علل غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پاسخ جامع اجمالی */

2023-07-05T04:30:03Z

پاسخ جامع اجمالی

Bahmani: /* پاسخ جامع اجمالی */

2023-07-05T04:27:34Z

پاسخ جامع اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۷
خط ۱۸:		خط ۱۸:

	== پاسخ جامع اجمالی ==		== پاسخ جامع اجمالی ==
	=== [[انواع غیبت]] و تفاوت [[علت]] با [[حکمت غیبت]] ===		=== انواع غیبت و تفاوت علت با حکمت غیبت ===
	یکی از مهم‌ترین مباحثی که در موضوع [[مهدویت]] به آن پرداخته می‌‌شود، [[غیبت]] و [[علل غیبت امام مهدی\|علل غیبت آن حضرت]] هست<ref>ر.ک. [[رضا علی کرمی\|کرمی؛ رضا علی]]، [[خانواده منتظر امام زمان (کتاب)\|خانواده منتظر امام زمان]]، ص ۱۸.</ref>. همانطور که می‌دانیم، [[امام زمان]] {{ع}} دو [[غیبت]] دارد: [[غیبت صغری]] و [[غیبت کبری]]<ref>{{متن حدیث\|لِلْقَائِمِ غَیْبَتَانِ: إِحْدَاهُمَا طَوِیلَةٌ وَ الْأُخْرَی قَصِیرَةٌ...}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۵۵.</ref>. [[غیبت صغری]] مجموعا ۶۹ سال طول کشیده و پس از آن (از سال ۳۲۹ ه.ق) [[غیبت کبری]] آغاز شده است و تاکنون و تا زمانی که بر ما پوشیده است ادامه خواهد یافت<ref>ر.ک. [[فرج‌الله هدایت‌نیا\|هدایت‌نیا، فرج‌الله]]؛ [[امام مهدی در نگاه امام خمینی (مقاله)\|امام مهدی در نگاه امام خمینی]]، ص۳۶۰- ۳۶۳.</ref>. از آنجایی که [[فلسفه و علل غیبت]] فرع بر [[امامت]] ایشان است، این بحث فقط برای کسانی مفید خواهد بود که اصل [[امامت]] آن [[امام همام]] را پذیرفته باشند و اگر کسی [[امامت]] و [[مهدی]] بودن آن [[حضرت]] را قبول نداشته باشد [[آگاهی]] از [[فلسفه و علل غیبت]]، فایده‌ای برای او نخواهد داشت<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)\|پرسمان مهدویت]]، ص ۷۰ ـ ۷۶؛ [[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)\|آخرین منجی]]، ص۹۸- ۱۰۷.</ref>. از سوی دیگر، [[دلیل]] اثبات قضیه‌ای با [[فلسفه]] و [[حکمت]] آن تفاوت دارد. در مسئله [[غیبت امام عصر]] {{ع}} نیز گاه از [[دلیل]] تحقق این پدیده پرسش می‌شود و زمانی از [[فلسفه]] و حکمتِ آن. بی‌تردید، [[دلیل]] تحقق [[غیبت]] با فلسفۀ آن تفاوت دارد. برای اثبات تحقق [[غیبت حضرت مهدی]] {{ع}} کافی است از لحاظ [[تاریخی]]، [[وجود امام زمان]] {{ع}} احراز شود و سپس زنده بودن وی و عدم حضورش در میان [[مردم]] اثبات گردد<ref>ر.ک. [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[غیبت حضرت مهدی (مقاله)\|غیبت حضرت مهدی]]، ص‌ص۱۶۲ - ۱۶۸، ۱۷۳ - ۱۸۰.</ref>؛ اما برای [[بیان]] [[حکمت]] و فلسفۀ [[غیبت]] باید گفت هر چیزی در این عالم از جمله [[غیبت امام عصر]] {{ع}} بدون [[حکمت]] و فسلفه نیست، چراکه [[خدای حکیم]] کار عبث و بیهوده انجام نمی‌دهد، هر چند [[علت]] آن برای ما به تفصیل روشن نباشد<ref>ر.ک. [[ابراهیم امینی\|امینی، ابراهیم]]، [[دادگستر جهان (کتاب)\|دادگستر جهان]]، ص ۱۴۷.</ref>. هر چند بر پایۀ برخی [[روایات]]، موضوع [[غیبت]] سری از [[اسرار]] [[خداوند]] است<ref>از امام صادق {{ع}} نقل است که فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّ هَذَا اَلْأَمْرَ أَمْرٌ مِنْ أَمْرِ اَللَّهِ تَعَالَى وَسِرٌّ مِنْ سِرِّ اَللَّهِ وَغَيْبٌ مِنْ غَيْبِ اَللَّهِ وَمَتَى عَلِمْنَا أَنَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَكِيمٌ صَدَّقْنَا بِأَنَّ أَفْعَالَهُ كُلَّهَا حِكْمَةٌ؛ وَإِنْ كَانَ وَجْهُهَا غَيْرَ مُنْكَشِفٍ}}؛ این امر [غیبت امام مهدی] امری است از امور خدای تعالی و سری است از اسرار او و غیبتی است از غیوب او و چون دانستیم که خدای عز و جل حکیم است تصدیق داریم که همه افعال او حکیمانه است و اگر چه وجه ان برای ما منکشف نباشد. صدوق، محمد بن علی، کمال الدين و تمام النعمة، ج۲، ص۴۸۱.</ref> و اساساً بعد از [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} [[حکمت غیبت]] مشخص می‌‌شود<ref>ر.ک. [[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[امام مهدی موجود موعود (کتاب)\|امام مهدی موجود موعود]]، ص ۱۲۸-۱۳۴؛ [[رحیم کارگر\|کارگر، رحیم]]، [[مهدویت پیش از ظهور (کتاب)\|مهدویت پیش از ظهور]]، ص۱۰۵ ـ ۱۱۹.</ref>؛ اما با این حال در برخی [[روایات]] دیگر، بعضی از حکمت‌های آن [[بیان]] شده که قابل توجّه است و می‌‏‏تواند ما را نسبت به وقوع [[غیبت]] و [[لزوم]] آن به [[اطمینان]] بیشتری برساند.		یکی از مهم‌ترین مباحثی که در موضوع [[مهدویت]] به آن پرداخته می‌‌شود، [[غیبت]] و [[علل غیبت امام مهدی\|علل غیبت آن حضرت]] هست<ref>ر.ک: [[رضا علی کرمی\|کرمی؛ رضا علی]]، [[خانواده منتظر امام زمان (کتاب)\|خانواده منتظر امام زمان]]، ص ۱۸.</ref>. همانطور که می‌دانیم، [[امام زمان]] {{ع}} دو [[غیبت]] دارد: [[غیبت صغری]] و [[غیبت کبری]]<ref>{{متن حدیث\|لِلْقَائِمِ غَیْبَتَانِ: إِحْدَاهُمَا طَوِیلَةٌ وَ الْأُخْرَی قَصِیرَةٌ...}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۵۵.</ref>. [[غیبت صغری]] مجموعا ۶۹ سال طول کشیده و پس از آن (از سال ۳۲۹ ه.ق) [[غیبت کبری]] آغاز شده است و تاکنون و تا زمانی که بر ما پوشیده است ادامه خواهد یافت<ref>ر.ک: [[فرج‌الله هدایت‌نیا\|هدایت‌نیا، فرج‌الله]]؛ [[امام مهدی در نگاه امام خمینی (مقاله)\|امام مهدی در نگاه امام خمینی]]، ص۳۶۰- ۳۶۳.</ref>. از آنجایی که [[فلسفه و علل غیبت]] فرع بر [[امامت]] ایشان است، این بحث فقط برای کسانی مفید خواهد بود که اصل [[امامت]] آن امام همام را پذیرفته باشند و اگر کسی [[امامت]] و [[مهدی]] بودن آن حضرت را قبول نداشته باشد [[آگاهی]] از [[فلسفه و علل غیبت]]، فایده‌ای برای او نخواهد داشت<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)\|پرسمان مهدویت]]، ص ۷۰ ـ ۷۶؛ [[قنبر علی صمدی\|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)\|آخرین منجی]]، ص۹۸- ۱۰۷.</ref>. از سوی دیگر، [[دلیل]] اثبات قضیه‌ای با [[فلسفه]] و [[حکمت]] آن تفاوت دارد. در مسئله [[غیبت امام عصر]] {{ع}} نیز گاه از [[دلیل]] تحقق این پدیده پرسش می‌شود و زمانی از [[فلسفه]] و حکمتِ آن. بی‌تردید، [[دلیل]] تحقق [[غیبت]] با فلسفۀ آن تفاوت دارد. برای اثبات تحقق [[غیبت حضرت مهدی]] {{ع}} کافی است از لحاظ [[تاریخی]]، [[وجود امام زمان]] {{ع}} احراز شود و سپس زنده بودن وی و عدم حضورش در میان [[مردم]] اثبات گردد<ref>ر.ک: [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[غیبت حضرت مهدی (مقاله)\|غیبت حضرت مهدی]]، ص‌ص۱۶۲ - ۱۶۸، ۱۷۳ - ۱۸۰.</ref>؛ اما برای [[بیان]] [[حکمت]] و فلسفۀ [[غیبت]] باید گفت هر چیزی در این عالم از جمله [[غیبت امام عصر]] {{ع}} بدون [[حکمت]] و فسلفه نیست، چراکه [[خدای حکیم]] کار عبث و بیهوده انجام نمی‌دهد، هر چند [[علت]] آن برای ما به تفصیل روشن نباشد<ref>ر.ک: [[ابراهیم امینی\|امینی، ابراهیم]]، [[دادگستر جهان (کتاب)\|دادگستر جهان]]، ص ۱۴۷.</ref>. هر چند بر پایۀ برخی [[روایات]]، موضوع [[غیبت]] سری از [[اسرار]] [[خداوند]] است<ref>از امام صادق {{ع}} نقل است که فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّ هَذَا اَلْأَمْرَ أَمْرٌ مِنْ أَمْرِ اَللَّهِ تَعَالَى وَسِرٌّ مِنْ سِرِّ اَللَّهِ وَغَيْبٌ مِنْ غَيْبِ اَللَّهِ وَمَتَى عَلِمْنَا أَنَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَكِيمٌ صَدَّقْنَا بِأَنَّ أَفْعَالَهُ كُلَّهَا حِكْمَةٌ؛ وَإِنْ كَانَ وَجْهُهَا غَيْرَ مُنْكَشِفٍ}}؛ این امر [غیبت امام مهدی] امری است از امور خدای تعالی و سری است از اسرار او و غیبتی است از غیوب او و چون دانستیم که خدای عز و جل حکیم است تصدیق داریم که همه افعال او حکیمانه است و اگر چه وجه ان برای ما منکشف نباشد. صدوق، محمد بن علی، کمال الدين و تمام النعمة، ج۲، ص۴۸۱.</ref> و اساساً بعد از [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} [[حکمت غیبت]] مشخص می‌‌شود<ref>ر.ک: [[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[امام مهدی موجود موعود (کتاب)\|امام مهدی موجود موعود]]، ص ۱۲۸-۱۳۴؛ [[رحیم کارگر\|کارگر، رحیم]]، [[مهدویت پیش از ظهور (کتاب)\|مهدویت پیش از ظهور]]، ص۱۰۵ ـ ۱۱۹.</ref>؛ اما با این حال در برخی [[روایات]] دیگر، بعضی از حکمت‌های آن بیان شده که قابل توجّه است و می‌‏‏تواند ما را نسبت به وقوع [[غیبت]] و [[لزوم]] آن به [[اطمینان]] بیشتری برساند.

