https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87علم امام در نهج البلاغه - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-30T03:15:41Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&diff=1372697&oldid=prevJaafari: /* منابع */2026-05-21T05:20:31Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">منابع</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متن حدیث|جَمَاعَةَ بْنِ سَعْدٍ الْخَثْعَمِيِّ أَنَّهُ قَالَ: كَانَ الْمُفَضَّلُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَقَالَ لَهُ الْمُفَضَّلُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ يَفْرِضُ اللَّهُ طَاعَةَ عَبْدٍ عَلَى الْعِبَادِ وَ يَحْجُبُ عَنْهُ خَبَرَ السَّمَاءِ؟ قَالَ: لَا، اللَّهُ أَكْرَمُ وَ أَرْحَمُ وَ أَرْأَفُ بِعِبَادِهِ مِنْ أَنْ يَفْرِضَ طَاعَةَ عَبْدٍ عَلَى الْعِبَادِ ثُمَّ يَحْجُبَ عَنْهُ خَبَرَ السَّمَاءِ صَبَاحاً وَ مَسَاءً}}<ref>اصول کافی، ج۱، ص۲۶۱، به نقل از بررسی مسائل کلی امامت، ص٢۶۵.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متن حدیث|جَمَاعَةَ بْنِ سَعْدٍ الْخَثْعَمِيِّ أَنَّهُ قَالَ: كَانَ الْمُفَضَّلُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَقَالَ لَهُ الْمُفَضَّلُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ يَفْرِضُ اللَّهُ طَاعَةَ عَبْدٍ عَلَى الْعِبَادِ وَ يَحْجُبُ عَنْهُ خَبَرَ السَّمَاءِ؟ قَالَ: لَا، اللَّهُ أَكْرَمُ وَ أَرْحَمُ وَ أَرْأَفُ بِعِبَادِهِ مِنْ أَنْ يَفْرِضَ طَاعَةَ عَبْدٍ عَلَى الْعِبَادِ ثُمَّ يَحْجُبَ عَنْهُ خَبَرَ السَّمَاءِ صَبَاحاً وَ مَسَاءً}}<ref>اصول کافی، ج۱، ص۲۶۱، به نقل از بررسی مسائل کلی امامت، ص٢۶۵.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جماعه بن سعد میگوید: [[مفضل]] نزد [[حضرت صادق]]{{ع}} بود. عرض کرد: فدایت شوم، آیا ممکن است [[خدا]] [[اطاعت]] کسی را بر مردم [[واجب]] گرداند ولی [[اخبار]] آسمانی را از وی مخفی بدارد؟ فرمودند: خدا گرامیتر و مهربانتر و رئوفتر است به بندگانش از اینکه اطاعت شخصی را بر آنان واجب نماید. لیکن اخبار آسمانی را صبح و شب در اختیارش قرار ندهد».<ref>[[عزتالله فرشادفر|فرشادفر، عزتالله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۸۵.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جماعه بن سعد میگوید: [[مفضل]] نزد [[حضرت صادق]]{{ع}} بود. عرض کرد: فدایت شوم، آیا ممکن است [[خدا]] [[اطاعت]] کسی را بر مردم [[واجب]] گرداند ولی [[اخبار]] آسمانی را از وی مخفی بدارد؟ فرمودند: خدا گرامیتر و مهربانتر و رئوفتر است به بندگانش از اینکه اطاعت شخصی را بر آنان واجب نماید. لیکن اخبار آسمانی را صبح و شب در اختیارش قرار ندهد».<ref>[[عزتالله فرشادفر|فرشادفر، عزتالله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۸۵.</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==چگونگی علم امام==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ائمه]]{{عم}} آنچنان که گفتیم دارای [[علمی]] [[برتر]] از [[علوم عادی]] بشری میباشند. این [[علم الهی]] برای آنان به طرق مختلفی حاصل میشود. که به ذکر آن میپردازیم:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. '''استفاده از [[علوم]] [[نبوت]]''': در طول مدت زندگانی [[رسول اکرم]]{{صل}} به [[شهادت]] [[تاریخ]] امیرالمؤمنین علی{{ع}} همیشه به همراه آن حضرت بوده است. [[حضرت علی]]{{ع}} از جانب رسول اکرم{{صل}} مامور بود آنچه را از حضرت میشنید ضبط کرده و برای [[امامان]] بعد از خودش بگذارد.