علم امام علی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۲۰

2024-08-20T05:20:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۰
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امام علی (پرسش)
	}}		}}

			'''[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دارای [[علم]]''' جامع و کامل به معارف و [[احکام الهی]] بود. دلیل این مطلب [[احادیث]] بی‌شماری است که از طریق [[شیعه]] و [[اهل سنت]] روایت شده است. همچنین خود آن حضرت در روایات فراوانی به علم بی‌بدیل خویش اشاره کرده است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani: /* ده دلیل در علم امیرالمؤمنین{{ع}} */

2024-08-19T14:43:34Z

ده دلیل در علم امیرالمؤمنین{{ع}}

نمایش تغییرات

Bahmani: /* یازده دلیل در علم امیرالمؤمنین{{ع}} */

2024-08-19T14:40:32Z

یازده دلیل در علم امیرالمؤمنین{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۱۰
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	دلیل این مطلب که امام{{ع}} این جمله را در موارد متعدد فرموده، این است که پرسش‌هایی که هنگام ایراد این سخن از آن حضرت شده، گوناگون بوده و [[پرسش]] کنندگان نیز افراد مختلف بوده‌اند؛ مثلاً در [[نقلی]] سؤال کننده<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۴۲۴.</ref>، [[اشعث بن قیس]] و سؤال او درباره [[جزیه]] مجوسان بوده است و در نقل دیگر<ref>قطب الدین راوندی، المزابح و الجرائح، ج۳، ص۱۱۳۲.</ref>، [[پرسش]] کننده، [[صعصعة بن صوحان]] و پرسش او درباره [[دجال]] بوده است و در [[روایت]] دیگر<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۱۹۶.</ref>، [[سائل]]، سعد بن وقاص بوده است که از تعداد چیزهای دیگر از آن حضرت سؤال کرده است<ref>[[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲]]، ص۶۶.</ref>.		دلیل این مطلب که امام{{ع}} این جمله را در موارد متعدد فرموده، این است که پرسش‌هایی که هنگام ایراد این سخن از آن حضرت شده، گوناگون بوده و [[پرسش]] کنندگان نیز افراد مختلف بوده‌اند؛ مثلاً در [[نقلی]] سؤال کننده<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۴۲۴.</ref>، [[اشعث بن قیس]] و سؤال او درباره [[جزیه]] مجوسان بوده است و در نقل دیگر<ref>قطب الدین راوندی، المزابح و الجرائح، ج۳، ص۱۱۳۲.</ref>، [[پرسش]] کننده، [[صعصعة بن صوحان]] و پرسش او درباره [[دجال]] بوده است و در [[روایت]] دیگر<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۱۹۶.</ref>، [[سائل]]، سعد بن وقاص بوده است که از تعداد چیزهای دیگر از آن حضرت سؤال کرده است<ref>[[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲]]، ص۶۶.</ref>.