	~~=== [[علل غیبت امام زمان]] {{ع}}~~		=== علل غیبت امام زمان {{ع}} ===


	=== نتیجه گیری ===		=== نتیجه گیری ===
	* بنابراین، به طور کلی می‌‌توان گفت [[امام زمان]] {{ع}} دو [[غیبت]] دارد: [[غیبت صغری]] و [[غیبت کبری]]. [[غیبت صغری]] مجموعا ۶۹ سال طول کشیده است و پس از آن (از سال ۳۲۹ ه.ق) [[غیبت کبری]] آغاز شده است و تاکنون و تا زمانی که بر ما پوشیده است ادامه خواهد یافت. هر چند بر پایۀ برخی [[روایات]]، [[غیبت]] سری از [[اسرار الهی]] است و [[حکمت]] آن بعد از [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} مشخص خواهد شد؛ اما در برخی دیگر از [[روایات]]، به حکمت‌هایی نظیر [[حفظ جان ~~امام]]،~~ تحقق [[آمادگی جهانی]] برای [[قیام حضرت مهدی]]، [[اراده]] و [[مشیت]] [[حق تعالی]]، عدم [[بیعت]] [[امام]] با [[طاغوت]]، [[افاضه ~~تدریجی]]،~~ [[آزمایش]] [[انسان‌ها]]، فراهم آمدن تمام [[یاران]]، خالی شدن صلب‌های [[کافران]] از [[مؤمنان]]، تنبّه [[مردم]] به [[نعمت ~~امام]]،~~ [[تادیب]] [[انسان‌ها]]، اجرای [[سنت ~~انبیاء]]،~~ [[اتمام حجت]]، تمرین [[ولایت‌پذیری]]، قدرشناسی، و [[ارتکاب گناه]] توسط [[مردم]] اشاره شده است.		بنابراین، به طور کلی می‌‌توان گفت [[امام زمان]] {{ع}} دو [[غیبت]] دارد: [[غیبت صغری]] و [[غیبت کبری]]. [[غیبت صغری]] مجموعا ۶۹ سال طول کشیده است و پس از آن (از سال ۳۲۹ ه.ق) [[غیبت کبری]] آغاز شده است و تاکنون و تا زمانی که بر ما پوشیده است ادامه خواهد یافت. هر چند بر پایۀ برخی [[روایات]]، [[غیبت]] سری از اسرار الهی است و [[حکمت]] آن بعد از [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} مشخص خواهد شد؛ اما در برخی دیگر از [[روایات]]، به حکمت‌هایی نظیر حفظ جان امام، تحقق [[آمادگی جهانی]] برای [[قیام حضرت مهدی]]، [[اراده]] و [[مشیت]] [[حق تعالی]]، عدم [[بیعت]] [[امام]] با [[طاغوت]]، افاضه تدریجی، [[آزمایش]] [[انسان‌ها]]، فراهم آمدن تمام [[یاران]]، خالی شدن صلب‌های [[کافران]] از [[مؤمنان]]، تنبّه [[مردم]] به نعمت امام، [[تادیب]] [[انسان‌ها]]، اجرای سنت انبیاء، [[اتمام حجت]]، تمرین [[ولایت‌پذیری]]، قدرشناسی، و [[ارتکاب گناه]] توسط [[مردم]] اشاره شده است.

	== پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه ==		== پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه ==

Bahmani: /* پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه */

2023-07-05T04:16:57Z

پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۴۶
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	== پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه ==		== پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه ==
	{{{پاسخ پرسش		{{پاسخ پرسش
	\| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. آیت الله مصباح یزدی؛		\| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. آیت الله مصباح یزدی؛
	\| تصویر = 11196.jpg		\| تصویر = 11196.jpg

Bahmani: /* پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه */

2023-07-05T04:16:27Z

پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'گران قدر' به 'گران‌قدر'

2022-12-22T10:05:22Z

جایگزینی متن - 'گران قدر' به 'گران‌قدر'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	\| پاسخ = [[آیت‌الله]] '''[[سید منذر حکیم]]'''، در مقاله ''«[[غیبت حضرت مهدی (مقاله)\|غیبت حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:		\| پاسخ = [[آیت‌الله]] '''[[سید منذر حکیم]]'''، در مقاله ''«[[غیبت حضرت مهدی (مقاله)\|غیبت حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:

	«پیش از پرداختن بدین مسئله باید یادآور شد، [[دلیل]] اثبات قضیه‌ای با [[فلسفه]] آن تفاوت دارد. برای قانع شدن و [[ایمان]] به تحقق پدیده ای، ارائه [[دلیل]] کافی است، ولی وقتی کسی از علت تحقق می‌پرسد، بیان [[فلسفه]] و چرایی آن [[ضرورت]] دارد؛ برای مثال، [[دلیل]] [[وجوب]] [[نماز]]، [[آیه]]: {{متن قرآن\|وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ }}<ref> و نماز را به پا دارید!؛ بقره، آیه ۴۳.</ref> است، ولی [[فلسفه]] [[وجوب]] آن می‌تواند [[آیه]]: {{متن قرآن\|إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ }} <ref>همانا نماز (انسان را از زشتی‌ها و گناه باز می‌دارد؛ عنکبوت، آیه ۲۵.</ref> باشد. در مسئله [[غیبت]] [[امام مهدی\|امام عصر]] {{ع}} نیز گاه از [[دلیل]] تحقق این پدیده پرسش می‌شود و زمانی از [[فلسفه]] آن. بی‌تردید، در این جا [[دلیل]] تحقق [[غیبت]] با [[فلسفه]] آن تفاوت دارد. برای اثبات تحقق [[غیبت]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} کافی است که از لحاظ تاریخی، وجود [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} احراز شود و سپس زنده بودن وی و عدم حضورش در میان [[مردم]] اثبات گردد. در این موقعیت، چنانچه [[طول عمر]] وی احراز شود، [[غیبت]] طولانی اش نیز ثابت می‌‌گردد. در بحث‌های پیشین، تولد [[امام مهدی\|امام عصر]] {{ع}} و زنده بودن وی پس از [[وفات]] پدر ~~گران قدرش~~ اثبات شد. زندگی [[امام]] در دیگر ادوار تاریخی نیز به وسیله بررسی [[گفتار]] و [[رفتار]] کسانی که از توفیق دیدارش برخوردار شدند، اثبات شادانی است. داستان این [[دیدارها]] و گواهی‌های متعدد نیک مردان بر زنده بودن [[امام مهدی\|امام عصر]] {{ع}} در کتاب‌های تاریخی و روایی به چشم می‌خورد. برای [[آگاهی]] از نام و گواهی این افراد مراجعه به کتاب‌های ذیل سودمند است:		«پیش از پرداختن بدین مسئله باید یادآور شد، [[دلیل]] اثبات قضیه‌ای با [[فلسفه]] آن تفاوت دارد. برای قانع شدن و [[ایمان]] به تحقق پدیده ای، ارائه [[دلیل]] کافی است، ولی وقتی کسی از علت تحقق می‌پرسد، بیان [[فلسفه]] و چرایی آن [[ضرورت]] دارد؛ برای مثال، [[دلیل]] [[وجوب]] [[نماز]]، [[آیه]]: {{متن قرآن\|وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ }}<ref> و نماز را به پا دارید!؛ بقره، آیه ۴۳.</ref> است، ولی [[فلسفه]] [[وجوب]] آن می‌تواند [[آیه]]: {{متن قرآن\|إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ }} <ref>همانا نماز (انسان را از زشتی‌ها و گناه باز می‌دارد؛ عنکبوت، آیه ۲۵.</ref> باشد. در مسئله [[غیبت]] [[امام مهدی\|امام عصر]] {{ع}} نیز گاه از [[دلیل]] تحقق این پدیده پرسش می‌شود و زمانی از [[فلسفه]] آن. بی‌تردید، در این جا [[دلیل]] تحقق [[غیبت]] با [[فلسفه]] آن تفاوت دارد. برای اثبات تحقق [[غیبت]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} کافی است که از لحاظ تاریخی، وجود [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} احراز شود و سپس زنده بودن وی و عدم حضورش در میان [[مردم]] اثبات گردد. در این موقعیت، چنانچه [[طول عمر]] وی احراز شود، [[غیبت]] طولانی اش نیز ثابت می‌‌گردد. در بحث‌های پیشین، تولد [[امام مهدی\|امام عصر]] {{ع}} و زنده بودن وی پس از [[وفات]] پدر گران‌قدرش اثبات شد. زندگی [[امام]] در دیگر ادوار تاریخی نیز به وسیله بررسی [[گفتار]] و [[رفتار]] کسانی که از توفیق دیدارش برخوردار شدند، اثبات شادانی است. داستان این [[دیدارها]] و گواهی‌های متعدد نیک مردان بر زنده بودن [[امام مهدی\|امام عصر]] {{ع}} در کتاب‌های تاریخی و روایی به چشم می‌خورد. برای [[آگاهی]] از نام و گواهی این افراد مراجعه به کتاب‌های ذیل سودمند است:
	# [[کمال الدین و تمام النعمه]]، باب ۴۷ - ۴۹؛		# [[کمال الدین و تمام النعمه]]، باب ۴۷ - ۴۹؛
	# الغيبه ([[شیخ طوسی]])، فصل‌های ۳-۴ و ۶؛		# الغيبه ([[شیخ طوسی]])، فصل‌های ۳-۴ و ۶؛

Wasity: جایگزینی متن - 'صاحب نظران' به 'صاحب‌نظران'

2022-12-22T07:23:27Z

جایگزینی متن - 'صاحب نظران' به 'صاحب‌نظران'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۳
خط ۳۶۹:		خط ۳۶۹:

