علم حصولی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* حصولی یا حضوری بودن علم معصوم */

2024-04-28T09:41:26Z

حصولی یا حضوری بودن علم معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۱
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	# نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]] {{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰.</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.		# نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]] {{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰.</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.
	# دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند نزول جبرئیل بر پیامبر {{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref>.		# دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند نزول جبرئیل بر پیامبر {{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref>.
	# نزول وحی در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]] {{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲.</ref>.		# نزول وحی در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت ذبح [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]] {{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲.</ref>.
	# بهره‌گیری از حواس و... .		# بهره‌گیری از حواس و... .

Bahmani: /* معناشناسی */

2024-04-28T09:41:02Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۱
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]] {{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.		علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های ذهنی حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]] {{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.

	== حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]] ==		== حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]] ==

Bahmani در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۴۶

2023-11-13T04:46:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۶
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	ممکن است مراد از علم حصولی معصوم یکی از موارد زیر باشد:		ممکن است مراد از علم حصولی معصوم یکی از موارد زیر باشد:
	# علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و [[منطق]] و [[معرفت‌شناسی]]: به [[دانش\|دانشی]] گفته می‌شود که از طریق [[صورت‌های ذهنی]] حاصل می‌شود. این [[علم]]، [[علم اکتسابی\|اکتسابی]] است و از راه [[ابزارهای ~~حسی]]؛~~ مانند: [[چشم]] و [[گوش]] و دیگر [[حواس]] [[ادراک\|ادراکی]] به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در [[علم حضوری]] که ابزار آن [[قلب]] یا [[روح انسان]] است، خود معلوم نزد عالِم ([[روح]]) حاضر می‌شود. این اصطلاح هماهنگ با اصطلاحات منطق و فلسفه و [[شناخت‌شناسی]] است.		# علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و منطق و معرفت‌شناسی: به [[دانش\|دانشی]] گفته می‌شود که از طریق صورت‌های ذهنی حاصل می‌شود. این [[علم]]، [[علم اکتسابی\|اکتسابی]] است و از راه ابزارهای حسی؛ مانند: [[چشم]] و [[گوش]] و دیگر [[حواس]] [[ادراک\|ادراکی]] به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در [[علم حضوری]] که ابزار آن [[قلب]] یا [[روح انسان]] است، خود معلوم نزد عالِم ([[روح]]) حاضر می‌شود. این اصطلاح هماهنگ با اصطلاحات منطق و فلسفه و شناخت‌شناسی است.
	# علم حصولی در اصطلاح برخی [[دانشمندان]] [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" است. کسانی که اینگونه تعبیراتی آورده‌اند هنگام [[سخن]] از "علم حضوری"، مراد آنان در اغلب، «[[علم فعلی]]» است: "مراد از علم حضوری او ([[امام]]) آشکار شدن معلومات نزد او به طور [[علم بالفعل\|بالفعل]] است، در مقابل [[علم شأنی]]، [[علم بالقوه\|بالقوه]] و به هنگام [[اراده]] که از آن این گونه تعبیر می‌شود: "اگر بخواهد که بداند، می‌داند"<ref>سید عبدالحسین لاری، المعارف السلمانیة، ص۲۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.		# علم حصولی در اصطلاح برخی دانشمندان [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" است. کسانی که اینگونه تعبیراتی آورده‌اند هنگام [[سخن]] از "علم حضوری"، مراد آنان در اغلب، «[[علم فعلی]]» است: "مراد از علم حضوری او ([[امام]]) آشکار شدن معلومات نزد او به طور [[علم بالفعل\|بالفعل]] است، در مقابل [[علم شأنی]]، [[علم بالقوه\|بالقوه]] و به هنگام [[اراده]] که از آن این گونه تعبیر می‌شود: "اگر بخواهد که بداند، می‌داند"<ref>سید عبدالحسین لاری، المعارف السلمانیة، ص۲۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>

	آنچه مورد بحث در این مدخل است، علم حصولی از دیدگاه فلسفه و منطق است.		آنچه مورد بحث در این مدخل است، علم حصولی از دیدگاه فلسفه و منطق است.
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	== حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]] ==		== حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]] ==
	آیا علوم [[معصومین]] {{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان {{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:		آیا علوم [[معصومین]] {{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در پاسخ باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک: [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶.</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان {{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:
	# [[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]] {{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.		# نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]] {{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰.</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.
	# دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند [[نزول جبرئیل]] بر پیامبر {{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷</ref>.		# دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند نزول جبرئیل بر پیامبر {{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref>.
	# [[نزول وحی]] در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]] {{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲</ref>.		# نزول وحی در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]] {{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲.</ref>.
	# بهره‌گیری از حواس و... .		# بهره‌گیری از حواس و... .