	== ~~یازده~~ دلیل در [[علم امیرالمؤمنین]]{{ع}} ==		== ده دلیل در [[علم امیرالمؤمنین]]{{ع}} ==
	[[اجماع]] همگان این است که امیرالمؤمنین علی{{ع}} [[اعلم]] [[اهل]] زمانش بوده و همه در [[علوم عقلی]] و [[نقلی]] از آن جناب استفاده می‌نموده‌اند. و دلائل متعددی در [[اثبات]] این مطلب ذکر شده از جمله:		[[اجماع]] همگان این است که امیرالمؤمنین علی{{ع}} [[اعلم]] [[اهل]] زمانش بوده و همه در [[علوم عقلی]] و [[نقلی]] از آن جناب استفاده می‌نموده‌اند. و دلائل متعددی در [[اثبات]] این مطلب ذکر شده از جمله:
	# '''دلیل اول''': متکلّمین نوشته‌اند: امیرالمؤمنین علی{{ع}} در نهایت [[ذکاوت]] و [[زیرکی]] بود و بسیار [[حریص]] بر [[تعلّم]] و [[یادگیری]] بوده و از [[کودکی]] تا [[زمان]] جدایی و مفارقت از [[پیامبر]]{{صل}} [[شب]] و [[روز]] ملازم و همراه [[رسول خدا]]{{صل}} بود. در حالی که رسول خدا{{صل}} از جهت [[علم]] و فضل [[کامل‌ترین]] [[انسان‌ها]] بوده است و به [[ضرورت]] و [[بداهت]] معلوم است که: مثل این شاگردی که بسیار حریص بر تعلّم و یادگیری است، با این چنین ملازمه و [[همراهی]] با معلّم کاملی که بسیار حریص بر [[تعلیم]] و یاد دادن است، در [[غایت]] کمال و نهایت علم و فضل خواهد بود<ref>روی البلاذری فی أنساب الأشراف، ج۲، ص۹۸، رقم ۲۶، {{متن حدیث\|قال: قیل لعلیّ: ما بالک أکثر أصحاب النبیّ{{صل}} حدیثا، فقال: لاّنی کنت إذا سألته أنبأنی، و إذا سکتّ ابتدأنی}}. و ذکره ابن سعد فی الطبقات، ج۲، ص۱۰۱، فی عنوان: {{عربی\|من كان يفتي على عهد رسول الله}}. و رواه الترمذی فی صحیحه، ج۵، ص۶۴۰، باب ۲۱، حدیث ۳۷۲۹.</ref>.		# '''دلیل اول''': متکلّمین نوشته‌اند: امیرالمؤمنین علی{{ع}} در نهایت [[ذکاوت]] و [[زیرکی]] بود و بسیار [[حریص]] بر [[تعلّم]] و [[یادگیری]] بوده و از [[کودکی]] تا [[زمان]] جدایی و مفارقت از [[پیامبر]]{{صل}} [[شب]] و [[روز]] ملازم و همراه [[رسول خدا]]{{صل}} بود. در حالی که رسول خدا{{صل}} از جهت [[علم]] و فضل [[کامل‌ترین]] [[انسان‌ها]] بوده است و به [[ضرورت]] و [[بداهت]] معلوم است که: مثل این شاگردی که بسیار حریص بر تعلّم و یادگیری است، با این چنین ملازمه و [[همراهی]] با معلّم کاملی که بسیار حریص بر [[تعلیم]] و یاد دادن است، در [[غایت]] کمال و نهایت علم و فضل خواهد بود<ref>روی البلاذری فی أنساب الأشراف، ج۲، ص۹۸، رقم ۲۶، {{متن حدیث\|قال: قیل لعلیّ: ما بالک أکثر أصحاب النبیّ{{صل}} حدیثا، فقال: لاّنی کنت إذا سألته أنبأنی، و إذا سکتّ ابتدأنی}}. و ذکره ابن سعد فی الطبقات، ج۲، ص۱۰۱، فی عنوان: {{عربی\|من كان يفتي على عهد رسول الله}}. و رواه الترمذی فی صحیحه، ج۵، ص۶۴۰، باب ۲۱، حدیث ۳۷۲۹.</ref>.
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	'''دلیل هشتم''': تمام [[صحابه]] در [[احکام]] به او مراجعه می‌کردند و فتاوی را از او یاد می‌گرفتند و در [[حل مشکلات]] به آن حضرت پناهنده می‌شدند و این از واضحات و مسلّمات [[تاریخ]] و [[حدیث]] است که احدی در آن [[شک]] و [[شبهه]] ندارد. [[عمر بن خطاب]] در بسیاری از قضایا به [[حکم]] و فتوای آن حضرت [[رجوع]] کرد. از جمله آن موارد: {{متن حدیث\|أَنَّ عُمَرَ أُتِيَ بِامْرَأَةٍ قَدْ زَنَتْ وَ هِيَ حَامِلَةٌ فَأَمَرَ بِرَجْمِهَا فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ{{ع}} إِنْ كَانَ لَكَ سُلْطَانٌ عَلَيْهَا فَلَيْسَ لَكَ سُلْطَانٌ عَلَى مَا فِي بَطْنِهَا فَأَمَرَ بِتَرْكِهَا وَ قَالَ لَوْ لَا عَلِيٌّ لَهَلَكَ عُمَرُ}}<ref>رواه العلامه الأمینی فی نادرة ۱۷ من نوادر الأثر من الغدیر، ج۶، ص۱۱۱ عن محبّ الدین الطبری فی الریاض النضره، ج۲، ص۱۹۶، وذخایر العقبی، ص۸۱، والگنجی فی الکفایه، ص۱۰۵. ورواه الخوارزمی فی المناقب، ص۳۹ فی الفصل السابع. ورواه المحبّ الطبری فی ذخایر العقبی فی عنوان ذکر رجوع أبی بکر وعمر إلی قول علیّ{{ع}}، ص۸۱، عن عبدالله بن الحسن، قال: دخل علیّ علی عمر وإذا إمرأه حبلی تقاد ترجم، قال: ما شأن هذه؟ قالت: یذهبون بی‌یرجمونی. فقال:... إن کان لک سلطان علیها فما لک سلطان علی ما فی بطنها. فقال عمر: کلّ أحد أفقه منّی ثلاث مرّات، فضمنها علیّ حتی ولدت غلاما ثمّ ذهب بها إلیه فرجمها. ورواه الشیخ المفید فی الإرشاد مع اختلاف فی اللفظ فی الباب الثانی فی الباب التاسع والخمسون، ص۱۹۴.</ref>؛ [[زن]] بارداری که مرتکب [[زنا]] شده بود را نزد عمر آوردند. عمر دستور به سنگسارِ [[زن]] داد. [[حضرت امیرالمؤمنین]] علی{{ع}} فرمود: اگر برای تو بر این زن [[تسلط]] هست (که بر علیه او [[حکم]] کنی) بر [[فرزندی]] که در شکم اوست تسلط نداری (و نمی‌توانی بر او حکم جاری کنی) پس از [[رأی]] خودش برگشت و زن را رها کرد و گفت: اگر علی{{ع}} نبود، عمر هلاک می‌شد.		'''دلیل هشتم''': تمام [[صحابه]] در [[احکام]] به او مراجعه می‌کردند و فتاوی را از او یاد می‌گرفتند و در [[حل مشکلات]] به آن حضرت پناهنده می‌شدند و این از واضحات و مسلّمات [[تاریخ]] و [[حدیث]] است که احدی در آن [[شک]] و [[شبهه]] ندارد. [[عمر بن خطاب]] در بسیاری از قضایا به [[حکم]] و فتوای آن حضرت [[رجوع]] کرد. از جمله آن موارد: {{متن حدیث\|أَنَّ عُمَرَ أُتِيَ بِامْرَأَةٍ قَدْ زَنَتْ وَ هِيَ حَامِلَةٌ فَأَمَرَ بِرَجْمِهَا فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ{{ع}} إِنْ كَانَ لَكَ سُلْطَانٌ عَلَيْهَا فَلَيْسَ لَكَ سُلْطَانٌ عَلَى مَا فِي بَطْنِهَا فَأَمَرَ بِتَرْكِهَا وَ قَالَ لَوْ لَا عَلِيٌّ لَهَلَكَ عُمَرُ}}<ref>رواه العلامه الأمینی فی نادرة ۱۷ من نوادر الأثر من الغدیر، ج۶، ص۱۱۱ عن محبّ الدین الطبری فی الریاض النضره، ج۲، ص۱۹۶، وذخایر العقبی، ص۸۱، والگنجی فی الکفایه، ص۱۰۵. ورواه الخوارزمی فی المناقب، ص۳۹ فی الفصل السابع. ورواه المحبّ الطبری فی ذخایر العقبی فی عنوان ذکر رجوع أبی بکر وعمر إلی قول علیّ{{ع}}، ص۸۱، عن عبدالله بن الحسن، قال: دخل علیّ علی عمر وإذا إمرأه حبلی تقاد ترجم، قال: ما شأن هذه؟ قالت: یذهبون بی‌یرجمونی. فقال:... إن کان لک سلطان علیها فما لک سلطان علی ما فی بطنها. فقال عمر: کلّ أحد أفقه منّی ثلاث مرّات، فضمنها علیّ حتی ولدت غلاما ثمّ ذهب بها إلیه فرجمها. ورواه الشیخ المفید فی الإرشاد مع اختلاف فی اللفظ فی الباب الثانی فی الباب التاسع والخمسون، ص۱۹۴.</ref>؛ [[زن]] بارداری که مرتکب [[زنا]] شده بود را نزد عمر آوردند. عمر دستور به سنگسارِ [[زن]] داد. [[حضرت امیرالمؤمنین]] علی{{ع}} فرمود: اگر برای تو بر این زن [[تسلط]] هست (که بر علیه او [[حکم]] کنی) بر [[فرزندی]] که در شکم اوست تسلط نداری (و نمی‌توانی بر او حکم جاری کنی) پس از [[رأی]] خودش برگشت و زن را رها کرد و گفت: اگر علی{{ع}} نبود، عمر هلاک می‌شد.
	'''دلیل نهم''': امیرالمؤمنین{{ع}} بعد از [[شهادت رسول خدا]]{{صل}} قبل از هر کسی به [[جمع‌آوری قرآن]] مشغول شد<ref>المناقب للخوارزمی فی الفصل السابع، ص۴۹. {{عربی\|و عن علي{{ع}} قال: لمّا قبض رسول الله{{صل}} أقسمت لا أضع ردائي عن ظهري حتّى أجمع ما بين اللوحين، فما وضعت ردائي عن ظهري حتّى جمعت القرآن}}.</ref>.		'''دلیل نهم''': امیرالمؤمنین{{ع}} بعد از [[شهادت رسول خدا]]{{صل}} قبل از هر کسی به [[جمع‌آوری قرآن]] مشغول شد<ref>المناقب للخوارزمی فی الفصل السابع، ص۴۹. {{عربی\|و عن علي{{ع}} قال: لمّا قبض رسول الله{{صل}} أقسمت لا أضع ردائي عن ظهري حتّى أجمع ما بين اللوحين، فما وضعت ردائي عن ظهري حتّى جمعت القرآن}}.</ref>.
	# '''دلیل ~~یازدهم~~''': قضاوت‌های عجیب و غریبی که از حضرت صادر شده و دلالت بر کمال علم او دارد<ref>علامه حلّی در کتاب «کشف الیقین فی فضائل أمیر المؤمنین{{ع}}»: ص۷۶، موارد زیادی از قضاوت‌های عجیب و غریب آن حضرت را نقل کرده که این خود دلیل بر کمال علم و زیادی فضیلت و منقبت آن حضرت است.</ref> و [[روایات]] در این باره از خاصّه و عامّه بسیار است<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]]، ص۳۲۷-۳۴۸.</ref>.		# '''دلیل دهم''': قضاوت‌های عجیب و غریبی که از حضرت صادر شده و دلالت بر کمال علم او دارد<ref>علامه حلّی در کتاب «کشف الیقین فی فضائل أمیر المؤمنین{{ع}}»: ص۷۶، موارد زیادی از قضاوت‌های عجیب و غریب آن حضرت را نقل کرده که این خود دلیل بر کمال علم و زیادی فضیلت و منقبت آن حضرت است.</ref> و [[روایات]] در این باره از خاصّه و عامّه بسیار است<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]]، ص۳۲۷-۳۴۸.</ref>.