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود [[حضرت امیر]]{{ع}} در این باره میفرمایند:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رسول خدا]] بمن فرمود: [[یا علی]] هر چه را برایت [[املا]] میکنم بنویس. عرض کردم: یا [[رسول الله]] آیا میترسی فراموش کنم؟ فرمود: نه زیرا از [[خدا]] خواستهام که تو را [[حافظ]] قرار دهد. لیکن برای شریکان خود یعنی امامان از اولادت بنویس<ref>ینابیع المودة، ص۲۲.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} بهدستور رسول خدا مطالب علمی را در کتابی یادداشت مینمود، که آن کتاب یا کتابها بهطور [[ارث]] بائمه اطهار{{عم}} انتقال یافت و ائمه نیز همواره بدانها اشاره میکردند و میفرمودند: در [[کتاب علی]] و [[صحیفه جامعه]] چنین و چنان نوشته است. یا در کتاب علی چنان خواندم.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از [[اصحاب امام صادق]] بنام [[محمد بن مسلم]] میگوید: از [[امام]] پرسیدم آیا [[میراث علمی]] که بشما رسیده کلیات علوم است یا [[تفسیر]] همه امور یکه [[مردم]] در آنها بحث میکنند مانند [[طلاق]] و ارث در آن موجود است؟ حضرت فرمودند: علی{{ع}} تمام علوم را از [[قضا]] [[وارث]]، نوشته است اگر امر ما ظاهر شود هیچ مسئلهای پیش آمد نمیکند مگر اینکه ما درباره آن سنتی داریم که [[اجرا]] میسازیم<ref>جامع احادیث، ج۱، ص٢۵.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از سخنان فوق و احادیثی که نقل شد روشن میشود که یکی از راههای برخورداری ائمه{{عم}} استفاده از علوم نبوت که بعنوان میراثی [[الهی]] از هر امامی به امام دیگر منتقل میشود، میباشد.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. '''استفاده از [[قرآن]]''': یکی دیگر از راههایی که مورد استفاده [[ائمه اطهار]]{{عم}} بود و بدانوسیله [[کسب علم]] میکردند و مسائل و [[احکام]] را [[استنباط]] مینمودند استفاده از [[قرآن شریف]] میباشد؛ زیرا منشأ و سرچشمه تمام [[احکام]] و [[معارف دین]] [[قرآن کریم]] است لیکن همه کس نمیتواند به عمق و [[باطن]] آن [[کتاب آسمانی]] برسد و [[حقایق]] [[علمی]] را از آن استخراج نماید، بخصوص که از [[معصومین]]{{عم}} نقل است که [[قرآن]] بطونی دارد و بطون آن بطونی دارد تا هفتاد بطن.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[معلی بن خنیس]] [[روایت]] کرده است که: [[حضرت صادق]]{{ع}} فرمود: هیچ موضوعی نیست که مورد [[اختلاف مردم]] باشد مگر اینکه اصل و ریشهاش در کتاب خداست. لیکن عقلهای [[مردم]] به آن نمیرسد<ref>اصول کافی، ج۱، ص۶٠. (به نقل از بررسی مسائل کلی امامت، ص٢۵۵).</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ائمه اطهار]]{{ع م}} در هنگامی که حکمی را بیان مینمودند به قرآن استناد نموده و بهوسیله قرآن [[اقامه دلیل]] میفرمودند و به [[اصحاب]] خویش توصیه میکردند که: «وقتی برای شما چیزی گفتم دلیلش را از [[آیات قرآن]] مطالبه کنید»<ref>اصول کافی، ج۱، ص۶٠ به نقل امام محمد باقر{{ع}}. (به نقل از بررسی مسائل کلی امامت، ص٢۵۵).