی]] به ناحق نداشت و در ریختن [[خون]] علویون حد و حصری رعایت نمی‌کرد و بدترین [[شکنجه‌ها]] را بر آنان روا می‌‌داشت.

			در نابودی و سرکوب علویون، هادی کوشش زیادی داشت. این بود که در بین آنها [[ترس]] و [[وحشت]] انداخت و تمام مقرری که [[مهدی]] برای آنها تعیین کرده بود همه را قطع کرد و به تمام نواحی نوشت که هرجا علویون را یافتند آنها را به [[بغداد]] بفرستند<ref>تاریخ یعقوبی، ج۳، ص۱۳۶.</ref>.

			علویون در مدت کوتاه این [[حکومت]]، در ترس و وحشت به انواع شکنجه‌ها گرفتار شدند و همین‌ها باعث شد که علویون در میدان‌های [[مبارزه]] قدم گذارند و [[نهضت]] بزرگ خود را به منظور [[نجات]] [[امت]] از زیر [[ظلم]] و [[طغیان]] ایشان اعلام دارند.

			[[فاجعه]] فخ و [[شهادت حسین بن علی]] و یارانش در عصر [[هادی عباسی]] رخ داد. [[امام جواد]] از [[میزان]] تأثیر این حادثه بر [[اهل‌بیت]] سخن گفته می‌فرماید: پس از [[کربلا]] کشتاری هولناک‌تر از فخ برای ما [[اهل‌بیت]] نبوده است. در این [[فاجعه]] سرهای [[علویون]] را بر نیزه‌ها کردند و همراه [[اسیران]] میان [[شهرها]] گرداندند و بدن‌های [[پاک]] و [[پاکیزه]] [[شهیدان]] را روی [[زمین]] بدون آن‌که [[دفن]] کنند به خاطر [[انتقام‌جویی]] از اهل‌بیت انداختند و [[حادثه کربلا]] را تقریباً با تمام ابعادش تجدید کردند<ref>زندگانی امام کاظم{{ع}} از شریف قرشی، ج۱، ص۵۱۶.</ref>.

			[[حسین بن علی]] از [[علویان]] [[مدینه]] با [[رضایت]] [[امام کاظم]]{{ع}} [[قیام]] کرد و به همراه ۳۰۰ نفر از مدینه بسوی [[مکه]] به راه افتاد. [[سپاهیان]] [[هادی]] در محلی به نام فخ او را محاصره و همه را [[شهید]] کردند، سرها را بریدند و به مدینه آوردند و در [[مجلسی]] که گروهی از علویون بودند از جمله امام کاظم{{ع}} به تماشا گذاشتند. هیچ کس چیزی نگفت جز امام کاظم{{ع}} فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، مَضَى وَ اللَّهِ مُسْلِمًا صَالِحًا صَوَّامًا قَوَّامًا آمِرًا بِالْمَعْرُوفِ نَاهِيًا عَنِ الْمُنْكَرِ مَا كَانَ فِي أَهْلِ بَيْتِهِ مِثْلُهُ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۶۵.</ref>.

			وقتی حسین بن علی [[شهید فخ]] و یارانش به [[شهادت]] رسیدند، سرهاشان را بریده بر نیزه زدند و برای [[هادی عباسی]] آوردند. او اشعاری بر زبان جاری کرد و در آن علویون را به [[قطع رحم]] متهم کرد. سپس به یاد امام کاظم{{ع}} افتاد و [[نگرانی]] شدید خود را از حضرت اظهار نمود و قسم یاد کرد که او را خواهد کشت و لذا گفت: {{عربی\|وَ اللَّهِ مَا خَرَجَ حُسَيْنٌ عَنْ أَمْرِهِ وَ لَا اتَّبَعَ إِلَّا حُجَّتَهُ لِأَنَّهُ صَاحِبُ الْوَصِيَّةِ فِي هَذَا الْبَيْتِ قَتَلَنِي اللَّهُ إِنْ أَبْقَيْتُ عَلَيْهِ}} به [[خدا]] قسم که حسین به دستور او «امام کاظم{{ع}}» قیام کرده و تحت تأثیر او قرار گرفته [[و]] جز [[محبت]] و [[شور]] او را بر سر نداشته است؛ زیرا که او [[صاحب وصیت]] «پر [[نفوذ]]» و دارای [[مقام امامت]] در میان این [[خاندان]] است. خدا مرا بکشد اگر او را زنده بگذارم<ref>زندگانی امام کاظم{{ع}} از شریف قرشی، ج۱، ص۵۲۹.</ref>.