	== توصیف [[علم امام]] در بیان [[ابن ابی الحدید]] ==		== توصیف [[علم امام]] در بیان [[ابن ابی الحدید]] ==

Bahmani: /* منابع */

2024-08-19T14:40:14Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۱۰
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	# [[پرونده:151916.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۲ (کتاب)\|‌'''پیشوایان هدایت ج۲''']]		# [[پرونده:151916.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۲ (کتاب)\|‌'''پیشوایان هدایت ج۲''']]
	# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲''']]		# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲''']]
			# [[پرونده:1100838.jpg\|22px]] [[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|'''حقانیت در اوج مظلومیت ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* توصیف علم امام در بیان ابن ابی الحدید */

2024-08-19T14:39:58Z

توصیف علم امام در بیان ابن ابی الحدید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۹
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	دلیل این مطلب که امام{{ع}} این جمله را در موارد متعدد فرموده، این است که پرسش‌هایی که هنگام ایراد این سخن از آن حضرت شده، گوناگون بوده و [[پرسش]] کنندگان نیز افراد مختلف بوده‌اند؛ مثلاً در [[نقلی]] سؤال کننده<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۴۲۴.</ref>، [[اشعث بن قیس]] و سؤال او درباره [[جزیه]] مجوسان بوده است و در نقل دیگر<ref>قطب الدین راوندی، المزابح و الجرائح، ج۳، ص۱۱۳۲.</ref>، [[پرسش]] کننده، [[صعصعة بن صوحان]] و پرسش او درباره [[دجال]] بوده است و در [[روایت]] دیگر<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۱۹۶.</ref>، [[سائل]]، سعد بن وقاص بوده است که از تعداد چیزهای دیگر از آن حضرت سؤال کرده است<ref>[[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲]]، ص۶۶.</ref>.		دلیل این مطلب که امام{{ع}} این جمله را در موارد متعدد فرموده، این است که پرسش‌هایی که هنگام ایراد این سخن از آن حضرت شده، گوناگون بوده و [[پرسش]] کنندگان نیز افراد مختلف بوده‌اند؛ مثلاً در [[نقلی]] سؤال کننده<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۴۲۴.</ref>، [[اشعث بن قیس]] و سؤال او درباره [[جزیه]] مجوسان بوده است و در نقل دیگر<ref>قطب الدین راوندی، المزابح و الجرائح، ج۳، ص۱۱۳۲.</ref>، [[پرسش]] کننده، [[صعصعة بن صوحان]] و پرسش او درباره [[دجال]] بوده است و در [[روایت]] دیگر<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۱۹۶.</ref>، [[سائل]]، سعد بن وقاص بوده است که از تعداد چیزهای دیگر از آن حضرت سؤال کرده است<ref>[[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲]]، ص۶۶.</ref>.