	'''۲. روایی''': در [[روایات]] به علت و حکمت‌های متعددی اشاره شده است که باید مورد توجه قرار گیرند.		'''۲. روایی''': در [[روایات]] به علت و حکمت‌های متعددی اشاره شده است که باید مورد توجه قرار گیرند.
	* '''[[غیبت]] سری از [[اسرار]] الهی''': در برخی [[روایات]] آمده است که [[غیبت امام مهدی]] {{ع}} سری از [[اسرار]] الهی است که [[حکمت]] آن بر [[بندگان]] مخفی و پوشیده بوده و بعد از [[ظهور]] حضرت روشن خوهد شد. [[ابن عباس]] از [[پیامبر خاتم\|رسول خدا]] {{ع}} [[روایت]] کند که فرمود: {{عربی\|«إن علي بن أبي طالب {{ع}} إمام أمتي و خليفتي عليها من بعدي و من ولده القائم المنتظر الذي يملأ الله به الأرض عدلا و قسطا كما ملئت جورا و ظلما و الذي بعثني بالحق بشيرا إن الثابتين على القول به في ؤمان غيبته لأعز من الكبريت الأحمر. فقام إليه [[جابر بن عبدالله]] الأنصاري فقال: يا [[رسول الله]] و للقائم من ولدك غيبة؟ قال: إي و ربي و ليمحص الله الذين آمنوا و يمحق الكافرين، يا [[جابر]] إن هذا الأمر من أمر الله و سر من سر الله مطوي عن عباد فإياك و الشك فيه فإن الشك في أمر الله عزوجل كفر»}}<ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۲۸۸، ح ۷، علیّ بن أبی طالب پس از من [[امام]] امت و خلیفه من بر آنها خواهد بود و قائم منتظری که زمین را پر از عدل و داد نماید همان گونه که پر از ظلم و جور شده باشد از فرزندان اوست، و قسم به خدایی که مرا بشیر و نذیر مبعوث فرمود کسانی که در دوران غیبتش بر اعتقاد بدو ثابت باشند از کبریت احمر کمیاب‌ترند، آنگاه [[جابر بن عبدالله انصاری]] برخاست و پیش آمد و گفت: آیا پیش آمد و گفت: آیا قائمی که از فرزندان توست غیبت دارد؟ فرمود: به خدا چنین است تا در آن غیبت مؤمنان باز شناخته شده و کافراننابود شوند،‌ای جابر! این امر از امور الهی و سرّی از اسرار ربوبی و مستور از بندگان خدا است، مبادا در آن شک کنی که شک در امر خدای تعالی کفر است</ref>. برخی از [[~~صاحب نظران~~]] براساس این [[روایات]]، علت اصلی [[غیبت]] را از [[اسرار]] الهی دانسته و بقیه وجوه و موارد را از حکمت‌ها و آثار [[غیبت]] برشمرده‌اند.		* '''[[غیبت]] سری از [[اسرار]] الهی''': در برخی [[روایات]] آمده است که [[غیبت امام مهدی]] {{ع}} سری از [[اسرار]] الهی است که [[حکمت]] آن بر [[بندگان]] مخفی و پوشیده بوده و بعد از [[ظهور]] حضرت روشن خوهد شد. [[ابن عباس]] از [[پیامبر خاتم\|رسول خدا]] {{ع}} [[روایت]] کند که فرمود: {{عربی\|«إن علي بن أبي طالب {{ع}} إمام أمتي و خليفتي عليها من بعدي و من ولده القائم المنتظر الذي يملأ الله به الأرض عدلا و قسطا كما ملئت جورا و ظلما و الذي بعثني بالحق بشيرا إن الثابتين على القول به في ؤمان غيبته لأعز من الكبريت الأحمر. فقام إليه [[جابر بن عبدالله]] الأنصاري فقال: يا [[رسول الله]] و للقائم من ولدك غيبة؟ قال: إي و ربي و ليمحص الله الذين آمنوا و يمحق الكافرين، يا [[جابر]] إن هذا الأمر من أمر الله و سر من سر الله مطوي عن عباد فإياك و الشك فيه فإن الشك في أمر الله عزوجل كفر»}}<ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۲۸۸، ح ۷، علیّ بن أبی طالب پس از من [[امام]] امت و خلیفه من بر آنها خواهد بود و قائم منتظری که زمین را پر از عدل و داد نماید همان گونه که پر از ظلم و جور شده باشد از فرزندان اوست، و قسم به خدایی که مرا بشیر و نذیر مبعوث فرمود کسانی که در دوران غیبتش بر اعتقاد بدو ثابت باشند از کبریت احمر کمیاب‌ترند، آنگاه [[جابر بن عبدالله انصاری]] برخاست و پیش آمد و گفت: آیا پیش آمد و گفت: آیا قائمی که از فرزندان توست غیبت دارد؟ فرمود: به خدا چنین است تا در آن غیبت مؤمنان باز شناخته شده و کافراننابود شوند،‌ای جابر! این امر از امور الهی و سرّی از اسرار ربوبی و مستور از بندگان خدا است، مبادا در آن شک کنی که شک در امر خدای تعالی کفر است</ref>. برخی از [[صاحب‌نظران]] براساس این [[روایات]]، علت اصلی [[غیبت]] را از [[اسرار]] الهی دانسته و بقیه وجوه و موارد را از حکمت‌ها و آثار [[غیبت]] برشمرده‌اند.
	* '''[[حفظ جان]] [[امام]]''': در [[روایات]] متعددی ذکر شده است که [[امام مهدی]] {{ع}} در پرده [[غیبت]] قرار گرفتند تا [[جان]] ایشان حفظ شود. در [[روایات]] فراوان، از [[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]] {{ع}} [[نقل]] شده که مردی از [[خاندان]] من به نام "[[مهدی]]" [[قیام]] خواهد کرد و بنیان [[ستم]] را واژگون خواهد ساخت. [[فرمانروایان]] غاصب و [[ستمگر]] عباسی که به خوبی می‌دانستند [[حکومت]] و [[امامت]] بر [[مردم]] به نصّ [[پیامبر]] [[حق]] [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} است و آنان به ناحق بر مسند [[قدرت]] تکیه زده‌اند، با اطلاع از این [[روایات]] در پی آن بودند که در همان ابتدای ولادت [[امام مهدی]] {{ع}}، ایشان را به قتل برسانند و بقای [[حکومت]] خود را تضمین کنند. ازاین‌رو، ولادت مخفیانه و سپس [[غیبت]] ایشان امری بسیار طبیعی می‌باشد. [[امام صادق]] {{ع}} از [[پیامبر خاتم\|پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} [[نقل]] می‌کند که حضرت فرمودند: {{عربی\|«لا بد للغلام من غيبة. فقيل له: و لم يا رسول الله؟ قال: يخاف القتل»}}<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۹۰، ح ۱؛ آن جوان ناچار می‌باید غائب شود. عرض کردند: یا رسول الله برای چه غیبت می‌کند؟ فرمود: می‌ترسد او را بکشند.</ref>.		* '''[[حفظ جان]] [[امام]]''': در [[روایات]] متعددی ذکر شده است که [[امام مهدی]] {{ع}} در پرده [[غیبت]] قرار گرفتند تا [[جان]] ایشان حفظ شود. در [[روایات]] فراوان، از [[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]] {{ع}} [[نقل]] شده که مردی از [[خاندان]] من به نام "[[مهدی]]" [[قیام]] خواهد کرد و بنیان [[ستم]] را واژگون خواهد ساخت. [[فرمانروایان]] غاصب و [[ستمگر]] عباسی که به خوبی می‌دانستند [[حکومت]] و [[امامت]] بر [[مردم]] به نصّ [[پیامبر]] [[حق]] [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} است و آنان به ناحق بر مسند [[قدرت]] تکیه زده‌اند، با اطلاع از این [[روایات]] در پی آن بودند که در همان ابتدای ولادت [[امام مهدی]] {{ع}}، ایشان را به قتل برسانند و بقای [[حکومت]] خود را تضمین کنند. ازاین‌رو، ولادت مخفیانه و سپس [[غیبت]] ایشان امری بسیار طبیعی می‌باشد. [[امام صادق]] {{ع}} از [[پیامبر خاتم\|پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} [[نقل]] می‌کند که حضرت فرمودند: {{عربی\|«لا بد للغلام من غيبة. فقيل له: و لم يا رسول الله؟ قال: يخاف القتل»}}<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۹۰، ح ۱؛ آن جوان ناچار می‌باید غائب شود. عرض کردند: یا رسول الله برای چه غیبت می‌کند؟ فرمود: می‌ترسد او را بکشند.</ref>.
	* '''اجرای [[سنت]] [[انبیاء]]''': یکی از راهکارهایی که در زندگی [[انبیاء]] مشاهده می‌شود استفاده از حالت [[غیبت]] است. آنان [[وظیفه]] دارند تا [[مردم]] را به طرف [[خدا]] [[راهنمایی]] کرده و [[دین الهی]] را به آنان ارائه نمایند. از این رو، باید برای انجام این [[مسئولیت]] مهم برنامه‌ریزی مناسب داشته باشند. و چون [[دشمنان]] [[خدا]] برای نابودی [[دین]] [[حق]] از هیچ عملی حتی کشتن [[پیامبران]] روی گردان نبودند تا صدای [[دین]] از بین برود، لذا [[انبیاء]] به [[امر الهی]] در مواردی از حالت [[غیبت]] استفاده می‌کردند. [[امامت]] [[امام مهدی]] {{ع}} در راستای [[نبوت]] و [[رسالت]] [[پیام]] آوران الهی است، و روشن است که [[خداوند]] برای ایشان نیز، چنین راهکاری (به علت مشابهت) در نظر بگیرد.		* '''اجرای [[سنت]] [[انبیاء]]''': یکی از راهکارهایی که در زندگی [[انبیاء]] مشاهده می‌شود استفاده از حالت [[غیبت]] است. آنان [[وظیفه]] دارند تا [[مردم]] را به طرف [[خدا]] [[راهنمایی]] کرده و [[دین الهی]] را به آنان ارائه نمایند. از این رو، باید برای انجام این [[مسئولیت]] مهم برنامه‌ریزی مناسب داشته باشند. و چون [[دشمنان]] [[خدا]] برای نابودی [[دین]] [[حق]] از هیچ عملی حتی کشتن [[پیامبران]] روی گردان نبودند تا صدای [[دین]] از بین برود، لذا [[انبیاء]] به [[امر الهی]] در مواردی از حالت [[غیبت]] استفاده می‌کردند. [[امامت]] [[امام مهدی]] {{ع}} در راستای [[نبوت]] و [[رسالت]] [[پیام]] آوران الهی است، و روشن است که [[خداوند]] برای ایشان نیز، چنین راهکاری (به علت مشابهت) در نظر بگیرد.