	راه اول جزء [[علوم حضوری]] محسوب می‌شود؛ زیرا این علوم بدون هر واسطه‌ای، از جانب [[خدا]] بر [[قلب]] [[پیامبر]] نازل می‌شود؛ [[ارتباط با فرشتگان]] نیز دو گونه است: گاهی [[ارتباط]] با [[حقیقت]] [[ملکوتی]] آنان است که در این صورت، [[علوم]] دریافتی حضوری خواهد بود<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref> و گاهی [[ارتباط با فرشته]]، همراه با تجسد مادی اوست، در این صورت، [[دانش]] حاصل از این ارتباط، حصولی خواهد بود؛ مانند [[ظهور]] مادی فرشتگانی که [[مأمور]] [[هلاکت]] [[قوم لوط]] بودند<ref>سورۀ هود، آیات ۶۹ و ۸۱.</ref>. در سایر طرق که به صورت شنیدن و دیدن هست اگر دیدن و شنیدن، [[حسی]] و مادی باشد، دانش به دست آمده از آن، حصولی خواهد بود، اما اگر حقیقت این نوع [[دیدارها]] و گفت و گو‌ها، [[شهودی]] و غیرحسی باشد، دانش به دست آمده از آنها حضوری خواهد بود. [[اطمینان]] به اینکه آیا [[کسب علم]] از راه حسی بوده است یا شهودی، نیاز به قراین دارد؛ لذا علوم باواسطه، ممکن است به شکل حصولی یا حضوری باشند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.		راه اول جزء [[علوم حضوری]] محسوب می‌شود؛ زیرا این علوم بدون هر واسطه‌ای، از جانب [[خدا]] بر [[قلب]] [[پیامبر]] نازل می‌شود؛ [[ارتباط با فرشتگان]] نیز دو گونه است: گاهی ارتباط با [[حقیقت]] [[ملکوتی]] آنان است که در این صورت، [[علوم]] دریافتی حضوری خواهد بود<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref> و گاهی [[ارتباط با فرشته]]، همراه با تجسد مادی اوست، در این صورت، [[دانش]] حاصل از این ارتباط، حصولی خواهد بود؛ مانند [[ظهور]] مادی فرشتگانی که [[مأمور]] هلاکت [[قوم لوط]] بودند<ref>سورۀ هود، آیات ۶۹ و ۸۱.</ref>. در سایر طرق که به صورت شنیدن و دیدن هست اگر دیدن و شنیدن، [[حسی]] و مادی باشد، دانش به دست آمده از آن، حصولی خواهد بود، اما اگر حقیقت این نوع دیدارها و گفت و گو‌ها، [[شهودی]] و غیرحسی باشد، دانش به دست آمده از آنها حضوری خواهد بود. [[اطمینان]] به اینکه آیا [[کسب علم]] از راه حسی بوده است یا شهودی، نیاز به قراین دارد؛ لذا علوم باواسطه، ممکن است به شکل حصولی یا حضوری باشند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.

	== نتیجه گیری ==		== نتیجه گیری ==
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1368251.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، ~~'''~~[[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]'''		# [[پرونده:1368251.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|'''ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی''']]
	# [[پرونده:11011457.jpg\|22px]] [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|'''سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا''']]		# [[پرونده:11011457.jpg\|22px]] [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|'''سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، ~~'''~~[[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]'''		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|'''علم لدنی در قرآن و حدیث''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|'''علم لدنی در قرآن و حدیث''']]
	# [[پرونده:120128.jpg\|22px]] [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|'''گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی''']]		# [[پرونده:120128.jpg\|22px]] [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|'''گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی''']]