			== یازده دلیل در [[علم امیرالمؤمنین]]{{ع}} ==
			[[اجماع]] همگان این است که امیرالمؤمنین علی{{ع}} [[اعلم]] [[اهل]] زمانش بوده و همه در [[علوم عقلی]] و [[نقلی]] از آن جناب استفاده می‌نموده‌اند. و دلائل متعددی در [[اثبات]] این مطلب ذکر شده از جمله:
			# '''دلیل اول''': متکلّمین نوشته‌اند: امیرالمؤمنین علی{{ع}} در نهایت [[ذکاوت]] و [[زیرکی]] بود و بسیار [[حریص]] بر [[تعلّم]] و [[یادگیری]] بوده و از [[کودکی]] تا [[زمان]] جدایی و مفارقت از [[پیامبر]]{{صل}} [[شب]] و [[روز]] ملازم و همراه [[رسول خدا]]{{صل}} بود. در حالی که رسول خدا{{صل}} از جهت [[علم]] و فضل [[کامل‌ترین]] [[انسان‌ها]] بوده است و به [[ضرورت]] و [[بداهت]] معلوم است که: مثل این شاگردی که بسیار حریص بر تعلّم و یادگیری است، با این چنین ملازمه و [[همراهی]] با معلّم کاملی که بسیار حریص بر [[تعلیم]] و یاد دادن است، در [[غایت]] کمال و نهایت علم و فضل خواهد بود<ref>روی البلاذری فی أنساب الأشراف، ج۲، ص۹۸، رقم ۲۶، {{متن حدیث\|قال: قیل لعلیّ: ما بالک أکثر أصحاب النبیّ{{صل}} حدیثا، فقال: لاّنی کنت إذا سألته أنبأنی، و إذا سکتّ ابتدأنی}}. و ذکره ابن سعد فی الطبقات، ج۲، ص۱۰۱، فی عنوان: {{عربی\|من كان يفتي على عهد رسول الله}}. و رواه الترمذی فی صحیحه، ج۵، ص۶۴۰، باب ۲۱، حدیث ۳۷۲۹.</ref>.
			# '''دلیل دوّم''': [[خداوند متعال]] فرمودند: {{متن قرآن\|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> [[ثعلبی]] در تفسیرش [[روایت]] کرد که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|سَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَهَا أُذُنَكَ يَا عَلِيُّ}}<ref>رواه الثعلبی فی تفسیر الآیه الشریفه کما فی هامش إحقاق الحقّ، ج۳، ص۱۴۹؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۷۱، رقم ۱۰۰۷ - ۱۰۲۹؛ ورواه الحموینی فی فرائد السمطین، ج۱، ص۱۹۸، باب ۴۰، رقم ۱۵۵؛ ورواه ابن المغازلی فی المناقب، ص۲۶۵، حدیث ۳۱۲، وفی ص۳۱۹، حدیث ۳۶۳؛ ورواه الزمخشری فی الکشّاف، ج۴، ص۶۰۰، ذیل الآیة الکریمه؛ ورواه الطبری فی تفسیره، ج۲۹، ص۳۵، ذیل الآیة الکریمه؛ ورواه الشبلنجی فی نور الأبصار، ص۷۸؛ ورواه الخوارزمی فی المناقب فی الفصل الثامن عشر، ص۱۹۹؛ ورواه المتقی الهندی فی کنز العمّال، ج۱۳، ص۱۷۷، حدیث ۳۶۵۲۶ فی فضائل علی{{ع}}؛ ورواه السیوطی فی الدّر المنثور، ج۶، ص۲۶۰، ذیل الآیة الشریفه عن سعید بن منصور و ابن جریر و ابن المنذر و ابن أبی حاتم و ابن مردویه، عن مکحول و فیه قال مکحول: {{عربی\|فكان عليّ{{ع}} يقول: ما سمعت من رسول الله{{صل}} شيئا فنسيته}} و غیرهم.</ref>؛ ای علی! از [[خدای عزّوجلّ]] خواستم که گوش تو را آن [[گوش]] ([[حفظ]] کننده) قرار دهد.
			# '''دلیل سوم''': [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|أَقْضَاكُمْ عَلِيٌّ‌}}<ref>رواه الإربلی فی کشف الغمّه، ج۱، ص۱۱۳ فی بیان مناقبه{{ع}}؛ وفی المناقب للخوارزمی فی الفصل السابع، ص۳۹ {{متن حدیث\|عن أبي سعيد الخدري، قال: قال رسول الله{{صل}}: إنّ أقضى أمّتي عليّ بن ابي طالب{{ع}}}}؛ ورواه ابن‌شهرآشوب فی المناقب، ج۲، ص۳۳ فی عنوان فصل: فی المسابقه بالعلم؛ ورواه الشبلنجی فی نور الأبصار، ص۷۹؛ ورواه ابن عبد البرّ فی الاستیعاب بهامش الاصابه، ج۳، ص۳۸ {{متن حدیث\|و فيه، وقال{{صل}}: أقضاهم عليّ بن ابي طالب{{ع}}}}؛ فتح الباری ابن حجر، ج۱۰، ص۴۸۷؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱، ص۱۸؛ ج۷، ص۲۱۹؛ المواقف الایجی، ج۳، ص۶۲۷، ۶۳۶؛ فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج۱، ص۲۸۵؛ تفسیر القرطبی، ج۱۵، ص۱۶۲ – ۱۶۴؛ تاریخ مدینه دمشق ابن عساکر، ج۵۱، ص۳۰۰؛ تاریخ ابن خلدون، ج۱، ص۱۹۷؛ شرح المواقف، ج۸، ص۳۷۰؛ طبقات ابن سعد، ج۱۲، ص۱۳۵.</ref>؛ [[آگاه‌ترین]] شما به امر [[قضاوت]] علی است. قضاوت و [[حکم]] بین [[مردم]] مستلزم [[علم و دین]] است. وقتی امیرالمؤمنین علی{{ع}} از دیگران در حکم و [[فصل خصومت]] داناتر و آگاه‌تر و مقدّم باشد، پس باید از غیر خودش [[اعلم]] باشد.
			# '''دلیل چهارم''': [[سلمان فارسی]] [[روایت]] کرد که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|أَعْلَمُ أُمَّتِي بَعْدِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ‌}}<ref>المناقب للخوارزمی، فی الفصل السابع، ص۴۰، و فیه: أعلم امّتی من بعدی. وأورده العلامه الأمینی فی الغدیر، ج۲، ص۴۴، عن عدّه مصادر. وأخرجه المحبّ الطبری فی الریاض النظره، ج۲، ص۱۹۳. ورواه الگنجی فی کفایة الطالب، ص۳۳۲، فی الباب ۹۴. ورواه الإربلی فی کشف الغمّه، ص۱، ص۱۱۳، فی ذکر غزاره علمه{{ع}}. ورواه الحموینی فی فرائد السمطین، ج۱، ص۹۷، حدیث ۶۶. ورواه ابن‌شهرآشوب فی المناقب، ج۲، ص۳۳، فی عنوان فصل: فی المسابقه بالعلم. و رواه القندوزی فی ینابیع المودّه، ص۷۰.</ref>؛ [[علی بن ابی طالب]] [[عالم‌ترین]] امّتم بعد از من است.
			# '''دلیل پنجم''': [[عبدالله بن مسعود]] روایت کرده که رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|قُسِمَتِ الْحِكْمَةُ عَلَى عَشَرَةِ أَجْزَاءٍ فَأُعْطِيَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ مِنْهَا تِسْعَةً وَ النَّاسُ جُزْءً وَاحِداً}}<ref>المناقب للخوارزمی فی الفصل السابع، ص۴۰. ورواه الإربلی فی کشف الغمه، ج۱، ص۱۱۳، فی فضل مناقبه وما أعدّه الله تعالی لمحبّیه، وذکر غزاره علمه، وکونه أقضی الأصحاب. ورواه ابن المغازلی فی المناقب، ص۲۸۶، حدیث ۳۲۸. ورواه القندوزی فی ینابیع المودّه فی الباب الرابع عشر، ص۷۰. ورواه ابن‌شهرآشوب فی المناقب، ج۲، ص۳۲ فی المسابقه بالعلم عن حلیة الأولیاء. ورواه الگنجی الشافعی فی کفایه الطالب فی الباب الثامن والأربعون، ص۱۹۷.</ref>؛ [[حکمت]] بر ده جزء تقسیم شد که نُه جزء آن به [[علی بن ابی طالب]] و یک جزء آن به سایر [[مردم]] داده شد.
			# '''دلیل ششم''': [[ترمذی]] در صحیح خود از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] کرد که آن حضرت فرمود: {{متن حدیث\|أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا}}<ref>الجامع الصحیح للترمذی، ص۵، ص۶۳۷، باب ۲۱ حدیث ۳۷۲۳ و فیه: أنا دار الحکمه وعلی بابها. ورواه ابن المغازلی فی مناقب علی بن أبی طالب{{ع}}، ص۸۰ رقم ۱۲۰ - ۱۲۶ بطرق مختلفه. ورواه الإربلی فی کشف الغمه، ج۱، ص۱۱۳، عن الترمذی. وابن البطریق فی العمده فی الفصل ۳۵، ص۲۸۵. ورواه السبط ابن الجوزی فی تذکره الخواص، ص۵۲. ورواه الخوارزمی فی الفصل الرابع من مقتله، ص۴۳. ورواه المتّقی الهندی فی کنز العمّال، ج۱۳، ص۱۴۸، حدیث ۳۶۴۶۳ فی فضائل علی{{ع}}.</ref>؛ من [[شهر]] علمم و علی درب آن است<ref>الجامع الصحیح للترمذی، ج۵، ص۶۳۷، باب ۲۱ حدیث ۳۷۲۳ و فیه: أنا دار الحکمه وعلی بابها. ورواه ابن المغازلی فی مناقب علی بن أبی طالب{{ع}}، ص۸۰ رقم ۱۲۰ - ۱۲۶ بطرق مختلفه. ورواه الإربلی فی کشف الغمه، ج۱، ص۱۱۳، عن الترمذی. وابن البطریق فی العمده فی الفصل۳۵، ص۲۸۵. ورواه السبط ابن الجوزی فی تذکره الخواص، ص۵۲. ورواه الخوارزمی فی الفصل الرابع من مقتله، ص۴۳. ورواه المتّقی الهندی فی کنز العمّال، ج۱۳، ص۱۴۸، حدیث ۳۶۴۶۳ فی فضائل علی{{ع}}.</ref>.
			# '''دلیل هفتم''': [[بغوی]] در [[صحاح]] از ابی [[حمراء]] روایت کرد که رسول خدا{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|مَنْ أَرَادَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى آدَمَ فِي عِلْمِهِ وَ إِلَى نُوحٍ فِي فَهْمِهِ، وَ إِلَى يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا فِي زُهْدِهِ، وَ إِلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ فِي بَطْشِهِ، فَلْيَنْظُرْ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>رواه البیهقی فی فضائل الصحابه، وفیه: وإلی إبراهیم فی حلمه، کما فی الغدیر، ج۳، ص۳۵۵. ورواه الگنجی فی کفایه الطالب، ص۱۲۲، باب ۲۳ عن ابن عبّاس، وفیه: من أراد منکم أن ینظر إلی آدم فی علمه، وإلی نوح فی حکمته، وإلی أبراهیم فی حلمه، فلینظر إلی علی بن أبی طالب. ورواه ابن عساکر فی ترجمه الإمام علی بن أبی طالب{{ع}}من تاریخ دمشق، ج۲، ص۲۸۰، رقم ۸۱۱. ورواه الحموینی فی فرائد السمطین، ج۱، ص۱۷۰ رقم ۱۳۱. ورواه المحبّ الطبری فی ذخایر العقبی، ص۹۳. ورواه ابن حجر فی لسان المیزان، ج۶، ص۲۴، رقم ۸۸. ورواه الخوارزمی فی المناقب فی الفصل السابع، ص۴۰، وفی الفصل التاسع عشر، ص۲۱۹، وفی الفصل الرابع من مقتله، ص۴۴. ورواه ابن المغازلی فی مناقب الإمام علی بن أبی طالب{{ع}}، ص۲۱۲، رقم ۲۵۶. ورواه ابن أبی الحدید فی شرح النهج، ج۹، ص۱۶۸، فی المختار ۱۵۴ عن أحمد بن حنبل فی المسند والبیهقی فی صحیحه.</ref>؛ کسی که بخواهد به [[علم آدم]] و به [[فهم]] نوح و به [[زهد]] یحیی و [[شجاعت]] [[موسی]]{{عم}} نظر کند پس به [[علی بن ابی طالب]] نظر و توجّه نماید (که همه این [[خصال]] در آن حضرت جمع است. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} جامع جمیع صفات بارز انبیاء است بر وجهی که هر صفتی از وی، مساوی بهترین صفتی از [[صفات انبیاء]] است، وقتی آن حضرت در صفات، هم طراز با صفات بارز [[پیامبران]] شمرده شده، و از طرفی مسلّم است که انبیاء از [[صحابه]] [[افضل]] هستند، پس امیرالمؤمنین{{ع}} به طریق اولی از [[اصحاب]] افضل است.
			'''دلیل هشتم''': تمام [[صحابه]] در [[احکام]] به او مراجعه می‌کردند و فتاوی را از او یاد می‌گرفتند و در [[حل مشکلات]] به آن حضرت پناهنده می‌شدند و این از واضحات و مسلّمات [[تاریخ]] و [[حدیث]] است که احدی در آن [[شک]] و [[شبهه]] ندارد. [[عمر بن خطاب]] در بسیاری از قضایا به [[حکم]] و فتوای آن حضرت [[رجوع]] کرد. از جمله آن موارد: {{متن حدیث\|أَنَّ عُمَرَ أُتِيَ بِامْرَأَةٍ قَدْ زَنَتْ وَ هِيَ حَامِلَةٌ فَأَمَرَ بِرَجْمِهَا فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ{{ع}} إِنْ كَانَ لَكَ سُلْطَانٌ عَلَيْهَا فَلَيْسَ لَكَ سُلْطَانٌ عَلَى مَا فِي بَطْنِهَا فَأَمَرَ بِتَرْكِهَا وَ قَالَ لَوْ لَا عَلِيٌّ لَهَلَكَ عُمَرُ}}<ref>رواه العلامه الأمینی فی نادرة ۱۷ من نوادر الأثر من الغدیر، ج۶، ص۱۱۱ عن محبّ الدین الطبری فی الریاض النضره، ج۲، ص۱۹۶، وذخایر العقبی، ص۸۱، والگنجی فی الکفایه، ص۱۰۵. ورواه الخوارزمی فی المناقب، ص۳۹ فی الفصل السابع. ورواه المحبّ الطبری فی ذخایر العقبی فی عنوان ذکر رجوع أبی بکر وعمر إلی قول علیّ{{ع}}، ص۸۱، عن عبدالله بن الحسن، قال: دخل علیّ علی عمر وإذا إمرأه حبلی تقاد ترجم، قال: ما شأن هذه؟ قالت: یذهبون بی‌یرجمونی. فقال:... إن کان لک سلطان علیها فما لک سلطان علی ما فی بطنها. فقال عمر: کلّ أحد أفقه منّی ثلاث مرّات، فضمنها علیّ حتی ولدت غلاما ثمّ ذهب بها إلیه فرجمها. ورواه الشیخ المفید فی الإرشاد مع اختلاف فی اللفظ فی الباب الثانی فی الباب التاسع والخمسون، ص۱۹۴.</ref>؛ [[زن]] بارداری که مرتکب [[زنا]] شده بود را نزد عمر آوردند. عمر دستور به سنگسارِ [[زن]] داد. [[حضرت امیرالمؤمنین]] علی{{ع}} فرمود: اگر برای تو بر این زن [[تسلط]] هست (که بر علیه او [[حکم]] کنی) بر [[فرزندی]] که در شکم اوست تسلط نداری (و نمی‌توانی بر او حکم جاری کنی) پس از [[رأی]] خودش برگشت و زن را رها کرد و گفت: اگر علی{{ع}} نبود، عمر هلاک می‌شد.
			'''دلیل نهم''': امیرالمؤمنین{{ع}} بعد از [[شهادت رسول خدا]]{{صل}} قبل از هر کسی به [[جمع‌آوری قرآن]] مشغول شد<ref>المناقب للخوارزمی فی الفصل السابع، ص۴۹. {{عربی\|و عن علي{{ع}} قال: لمّا قبض رسول الله{{صل}} أقسمت لا أضع ردائي عن ظهري حتّى أجمع ما بين اللوحين، فما وضعت ردائي عن ظهري حتّى جمعت القرآن}}.</ref>.
			# '''دلیل یازدهم''': قضاوت‌های عجیب و غریبی که از حضرت صادر شده و دلالت بر کمال علم او دارد<ref>علامه حلّی در کتاب «کشف الیقین فی فضائل أمیر المؤمنین{{ع}}»: ص۷۶، موارد زیادی از قضاوت‌های عجیب و غریب آن حضرت را نقل کرده که این خود دلیل بر کمال علم و زیادی فضیلت و منقبت آن حضرت است.</ref> و [[روایات]] در این باره از خاصّه و عامّه بسیار است<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]]، ص۳۲۷-۳۴۸.</ref>.