Hosein: جایگزینی متن - '}}↵↵== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==↵{{منبع‌ جامع}}↵* کتاب‌شناسی مهدویت؛↵* مقاله‌شناسی مهدویت؛↵* پایان‌نامه‌شناسی مهدویت. ↵{{پایان منبع جامع}}' به '}}'

2022-12-20T09:20:33Z

جایگزینی متن - '}}↵↵== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==↵{{منبع‌ جامع}}↵* کتاب‌شناسی مهدویت؛↵* مقاله‌شناسی مهدویت؛↵* پایان‌نامه‌شناسی مهدویت. ↵{{پایان منبع جامع}}' به '}}'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۵۰
خط ۷۳۱:		خط ۷۳۱:
	# '''[[استقلال]] و [[بیعت]] نکردن با [[حاکمان]]:''' می‌دانیم که [[امامان]] پیشین، به [[بیعت]] ظاهری با [[حاکمان]] جورِ زمان خود مجبور شدند. چون [[رسالت]] [[امام مهدی]] {{ع}} [[قیام]] برضد همه [[ظالمان]] و [[ستمگران]] است و این امر، با [[بیعت]] با آنان سازگاری ندارد، او [[غایب]] شد، تا از [[بیعت]] با [[حاکمان جور]]، رها شود و هر زمان، [[خداوند]] [[اراده]] کرد، آزادانه با [[ستمکاران]] برخورد کند. [[امام رضا]] {{ع}} در بیان علت [[غیبت]]، چنین فرموده است: "برای این که آن زمان که با [[شمشیر]] [[قیام]] می‌کند، کسی بر عهده او بیعتی نداشته باشد".<ref>[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)\|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، باب ۴۴، ح ۴.</ref>» <ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)\|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۱۲۷-۱۳۰.</ref>.		# '''[[استقلال]] و [[بیعت]] نکردن با [[حاکمان]]:''' می‌دانیم که [[امامان]] پیشین، به [[بیعت]] ظاهری با [[حاکمان]] جورِ زمان خود مجبور شدند. چون [[رسالت]] [[امام مهدی]] {{ع}} [[قیام]] برضد همه [[ظالمان]] و [[ستمگران]] است و این امر، با [[بیعت]] با آنان سازگاری ندارد، او [[غایب]] شد، تا از [[بیعت]] با [[حاکمان جور]]، رها شود و هر زمان، [[خداوند]] [[اراده]] کرد، آزادانه با [[ستمکاران]] برخورد کند. [[امام رضا]] {{ع}} در بیان علت [[غیبت]]، چنین فرموده است: "برای این که آن زمان که با [[شمشیر]] [[قیام]] می‌کند، کسی بر عهده او بیعتی نداشته باشد".<ref>[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)\|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، باب ۴۴، ح ۴.</ref>» <ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)\|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۱۲۷-۱۳۰.</ref>.
	}}		}}

	~~== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==~~
	~~{{منبع‌ جامع}}~~
	* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت\|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
	* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت\|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
	* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت\|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
	~~{{پایان منبع جامع}}~~

	== پانویس ==		== پانویس ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

2022-11-24T00:29:50Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

نمایش تغییرات

Hosein: جایگزینی متن - '↵::::::' به ' '

2022-11-13T16:29:31Z

جایگزینی متن - '↵::::::' به ' '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۹
خط ۴۲۳:		خط ۴۲۳:

	'''سؤال:''' مگر سایر [[امامان]] [[معصوم]] {{عم}} با اینکه در معرض خطر کشته شدن بودند، بدون هیچ [[ترس]] و وحشتی، بین [[مردم]] زندگی نمی‌کردند؟!		'''سؤال:''' مگر سایر [[امامان]] [[معصوم]] {{عم}} با اینکه در معرض خطر کشته شدن بودند، بدون هیچ [[ترس]] و وحشتی، بین [[مردم]] زندگی نمی‌کردند؟!
	~~::::::~~'''پاسخ:''' برای [[امامان]] [[معصوم]] {{عم}} چون شرایط [[قیام]] فراهم نبود، در اندیشه [[قیام]] علیه [[خلیفه]] وقت نبودند، بلکه در [[انتظار]] [[دولت]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} بودند. این [[عقیده]] با اینکه ضرری به [[فرمانروایان]] وقت نمی‌رسانید، موجب شد که آنان [[امامان]] را زندانی کنند و سرانجام آنها را به [[شهادت]] برسانند. ولی وضعیت حضرت [[صاحب الزمان]] {{ع}} چنین نیست؛ زیرا آن حضرت با [[شمشیر]] [[قیام]] می‌کند و [[صاحبان قدرت]] را از اریکه [[قدرت]] به زیر می‌کشاند و با برچیدن بساط [[ظلم]] و [[جور]]، [[زمین]] را پر از [[عدل]] و داد می‌کند. پس ممکن نیست که آن حضرت آزادانه در بین [[مردم]] زندگی کند و هیچ قدرتی مزاحم او نشود. از سوی دیگر، اگر امامی کشته می‌شد، [[امام]] دیگری [[جانشین]] او می‌شد، اما اگر [[امام زمان]] {{ع}} کشته می‌شد [[جانشینی]] نداشت. از این رو، [[غیبت]] او امری است لازم و [[واجب]].		'''پاسخ:''' برای [[امامان]] [[معصوم]] {{عم}} چون شرایط [[قیام]] فراهم نبود، در اندیشه [[قیام]] علیه [[خلیفه]] وقت نبودند، بلکه در [[انتظار]] [[دولت]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} بودند. این [[عقیده]] با اینکه ضرری به [[فرمانروایان]] وقت نمی‌رسانید، موجب شد که آنان [[امامان]] را زندانی کنند و سرانجام آنها را به [[شهادت]] برسانند. ولی وضعیت حضرت [[صاحب الزمان]] {{ع}} چنین نیست؛ زیرا آن حضرت با [[شمشیر]] [[قیام]] می‌کند و [[صاحبان قدرت]] را از اریکه [[قدرت]] به زیر می‌کشاند و با برچیدن بساط [[ظلم]] و [[جور]]، [[زمین]] را پر از [[عدل]] و داد می‌کند. پس ممکن نیست که آن حضرت آزادانه در بین [[مردم]] زندگی کند و هیچ قدرتی مزاحم او نشود. از سوی دیگر، اگر امامی کشته می‌شد، [[امام]] دیگری [[جانشین]] او می‌شد، اما اگر [[امام زمان]] {{ع}} کشته می‌شد [[جانشینی]] نداشت. از این رو، [[غیبت]] او امری است لازم و [[واجب]].