</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبد الاعلی [[مولی]] [[آل]] سال میگوید از حضرت صادق{{ع}} شنیدم که میفرمود: بخدا [[سوگند]] من از اول تا آخر کتاب را میدانم بهطوری که گویا در کف دستم قرار دارد. [[اخبار]] [[آسمان]] و [[زمین]] و گذشته و [[آینده]] در آن کتاب آسمانی موجود است. [[خدا]] میفرماید: {{متن قرآن|وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ}}<ref>«و بر تو این کتاب را فرو فرستادیم که بیانگر هر چیز است» سوره نحل، آیه ۸۹.</ref>.<ref>اصول کافی، ج۱، ص۲۲۹. (به نقل از بررسی مسائل کلی امامت، ص٢۵۶).</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از این قبیل اخبار که بعضی از آنها برای نمونه نقل شده استفاده میشود که ائمه اطهار{{عم}} بسیاری از مسائل و [[احکام]] و [[معارف دین]] را از [[قرآن کریم]] [[استنباط]] مینمودند و یکی از منابع و مدارک علمی آنان همان کتاب آسمانی بوده است. ائمه اطهار چون از [[اسرار]] و رموز [[کلام الهی]] اطلاع داشتند و با [[شأن نزول]] و [[محکم و متشابه]] و خاص و عام و... [[آیات]] آشنا بودند میتوانستند احکام و [[قوانین]] [[دین]] و [[معارف اسلام]] را از عمق کتاب آسمانی استخراج کنند و در [[اختیار]] [[مسلمانان]] قرار دهند.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به همین جهت [[پیغمبر اکرم]]{{صل}} در [[حدیث]] معروف و [[متواتر]] [[ثقلین]] که قبلا ذکر شد، [[اهل بیت]] را [[قرین]] [[قرآن]] قرار داده فرمود: دو [[امانت]] بزرگ را نزد شما میگذارم. اگر بدانها [[تمسک]] جوئید [[گمراه]] نمیشوید: [[کتاب خدا]] و [[اهل]] بیتم. [[قرآن]] و اهلبیت تا [[قیامت]] از هم جدا نخواهند شد.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳. '''[[ارتباط با عالم غیب]]''': [[علم ائمه]]{{عم}} منحصر بدو قسم مذکور نیست بلکه راه دیگری نیز دارند، راه سوم عبارتست از ارتباط با عالم غیب، بواسطة ارتباط با [[جهان غیب]] و [[الهام]] نیز علومی به [[ائمه]] [[افاضه]] میشود. که [[افضل علوم]] آنان از این راه بهدست میآید. برای توضیح بیشتر به ذکر چند [[روایت]] در این زمینه میپردازیم:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># [[حضرت رضا]]{{ع}} در [[حدیثی]] فرمودند: وقتی [[خدا]] بخواهد کسی را برای امور بندگانش [[انتخاب]] کند سعه صدری بوی عطا میکند. چشمههای [[حکمت]] را در قلبش [[ودیعه]] میگذارد. [[علم]] و [[دانش]] را همواره به او الهام میکند. بعد از آن از پاسخ هیچ مشکلی عاجز نیست و در پیدا کردن [[راه راست]] [[سرگردان]] نمیشود. پس او [[معصوم]] است و از جانب خدا مؤید و موفق و مسدد میباشد از [[خطا]] و [[لغزش]] مصونیت دارد<ref>اصول کافی، ج۱، ص۲۰۲.</ref>. از روایت فوق استفاده میشود که [[رهبران الهی]] و از جمله ائمه{{عم}} دارای ارتباط با عالم غیب میباشند و از آن طریق به تمامی مسائل هستی [[آگاه]] میگردند. علاوه بر این روایت فوق خود استدلالی بر [[لزوم]] وجود [[علم غیب]] برای ائمه{{عم}} میباشد.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># [[عیسی بن حمزة ثقفی]] میگوید به [[حضرت صادق]]{{ع}} عرض کردم: گاهی مسألهای را از شما سؤال میکنیم فوراً [[جواب]] میدهید. ولی گاهی بعد از سؤال [[سکوت]] میکنید سپس جواب میدهید علت چیست؟ فرمود: پاسخ [[سؤالات]] در گوش و [[قلب]] ما [[القاء]] میشود، اگر [[القا]] شد فوراً جواب میدهیم و اگر بتأخیر افتاد [[صبر]] صبر میکنیم تا جواب القاء شود<ref>بحار الانوار، ج٢۶، ص۵٧ (به نقل از بررسی مسائل کلی امامت، ص٢۶٧).