	== توصیف [[علم امام]] در بیان [[ابن ابی الحدید]] ==		== توصیف [[علم امام]] در بیان [[ابن ابی الحدید]] ==

Bahmani در ‏۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۳۴

2024-08-19T14:34:32Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۶

2024-08-19T14:26:00Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2024-04-23T09:46:01Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	# [[پرونده:1368130.jpg\|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[براهین و نصوص امامت (کتاب)\|'''براهین و نصوص امامت''']]		# [[پرونده:1368130.jpg\|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[براهین و نصوص امامت (کتاب)\|'''براهین و نصوص امامت''']]
	# [[پرونده:151916.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۲ (کتاب)\|‌'''پیشوایان هدایت ج۲''']]		# [[پرونده:151916.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۲ (کتاب)\|‌'''پیشوایان هدایت ج۲''']]
			# [[پرونده:1379348.jpg\|22px]] [[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|'''خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* توصیف علم امام در بیان ابن ابی الحدید */

2024-04-23T09:45:36Z

توصیف علم امام در بیان ابن ابی الحدید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۵
خط ۲۹:		خط ۲۹:

	در پایان یادآور می‌شویم [[برهان]] “علم” یا “اعلمیت” بر [[امامت امیرالمؤمنین]] {{ع}} در آثار [[کلامی]] [[عالمان شیعه]] به اختصار آمده است، و آنچه اینجا بیان شد، تقریر و [[تبیین]] روشن و جامع آن بود. [[شیخ الطائفه]] در تقریر این [[استدلال]] گفته است: “پیش از این [[اثبات]] کردیم که [[امام]] باید به همه [[احکام شریعت]]، [[علم کامل]] داشته باشد و به [[اجماع]]، [[ثابت]] شده است که [[ابوبکر]] و [[عباس]] [که [[امامت]] [[بلافصل]] آنان مورد ادعای جمعی از [[مسلمانان]] است] واجد این صفت نبودند، بلکه بسیاری از [[علوم دینی]] را نداشتند، امامت آن دو [[باطل]] است. بنابراین، [[امامت امیرالمؤمنین]] {{ع}} ثابت است، زیرا مسلمانان به امامت بلافصل کسی غیر از این سه نفر [[اعتقاد]] ندارند”<ref>تلخیص الشافی، ج۲، ص۸-۱۰.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[براهین و نصوص امامت (کتاب)\|براهین و نصوص امامت]]، ص ۶۷-۷۸.</ref>		در پایان یادآور می‌شویم [[برهان]] “علم” یا “اعلمیت” بر [[امامت امیرالمؤمنین]] {{ع}} در آثار [[کلامی]] [[عالمان شیعه]] به اختصار آمده است، و آنچه اینجا بیان شد، تقریر و [[تبیین]] روشن و جامع آن بود. [[شیخ الطائفه]] در تقریر این [[استدلال]] گفته است: “پیش از این [[اثبات]] کردیم که [[امام]] باید به همه [[احکام شریعت]]، [[علم کامل]] داشته باشد و به [[اجماع]]، [[ثابت]] شده است که [[ابوبکر]] و [[عباس]] [که [[امامت]] [[بلافصل]] آنان مورد ادعای جمعی از [[مسلمانان]] است] واجد این صفت نبودند، بلکه بسیاری از [[علوم دینی]] را نداشتند، امامت آن دو [[باطل]] است. بنابراین، [[امامت امیرالمؤمنین]] {{ع}} ثابت است، زیرا مسلمانان به امامت بلافصل کسی غیر از این سه نفر [[اعتقاد]] ندارند”<ref>تلخیص الشافی، ج۲، ص۸-۱۰.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[براهین و نصوص امامت (کتاب)\|براهین و نصوص امامت]]، ص ۶۷-۷۸.</ref>

