Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = عقیل بن ابی‌طالب | عنوان مدخل = عقیل بن ابی‌طالب | مداخل مرتبط = عقیل بن ابی‌طالب در تاریخ اسلامی - عقیل بن ابی‌طالب در تراجم و رجال - عقیل بن ابی‌طالب در نهج البلاغه | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == عقیل فرزند [...» ایجاد کرد

2023-07-25T12:33:15Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = عقیل بن ابی‌طالب | عنوان مدخل = عقیل بن ابی‌طالب | مداخل مرتبط = عقیل بن ابی‌طالب در تاریخ اسلامی - عقیل بن ابی‌طالب در تراجم و رجال - عقیل بن ابی‌طالب در نهج البلاغه | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == عقیل فرزند [...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = عقیل بن ابی‌طالب
| عنوان مدخل = [[عقیل بن ابی‌طالب]]
| مداخل مرتبط = [[عقیل بن ابی‌طالب در تاریخ اسلامی]] - [[عقیل بن ابی‌طالب در تراجم و رجال]] - [[عقیل بن ابی‌طالب در نهج البلاغه]]
| پرسش مرتبط =
}}

== مقدمه ==
[[عقیل]] [[فرزند]] [[ابوطالب]] پسر [[عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف]]، کنیه‌اش [[ابو یزید]] و [[برادر]] [[امیرمؤمنان]] {{ع}} است. [[ابوطالب]] چهار پسر داشت که نخست طالب که ده سال از [[عقیل]] بزرگ‌تر بود و [[عقیل]] ده سال از [[جعفر]] بزرگ‌تر بود و [[جعفر]] ده سال از [[حضرت علی]] بزرگ‌تر {{ع}} بود. [[حضرت علی]] {{ع}} از نظر [[سنی]] از همه برادرانش کوچک‌تر بود ولی از نظر [[مقام]] و [[منزلت]] از همگان بلند مرتبه‌تر و حتی بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} از همه عالم [[برتر]] است. [[عقیل]] جزو [[اصحاب]] و [[یاران]] [[رسول خدا]] {{صل}} و در زمرۀ اعوان و [[انصار]] برادرش [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به شمار می‌آید<ref>اسدالغابه، ج۳، ص۴۲۲؛ شرح ابن ابی الحدید، ج۱۱، ص۲۵۰؛ خصال صدوق، باب ثلاثة، ص۴۳۷.</ref>.

او در [[سال ششم هجری]] و قبل از [[صلح حدیبیه]] [[مسلمان]] شد. در برخی از [[جنگ‌ها]] از جمله [[غزوه حنین]] و [[موته]] در رکاب [[حضرت رسول]] {{صل}} حضوری فعال داشت.

[[عقیل]] مانند عمویش [[عباس]] از کسانی بود که با [[زور]] و فشار سرانِ [[قریش]] در [[سال سوم هجری]] به [[جنگ بدر]] آمد و با [[مسلمانان]] جنگید. اما در آن [[جنگ]] [[اسیر]] شد. پس از پایان [[جنگ]] قرار شد که از [[اسیران]] [[فدیه]](خون‌بها) بگیرند تا [[آزاد]] شوند؛ به [[دستور]] [[رسول خدا]] {{صل}} به علت [[تنگدستی]] [[عقیل]]، فدیه او را [[عباس]] (که خودش نیز [[اسیر]] بود) داد و آنان [[آزاد]] شدند.

[[عقیل]] پس از [[آزادی]] به [[مکه]] بازگشت و در [[سال ششم هجری]] و قبل از [[صلح حدیبیه]] [[مسلمان]] شد و در همان سال به [[شهر پیامبر]] ([[مدینة النبی]]) [[مهاجرت]] کرد و در جوار [[پیامبر خدا]] {{صل}} و دیگر [[مسلمانان]] در این [[شهر]] ساکن شد. هم‌چنین وی در غزوۀ [[موته]] شرکت کرد<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۱۱، ص۲۵۰.</ref> به دنبال آن درد شدیدی بر او عارض و زمین‌گیر شد. از همین رو، از شرکت وی در عملیات [[فتح مکه]]، [[نبرد حنین]] و [[طائف]] سخنی به میان نیامده است.