	[[شهادت]] و کشته شدن در [[راه خدا]]، یکی از افتخارات [[معصومین]] است و [[امام زمان]] {{ع}} نیز سرانجام به [[شهادت]] خواهد رسید و در این بحثی نیست، اما باید دید علت [[ترس]] او چیست؟		[[شهادت]] و کشته شدن در [[راه خدا]]، یکی از افتخارات [[معصومین]] است و [[امام زمان]] {{ع}} نیز سرانجام به [[شهادت]] خواهد رسید و در این بحثی نیست، اما باید دید علت [[ترس]] او چیست؟

Wasity: جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

2022-11-12T14:15:46Z

جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۵
خط ۵۸۴:		خط ۵۸۴:
	«[[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه]]{{عم}} نخستین کسانی هستند که به منظور رفع [[شبهات]]، از علت [[غیبت]] سخن رانده‌اند و در مجموعه‌های روایی، [[احادیث]] زیادی در این باب جمع‌آوری شده است. [[نعمانی]] از [[امام علی\|علی]]{{ع}} [[نقل]] می‌کند که ایشان [[دلیل]] [[غیبت]] را: [[غربال]] انسان‌های [[صالح]] از [[گمراه]] و [[دانا]] از نادان می‌داند<ref>غیبت نعمانی، ترجمه جواد غفاری، ۲۰۲، صدوق، تهران.</ref> و بر اساس [[روایت]] دیگری، حضرت در [[منبر]] [[کوفه]] فرمود: "[[زمین]]، از [[حجت الهی]] خالی نمی‌ماند، ولی [[خداوند]] به [[دلیل]] [[ستم‌پیشه]] بودن خلق و [[ستم]] و زیاده‌روی، آنان را از وجود [[حجت]] بی‌بهره می‌سازد"<ref>غیبت نعمانی، ترجمه جواد غفاری، ۲۰۳.</ref>. [[روایات]] دیگری که بیشتر در عصر [[تقیه]] جمع‌آوری شده‌اند، حاکی از این هستند که [[بشر]] قادر به [[درک]] [[فلسفه]] حقیقی [[غیبت]] نیست و این راز، پس از [[ظهور]] آشکار خواهد شد. در دوران [[امامت]] [[امام باقر\|حضرت باقر]] (از ۹۵ تا ۱۱۴ ه.ق) و [[امام صادق\|حضرت صادق]] (از ۱۱۴ تا ۱۴۸ ه.ق) باتوجه به نهضت‌های دینی و بازار گرم مناظره‌های مذهبی و [[ضرورت]] نقد [[عقاید]] [[کیسانیه]]، [[زیدیه]]، [[غلات]] و [[اسماعیلیه]]، در خصوص [[غیبت]] [[امام]]، به [[فلسفه]] [[غیبت]] توجه بیشتری صورت گرفت. [[روایات]] زیادی از [[امام صادق]] در این زمینه به دست ما رسیده است. [[عبید الله بن فضل هاشمی]] می‌گوید: از [[امام صادق\|امام ششم]] شنیدم که فرمود: "[[صاحب الامر]]، غیبتی دارد که تخلف‌ناپذیر است و هر جوینده باطلی در آن به‌ [[شک]] می‌افتد و اجازه نداریم علت آن را بیان کنیم. [[حکمت]] [[غیبت]] او، همان حکمتی است که در [[غیبت]] حجت‌های پیشین وجود داشته است و پس از [[ظهور]]، روشن خواهد شد، چنانکه [[حکمت]] کارهای [[خضر]] از شکستن کشتی و کشتن پسر بچه و برپا داشتن دیوار شکسته، وقتی برای [[موسی]] روشن شد که آن‌دو، از هم جدا شدند. [[غیبت]] امری از امور الهی و سری از [[اسرار]] و غیبتی است از غیبت‌های او"<ref>[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)\|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، ۱۵۸.</ref>. از دید [[امام صادق\|امام جعفر صادق]]{{ع}} [[تصدی]] [[خلافت]] توسط عباسیان به معنای غصب [[حقوق]] سیاسی ایشان، به عنوان پیشوای بر [[حق]] [[مسلمانان]] بود و عباسیان، از همان ابتدا نسبت به ایشان و [[علویان]] بدگمان شدند. [[امام]] که [[سیاست]] [[تقیه]] را در پیش گرفته بود، احادیثی را در زمینه [[غیبت]] [[امام مهدی\|امام عصر]] {{ع}} در میان [[راویان]] [[حدیث]] [[شیعه]] نشر داد و این نکته را روشن ساخت: بر [[امام]] [[منصوص]] الهی، لازم نیست، [[قیام]] کند، تا [[حقوق]] سیاسی خود را به دست آورد. او، باید [[رهبری]] روحانی خود را داشته باشد و [[وظایف]] خویش را انجام دهد، تا زمانی که [[جامعه]]، خود، به اندازه کافی از [[آگاهی]] و شعور سیاسی برخوردار شود و با مراجعه به [[ائمه]]{{عم}} خواستار برقراری [[حکومت اسلامی]] و [[شیعی]] گردد. بر مبنای همین [[عقیده]] بود که [[امام صادق]] {{ع}} آشکار اعلام کرد: "[[مهدی]]، به [[قدرت]] سیاسی دست خواهد یافت"<ref>کمال الدین، ۵۹.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}}، به گونه روشن، بیان کرد که کدام یک از فرزندان ایشان، [[مهدی]] شمرده می‌شود<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۴۳، دار التعارف للمطبوعات، بیروت.</ref> و پیش از ظهورش او را غیبتی باید<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۴۳، دار التعارف للمطبوعات، بیروت.</ref> و منشأ او چیزی جز [[خوف]] از کشته شدن‌<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۳۳۸.</ref> و عدم آمادگی مردمان نیست‌<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۳۳۸.</ref>. و به [[دوستان]] خود توصیه کرد که در هر بامداد و پسین، در [[انتظار فرج]] باشند<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۳۳۸.</ref>. در بیان [[امام صادق]] {{ع}} [[فلسفه غیبت]] و [[انتظار]] رابطه تنگاتنگی دارند و هردو، به فعل [[انسان‌ها]] بازمی‌گردند. چون این [[مردم]] هستند که [[شایستگی]] خود را برای [[ظهور]] یا عدم [[ظهور]] [[امام غایب]]، به نمایش می‌گذارند و با کارهای ناپسند خود، بین خویشتن و [[امام]] [[حجاب]] می‌گردند، ازاین‌روی، به همه [[شیعیان]] خود سفارش می‌کند: "در [[دولت]] [[باطل]] خموش و چموش باشند و در [[انتظار]] [[دولت]] [[حق]] به سر برند و بدانند که [[خدا]]، [[حق]] را به کرسی خواهد نشاند و [[باطل]] را محو خواهد ساخت". از آنان می‌خواهد: "هدنه و [[آرامش]] بر [[دین‌داری]] خود [[صبر]] کنند"<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۳۳۳.</ref>.		«[[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه]]{{عم}} نخستین کسانی هستند که به منظور رفع [[شبهات]]، از علت [[غیبت]] سخن رانده‌اند و در مجموعه‌های روایی، [[احادیث]] زیادی در این باب جمع‌آوری شده است. [[نعمانی]] از [[امام علی\|علی]]{{ع}} [[نقل]] می‌کند که ایشان [[دلیل]] [[غیبت]] را: [[غربال]] انسان‌های [[صالح]] از [[گمراه]] و [[دانا]] از نادان می‌داند<ref>غیبت نعمانی، ترجمه جواد غفاری، ۲۰۲، صدوق، تهران.</ref> و بر اساس [[روایت]] دیگری، حضرت در [[منبر]] [[کوفه]] فرمود: "[[زمین]]، از [[حجت الهی]] خالی نمی‌ماند، ولی [[خداوند]] به [[دلیل]] [[ستم‌پیشه]] بودن خلق و [[ستم]] و زیاده‌روی، آنان را از وجود [[حجت]] بی‌بهره می‌سازد"<ref>غیبت نعمانی، ترجمه جواد غفاری، ۲۰۳.</ref>. [[روایات]] دیگری که بیشتر در عصر [[تقیه]] جمع‌آوری شده‌اند، حاکی از این هستند که [[بشر]] قادر به [[درک]] [[فلسفه]] حقیقی [[غیبت]] نیست و این راز، پس از [[ظهور]] آشکار خواهد شد. در دوران [[امامت]] [[امام باقر\|حضرت باقر]] (از ۹۵ تا ۱۱۴ ه.ق) و [[امام صادق\|حضرت صادق]] (از ۱۱۴ تا ۱۴۸ ه.ق) باتوجه به نهضت‌های دینی و بازار گرم مناظره‌های مذهبی و [[ضرورت]] نقد [[عقاید]] [[کیسانیه]]، [[زیدیه]]، [[غلات]] و [[اسماعیلیه]]، در خصوص [[غیبت]] [[امام]]، به [[فلسفه]] [[غیبت]] توجه بیشتری صورت گرفت. [[روایات]] زیادی از [[امام صادق]] در این زمینه به دست ما رسیده است. [[عبید الله بن فضل هاشمی]] می‌گوید: از [[امام صادق\|امام ششم]] شنیدم که فرمود: "[[صاحب الامر]]، غیبتی دارد که تخلف‌ناپذیر است و هر جوینده باطلی در آن به‌ [[شک]] می‌افتد و اجازه نداریم علت آن را بیان کنیم. [[حکمت]] [[غیبت]] او، همان حکمتی است که در [[غیبت]] حجت‌های پیشین وجود داشته است و پس از [[ظهور]]، روشن خواهد شد، چنانکه [[حکمت]] کارهای [[خضر]] از شکستن کشتی و کشتن پسر بچه و برپا داشتن دیوار شکسته، وقتی برای [[موسی]] روشن شد که آن‌دو، از هم جدا شدند. [[غیبت]] امری از امور الهی و سری از [[اسرار]] و غیبتی است از غیبت‌های او"<ref>[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)\|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، ۱۵۸.</ref>. از دید [[امام صادق\|امام جعفر صادق]]{{ع}} [[تصدی]] [[خلافت]] توسط عباسیان به معنای غصب [[حقوق]] سیاسی ایشان، به عنوان پیشوای بر [[حق]] [[مسلمانان]] بود و عباسیان، از همان ابتدا نسبت به ایشان و [[علویان]] بدگمان شدند. [[امام]] که [[سیاست]] [[تقیه]] را در پیش گرفته بود، احادیثی را در زمینه [[غیبت]] [[امام مهدی\|امام عصر]] {{ع}} در میان [[راویان]] [[حدیث]] [[شیعه]] نشر داد و این نکته را روشن ساخت: بر [[امام]] [[منصوص]] الهی، لازم نیست، [[قیام]] کند، تا [[حقوق]] سیاسی خود را به دست آورد. او، باید [[رهبری]] روحانی خود را داشته باشد و [[وظایف]] خویش را انجام دهد، تا زمانی که [[جامعه]]، خود، به اندازه کافی از [[آگاهی]] و شعور سیاسی برخوردار شود و با مراجعه به [[ائمه]]{{عم}} خواستار برقراری [[حکومت اسلامی]] و [[شیعی]] گردد. بر مبنای همین [[عقیده]] بود که [[امام صادق]] {{ع}} آشکار اعلام کرد: "[[مهدی]]، به [[قدرت]] سیاسی دست خواهد یافت"<ref>کمال الدین، ۵۹.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}}، به گونه روشن، بیان کرد که کدام یک از فرزندان ایشان، [[مهدی]] شمرده می‌شود<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۴۳، دار التعارف للمطبوعات، بیروت.</ref> و پیش از ظهورش او را غیبتی باید<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۴۳، دار التعارف للمطبوعات، بیروت.</ref> و منشأ او چیزی جز [[خوف]] از کشته شدن‌<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۳۳۸.</ref> و عدم آمادگی مردمان نیست‌<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۳۳۸.</ref>. و به [[دوستان]] خود توصیه کرد که در هر بامداد و پسین، در [[انتظار فرج]] باشند<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۳۳۸.</ref>. در بیان [[امام صادق]] {{ع}} [[فلسفه غیبت]] و [[انتظار]] رابطه تنگاتنگی دارند و هردو، به فعل [[انسان‌ها]] بازمی‌گردند. چون این [[مردم]] هستند که [[شایستگی]] خود را برای [[ظهور]] یا عدم [[ظهور]] [[امام غایب]]، به نمایش می‌گذارند و با کارهای ناپسند خود، بین خویشتن و [[امام]] [[حجاب]] می‌گردند، ازاین‌روی، به همه [[شیعیان]] خود سفارش می‌کند: "در [[دولت]] [[باطل]] خموش و چموش باشند و در [[انتظار]] [[دولت]] [[حق]] به سر برند و بدانند که [[خدا]]، [[حق]] را به کرسی خواهد نشاند و [[باطل]] را محو خواهد ساخت". از آنان می‌خواهد: "هدنه و [[آرامش]] بر [[دین‌داری]] خود [[صبر]] کنند"<ref>کافی، کلینی، ج ۱، ۳۳۳.</ref>.