			== علم امام علی{{ع}} در گفتار خود ==
			امیر مؤمنان{{ع}} در مواردی، از [[علم ویژه]] خویش خبر داده و بر این مطلب تأکید ورزیده است که او بر [[اسرار]] [[آیات قرآن]] و ابواب [[آسمان‌ها]] [[آگاه]] و علوم بسیاری در سینه آن [[بزرگوار]] انباشته است و همه این [[دانش‌ها]] را از [[نبی مکرم]]{{صل}} و از طریق ویژه‌ای که بر ما مخفی می‌باشد، دریافته است. او هماره در پی آن بود که حاملانی را برای بر انتقال این علوم بیابد و هرگاه کسی را می‌یافت که گنجایش انتقال چنین علومی را داشت، به فراخور استعدادش، بخشی از آن را به او می‌آموخت. روایاتی که از آن [[امام]] [[اندیشه]] و عمل در این باب آمده، بسیار است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌شود:
			#«پیش از آنکه مرا از دست دهید، هر سؤالی که دارید، از من بپرسید. [[سوگند]] به کسی که جانم در دست اوست، از حال تا [[قیامت]]، چیزی از من درباره آن گروه که صدش را [[هدایت]] می‌کند و صد نفر را [[گمراه]]، نمی‌پرسید، مگر اینکه به شما خبر می‌دهم از فراخواننده و جلودار و داننده آن گروه و از جای فرود آمدن و بارانداز آنان و از هر یک از آنها که کشته می‌شود یا می‌میرد»<ref>{{متن حدیث\|فَاسْأَلُونِي قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِي فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تَسْأَلُونِّي عَنْ شَيْ‌ءٍ فِيمَا بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ السَّاعَةِ وَ لَا عَنْ فِئَةٍ تَهْدِي مِائَةً وَ تُضِلُّ مِائَةً إِلَّا أَنْبَأْتُكُمْ بِنَاعِقِهَا وَ قَائِدِهَا وَ سَائِقِهَا وَ مُنَاخِ رِكَابِهَا وَ مَحَطِّ رِحَالِهَا وَ مَنْ يُقْتَلُ مِنْ أَهْلِهَا قَتْلًا وَ مَنْ يَمُوتُ مِنْهُمْ مَوْتاً}}؛ (نهج‌البلاغه فیض الاسلام، خطبه ۹۲، ص۲۷۳).</ref>.
			#«از من بپرسید، پیش از آنکه مرا نیابید».
			#ای [[مردم]]! [[علوم]] و [[معارف اسلامی]] را از من بپرسید، پیش از اینکه مرا نیابید، که من به راه‌های [[آسمان]]، داناترم از راه‌های [[زمین]]»<ref>نهج‌البلاغه فیض الاسلام، خطبه ۲۳۱، ص۷۶۱.</ref>.

			دلیل این مطلب که [[امام]]{{ع}} این جمله را در موارد متعدد فرموده، این است که پرسش‌هایی که هنگام ایراد این سخن از آن حضرت شده، گوناگون بوده و [[پرسش]] کنندگان نیز افراد مختلف بوده‌اند؛ مثلاً در [[نقلی]] سؤال کننده<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۴۲۴.</ref>، [[اشعث بن قیس]] و سؤال او درباره [[جزیه]] مجوسان بوده است و در نقل دیگر<ref>قطب الدین راوندی، المزابح و الجرائح، ج۳، ص۱۱۳۲.</ref>، پرسش کننده، [[صعصعة بن صوحان]] و پرسش او درباره [[دجال]] بوده است و در [[روایت]] دیگر<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۱۹۶.</ref>، [[سائل]]، سعد بن وقاص بوده است که از تعداد چیزهای دیگر از آن حضرت سؤال کرده است<ref>[[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲]]، ص ۶۶.</ref>.

	== توصیف علم امام در بیان ابن ابی الحدید ==		== توصیف علم امام در بیان ابن ابی الحدید ==

Bahmani: /* پانویس */

2024-04-23T07:10:06Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۰
خط ۶۳:		خط ۶۳:

	[[رده:فضائل امام علی]]		[[رده:فضائل امام علی]]
			[[رده:علم امام]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۹
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	دلیل این مطلب که امام{{ع}} این جمله را در موارد متعدد فرموده، این است که پرسش‌هایی که هنگام ایراد این سخن از آن حضرت شده، گوناگون بوده و [[پرسش]] کنندگان نیز افراد مختلف بوده‌اند؛ مثلاً در [[نقلی]] سؤال کننده<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۴۲۴.</ref>، [[اشعث بن قیس]] و سؤال او درباره [[جزیه]] مجوسان بوده است و در نقل دیگر<ref>قطب الدین راوندی، المزابح و الجرائح، ج۳، ص۱۱۳۲.</ref>، [[پرسش]] کننده، [[صعصعة بن صوحان]] و پرسش او درباره [[دجال]] بوده است و در [[روایت]] دیگر<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۱۹۶.</ref>، [[سائل]]، سعد بن وقاص بوده است که از تعداد چیزهای دیگر از آن حضرت سؤال کرده است<ref>[[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲]]، ص۶۶.</ref>.		دلیل این مطلب که امام{{ع}} این جمله را در موارد متعدد فرموده، این است که پرسش‌هایی که هنگام ایراد این سخن از آن حضرت شده، گوناگون بوده و [[پرسش]] کنندگان نیز افراد مختلف بوده‌اند؛ مثلاً در [[نقلی]] سؤال کننده<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۴۲۴.</ref>، [[اشعث بن قیس]] و سؤال او درباره [[جزیه]] مجوسان بوده است و در نقل دیگر<ref>قطب الدین راوندی، المزابح و الجرائح، ج۳، ص۱۱۳۲.</ref>، [[پرسش]] کننده، [[صعصعة بن صوحان]] و پرسش او درباره [[دجال]] بوده است و در [[روایت]] دیگر<ref>شیخ صدوق، امالی، ص۱۹۶.</ref>، [[سائل]]، سعد بن وقاص بوده است که از تعداد چیزهای دیگر از آن حضرت سؤال کرده است<ref>[[محمد اسحاق عارفی\|عارفی، محمد اسحاق]]، [[خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲ (کتاب)\|خاتمیت و پرسش‌های نو ج۲]]، ص۶۶.</ref>.