[[ابن هشام]] [[نقل]] می‌کند: [[عقیل]] از جمله مجاهدانی است که در [[نبرد حنین]] حضور یافت و با [[قدرت]] و شدت جنگید. طبق همین [[نقل]] وی در حالی که از [[شمشیر]] [[خون]] می‌چکید، نزد همسرش [[فاطمه بنت شبیه]] بازگشت و همسرش گفت: می‌دانم که جنگیدهای، اکنون از [[غنایم]] [[جنگی]] چیزی برای ما آورده‌ای؟ [[عقیل]] سوزنی از [[غنایم]] [[جنگی]] همراه خود داشت و آن را به همسرش داد و گفت: این سوزن [[مال]] تو است که با آن لباست را بدوزی. اما طولی نکشید که منادی [[پیامبر]] خبر داد که [[غنایم]] را به [[بیت‌المال]] برگردانند؛ آن‌گاه [[عقیل]] سوزن را از همسرش گرفت و به [[بیت‌المال]] بازگرداند<ref>سیره ابن هشام، ج۴، ص۱۳۵.</ref>.

از این [[نقل]] استفاده می‌شود که [[عقیل]] مردی [[مجاهد]] و پایبند به مقررات [[اسلام]] و [[مطیع]] و [[فرمان‌بردار]] از [[رسول خدا]] {{صل}} بوده است.

[[عقیل]] علاوه بر [[شجاعت]] و [[دلاوری]] مردی عالم و شاعر و به [[نسب]] [[قریش]] و روزگار آنان عالم و [[آگاه]] بود.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۰۰۱-۱۰۰۳.</ref>

== [[عقیل]] و مهمانی برادرش [[علی]] {{ع}} ==
بی‌تردید [[عقیل]] پس از [[رحلت پیامبر اسلام]] {{صل}} [[دل]] در گرو [[ولایت]] برادرش [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} داشت و پس از [[قتل عثمان]] به صراحت به این [[حقیقت]] [[اقرار]] نمود و با [[علی]] {{ع}} [[بیعت]] کرد، اما چون [[نابینا]] و زمین‌گیر بود، نمی‌توانست همراه برادرش [[علی]] {{ع}} در [[جنگ‌ها]] شرکت نماید و در [[مدینه]] باقی ماند، تا آن‌که روزگار [[مالی]] و عایله و [[خانواده]] بسیارش او را در تنگنا قرار داد، لذا پس از آن‌که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بعد از [[جنگ جمل]] در [[کوفه]] استقرار یافت، [[عقیل]] به [[امید]] دریافت کمک [[مالی]] بیشتر، با لباسی کهنه و مندرس بر آن [[حضرت]] وارد شد. او را در حالی که در [[صحن]] [[مسجد کوفه]] نشسته بود، یافت و به [[حضرت]] [[سلام]] کرد. البته چشم [[عقیل]] [[نابینا]] بود - [[علی]] {{ع}} نیز پاسخ او را داد. بعد [[حضرت]] به فرزندش [[امام حسن]] {{ع}} فرمود پیراهن، ردا و [[کفش]] نویی برای عمویش بخرد. [[امام حسن]] نیز آنان را فراهم کرد. فردای آن روز، [[عقیل]] با [[جامه]] و لباسی نو [[خدمت]] [[حضرت]] آمد، [[سلام]] کرد و گفت: ای [[برادر]]، نمی‌بینم که از [[دنیا]] به بهره‌ای رسیده باشی و نفس من از [[خلافت]] تو [[راضی]] نیست، اگر چه شما نفس خود را [[راضی]] کرده‌ای. (مرادش دریافت [[پول]] و کمک بیشتری بود) اما [[امام]] {{ع}} گفت: ای ابویزید ([[عقیل]])، هنگامی که سهم و [[حقوق]] مرا بپردازند آن را به تو خواهم داد.