Bahmani در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۳۹

2023-11-13T04:39:57Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:15:29Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۵
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
	}}		}}
	'''علم حصولی''' دارای دو معناست: ۱. علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و منطق [[دانش\|دانشی]] است که از طریق صورت‌های ذهنی حاصل شده و از راه ابزارهای حسی به‌ دست می‌‏آید، در مقابل [[علم حضوری]]؛ ۲. علم حصولی در اصطلاح دانشمندان [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" که در این صورت مراد از علم حضوری، "[[علم فعلی]]" است؛ مراد در اینجا معنای اول است. در اینکه آیا [[علوم]] [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ گفته شده، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری حواس ظاهری به دست می‌آید، منتها برخی از راه‌های کسب علوم [[امامان]]{{عم}} حضوری و برخی حصولی هستند مانند: نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]؛ دریافت علوم از [[فرشتگان]]؛ نزول وحی در [[خواب]] و بهره‌گیری از حواس.		'''علم حصولی''' دارای دو معناست: ۱. علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و منطق [[دانش\|دانشی]] است که از طریق صورت‌های ذهنی حاصل شده و از راه ابزارهای حسی به‌ دست می‌‏آید، در مقابل [[علم حضوری]]؛ ۲. علم حصولی در اصطلاح دانشمندان [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" که در این صورت مراد از علم حضوری، "[[علم فعلی]]" است؛ مراد در اینجا معنای اول است. در اینکه آیا [[علوم]] [[معصومین]] {{عم}} حضوری است یا حصولی؟ گفته شده، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری حواس ظاهری به دست می‌آید، منتها برخی از راه‌های کسب علوم [[امامان]] {{عم}} حضوری و برخی حصولی هستند مانند: نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]؛ دریافت علوم از [[فرشتگان]]؛ نزول وحی در [[خواب]] و بهره‌گیری از حواس.

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	ممکن است مراد از علم حصولی معصوم یکی از موارد زیر باشد:		ممکن است مراد از علم حصولی معصوم یکی از موارد زیر باشد:
	#علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و [[منطق]] و [[معرفت‌شناسی]]: به [[دانش\|دانشی]] گفته می‌شود که از طریق [[صورت‌های ذهنی]] حاصل می‌شود. این [[علم]]، [[علم اکتسابی\|اکتسابی]] است و از راه [[ابزارهای حسی]]؛ مانند: [[چشم]] و [[گوش]] و دیگر [[حواس]] [[ادراک\|ادراکی]] به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در [[علم حضوری]] که ابزار آن [[قلب]] یا [[روح انسان]] است، خود معلوم نزد عالِم ([[روح]]) حاضر می‌شود. این اصطلاح هماهنگ با اصطلاحات منطق و فلسفه و [[شناخت‌شناسی]] است.		# علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و [[منطق]] و [[معرفت‌شناسی]]: به [[دانش\|دانشی]] گفته می‌شود که از طریق [[صورت‌های ذهنی]] حاصل می‌شود. این [[علم]]، [[علم اکتسابی\|اکتسابی]] است و از راه [[ابزارهای حسی]]؛ مانند: [[چشم]] و [[گوش]] و دیگر [[حواس]] [[ادراک\|ادراکی]] به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در [[علم حضوری]] که ابزار آن [[قلب]] یا [[روح انسان]] است، خود معلوم نزد عالِم ([[روح]]) حاضر می‌شود. این اصطلاح هماهنگ با اصطلاحات منطق و فلسفه و [[شناخت‌شناسی]] است.
	#علم حصولی در اصطلاح برخی [[دانشمندان]] [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" است. کسانی که اینگونه تعبیراتی آورده‌اند هنگام [[سخن]] از "علم حضوری"، مراد آنان در اغلب، «[[علم فعلی]]» است: "مراد از علم حضوری او ([[امام]]) آشکار شدن معلومات نزد او به طور [[علم بالفعل\|بالفعل]] است، در مقابل [[علم شأنی]]، [[علم بالقوه\|بالقوه]] و به هنگام [[اراده]] که از آن این گونه تعبیر می‌شود: "اگر بخواهد که بداند، می‌داند"<ref>سید عبدالحسین لاری، المعارف السلمانیة، ص۲۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.		# علم حصولی در اصطلاح برخی [[دانشمندان]] [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" است. کسانی که اینگونه تعبیراتی آورده‌اند هنگام [[سخن]] از "علم حضوری"، مراد آنان در اغلب، «[[علم فعلی]]» است: "مراد از علم حضوری او ([[امام]]) آشکار شدن معلومات نزد او به طور [[علم بالفعل\|بالفعل]] است، در مقابل [[علم شأنی]]، [[علم بالقوه\|بالقوه]] و به هنگام [[اراده]] که از آن این گونه تعبیر می‌شود: "اگر بخواهد که بداند، می‌داند"<ref>سید عبدالحسین لاری، المعارف السلمانیة، ص۲۰.</ref>.<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.