			== یازده دلیل در [[علم امیرالمؤمنین]]{{ع}} ==
			[[اجماع]] همگان این است که امیرالمؤمنین علی{{ع}} [[اعلم]] [[اهل]] زمانش بوده و همه در [[علوم عقلی]] و [[نقلی]] از آن جناب استفاده می‌نموده‌اند. و دلائل متعددی در [[اثبات]] این مطلب ذکر شده از جمله:
			# '''دلیل اول''': متکلّمین نوشته‌اند: امیرالمؤمنین علی{{ع}} در نهایت [[ذکاوت]] و [[زیرکی]] بود و بسیار [[حریص]] بر [[تعلّم]] و [[یادگیری]] بوده و از [[کودکی]] تا [[زمان]] جدایی و مفارقت از [[پیامبر]]{{صل}} [[شب]] و [[روز]] ملازم و همراه [[رسول خدا]]{{صل}} بود. در حالی که رسول خدا{{صل}} از جهت [[علم]] و فضل [[کامل‌ترین]] [[انسان‌ها]] بوده است و به [[ضرورت]] و [[بداهت]] معلوم است که: مثل این شاگردی که بسیار حریص بر تعلّم و یادگیری است، با این چنین ملازمه و [[همراهی]] با معلّم کاملی که بسیار حریص بر [[تعلیم]] و یاد دادن است، در [[غایت]] کمال و نهایت علم و فضل خواهد بود<ref>روی البلاذری فی أنساب الأشراف، ج۲، ص۹۸، رقم ۲۶، {{متن حدیث\|قال: قیل لعلیّ: ما بالک أکثر أصحاب النبیّ{{صل}} حدیثا، فقال: لاّنی کنت إذا سألته أنبأنی، و إذا سکتّ ابتدأنی}}. و ذکره ابن سعد فی الطبقات، ج۲، ص۱۰۱، فی عنوان: {{عربی\|من كان يفتي على عهد رسول الله}}. و رواه الترمذی فی صحیحه، ج۵، ص۶۴۰، باب ۲۱، حدیث ۳۷۲۹.</ref>.
			# '''دلیل دوّم''': [[خداوند متعال]] فرمودند: {{متن قرآن\|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«و گوش‌های نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref> [[ثعلبی]] در تفسیرش [[روایت]] کرد که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|سَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَهَا أُذُنَكَ يَا عَلِيُّ}}<ref>رواه الثعلبی فی تفسیر الآیه الشریفه کما فی هامش إحقاق الحقّ، ج۳، ص۱۴۹؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۷۱، رقم ۱۰۰۷ - ۱۰۲۹؛ ورواه الحموینی فی فرائد السمطین، ج۱، ص۱۹۸، باب ۴۰، رقم ۱۵۵؛ ورواه ابن المغازلی فی المناقب، ص۲۶۵، حدیث ۳۱۲، وفی ص۳۱۹، حدیث ۳۶۳؛ ورواه الزمخشری فی الکشّاف، ج۴، ص۶۰۰، ذیل الآیة الکریمه؛ ورواه الطبری فی تفسیره، ج۲۹، ص۳۵، ذیل الآیة الکریمه؛ ورواه الشبلنجی فی نور الأبصار، ص۷۸؛ ورواه الخوارزمی فی المناقب فی الفصل الثامن عشر، ص۱۹۹؛ ورواه المتقی الهندی فی کنز العمّال، ج۱۳، ص۱۷۷، حدیث ۳۶۵۲۶ فی فضائل علی{{ع}}؛ ورواه السیوطی فی الدّر المنثور، ج۶، ص۲۶۰، ذیل الآیة الشریفه عن سعید بن منصور و ابن جریر و ابن المنذر و ابن أبی حاتم و ابن مردویه، عن مکحول و فیه قال مکحول: {{عربی\|فكان عليّ{{ع}} يقول: ما سمعت من رسول الله{{صل}} شيئا فنسيته}} و غیرهم.</ref>؛ ای علی! از [[خدای عزّوجلّ]] خواستم که گوش تو را آن [[گوش]] ([[حفظ]] کننده) قرار دهد.
			# '''دلیل سوم''': [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|أَقْضَاكُمْ عَلِيٌّ‌}}<ref>رواه الإربلی فی کشف الغمّه، ج۱، ص۱۱۳ فی بیان مناقبه{{ع}}؛ وفی المناقب للخوارزمی فی الفصل السابع، ص۳۹ {{متن حدیث\|عن أبي سعيد الخدري، قال: قال رسول الله{{صل}}: إنّ أقضى أمّتي عليّ بن ابي طالب{{ع}}}}؛ ورواه ابن‌شهرآشوب فی المناقب، ج۲، ص۳۳ فی عنوان فصل: فی المسابقه بالعلم؛ ورواه الشبلنجی فی نور الأبصار، ص۷۹؛ ورواه ابن عبد البرّ فی الاستیعاب بهامش الاصابه، ج۳، ص۳۸ {{متن حدیث\|و فيه، وقال{{صل}}: أقضاهم عليّ بن ابي طالب{{ع}}}}؛ فتح الباری ابن حجر، ج۱۰، ص۴۸۷؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱، ص۱۸؛ ج۷، ص۲۱۹؛ المواقف الایجی، ج۳، ص۶۲۷، ۶۳۶؛ فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج۱، ص۲۸۵؛ تفسیر القرطبی، ج۱۵، ص۱۶۲ – ۱۶۴؛ تاریخ مدینه دمشق ابن عساکر، ج۵۱، ص۳۰۰؛ تاریخ ابن خلدون، ج۱، ص۱۹۷؛ شرح المواقف، ج۸، ص۳۷۰؛ طبقات ابن سعد، ج۱۲، ص۱۳۵.</ref>؛ [[آگاه‌ترین]] شما به امر [[قضاوت]] علی است. قضاوت و [[حکم]] بین [[مردم]] مستلزم [[علم و دین]] است. وقتی امیرالمؤمنین علی{{ع}} از دیگران در حکم و [[فصل خصومت]] داناتر و آگاه‌تر و مقدّم باشد، پس باید از غیر خودش [[اعلم]] باشد.
			# '''دلیل چهارم''': [[سلمان فارسی]] [[روایت]] کرد که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|أَعْلَمُ أُمَّتِي بَعْدِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ‌}}<ref>المناقب للخوارزمی، فی الفصل السابع، ص۴۰، و فیه: أعلم امّتی من بعدی. وأورده العلامه الأمینی فی الغدیر، ج۲، ص۴۴، عن عدّه مصادر. وأخرجه المحبّ الطبری فی الریاض النظره، ج۲، ص۱۹۳. ورواه الگنجی فی کفایة الطالب، ص۳۳۲، فی الباب ۹۴. ورواه الإربلی فی کشف الغمّه، ص۱، ص۱۱۳، فی ذکر غزاره علمه{{ع}}. ورواه الحموینی فی فرائد السمطین، ج۱، ص۹۷، حدیث ۶۶. ورواه ابن‌شهرآشوب فی المناقب، ج۲، ص۳۳، فی عنوان فصل: فی المسابقه بالعلم. و رواه القندوزی فی ینابیع المودّه، ص۷۰.</ref>؛ [[علی بن ابی طالب]] [[عالم‌ترین]] امّتم بعد از من است.
			# '''دلیل پنجم''': [[عبدالله بن مسعود]] روایت کرده که رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|قُسِمَتِ الْحِكْمَةُ عَلَى عَشَرَةِ أَجْزَاءٍ فَأُعْطِيَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ مِنْهَا تِسْعَةً وَ النَّاسُ جُزْءً وَاحِداً}}<ref>المناقب للخوارزمی فی الفصل السابع، ص۴۰. ورواه الإربلی فی کشف الغمه، ج۱، ص۱۱۳، فی فضل مناقبه وما أعدّه الله تعالی لمحبّیه، وذکر غزاره علمه، وکونه أقضی الأصحاب. ورواه ابن المغازلی فی المناقب، ص۲۸۶، حدیث ۳۲۸. ورواه القندوزی فی ینابیع المودّه فی الباب الرابع عشر، ص۷۰. ورواه ابن‌شهرآشوب فی المناقب، ج۲، ص۳۲ فی المسابقه بالعلم عن حلیة الأولیاء. ورواه الگنجی الشافعی فی کفایه الطالب فی الباب الثامن والأربعون، ص۱۹۷.</ref>؛ [[حکمت]] بر ده جزء تقسیم شد که نُه جزء آن به [[علی بن ابی طالب]] و یک جزء آن به سایر [[مردم]] داده شد.