[[ابن اثیر]] این قسمت از [[تاریخ]] را چنین [[نقل]] می‌کند: [[شب]] که فرا رسید، به هنگام خوردن [[شام]]، [[عقیل]] متوجه گردید که جز چند قرص نان و قدری نمک و مقداری سبزی بر سفرۀ [[برادر]]، طعام شایسته‌ای یافت نمی‌شود لذا با تعجب گفت: همه‌اش همین است؟ [[حضرت علی]] {{ع}} فرمود: آری! [[عقیل]] گفت: بسیار خوب، حال که من بدهکارم و چیزی هم ندارم، آیا بدهی‌ام را می‌پردازی؟ [[حضرت]] فرمود: بدهی‌هایت چقدر است؟ گفت: [[چهل]] هزار ([[درهم]] یا [[دینار]]). [[امام]] {{ع}} فرمود: این مبلغ را ندارم؛ اما اگر [[صبر]] کنی، به زودی سهام و عطایای [[بیت المال]] بین [[مسلمانان]] تقسیم می‌شود و سهم معین من چیزی حدود چهار هزار ([[دینار]] یا [[درهم]]) خواهد بود و من سهمم را به تو خواهم داد. [[عقیل]] به حالت [[اعتراض]] گفت: همه [[بیت المال]] به دست توست با این حال می‌خواهی به [[انتظار]] سهم ناچیزت بنشینم؟

[[امام]] {{ع}} فرمود: آیا می‌خواهی از [[اموال]] [[مسلمانان]] به تو بدهم و حال آن‌که آنان مرا [[امانت]]‌دار بر [[اموال]] خود قرار داده‌اند.

[[عقیل]] گفت: پس اجازه بده نزد [[معاویه]] بروم تا خواسته‌ام برآورده شودا [[حضرت]] فرمود: "در این امر مختاری". [[عقیل]] این [[سخن امام]] {{ع}} را [[دلیل]] بر اجازه گرفت و بعداً نزد [[معاویه]] رفت. [[معاویه]] وقتی خبردار شد که [[عقیل]] می‌آید، [[دستور]] داد از او [[پذیرایی]] کردند و یک صد هزار [[درهم]] به او کمک نمود و مشکلش برطرف شد<ref>اسدالغابه، ج۳، ص۴۲۳؛ شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۱۲۴.</ref>.

از این [[نقل]] ممکن است استفاده شود که [[عقیل]] در زمان [[حیات]] برادرش نزد [[معاویه]] رفته است، اگر چه این احتمال هم داده می‌شود که او پس از [[شهادت]] [[برادر]] نزد [[معاویه]] رفته باشد که توضیح آن در ادامه خواهد آمد.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۰۰۳-۱۰۰۵.</ref>

== زمانِ [[ملاقات]] [[عقیل]] با [[معاویه]] ==
برخی [[عقیده]] دارند که [[عقیل]] در [[حیات]] و عصر [[خلافت]] برادرش [[حضرت علی]] {{ع}} به [[شام]] نزد [[معاویه]] رفته است و [[دلیل]] می‌آورند که: روزی [[معاویه]] در حالی که [[عقیل]] پیش او نشسته بود، به اطرافیانش گفت: این ابو [[یزید]] ([[عقیل]]) اگر نمی‌دانست که من بهتر برادرش هستم، پیش من نمی‌آمد و او را رها نمی‌کرد و نزد ما اقامت نمی‌گزید! [[عقیل]] بلافاصله در جواب گفت: آری، برادرم برای [[دین]] من بهتر است و تو برای دنیای بهتری، و من [[دنیا]] را بر [[آخرت]] برگزیده‌ام و نزد تو آمده‌ام، ولی از [[خدا]] مسئلت دارم که [[عاقبت]] مرا ختم به خیر و [[پسندیده]] گرداند<ref>ر. ک: شرح ابن ابی الحدید، ج۱۱، ص۲۵۰.</ref>.

قائلان به این قول می‌گویند: از این سخن [[معاویه]] و جواب [[عقیل]] پیداست که هنوز [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در قید [[حیات]] بوده است، که چنین گفت و گویی انجام شده است.