			[[هادی]] دریافته بود که [[علویون]] [[صالح]]، [[درد]] [[دین]] را از [[موسی بن جعفر]]{{ع}} گرفته‌اند و رشحاتی از [[تعهد]] و [[احساس مسئولیت اجتماعی]] و [[دینی]] [[امام کاظم]]{{ع}} در وجود آنها تجلی یافته که به صورت [[قیام]] و [[نهضت]] علیه [[ظلم]] و [[فساد]] و [[انحراف]] ظهور می‌کند و قطعاً اگر عمرش [[کفاف]] می‌‌کرد، حضرت را به [[شهادت]] می‌رساند ولی تقدیر این بود که [[جامعه اسلامی]] از [[شر]] او راحت شد.

			[[ابوالفرج اصفهانی]] در کتاب [[مقاتل]] الطالبین از عنیزه قصبانی نقل می‌کند که گفت: [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} را پس از [[نماز مغرب]] دیدم که آمده بود پیش [[حسین بن علی]] [[شهید فخ]]، خود را چنان برای او خم کرده مانند [[رکوع]] کردن! می‌گفت مایلم مرا آزاد‌گذاری که نمی‌توانم در قیام کردن با تو شرکت کنم، مدتی حسین سر به زیر داشت و چیزی نمی‌گفت، بالاخره سر بلند نموده گفت: شما [[آزادی]]. باز نقل می‌کند که حسین به [[موسی بن جعفر]]{{ع}} پیشنهاد قیام کرد، [[امام]]{{ع}} فرمود: تو را خواهند کشت! [[جنگی]] جوانمردانه بکن! اینها مردمانی [[فاسق]] هستند که در ظاهر [[اظهار ایمان]] می‌کنند ولی در [[باطن]] [[منافق]] و مشکوک هستند. {{متن قرآن\|إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref>[[پاداش]] [[مصیبت]] شما فامیلم را از [[خداوند]] می‌خواهم<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۶۹.</ref>.

			[[دعای جوشن صغیر]] رنجنامه امام کاظم{{ع}} است از شرارت‌های [[هادی عباسی]]. امام رو به [[قبله]] ایستاد و شروع به ناله و [[زاری]] در درگاه خداوند نمود و التماس می‌کرد تا او را از شر این [[طاغوت]] خلاص کند و این [[دعا]] را می‌خواند: {{متن حدیث\|إِلَهِي فَكَمْ مِنْ عَدُوٍّ انْتَضَى عَلَيَّ سَيْفَ عَدَاوَتِهِ وَ شَحَذَ لِي ظُبَةَ مُدْيَتِهِ وَ أَرْهَفَ لِي شَبَا حَدِّهِ وَ دَافَ لِي قَوَاتِلَ سُمُومِهِ وَ سَدَّدَ نَحْوِي صَوَائِبَ سِهَامِهِ وَ لَمْ تَنَمْ عَنِّي عَيْنُ حِرَاسَتِهِ وَ أَضْمَرَ أَنْ يَسُومَنِي الْمَكْرُوهَ وَ يُجَرِّعَنِي زُعَافَ مَرَارَتِهِ فَنَظَرْتَ يَا إِلَهِي إِلَى ضَعْفِي عَنِ احْتِمَالِ الْفَوَادِحِ وَ عَجْزِي عَنِ الِانْتِصَارِ مِمَّنْ قَصَدَنِي بِمُحَارَبَتِهِ وَ وَحْدَتِي فِي كَثِيرِ عَدَدِ مَنْ نَاوَانِي وَ أَرْصَدَ لِيَ الْبَلَاءَ فِيمَا لَمْ أُعْمِلْ فِيهِ...}}، خدایا چه بسیار دشمنانی که به روی من [[شمشیر]] [[عداوت]] خود را کشیده و نوک نیزه‌اش را برایم تیز کرده و دم برنده آن را به سمت من آماده گرفته و زهرهای کشنده خویش را مهیا ساخته و رساترین تیرها را به طرف من هدف‌گیری کرده است و چشم [[مراقبت]] او از من نخفته و در [[دل]] [[کینه]] مرا [[نهان]] داشته تا مرا به [[بدی]] کشاند و زهر تلخ خودش را بر من بچشاند و به [[ضعف]] و [[ناتوانی]] من نگریسته، مرا به [[نبرد]] خویش خوانده است و در برابر بسیاری از کسان که در [[اندیشه]] من بوده و در کمین من نشسته بودند.