	'''[[رحلت]] [[امام صادق]] و ~~تاویل~~ [[مهدی‌]]:''' ارتحال [[امام صادق]] {{ع}} و فشارهایی که از خارج بر [[شیعیان]] [[اعمال]] می‌شد، سبب گردید تحلیل‌های نادرستی از علت [[غیبت]] صورت گیرد و [[انتظار]] به تیغ دو دمی‌ تبدیل شد که دستگاه‌های [[ستم]]، با عوام‌فریبی و به منظور رسیدن به اغراض سیاسی خود، کوشیدند در جایی عنصر [[انتظار]] را از [[جامعه]] بگیرند و در جایی دیگر با تشدید آن، راه تلاش‌های عملی و سیاسی را در عینیت [[جامعه]] به روی آنان ببندند. در این بستر تاریخی است که فرقه‌های [[شیعی]] [[اسماعیلیه]]، [[ناووسیه]] و [[فطحیه]] به وجود آمدند. [[اسماعیلیه]] مدعی شدند: اسماعیل، فرزند [[امام صادق]] (که در زمان حیات پدر فوت کرده بود) نمرده است و [[جانشین]] حقیقی [[امام صادق]] {{ع}} اوست و نخواهد مرد، مگر این‌که [[دنیا]] را تحت امر خود درآورد. بعدها، این تلقی درمیان [[اسماعیلیان]] پیش آمد که مقصود از [[مهدی]] پایان یافتن دوره‌ای از [[رسالت]] و آغاز دوره دیگری از آن است. در این‌دوره، پاره‌ای از [[احکام]] و آثار [[اسلام]] که تغییر یافته، [[اصلاح]] می‌شود. نخستین [[مهدی]] آنان، [[محمد بن اسماعیل]] بود. البته باید دانست که [[زیدیه]]، بیشتر از [[اسماعیلیه]]، دست به ~~تاویل~~ [[مهدی]] زده‌اند و آن را شرط [[امام]] می‌دانستند. [[مهدویت]]، از نظر [[زیدیه]]، همان [[امامت]] است که با [[ارشاد]] و [[هدایت مردم]] همراه باشد<ref>همبستگی میان تصوف و تشیع، کامل مصطفی شبیبی، ترجمه دکتر علی اکبر شهابی، ۲۳۷. دانشگاه تهران.</ref>. و [[ناووسیه]]، [[پیروان]] [[عجلان بن ناووس]]، به [[غیبت]] خود [[امام صادق]] {{ع}} باور یافتند و گفتند: ایشان [[وفات]] نیافته، بلکه [[غیبت]] کرده و باید تا بازگشت او، به عنوان [[مهدی]]، به [[انتظار]] نشست"<ref>فضل بن شاذان و نبرد اندیشه‌ها در ایران پس از اسلام، فریدون جنیدی، ۵۰، انتشارات بلخ، تهران.</ref>.		'''[[رحلت]] [[امام صادق]] و تأویل [[مهدی‌]]:''' ارتحال [[امام صادق]] {{ع}} و فشارهایی که از خارج بر [[شیعیان]] [[اعمال]] می‌شد، سبب گردید تحلیل‌های نادرستی از علت [[غیبت]] صورت گیرد و [[انتظار]] به تیغ دو دمی‌ تبدیل شد که دستگاه‌های [[ستم]]، با عوام‌فریبی و به منظور رسیدن به اغراض سیاسی خود، کوشیدند در جایی عنصر [[انتظار]] را از [[جامعه]] بگیرند و در جایی دیگر با تشدید آن، راه تلاش‌های عملی و سیاسی را در عینیت [[جامعه]] به روی آنان ببندند. در این بستر تاریخی است که فرقه‌های [[شیعی]] [[اسماعیلیه]]، [[ناووسیه]] و [[فطحیه]] به وجود آمدند. [[اسماعیلیه]] مدعی شدند: اسماعیل، فرزند [[امام صادق]] (که در زمان حیات پدر فوت کرده بود) نمرده است و [[جانشین]] حقیقی [[امام صادق]] {{ع}} اوست و نخواهد مرد، مگر این‌که [[دنیا]] را تحت امر خود درآورد. بعدها، این تلقی درمیان [[اسماعیلیان]] پیش آمد که مقصود از [[مهدی]] پایان یافتن دوره‌ای از [[رسالت]] و آغاز دوره دیگری از آن است. در این‌دوره، پاره‌ای از [[احکام]] و آثار [[اسلام]] که تغییر یافته، [[اصلاح]] می‌شود. نخستین [[مهدی]] آنان، [[محمد بن اسماعیل]] بود. البته باید دانست که [[زیدیه]]، بیشتر از [[اسماعیلیه]]، دست به تأویل [[مهدی]] زده‌اند و آن را شرط [[امام]] می‌دانستند. [[مهدویت]]، از نظر [[زیدیه]]، همان [[امامت]] است که با [[ارشاد]] و [[هدایت مردم]] همراه باشد<ref>همبستگی میان تصوف و تشیع، کامل مصطفی شبیبی، ترجمه دکتر علی اکبر شهابی، ۲۳۷. دانشگاه تهران.</ref>. و [[ناووسیه]]، [[پیروان]] [[عجلان بن ناووس]]، به [[غیبت]] خود [[امام صادق]] {{ع}} باور یافتند و گفتند: ایشان [[وفات]] نیافته، بلکه [[غیبت]] کرده و باید تا بازگشت او، به عنوان [[مهدی]]، به [[انتظار]] نشست"<ref>فضل بن شاذان و نبرد اندیشه‌ها در ایران پس از اسلام، فریدون جنیدی، ۵۰، انتشارات بلخ، تهران.</ref>.