اما قول دوم که به نظر می‌رسد درست‌تر باشد، این است که: [[عقیل]] در زمان [[حیات]] برادرش [[حضرت علی]] {{ع}} نزد [[معاویه]] نرفته بلکه پس از [[شهادت]] آن [[حضرت]] به [[معاویه]] پیوسته و مکرر هم با او مجالست داشته و کمک‌های زیادی هم دریافت کرده است. به [[دلیل]] آن‌که [[عقیل]] پس از [[جنگ نهروان]] نامه‌ای برای [[حضرت امیر]] {{ع}} به [[کوفه]] فرستاد، و اجازه خواست که با تمام [[اهل]] و عیال و بستگان به [[کوفه]] بیاید و به [[یاری]] آن [[حضرت]] بشتابد و در آن [[نامه]] از [[معاویه]] سخت [[مذمت]] می‌کند ذیلاً به آن می‌پردازیم که از مجموع این [[نامه]] استفاده می‌شود، او هرگز به [[معاویه]] نپیوسته بوده بلکه با برادرش [[حضرت علی]] {{ع}} بوده است <ref>ر. ک: شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۱۱۸.</ref>، و [[ملاقات]] با [[معاویه]] هم بعد از [[شهادت امام علی]] {{ع}} بوده است.

و مهم‌تر این که مگر ممکن است [[امام علی]] {{ع}} با [[معاویه]] و در [[صفین]] در حال [[نبرد]] باشد و [[عقیل]] برادرش که [[معتقد]] به [[ولایت]] [[حضرت]] بود به [[معاویه]] بپیوندد. مضافاً اینکه اگر [[عقیل]] نزد [[معاویه]] در زمان [[حیات]] [[حضرت علی]] {{ع}} می‌رفت به طور [[قطع]]، [[معاویه]] این موضوع را به همه اطلاع می‌داد و جزو [[حقانیت]] خود به حساب می‌آورد، بنابراین با این قرائن و شواهد به [[قطع]] می‌توان گفت، [[عقیل]] در زمان [[حیات]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}، هرگز با [[معاویه]] [[ملاقات]] نداشته است.

اما داستان فوق بر فرض [[صحت سند]] آن، نیز با این قول که او بعد از [[شهادت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نزد [[معاویه]] رفته است، منافاتی ندارد؛ زیرا [[معاویه]] در تعبیرش گفته است: "اگر نمی‌دانست که من بهتر از برادرش هستم، پیش من نمی‌آمد و..." یعنی حاضر نمی‌شد نزد من آید و [[دل]] در گرو [[راه]] و رسم برادرش [[علی]] {{ع}} می‌گذاشت و به من مراجعه نمی‌کرد. پس می‌توان این تعبیرات را هم با مراجعه او پس از [[شهادت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[تطبیق]] داد. از مجموع آنچه می‌توان از [[تاریخ]] فهمید این است که [[عقیل]] پس از [[شهادت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} مکرر با [[معاویه]] [[ملاقات]] داشته و سخنانی بین او و [[معاویه]] و همنشیانش رد و بدل شده که در این اثر به مواردی از آن اشاره می‌کنیم.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۰۰۵-۱۰۰۶.</ref>

== [[نامه]] [[عقیل]] و پاسخ دردمندانه [[امام]] {{ع}} به او ==
پس از پایان [[جنگ]] [[خوارج نهروان]] به [[عقیل]] خبر رسید که [[مردم کوفه]] از [[یاری]] [[حضرت علی]] {{ع}} خودداری کرده و از مواضع قبلی خود و [[جدیت]] در [[جهاد]] و ادامۀ [[پیکار]] علیه [[معاویه]]، عقب نشینی می‌کنند. [[عقیل]] در پی دریافت این خبر، نامه‌ای به برادرش [[حضرت علی]] {{ع}} نوشت و در آن یادآور شد که برای هر گونه جانبازی در [[راه]] [[اطاعت]] از آن [[حضرت]] آماده است.