	آنچه مورد بحث در این مدخل است، علم حصولی از دیدگاه فلسفه و منطق است.		آنچه مورد بحث در این مدخل است، علم حصولی از دیدگاه فلسفه و منطق است.

	==معناشناسی==		== معناشناسی ==
	علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]]{{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.		علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]] {{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.

	==حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]]==		== حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]] ==
	آیا علوم [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان{{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:		آیا علوم [[معصومین]] {{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر. ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان {{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:
	# [[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]]{{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.		# [[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]] {{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.
	#دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند [[نزول جبرئیل]] بر پیامبر{{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷</ref>.		# دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند [[نزول جبرئیل]] بر پیامبر {{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷</ref>.
	# [[نزول وحی]] در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲</ref>.		# [[نزول وحی]] در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]] {{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲</ref>.
	#بهره‌گیری از حواس و....		# بهره‌گیری از حواس و....

	راه اول جزء [[علوم حضوری]] محسوب می‌شود؛ زیرا این علوم بدون هر واسطه‌ای، از جانب [[خدا]] بر [[قلب]] [[پیامبر]] نازل می‌شود؛ [[ارتباط با فرشتگان]] نیز دو گونه است: گاهی [[ارتباط]] با [[حقیقت]] [[ملکوتی]] آنان است که در این صورت، [[علوم]] دریافتی حضوری خواهد بود<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref> و گاهی [[ارتباط با فرشته]]، همراه با تجسد مادی اوست، در این صورت، [[دانش]] حاصل از این ارتباط، حصولی خواهد بود؛ مانند [[ظهور]] مادی فرشتگانی که [[مأمور]] [[هلاکت]] [[قوم لوط]] بودند<ref>سورۀ هود، آیات ۶۹ و ۸۱.</ref>. در سایر طرق که به صورت شنیدن و دیدن هست اگر دیدن و شنیدن، [[حسی]] و مادی باشد، دانش به دست آمده از آن، حصولی خواهد بود، اما اگر حقیقت این نوع [[دیدارها]] و گفت و گو‌ها، [[شهودی]] و غیرحسی باشد، دانش به دست آمده از آنها حضوری خواهد بود. [[اطمینان]] به اینکه آیا [[کسب علم]] از راه حسی بوده است یا شهودی، نیاز به قراین دارد؛ لذا علوم باواسطه، ممکن است به شکل حصولی یا حضوری باشند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.		راه اول جزء [[علوم حضوری]] محسوب می‌شود؛ زیرا این علوم بدون هر واسطه‌ای، از جانب [[خدا]] بر [[قلب]] [[پیامبر]] نازل می‌شود؛ [[ارتباط با فرشتگان]] نیز دو گونه است: گاهی [[ارتباط]] با [[حقیقت]] [[ملکوتی]] آنان است که در این صورت، [[علوم]] دریافتی حضوری خواهد بود<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref> و گاهی [[ارتباط با فرشته]]، همراه با تجسد مادی اوست، در این صورت، [[دانش]] حاصل از این ارتباط، حصولی خواهد بود؛ مانند [[ظهور]] مادی فرشتگانی که [[مأمور]] [[هلاکت]] [[قوم لوط]] بودند<ref>سورۀ هود، آیات ۶۹ و ۸۱.</ref>. در سایر طرق که به صورت شنیدن و دیدن هست اگر دیدن و شنیدن، [[حسی]] و مادی باشد، دانش به دست آمده از آن، حصولی خواهد بود، اما اگر حقیقت این نوع [[دیدارها]] و گفت و گو‌ها، [[شهودی]] و غیرحسی باشد، دانش به دست آمده از آنها حضوری خواهد بود. [[اطمینان]] به اینکه آیا [[کسب علم]] از راه حسی بوده است یا شهودی، نیاز به قراین دارد؛ لذا علوم باواسطه، ممکن است به شکل حصولی یا حضوری باشند<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.