			# '''دلیل ششم''': [[ترمذی]] در صحیح خود از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] کرد که آن حضرت فرمود: {{متن حدیث\|أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا}}<ref>الجامع الصحیح للترمذی، ص۵، ص۶۳۷، باب ۲۱ حدیث ۳۷۲۳ و فیه: أنا دار الحکمه وعلی بابها. ورواه ابن المغازلی فی مناقب علی بن أبی طالب{{ع}}، ص۸۰ رقم ۱۲۰ - ۱۲۶ بطرق مختلفه. ورواه الإربلی فی کشف الغمه، ج۱، ص۱۱۳، عن الترمذی. وابن البطریق فی العمده فی الفصل ۳۵، ص۲۸۵. ورواه السبط ابن الجوزی فی تذکره الخواص، ص۵۲. ورواه الخوارزمی فی الفصل الرابع من مقتله، ص۴۳. ورواه المتّقی الهندی فی کنز العمّال، ج۱۳، ص۱۴۸، حدیث ۳۶۴۶۳ فی فضائل علی{{ع}}.</ref>؛ من [[شهر]] علمم و علی درب آن است<ref>الجامع الصحیح للترمذی، ج۵، ص۶۳۷، باب ۲۱ حدیث ۳۷۲۳ و فیه: أنا دار الحکمه وعلی بابها. ورواه ابن المغازلی فی مناقب علی بن أبی طالب{{ع}}، ص۸۰ رقم ۱۲۰ - ۱۲۶ بطرق مختلفه. ورواه الإربلی فی کشف الغمه، ج۱، ص۱۱۳، عن الترمذی. وابن البطریق فی العمده فی الفصل۳۵، ص۲۸۵. ورواه السبط ابن الجوزی فی تذکره الخواص، ص۵۲. ورواه الخوارزمی فی الفصل الرابع من مقتله، ص۴۳. ورواه المتّقی الهندی فی کنز العمّال، ج۱۳، ص۱۴۸، حدیث ۳۶۴۶۳ فی فضائل علی{{ع}}.</ref>.
			# '''دلیل هفتم''': [[بغوی]] در [[صحاح]] از ابی [[حمراء]] روایت کرد که رسول خدا{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|مَنْ أَرَادَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى آدَمَ فِي عِلْمِهِ وَ إِلَى نُوحٍ فِي فَهْمِهِ، وَ إِلَى يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا فِي زُهْدِهِ، وَ إِلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ فِي بَطْشِهِ، فَلْيَنْظُرْ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>رواه البیهقی فی فضائل الصحابه، وفیه: وإلی إبراهیم فی حلمه، کما فی الغدیر، ج۳، ص۳۵۵. ورواه الگنجی فی کفایه الطالب، ص۱۲۲، باب ۲۳ عن ابن عبّاس، وفیه: من أراد منکم أن ینظر إلی آدم فی علمه، وإلی نوح فی حکمته، وإلی أبراهیم فی حلمه، فلینظر إلی علی بن أبی طالب. ورواه ابن عساکر فی ترجمه الإمام علی بن أبی طالب{{ع}}من تاریخ دمشق، ج۲، ص۲۸۰، رقم ۸۱۱. ورواه الحموینی فی فرائد السمطین، ج۱، ص۱۷۰ رقم ۱۳۱. ورواه المحبّ الطبری فی ذخایر العقبی، ص۹۳. ورواه ابن حجر فی لسان المیزان، ج۶، ص۲۴، رقم ۸۸. ورواه الخوارزمی فی المناقب فی الفصل السابع، ص۴۰، وفی الفصل التاسع عشر، ص۲۱۹، وفی الفصل الرابع من مقتله، ص۴۴. ورواه ابن المغازلی فی مناقب الإمام علی بن أبی طالب{{ع}}، ص۲۱۲، رقم ۲۵۶. ورواه ابن أبی الحدید فی شرح النهج، ج۹، ص۱۶۸، فی المختار ۱۵۴ عن أحمد بن حنبل فی المسند والبیهقی فی صحیحه.</ref>؛ کسی که بخواهد به [[علم آدم]] و به [[فهم]] نوح و به [[زهد]] یحیی و [[شجاعت]] [[موسی]]{{عم}} نظر کند پس به [[علی بن ابی طالب]] نظر و توجّه نماید (که همه این [[خصال]] در آن حضرت جمع است. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} جامع جمیع صفات بارز انبیاء است بر وجهی که هر صفتی از وی، مساوی بهترین صفتی از [[صفات انبیاء]] است، وقتی آن حضرت در صفات، هم طراز با صفات بارز [[پیامبران]] شمرده شده، و از طرفی مسلّم است که انبیاء از [[صحابه]] [[افضل]] هستند، پس امیرالمؤمنین{{ع}} به طریق اولی از [[اصحاب]] افضل است.
			'''دلیل هشتم''': تمام [[صحابه]] در [[احکام]] به او مراجعه می‌کردند و فتاوی را از او یاد می‌گرفتند و در [[حل مشکلات]] به آن حضرت پناهنده می‌شدند و این از واضحات و مسلّمات [[تاریخ]] و [[حدیث]] است که احدی در آن [[شک]] و [[شبهه]] ندارد. [[عمر بن خطاب]] در بسیاری از قضایا به [[حکم]] و فتوای آن حضرت [[رجوع]] کرد. از جمله آن موارد: {{متن حدیث\|أَنَّ عُمَرَ أُتِيَ بِامْرَأَةٍ قَدْ زَنَتْ وَ هِيَ حَامِلَةٌ فَأَمَرَ بِرَجْمِهَا فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ{{ع}} إِنْ كَانَ لَكَ سُلْطَانٌ عَلَيْهَا فَلَيْسَ لَكَ سُلْطَانٌ عَلَى مَا فِي بَطْنِهَا فَأَمَرَ بِتَرْكِهَا وَ قَالَ لَوْ لَا عَلِيٌّ لَهَلَكَ عُمَرُ}}<ref>رواه العلامه الأمینی فی نادرة ۱۷ من نوادر الأثر من الغدیر، ج۶، ص۱۱۱ عن محبّ الدین الطبری فی الریاض النضره، ج۲، ص۱۹۶، وذخایر العقبی، ص۸۱، والگنجی فی الکفایه، ص۱۰۵. ورواه الخوارزمی فی المناقب، ص۳۹ فی الفصل السابع. ورواه المحبّ الطبری فی ذخایر العقبی فی عنوان ذکر رجوع أبی بکر وعمر إلی قول علیّ{{ع}}، ص۸۱، عن عبدالله بن الحسن، قال: دخل علیّ علی عمر وإذا إمرأه حبلی تقاد ترجم، قال: ما شأن هذه؟ قالت: یذهبون بی‌یرجمونی. فقال:... إن کان لک سلطان علیها فما لک سلطان علی ما فی بطنها. فقال عمر: کلّ أحد أفقه منّی ثلاث مرّات، فضمنها علیّ حتی ولدت غلاما ثمّ ذهب بها إلیه فرجمها. ورواه الشیخ المفید فی الإرشاد مع اختلاف فی اللفظ فی الباب الثانی فی الباب التاسع والخمسون، ص۱۹۴.</ref>؛ [[زن]] بارداری که مرتکب [[زنا]] شده بود را نزد عمر آوردند. عمر دستور به سنگسارِ [[زن]] داد. [[حضرت امیرالمؤمنین]] علی{{ع}} فرمود: اگر برای تو بر این زن [[تسلط]] هست (که بر علیه او [[حکم]] کنی) بر [[فرزندی]] که در شکم اوست تسلط نداری (و نمی‌توانی بر او حکم جاری کنی) پس از [[رأی]] خودش برگشت و زن را رها کرد و گفت: اگر علی{{ع}} نبود، عمر هلاک می‌شد.
			'''دلیل نهم''': امیرالمؤمنین{{ع}} بعد از [[شهادت رسول خدا]]{{صل}} قبل از هر کسی به [[جمع‌آوری قرآن]] مشغول شد<ref>المناقب للخوارزمی فی الفصل السابع، ص۴۹. {{عربی\|و عن علي{{ع}} قال: لمّا قبض رسول الله{{صل}} أقسمت لا أضع ردائي عن ظهري حتّى أجمع ما بين اللوحين، فما وضعت ردائي عن ظهري حتّى جمعت القرآن}}.</ref>.
			# '''دلیل یازدهم''': قضاوت‌های عجیب و غریبی که از حضرت صادر شده و دلالت بر کمال علم او دارد<ref>علامه حلّی در کتاب «کشف الیقین فی فضائل أمیر المؤمنین{{ع}}»: ص۷۶، موارد زیادی از قضاوت‌های عجیب و غریب آن حضرت را نقل کرده که این خود دلیل بر کمال علم و زیادی فضیلت و منقبت آن حضرت است.</ref> و [[روایات]] در این باره از خاصّه و عامّه بسیار است<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]]، ص۳۲۷-۳۴۸.</ref>.

	== توصیف [[علم امام]] در بیان [[ابن ابی الحدید]] ==		== توصیف [[علم امام]] در بیان [[ابن ابی الحدید]] ==