[[حضرت]] در پاسخ برادرش [[عقیل]] چنین نوشت: "از [[بنده خدا]] [[علی]] [[امیرمؤمنان]]، به [[عقیل بن ابی طالب]]، [[سلام]] [[خدا]] بر تو باد، همانا نخست با تو خداوندی را می‌ستایم که خدایی جز او نیست و پس [[خداوند]] ما و تو را در کنف [[حمایت]] خود بدارد، چون کسی که در [[نهان]] از [[خداوند]] می‌‌ترسد که [[خدا]] ستوده و بزرگوار است؛ اما بعد، نامه‌ات که توسط [[عبدالرحمان بن عبید ازدی]] فرستاده بودی، رسید و در آن نوشته بودی که [[عبدالله ابن ابی سرح]] را به همراه [[چهل]] نفر از [[فرزندان]] [[آزادشدگان]] را که از قُدید<ref>قدید، نام محلی نزدیک مکه است.</ref> می‌آمدند و آهنگ [[شام]] داشته‌اند، دیده‌ای. بدان که [[ابن ابی سرح]] از دیر باز به [[خدا]] و [[رسول خدا]] و کتاب مجیدش [[نیرنگ]] زده و از [[راه]] [[حق]] بازگشته است و به کجی و انحراف‌ گراییده است؛ بنابراین پسر [[ابی سرح]] و همه [[قریش]] را رها کن و آزادشان بگذار تا در [[ضلالت]] و [[گمراهی]] بتازند و در [[جدال]] و جدایی از [[حق]] جولان دهند، همانا که امروز، تمام [[عرب]] برای [[نبرد]] با برادرت جمع شده‌اند و دست به دست هم داده‌اند، هم چنان که در گذشته برای [[نبرد]] با [[پیامبر خدا]] {{صل}} جمع شده بودند. آنان [[حق]] او را گنشناخته و فضلش را منکر شدند و به [[دشمنی]] و [[خصومت]] مبادرت ورزیدند و برای او [[جنگ]] پیش آوردند و بر ضد او تمام کوشش و همۀ استعداد خود را به کار گرفتند، و سرانجام لشکرهای [[احزاب]] را به سویش گسیل داشتند.

سپس [[حضرت]] در این [[نامه]] [[قریش]] را مورد [[نفرین]] قرار داده دربارۀ غارت‌گری و [[ظلم]] ضحاک در [[حق مردم]] [[حیره]] که [[عقیل]] هم در نامه‌اش یاد کرده بود و هم‌چنین سایر مسائل صحبت می‌کند<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۱۱۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۰۰۶-۱۰۰۷.</ref>

== [[عقیل]] و [[مذمت]] [[معاویه]] و یارانش ==
[[ابن ابی الحدید]] می‌نویسد: [[عقیل]] پس از [[شهادت امیرمؤمنان]] {{ع}} و در روزگار [[صلح امام حسن]] {{ع}} روزی بر [[معاویه]] وارد شد در حالی که گرد او جمعی از همنشینانش مثل [[عمرو عاص]] و [[ضحاک بن قیس]] و... بودند، [[عقیل]] را مورد [[احترام]] برادرت و [[تکریم]] قرار داد و گفت: ای ابا [[یزید]]، تو هم [[سپاهیان]] مرا دیده‌ای و هم [[سپاهیان]] برادرت را؛ حال آنچه را از لشکرگاه ما و برادرت دیده‌ای، برای ما توصیف کن.

[[عقیل]] گفت: به [[خدا]] [[سوگند]]! هنگامی که بر لشکرگاه برادرم [[علی]] {{ع}} گذشتم، دیدم شبی چون [[شب]] [[رسول خدا]] و روزهایی چون روز آن [[حضرت]] را دارند، با این تفاوت که فقط [[رسول خدا]] میان آنان نیست، من کسی جز [[نمازگزار]] ندیدم و آوایی جز بانگ [[تلاوت قرآن]] نشنیدم، اما وقتی به لشکرگاه تو گذشتم گروهی از [[منافقان]] و از آنانی که در لیله [[عقبه]] می‌خواستند شتر [[پیامبر]] {{صل}} را رم دهند و آن [[حضرت]] را هلاک سازند، به استقبالم آمدند و من [[شب]] و روزِ آنان را عیناً مانند [[شب]] و روز تو و پدرت [[ابوسفیان]] یافتم؛ تنها با این تفاوت که جای [[ابوسفیان]] را در میان سپاهیانت خالی دیدم.

[[عقیل]] پس از بیان این مطالب بلافاصله از [[معاویه]] پرسید: کسی که در طرف راست تو نشسته کیست؛ زیرا [[عقیل]] [[نابینا]] بود و آنان را نمی‌دید و فقط زمزمه‌ای از آنها به گوشش می‌رسید، [[معاویه]] گفت: او [[عمرو عاص]] است. [[عقیل]] گفت: همان کسی است که چون متولد شد، شش نفر مدعی پدری او شدند تا این که قصاب [[قریش]] ([[عاص بن وائل]]) بر دیگران [[پیروز]] شد و او را [[فرزند]] خود خواند.