	==نتیجه گیری==		== نتیجه گیری ==
	بنابراین علوم به دست آمده برای [[برگزیدگان خداوند]]، با توجه به روش‌های مختلف آن، در حضوری یا حصولی بودن متفاوت بوده، برخی حصولی و برخی حضوری اند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[قاسم علی شیخ‌زاده\|شیخ‌زاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایان‌نامه)\|رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا]]، ص۹.</ref>.		بنابراین علوم به دست آمده برای [[برگزیدگان خداوند]]، با توجه به روش‌های مختلف آن، در حضوری یا حصولی بودن متفاوت بوده، برخی حصولی و برخی حضوری اند<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[قاسم علی شیخ‌زاده\|شیخ‌زاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایان‌نامه)\|رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا]]، ص۹.</ref>.

	== پرسش‌های وابسته ==		== پرسش‌های وابسته ==
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	* [[حضوری یا حصولی بودن به عنوان یکی از ویژگی‌های علوم اهل بیت به چه معناست؟ (پرسش)]]		* [[حضوری یا حصولی بودن به عنوان یکی از ویژگی‌های علوم اهل بیت به چه معناست؟ (پرسش)]]
	{{پایان پرسش وابسته}}		{{پایان پرسش وابسته}}

	~~==[[:رده:آثار علم معصوم\|منبع‌شناسی جامع علم معصوم]]==~~
	~~{{منبع جامع}}~~
	* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم\|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
	* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم\|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
	* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های علم معصوم\|پایان‌نامه‌شناسی علم معصوم]].
	~~{{پایان منبع‌ جامع}}~~

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T08:49:34Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{علم معصوم}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = علم معصوم		\| موضوع مرتبط = علم معصوم
خط ۲۰:		خط ۱۹:
	==حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]]==		==حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]]==
	آیا علوم [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان{{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:		آیا علوم [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان{{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:
	#[[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]]{{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[ الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.		# [[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]]{{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.
	#دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند [[نزول جبرئیل]] بر پیامبر{{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷</ref>.		#دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند [[نزول جبرئیل]] بر پیامبر{{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷</ref>.
	#[[نزول وحی]] در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲</ref>.		# [[نزول وحی]] در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲</ref>.
	#بهره‌گیری از حواس و....		#بهره‌گیری از حواس و....

خط ۳۹:		خط ۳۸:

	==[[:رده:آثار علم معصوم\|منبع‌شناسی جامع علم معصوم]]==		==[[:رده:آثار علم معصوم\|منبع‌شناسی جامع علم معصوم]]==
	{{~~منبع‌~~ جامع}}		{{منبع جامع}}
	* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم\|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛		* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم\|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
	* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم\|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛		* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم\|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
خط ۵۹:		خط ۵۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}


	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:علم معصوم]]		[[رده:علم معصوم]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]

Hosein: جایگزینی متن - '{{علم معصوم افقی}}' به ''

2022-05-31T04:56:21Z

جایگزینی متن - '{{علم معصوم افقی}}' به ''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۶
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}
	~~{{علم معصوم افقی}}~~

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Hosein در ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۵۳

2022-05-31T04:53:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۳
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	==معناشناسی==		==معناشناسی==
	~~{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[علم حصولی معصوم چیست؟ (پرسش)\|علم حصولی معصوم چیست؟]]'''{{پایان}}~~
	\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]]{{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.		علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]]{{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.

	==حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]]==		==حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]]==
	{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[آیا معصوم علم حصولی نیز دارد؟ (پرسش)\|آیا معصوم علم حصولی نیز دارد؟]]'''{{پایان}}
	\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	آیا علوم [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان{{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:		آیا علوم [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان{{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:
	#[[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]]{{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[ الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.		#[[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]]{{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[ الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.