			{{متن حدیث\|إِلَهِي وَ كَمْ مِنْ عَبْدٍ أَمْسَى وَ أَصْبَحَ خَائِفاً مَرْعُوباً مُسَهَّداً مُشْفِقاً وَحِيداً وَ جَاهِلًا هَارِباً طَرِيداً أَوْ مُنْحَجِزاً فِي مَضِيقٍ أَوْ مَخْبَأَةٍ مِنَ الْمَخَابِئِ قَدْ ضَاقَتْ عَلَيْهِ الْأَرْضُ بِرُحْبِهَا وَ لَا يَجِدُ حِيلَةً وَ لَا مَنْجَى وَ لَا مَأْوَى وَ لَا مَهْرَباً وَ أَنَا فِي أَمْنٍ وَ أَمَانٍ وَ طُمَأْنِينَةٍ وَ عَافِيَةٍ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ فَلَكَ الْحَمْدُ يَا رَبِّ مِنْ مُقْتَدِرٍ لَا يُغْلَبُ وَ ذِي أَنَاةٍ لَا يَعْجَلُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلْنِي لِأَنْعُمِكَ مِنَ الشَّاكِرِينَ وَ لِآلَائِكَ مِنَ الذَّاكِرِينَ...}}، خدایا چقدر از بندگانی که در حال [[ترس]] و [[هراس]] بیمناک و لرزان، تنها و [[ناآگاه]] گریزان و در حال [[فرار]] و خزیده به تنگنا و پنهان شده در دخمه‌ها، [[شام]] و بامداد خود را می‌گذرانند به طوری که [[زمین]] بر آنان تنگ شده و هیچ راه چاره و خلاصی پیدا نمی‌کنند و [[مسکن]] و مأوا نمی‌یابند و راه فراری ندارند، در حالی که من در [[امن]] و [[امان]] و [[آسایش]] از همه اینها به سر می‌برم. پس [[شکر]] تو را ای [[پروردگار]] [[توانایی]] که مغلوب نگردی و [[بردباری]] که [[شتاب]] نورزی بر [[محمد و آل محمد]] [[درود]] فرست و مرا از شاکران [[نعمت‌ها]] و ذاکرین الطافت قرار ده.

			[[امام]] در فقره بالا جو [[ترور]] و [[وحشت]] خود را در [[زمان]] [[ستمگری]] [[عباسیون]] ترسیم می‌کند که بسیاری از [[علویون]] به دور از [[خانه]] و کاشانه خود فراری هستند و [[حکومت]] به دنبال آنهاست تا دستگیر و شهیدشان کند.