سپس پرسید: دیگری کیست؟ [[معاویه]] گفت: [[ضحاک بن قیس]] است. [[عقیل]] گفت: آری به [[خدا]] [[سوگند]]، پدرش خوب بهای نطفه بزهای نر را می‌گرفت. باز پرسید: آن دیگری کیست؟ [[معاویه]] گفت: [[ابو موسی اشعری]] است. [[عقیل]] گفت: این پسر همان [[زن]] دزد نابکار است. - گویا [[عقیل]] درصدد بود به [[معاویه]] بفهماند که نه تنها سپاهیانت، بلکه اطرافیان و [[خواص]] دربارت نیز از افراد [[پست]] و بی‌اصالت و نانجیب زاده‌اند که اکنون اطراف تو را احاطه کرده‌اند-.

چون [[معاویه]] دید که [[عقیل]] همه اطرافیان و [[نزدیکان]] وی را [[خشمگین]] ساخته است لذا بهتر دانست دربارۀ خود او نیز چیزی بگوید تا [[خشم]] بقیه را فرو بنشاند. از این‌رو به [[عقیل]] گفت: ای ابا [[یزید]]، دربارۀ خود من چه می‌گویی؟

[[عقیل]] گفت: مرا از این کار معاف دار. گفت: باید بگویی. [[عقیل]] گفت: آیا حمامه را می‌شناسی؟ [[معاویه]] گفت: ای ابو [[یزید]]، حمامه کیست؟ [[عقیل]] گفت: به تو [[حقیقت]] را خبر دادم و چیزی نگفت و از جا برخاست و بیرون رفت. [[معاویه]] از این عمل متعجب شد، لذا فردی که با [[نسب]] و [[اقوام]] گذشته آشنایی داشت را فرا خواند و دربارۀ حمامه از او سؤال کرد. مرد نسب‌شناس گفت: اگر پاسخ دهم در امانم؟ [[معاویه]] گفت: آری، در امانی!
نسب‌شناس گفت: حمامه [[مادر]] بزرگ پدری شماست؛ یعنی [[مادر]] [[ابوسفیان]] است که از روسپی‌ها و [[پرچم‌دار]] زمان [[جاهلیّت]] و از بدنام‌ترین [[زنان]] [[عرب]] بود. [[معاویه]] به اطرافیان خود گفت: "همانا من هم در سابقه و [[رسوایی]] با شما مساوی و بلکه بدتر شدم، [[خشمگین]] نباشید<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۱۲۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۰۰۸-۱۰۰۹.</ref>

== [[عقیل]] و صراحت در جواب [[معاویه]] ==
[[معاویه]] در ملاقاتی که با [[عقیل]] داشت، پیشاپیش به اطرافیان خود گفت: امروز می‌خواهم [[عقیل]] را دست بیندازم! لذا وقتی [[عقیل]] وارد شد [[معاویه]] با ورود او گفت: ای [[اهل شام]]، این [[آیه]] را شنیده‌اید؟ {{متن قرآن|تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ}}<ref>«توش و توان ابو لهب تباه و او نابود باد» سوره مسد، آیه ۱.</ref>. گفتند: آری! [[معاویه]] گفت: این [[ابولهب]] از عموهای [[عقیل]] است. [[عقیل]] هم بی‌درنگ گفت: ای [[مردم]]، شما هم به طور حتم این [[آیه]] را شنیده‌اید؟ {{متن قرآن|وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ}}<ref>«و (نیز) همسرش در حالی که هیزم‌کش (دوزخ) است» سوره مسد، آیه ۴.</ref>. گفتند: آری! گفت: این [[زن]] همان ام جمیل عمۀ [[معاویه]] است.