</ref>. این روایت، از جمله روایاتی است که تصریح بر این دارد که ائمه با [[عالم غیب]] به نحوی مرتبط میباشند و [[علوم]] خود را از آنجا دریافت میدارند.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># [[حسن بن یحیی مدائنی]] میگوید به [[حضرت صادق]]{{ع}} عرض کردم: وقتی از [[امام]] چیزی سؤال شود چگونه [[جواب]] میدهد؟ فرمود: گاهی [[الهام]] میشود. گاهی از [[فرشته]] میشنود گاهی هر دو.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این [[روایت]] نحوه ارتباط [[ائمه]]{{عم}} با [[عالم غیب]] تشریح شده است که به این صورت میباشد که گاهی در [[قلب]] ائمه [[علوم الهی]] [[الهام]] میشود و گاهی نیز از [[فرشتگان الهی]] [[علوم]] را دریافت میدارند.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از [[روایات]] مذکور و دهها مانند آنها چنین استفاده میشود که [[ائمه اطهار]]{{عم}} نیز با [[پروردگار]] [[جهان]] و عالم غیب ارتباط دارند و از این راه حقائقی را دریافت میکنند. [[خداوند متعال]] بواسطه بعضی [[فرشتگان]] به آنان الهام میکند و بدانوسیله، علوم و [[کمالات]] را بر آنان [[افاضه]] مینماید.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در اصطلاح روایات این موضوع به نامهای الهام، [[قذف در قلب]]، [[نقر در گوش]] نامیده شده است. بنابراین، چنان نیست که با [[مرگ]] [[پیغمبر]] ارتباط نوع [[انسان]] با [[خدا]] قطع شود و [[امام]] بمنزله یک مسئله گو باشد. بلکه تا انسان روی [[زمین]] باقی است ارتباط نیز برقرار است و بواسطه [[وجود مقدس]] امام، افاضات [[معنوی]] پروردگار جهان ادامه دارد.<ref>[[عزتالله فرشادفر|فرشادفر، عزتالله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۸۶.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr>
</table>Jaafarihttps://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&diff=1372696&oldid=prevJaafari: صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = علم امام | عنوان مدخل = علم امام | مداخل مرتبط = علم امام در تفسیر و علوم قرآنی - علم امام در نهج البلاغه - علم امام در حدیث - علم امام در کلام اسلامی - علم امام از دیدگاه اهل سنت | پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش) }} ==...» ایجاد کرد2026-05-21T05:20:07Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = علم امام | عنوان مدخل = علم امام | مداخل مرتبط = <a href="/wiki/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D9%88_%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C" title="علم امام در تفسیر و علوم قرآنی">علم امام در تفسیر و علوم قرآنی</a> - <a href="/wiki/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87" title="علم امام در نهج البلاغه">علم امام در نهج البلاغه</a> - <a href="/wiki/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB" title="علم امام در حدیث">علم امام در حدیث</a> - <a href="/wiki/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" title="علم امام در کلام اسلامی">علم امام در کلام اسلامی</a> - <a href="/wiki/%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B3%D9%86%D8%AA" title="علم امام از دیدگاه اهل سنت">علم امام از دیدگاه اهل سنت</a> | پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش) }} ==...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{مدخل مرتبط <br />