			بعد [[امام]] ادامه می‌دهد: {{متن حدیث\|إِلَهِي وَ سَيِّدِي وَ كَمْ مِنْ عَبْدٍ أَمْسَى... مِنَ الذَّاكِرِينَ}} خدایا چه بسیار بندگانی که صبح و [[شام]] کنند در حالی که به [[غل و زنجیر]] در دست [[دشمنان]] [[بی‌رحم]] گرفتار و در بند و به دور از [[شهر]] و [[دیار]] و فرزند و عیال و جدای از [[دوستان]] و [[یاران]] به سر می‌برند و هر [[ساعت]] منتظرند که چگونه کشته خواهند شد و با بریدن کدام عضو آنها را [[مثله]] خواهند کرد، در صورتی که من از همه اینها به [[سلامت]] هستم! پس تو را [[سپاس]] خداوندی که [[توانایی]] و مغلوب نمی‌شوی و [[بردباری]] و [[شتاب]] نمی‌کنی بر محمد و آل او [[رحمت]] فرست و مرا از جمله سپاسگزاران [[نعمت‌ها]] و یادکنندگان احسانت قرار ده.

			[[امام]] در فقره بالا جو [[زندان]] و [[شکنجه]] بندگان صالح خدا را ترسیم می‌کند که در کند و زنجیر در چنگ دژخیمان عباسی در سخت‌ترین و طاقت‌فرساترین شرایط، شکنجه می‌شوند و بدنشان کبود و زیر تازیانه به سر می‌برند، بدنشان قطعه قطعه می‌شود و سرشان بر بالای دار می‌رود<ref>أمالی المفید، ص۲۴۰؛ مهج الدعوات و منهج العبادات، ص۲۱۷.</ref>.

			[[هادی عباسی]] فقط یک سال و چند ماه [[خلافت]] کرد و مُرد<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام کاظم (کتاب)\|مظلومیت امام کاظم]]، ص ۳۷.</ref>.

	=== هاورن عباسی ===		=== هاورن عباسی ===

Bahmani: /* هادی عباسی */

2025-07-16T09:54:12Z

هادی عباسی

@@ خط ۱۷۰: / خط ۱۷۰: @@
 === هادی عباسی ===
 {{اصلی|هادی عباسی|حسین شهید فخ}}
 در یک سالی که [[موسی بن مهدی]] مشهور به [[هادی عباسی]] خلیفه بود، روابط وی با امام کاظم {{ع}} به هیچ‌روی [[نیکو]] نبود و او که از [[قیام]] برخی از [[علویان]] مانند [[حسین بن علی]] مشهور به [[شهید فخ]] بسیار عصبانی بود، [[موسی بن جعفر]] {{ع}} را خطری بزرگ برای خود می‌دانست. او حتی پیگیر به [[قتل]] رساندن امام بود که البته موفق به این کار نشد. گفته شده موسی بن جعفر‌{{ع}} به جهت [[رفتار]] و گفتار نامناسب وی او را [[نفرین]] کرد و او پس از مدتی کوتاه از [[دنیا]] رفت<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۷۹؛ مهج الدعوات، ص۲۱۸-۲۱۹.</ref>. [[امام کاظم]] {{ع}} با آنکه مانند پدر و جدّ خود طریق [[تقیه]] پیش گرفته بود و [[اعتقادی]] به [[قیام]] اظهار نمی‌کرد و در ماجرای قیام شهید فخ نیز نه آمر بود و نه عامل؛ با این همه شهید فخ را مردی [[مؤمن]] و صاحب [[فضیلت]] و قیام‌کننده به [[امر به معروف و نهی از منکر]] معرفی فرمود<ref>مقاتل الطالبیین، ص۳۸۰.</ref>.<ref>[[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام موسی بن جعفر (مقاله)|مقاله «امام موسی بن جعفر»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص ۴۸۷-۴۹۷.</ref>