Wasity: /* پانویس */

2022-05-26T08:49:41Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۹
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	{{علم معصوم افقی}}		{{علم معصوم افقی}}

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:علم]]		[[رده:علم معصوم]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]
	~~[[رده:علم معصوم]]~~

Bahmani در ‏۲۲ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۶

2022-05-22T09:06:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{علم معصوم}}		{{علم معصوم}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~علم معصوم~~]]''' است. "'''[[~~علم حصولی~~]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[علم حصولی در کلام اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = علم معصوم
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم معصوم (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل = علم حصولی
			\| مداخل مرتبط = [[علم حصولی در کلام اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
			}}
	'''علم حصولی''' دارای دو معناست: ۱. علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و منطق [[دانش\|دانشی]] است که از طریق صورت‌های ذهنی حاصل شده و از راه ابزارهای حسی به‌ دست می‌‏آید، در مقابل [[علم حضوری]]؛ ۲. علم حصولی در اصطلاح دانشمندان [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" که در این صورت مراد از علم حضوری، "[[علم فعلی]]" است؛ مراد در اینجا معنای اول است. در اینکه آیا [[علوم]] [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ گفته شده، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری حواس ظاهری به دست می‌آید، منتها برخی از راه‌های کسب علوم [[امامان]]{{عم}} حضوری و برخی حصولی هستند مانند: نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]؛ دریافت علوم از [[فرشتگان]]؛ نزول وحی در [[خواب]] و بهره‌گیری از حواس.		'''علم حصولی''' دارای دو معناست: ۱. علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و منطق [[دانش\|دانشی]] است که از طریق صورت‌های ذهنی حاصل شده و از راه ابزارهای حسی به‌ دست می‌‏آید، در مقابل [[علم حضوری]]؛ ۲. علم حصولی در اصطلاح دانشمندان [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" که در این صورت مراد از علم حضوری، "[[علم فعلی]]" است؛ مراد در اینجا معنای اول است. در اینکه آیا [[علوم]] [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ گفته شده، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری حواس ظاهری به دست می‌آید، منتها برخی از راه‌های کسب علوم [[امامان]]{{عم}} حضوری و برخی حصولی هستند مانند: نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]؛ دریافت علوم از [[فرشتگان]]؛ نزول وحی در [[خواب]] و بهره‌گیری از حواس.

خط ۶۴:		خط ۶۶:

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
			[[رده:علم]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]
	[[رده:علم معصوم]]		[[رده:علم معصوم]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۳
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	==معناشناسی==		==معناشناسی==
	~~{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[علم حصولی معصوم چیست؟ (پرسش)\|علم حصولی معصوم چیست؟]]'''{{پایان}}~~
	\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]]{{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.		علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]]{{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.

	==حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]]==		==حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]]==
	{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[آیا معصوم علم حصولی نیز دارد؟ (پرسش)\|آیا معصوم علم حصولی نیز دارد؟]]'''{{پایان}}
	\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	آیا علوم [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان{{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:		آیا علوم [[معصومین]]{{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان{{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:
	#[[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]]{{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[ الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.		#[[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]]{{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[ الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۹
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
	}}		}}

	'''علم حصولی''' دارای دو معناست: ۱. علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و منطق [[دانش\|دانشی]] است که از طریق صورت‌های ذهنی حاصل شده و از راه ابزارهای حسی به‌ دست می‌‏آید، در مقابل [[علم حضوری]]؛ ۲. علم حصولی در اصطلاح دانشمندان [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" که در این صورت مراد از علم حضوری، "[[علم فعلی]]" است؛ مراد در اینجا معنای اول است. در اینکه آیا [[علوم]] [[معصومین]] {{عم}} حضوری است یا حصولی؟ گفته شده، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری حواس ظاهری به دست می‌آید، منتها برخی از راه‌های کسب علوم [[امامان]] {{عم}} حضوری و برخی حصولی هستند مانند: نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]؛ دریافت علوم از [[فرشتگان]]؛ نزول وحی در [[خواب]] و بهره‌گیری از حواس.		'''علم حصولی''' دارای دو معناست: ۱. علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و منطق [[دانش\|دانشی]] است که از طریق صورت‌های ذهنی حاصل شده و از راه ابزارهای حسی به‌ دست می‌‏آید، در مقابل [[علم حضوری]]؛ ۲. علم حصولی در اصطلاح دانشمندان [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" که در این صورت مراد از علم حضوری، "[[علم فعلی]]" است؛ مراد در اینجا معنای اول است. در اینکه آیا [[علوم]] [[معصومین]] {{عم}} حضوری است یا حصولی؟ گفته شده، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری حواس ظاهری به دست می‌آید، منتها برخی از راه‌های کسب علوم [[امامان]] {{عم}} حضوری و برخی حصولی هستند مانند: نزول بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]؛ دریافت علوم از [[فرشتگان]]؛ نزول وحی در [[خواب]] و بهره‌گیری از حواس.