| موضوع مرتبط = علم امام<br />
| عنوان مدخل = علم امام<br />
| مداخل مرتبط = [[علم امام در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[علم امام در نهج البلاغه]] - [[علم امام در حدیث]] - [[علم امام در کلام اسلامی]] - [[علم امام از دیدگاه اهل سنت]]<br />
| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)<br />
}}<br />
<br />
==علم امام==<br />
'''ضرورت علم امام''':<br />
{{متن حدیث|عِلْمُهُمْ فَوْقَ عِلْمِ أَهْلِ الزَّمَانِ}}.<br />
«[[علم]] آنان [[برتر]] از علم تمامی [[اهل]] زمانشان است»<ref>کافی، ج۱، ص۲۸۳.</ref>.<br />
دومین و ویژگی مهم [[ائمه اطهار]]{{ع}} [[علم الهی]] آنان میباشد. آنچنانکه درباره [[وحی]] به [[انبیاء الهی]] و ارتباط آنها با [[عالم غیب]] در کتاب [[نبوت]] در [[نهج البلاغه]] گفتیم. ائمه اطهار نیز باید چنین ارتباطی برخوردار باشند؛ چراکه ائمه اطهار نیز مانند انبیاء الهی [[وظیفه]] [[هدایت]] [[انسان]] را بر عهده دارند و از آنجائی که لازمه هدایت کردن و [[حرکت]] دادن [[مردم]] در مسیر صحیح [[علم کامل]] و تمام به مقصد و [[هدف]] حرکت و همچنین مسیر حرکت میباشد پس لازم است که ائمه اطهار{{ع}} بعنوان قافله سالار کاروان [[بشریت]] بهخوبی نسبت به مسائل مربوط به چنین حرکتی علم داشته باشند و از آنجائیکه ایشان از خود حرفی نزده بلکه [[فرامین الهی]] را به مردم [[ابلاغ]] مینمایند پس لازم است که با [[مبدأ اعلی]] هستی یک نحو ارتباطی داشته باشند که از آن طریق فرامین الهی را دریافت داشته و بهوسیله آنها مردم را در [[مسیر حق]] هدایت نمایند.<br />
<br />
[[حضرت باقر]]{{ع}} درباره ضرورت وجود علم برای [[ائمه]] در روایتی میفرمایند:<br />
{{متن حدیث|جَمَاعَةَ بْنِ سَعْدٍ الْخَثْعَمِيِّ أَنَّهُ قَالَ: كَانَ الْمُفَضَّلُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَقَالَ لَهُ الْمُفَضَّلُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ يَفْرِضُ اللَّهُ طَاعَةَ عَبْدٍ عَلَى الْعِبَادِ وَ يَحْجُبُ عَنْهُ خَبَرَ السَّمَاءِ؟ قَالَ: لَا، اللَّهُ أَكْرَمُ وَ أَرْحَمُ وَ أَرْأَفُ بِعِبَادِهِ مِنْ أَنْ يَفْرِضَ طَاعَةَ عَبْدٍ عَلَى الْعِبَادِ ثُمَّ يَحْجُبَ عَنْهُ خَبَرَ السَّمَاءِ صَبَاحاً وَ مَسَاءً}}<ref>اصول کافی، ج۱، ص۲۶۱، به نقل از بررسی مسائل کلی امامت، ص٢۶۵.</ref>.<br />
«جماعه بن سعد میگوید: [[مفضل]] نزد [[حضرت صادق]]{{ع}} بود. عرض کرد: فدایت شوم، آیا ممکن است [[خدا]] [[اطاعت]] کسی را بر مردم [[واجب]] گرداند ولی [[اخبار]] آسمانی را از وی مخفی بدارد؟ فرمودند: خدا گرامیتر و مهربانتر و رئوفتر است به بندگانش از اینکه اطاعت شخصی را بر آنان واجب نماید. لیکن اخبار آسمانی را صبح و شب در اختیارش قرار ندهد».<ref>[[عزتالله فرشادفر|فرشادفر، عزتالله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۸۵.</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{منابع}}<br />
# [[پرونده:11716.jpg|22px]] [[عزتالله فرشادفر|فرشادفر، عزتالله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|'''امامت در نهج البلاغه''']]<br />
{{پایان منابع}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
[[رده:علم امام]]</div>Jaafari