Bahmani: /* مهدی عباسی */

2025-07-16T09:52:12Z

مهدی عباسی

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۷

2024-12-31T07:17:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[دی]]\|روز=[[10]]\|سال=[[۱۴۰۳]]\|کاربر=Bahmani}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = عصر امام کاظم		\| موضوع مرتبط = عصر امام کاظم
خط ۶:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			'''عصر امام کاظم{{ع}}'''، دوران اقتدار خلفای عباسی همچون منصور و [[هارون الرشید]] است که حضرت در عهد هارون سال‌ها در زندان به سر برد. لذا امام طریقی که برای این دوران برگزیده است مبتنی بر تقیه و حفظ شیعیان است. فعالیت‌های [[امام کاظم]] {{ع}} بر دو دسته است: فعالیت‌های [[علمی]] و [[فکری]] و چاره‌جویی برای رویارویی با [[عقاید]] نادرست و [[بدعت‌ها]] و واپس‌گرایی‌ها و فعالیت دیگر، [[هدایت]] و نظارت بر پایگاه‌های مردمی و هواخواهان خویش بود. که از این طریق افزون بر حفظ رابطه با [[شیعیان]] و [[هدایت]] آنان، موضع منفی خود در برابر [[حکومت]] را نیز بدانان منتقل کند.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani: /* نکته چهارم: تشکیک در مسأله رهبری */

2024-12-31T07:03:47Z

نکته چهارم: تشکیک در مسأله رهبری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۳
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	تشکیک در مسأله رهبری امت اسلامی و اینکه چه کسی پس از [[امام صادق]]{{ع}} عهده‌دار این مقام خواهد شد، یکی دیگر از مسائلی بود که در آغاز امامت [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} و به انگیزه برهم زدن صفوف [[شیعیان]] و از میان بردن آنان و نیز برافروختن [[آتش]] [[آشوب]] و [[هرج‌ومرج]]، دامن زده شد.		تشکیک در مسأله رهبری امت اسلامی و اینکه چه کسی پس از [[امام صادق]]{{ع}} عهده‌دار این مقام خواهد شد، یکی دیگر از مسائلی بود که در آغاز امامت [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} و به انگیزه برهم زدن صفوف [[شیعیان]] و از میان بردن آنان و نیز برافروختن [[آتش]] [[آشوب]] و [[هرج‌ومرج]]، دامن زده شد.

	بن‌مایه این امر ادعای عبد الله افطح، [[برادر]] بزرگ [[امام کاظم]]{{ع}} در مورد [[امامت]] بود که بالطبع رنجی بر دیگر رنج‌های امام کاظم{{ع}} می‌افزود؛ زیرا در این وضعیت، دستگاه‌های [[ستمگر]] وابسته به منصور، لحظات [[زندگی]] و ~~هرحرکت~~ امام کاظم{{ع}} را زیر نظر داشتند و به آن به دیده [[شک]] می‌نگریستند<ref>هاشم معروف الحسنى، سیرة الائمة الاثنى عشر، ج۲، ص۳۲۵، حیاة الامام موسى بن جعفر{{ع}} (چاپ دار التعارف للمطبوعات- بیروت)؛ الارشاد، ج۲، ص۲۰۹، ذکر اولاد ابى عبد الله{{ع}} و عددهم و اسمائهم و طرف من اخبارهم (چاپ مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث- قم).</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|سید منذر حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۹ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۹]]، ص ۷۹-۹۲.</ref>		بن‌مایه این امر ادعای عبد الله افطح، [[برادر]] بزرگ [[امام کاظم]]{{ع}} در مورد [[امامت]] بود که بالطبع رنجی بر دیگر رنج‌های امام کاظم{{ع}} می‌افزود؛ زیرا در این وضعیت، دستگاه‌های [[ستمگر]] وابسته به منصور، لحظات [[زندگی]] و هر حرکت امام کاظم{{ع}} را زیر نظر داشتند و به آن به دیده [[شک]] می‌نگریستند<ref>هاشم معروف الحسنى، سیرة الائمة الاثنى عشر، ج۲، ص۳۲۵، حیاة الامام موسى بن جعفر{{ع}} (چاپ دار التعارف للمطبوعات- بیروت)؛ الارشاد، ج۲، ص۲۰۹، ذکر اولاد ابى عبد الله{{ع}} و عددهم و اسمائهم و طرف من اخبارهم (چاپ مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث- قم).</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|سید منذر حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۹ (کتاب)\| پیشوایان هدایت ج۹]]، ص ۷۹-۹۲.</ref>

	==== نکته پنجم: واعظان درباری ====		==== نکته پنجم: واعظان درباری ====