[[معاویه]] گفت: بگو ببینم، اکنون عمویت کجاست؟ [[عقیل]] گفت: وقتی وارد [[جهنم]] شدی وی را جست‌وجو کن و او را در حالی خواهی یافت که عمه‌ات ام جمیل را در آغوش گرفته است<ref>ر. ک: شرح ابن ابی الحدید، ج۱۱، ص۲۵۲؛ عقد الفرید، ج۴، ص۵.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۰۱۰.</ref>

== تقاضای خرید [[کنیز]] قیمتی از [[معاویه]] ==
[[معاویه]] در یکی از روزهای ملاقاتش با [[عقیل]] گفت: اگر حاجتی داری بگو تا برآورده کنم؟ [[عقیل]] گفت: می‌خواهم کنیزی بخرم، اما به کمتر از [[چهل]] هزار [[درهم]] نمی‌فروشند.

[[معاویه]] گفت: آخر تو که [[نابینا]] شده‌ای، دیگر تو را چه [[حاجت]] به چنین کنیزی است؟ تو را کنیزی پنجاه درهمی [[کفایت]] می‌کند. [[عقیل]] گفت: می‌خواهم کنیزم قیمتی باشد تا پسری به [[دنیا]] آورد که هرگاه او را [[خشمگین]] کردی، با [[شمشیر]] گردنت را بزند. [[معاویه]] پاسخ داد: دلگیر مشو، خواستم با تو مزاحی بکنم؛ آن‌گاه [[دستور]] داد آن [[کنیز]] را برایش خریدند<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۱۱، ص۲۵۱.</ref>.

[[مسلم بن عقیل]] از همین [[کنیز]] متولد شده است. وی هنگامی که هیجده ساله شد، نزد [[معاویه]] رفت و گفت: زمینی در [[مدینه]] دارم که قیمت آن صد هزار [[درهم]] است، می‌خواهم آن را به شما بفروشم. وی سخن [[مسلم]] را پذیرفت و [[پول]] آن را پرداخت کرد و به [[والی مدینه]] نوشت که [[زمین]] را تحویل بگیرد.

وقتی این خبر به [[امام حسین]] {{ع}} رسید، نامه‌ای برای [[معاویه]] ارسال کرد و در آن نوشت که: "جوانی از ما تو را فریفته و زمینی را که [[ملک]] وی نبوده، به تو فروخته است، پس آنچه به وی داده‌ای، بگیر و [[زمین]] را به ما برگردان" [[معاویه]] [[مسلم]] را خواست و [[نامه]] [[حضرت حسین]] {{ع}} را برایش خواند و به او گفت: چیزی که مالک نبودی به ما فروخته‌ای باید پول‌های ما را بازگردانی!".

[[مسلم]] در برابر درخواست [[معاویه]] گفت: جز به گردن زدنت با [[شمشیر]] چاره‌ای نیست! پس امکان ندارد پول‌ها را برگردانم.

معاویه وقتی این سخن را از [[مسلم]] شنید، خندید و در حالی که پایش را بر [[زمین]] می‌کوبید، گفت: پسرم، به [[خدا]] [[سوگند]]، این همان سخنی است که پدرت [[عقیل]] وقتی [[مادر]] تو را برایش خریداری کردم به من گفت.

سپس معاویه نامه‌ای به [[امام حسین]] {{ع}} نوشت که: من [[زمین]] را به شما برگرداندم، و پولی را که [[مسلم]] گرفته بود به خودش بخشیدم<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۱۱، ص۲۵۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۰۱۰-۱۰۱۱.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[مسلم بن عقیل]] (فرزند)
* [[جعفر بن عقیل]] (فرزند)
* [[عون بن عقیل بن ابی طالب]] (فرزند)
* [[عبدالرحمن بن عقیل]] (فرزند)
* [[محمد بن مسلم بن عقیل بن ابی‌طالب]] (نواده)
* [[عبدالله بن مسلم بن عقیل]] (نواده)
* [[جعفر بن محمد بن عقیل]] (نواده)
* [[محمد بن ابی سعید بن عقیل]] (نواده)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|'''اصحاب امام علی، ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:عقیل بن ابی‌طالب]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۶
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~عقیل بن ابی‌طالب~~]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
			[[رده:بنی‌هاشم]]

عقیل بن ابی‌طالب در تراجم و رجال - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۳۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۴۳

Bahmani در ‏۳۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۳۵

Bahmani: /* پانویس */