خط ۱۰:		خط ۱۱:
	ممکن است مراد از علم حصولی معصوم یکی از موارد زیر باشد:		ممکن است مراد از علم حصولی معصوم یکی از موارد زیر باشد:
	# علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و [[منطق]] و [[معرفت‌شناسی]]: به [[دانش\|دانشی]] گفته می‌شود که از طریق [[صورت‌های ذهنی]] حاصل می‌شود. این [[علم]]، [[علم اکتسابی\|اکتسابی]] است و از راه [[ابزارهای حسی]]؛ مانند: [[چشم]] و [[گوش]] و دیگر [[حواس]] [[ادراک\|ادراکی]] به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در [[علم حضوری]] که ابزار آن [[قلب]] یا [[روح انسان]] است، خود معلوم نزد عالِم ([[روح]]) حاضر می‌شود. این اصطلاح هماهنگ با اصطلاحات منطق و فلسفه و [[شناخت‌شناسی]] است.		# علم حصولی در اصطلاح [[فلسفه]] و [[منطق]] و [[معرفت‌شناسی]]: به [[دانش\|دانشی]] گفته می‌شود که از طریق [[صورت‌های ذهنی]] حاصل می‌شود. این [[علم]]، [[علم اکتسابی\|اکتسابی]] است و از راه [[ابزارهای حسی]]؛ مانند: [[چشم]] و [[گوش]] و دیگر [[حواس]] [[ادراک\|ادراکی]] به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در [[علم حضوری]] که ابزار آن [[قلب]] یا [[روح انسان]] است، خود معلوم نزد عالِم ([[روح]]) حاضر می‌شود. این اصطلاح هماهنگ با اصطلاحات منطق و فلسفه و [[شناخت‌شناسی]] است.
	# علم حصولی در اصطلاح برخی [[دانشمندان]] [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" است. کسانی که اینگونه تعبیراتی آورده‌اند هنگام [[سخن]] از "علم حضوری"، مراد آنان در اغلب، «[[علم فعلی]]» است: "مراد از علم حضوری او ([[امام]]) آشکار شدن معلومات نزد او به طور [[علم بالفعل\|بالفعل]] است، در مقابل [[علم شأنی]]، [[علم بالقوه\|بالقوه]] و به هنگام [[اراده]] که از آن این گونه تعبیر می‌شود: "اگر بخواهد که بداند، می‌داند"<ref>سید عبدالحسین لاری، المعارف السلمانیة، ص۲۰.</ref>.<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.		# علم حصولی در اصطلاح برخی [[دانشمندان]] [[کلام]] و [[امام‌شناسی]]: به معنای "[[علم ارادی]]" است. کسانی که اینگونه تعبیراتی آورده‌اند هنگام [[سخن]] از "علم حضوری"، مراد آنان در اغلب، «[[علم فعلی]]» است: "مراد از علم حضوری او ([[امام]]) آشکار شدن معلومات نزد او به طور [[علم بالفعل\|بالفعل]] است، در مقابل [[علم شأنی]]، [[علم بالقوه\|بالقوه]] و به هنگام [[اراده]] که از آن این گونه تعبیر می‌شود: "اگر بخواهد که بداند، می‌داند"<ref>سید عبدالحسین لاری، المعارف السلمانیة، ص۲۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.

	آنچه مورد بحث در این مدخل است، علم حصولی از دیدگاه فلسفه و منطق است.		آنچه مورد بحث در این مدخل است، علم حصولی از دیدگاه فلسفه و منطق است.