	'''[[دفاع]] نقلی از [[فلسفه غیبت]] :''' با [[شهادت]] [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]]{{ع}} شکاف دیگری در میان [[امامیه]] به وجود آمد. گروهی او را همان [[امام غایب]] پنداشتند. آنان به تدریج به چهار گروه کوچک‌تر تقسیم شدند و این زنگ اعلان خطری بود به [[عالمان]] [[دین]]. در این عصر، هنوز عقل‌گرایی به شکل [[معتزله]] در [[شیعه]] رونق نیافته بود و [[راویان]] [[حدیث]]، با جمع‌آوری سخنان [[پیشوایان]] [[تشیع]] و نشر و پخش آن می‌کوشیدند به پرسش‌های [[مردم]] پاسخ دهند. به همین [[دلیل]]، تعدادی از ارباب نظر، با تدوین مجموعه‌های روایی مربوط به [[غیبت]] ، کوشیدند تا [[مردم]] را از گم‌گشتگی رها سازند. [[حسن بن محبوب‌زراد]]، [[صاحب]] کتاب مشیخه که در [[اصول]] [[شیعه]] مشهورتر از کتاب مزنی و امثال اوست و بیش از صد سال جلوتر از عصر [[غیبت]] زندگی می‌کرد، برخی از [[اخبار]] مربوط به [[غیبت]] [[امام]] را در آن درج کرد. [[علی بن حسن بن محمد طائی طاطری]]، از [[اصحاب]] [[امام کاظم\|موسی بن جعفر]] نیز کتابی در [[غیبت]] نوشت‌<ref>رجال نجاشی، ۱۹۳.</ref>. [[علی بن عمر اعرج کوفی]] و [[ابراهیم بن صالح انماطی کوفی]]، دو تن دیگر از [[اصحاب]] [[امام کاظم\|امام موسی بن جعفر]] نیز درباره [[غیبت]] کتاب نوشتند. این مهم، در عصر [[امام رضا]]{{ع}} نیز ادامه یافت. [[عباس بن هشام ناشدی اسدی]] و [[فضل بن شاذان ازدی نیشابوری]] و [[حسن بن علی بن ابی حمزه سالم بطاینی کوفی]] که همگی از [[اصحاب]] و معاصران [[امام رضا]]{{ع}} بودند، آثاری را در زمینه یاد شده گردآوری کردند»<ref>[[غلام رضا جلالی\|جلالی، غلام رضا]]، [[فلسفه غیبت در منابع کلام شیعی (مقاله)\|فلسفه غیبت در منابع کلام شیعی]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)\|چشم به راه مهدی]]، ص ۴۰۷ -۴۱۱.</ref>.		'''[[دفاع]] نقلی از [[فلسفه غیبت]] :''' با [[شهادت]] [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]]{{ع}} شکاف دیگری در میان [[امامیه]] به وجود آمد. گروهی او را همان [[امام غایب]] پنداشتند. آنان به تدریج به چهار گروه کوچک‌تر تقسیم شدند و این زنگ اعلان خطری بود به [[عالمان]] [[دین]]. در این عصر، هنوز عقل‌گرایی به شکل [[معتزله]] در [[شیعه]] رونق نیافته بود و [[راویان]] [[حدیث]]، با جمع‌آوری سخنان [[پیشوایان]] [[تشیع]] و نشر و پخش آن می‌کوشیدند به پرسش‌های [[مردم]] پاسخ دهند. به همین [[دلیل]]، تعدادی از ارباب نظر، با تدوین مجموعه‌های روایی مربوط به [[غیبت]] ، کوشیدند تا [[مردم]] را از گم‌گشتگی رها سازند. [[حسن بن محبوب‌زراد]]، [[صاحب]] کتاب مشیخه که در [[اصول]] [[شیعه]] مشهورتر از کتاب مزنی و امثال اوست و بیش از صد سال جلوتر از عصر [[غیبت]] زندگی می‌کرد، برخی از [[اخبار]] مربوط به [[غیبت]] [[امام]] را در آن درج کرد. [[علی بن حسن بن محمد طائی طاطری]]، از [[اصحاب]] [[امام کاظم\|موسی بن جعفر]] نیز کتابی در [[غیبت]] نوشت‌<ref>رجال نجاشی، ۱۹۳.</ref>. [[علی بن عمر اعرج کوفی]] و [[ابراهیم بن صالح انماطی کوفی]]، دو تن دیگر از [[اصحاب]] [[امام کاظم\|امام موسی بن جعفر]] نیز درباره [[غیبت]] کتاب نوشتند. این مهم، در عصر [[امام رضا]]{{ع}} نیز ادامه یافت. [[عباس بن هشام ناشدی اسدی]] و [[فضل بن شاذان ازدی نیشابوری]] و [[حسن بن علی بن ابی حمزه سالم بطاینی کوفی]] که همگی از [[اصحاب]] و معاصران [[امام رضا]]{{ع}} بودند، آثاری را در زمینه یاد شده گردآوری کردند»<ref>[[غلام رضا جلالی\|جلالی، غلام رضا]]، [[فلسفه غیبت در منابع کلام شیعی (مقاله)\|فلسفه غیبت در منابع کلام شیعی]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)\|چشم به راه مهدی]]، ص ۴۰۷ -۴۱۱.</ref>.