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]] {{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.		علم حصولی به دانشی می‌گویند که از طریق صورت‌های [[ذهنی]] حاصل می‌شود. این علم، اکتسابی بوده و از راه ابزارهای [[حسی]]، مانند چشم و گوش و دیگر حواس ادراکی به‌ دست می‌‏آید. در مقابل، در علم حضوری که ابزار آن قلب یا روح انسان است، خود معلوم نزد عالِم حاضر می‌شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، آموزش فلسفه، ج ۱، ص۱۵۳ و ۱۷۱ و ج ۲، ص۳۳۰.</ref>. این اصطلاح، در [[آیات]] و [[روایات]] وجود ندارد لذا تطبیق آن بر [[علوم]] [[امامان]] {{عم}}، نوعی [[استنباط]] است<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[کاظم صدیقی\|صدیقی، کاظم]]، [[سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا (کتاب)\|سیمای عرشیان در کلام ابن الرضا]]، ص۱۵۸؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۰؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۰؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۲۶.</ref>.

	== حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]] ==		== حصولی یا [[حضوری بودن علم]] [[معصوم]] ==
	آیا علوم [[معصومین]] {{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر. ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان {{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:		آیا علوم [[معصومین]] {{عم}} حضوری است یا حصولی؟ در [[پاسخ]] باید گفت، [[امام]] هم مانند همۀ انسان‌های دیگر علومی دارد که از طریق به‌کارگیری [[حواس ظاهری]] به دست می‌آید<ref>ر.ک. [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص۵ و ۶</ref>، منتها راه‌های کسب علوم امامان {{عم}} را می‌توان در چند طریق بیان کرد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی هستند:
	# [[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]] {{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.		# [[نزول]] بی‌واسطۀ [[وحی]] بر [[قلب]]: مانند مواردی که [[حقایق]]، بدون واسطۀ [[حضرت جبرئیل]] بر قلب [[پیامبر]] {{صل}} نازل می‌شد<ref>[[محمد باقر مجلسی\|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۱۸، ص۲۶۰</ref>.[[الهام]] و القای [[روح القدس]] را نیز می‌توان از این قسم دانست.
	# دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند [[نزول جبرئیل]] بر پیامبر {{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷</ref>.		# دریافت علوم از [[فرشتگان]]: مانند [[نزول جبرئیل]] بر پیامبر {{صل}} و آوردن [[آیات قرآن]]<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷</ref>.
	# [[نزول وحی]] در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]] {{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲</ref>.		# [[نزول وحی]] در [[خواب]]: مانند [[ابلاغ]] ماموریت [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] به [[حضرت ابراهیم]] {{ع}}<ref>سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲</ref>.
	# بهره‌گیری از حواس و....		# بهره‌گیری از حواس و... .

	راه اول جزء [[علوم حضوری]] محسوب می‌شود؛ زیرا این علوم بدون هر واسطه‌ای، از جانب [[خدا]] بر [[قلب]] [[پیامبر]] نازل می‌شود؛ [[ارتباط با فرشتگان]] نیز دو گونه است: گاهی [[ارتباط]] با [[حقیقت]] [[ملکوتی]] آنان است که در این صورت، [[علوم]] دریافتی حضوری خواهد بود<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref> و گاهی [[ارتباط با فرشته]]، همراه با تجسد مادی اوست، در این صورت، [[دانش]] حاصل از این ارتباط، حصولی خواهد بود؛ مانند [[ظهور]] مادی فرشتگانی که [[مأمور]] [[هلاکت]] [[قوم لوط]] بودند<ref>سورۀ هود، آیات ۶۹ و ۸۱.</ref>. در سایر طرق که به صورت شنیدن و دیدن هست اگر دیدن و شنیدن، [[حسی]] و مادی باشد، دانش به دست آمده از آن، حصولی خواهد بود، اما اگر حقیقت این نوع [[دیدارها]] و گفت و گو‌ها، [[شهودی]] و غیرحسی باشد، دانش به دست آمده از آنها حضوری خواهد بود. [[اطمینان]] به اینکه آیا [[کسب علم]] از راه حسی بوده است یا شهودی، نیاز به قراین دارد؛ لذا علوم باواسطه، ممکن است به شکل حصولی یا حضوری باشند<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.		راه اول جزء [[علوم حضوری]] محسوب می‌شود؛ زیرا این علوم بدون هر واسطه‌ای، از جانب [[خدا]] بر [[قلب]] [[پیامبر]] نازل می‌شود؛ [[ارتباط با فرشتگان]] نیز دو گونه است: گاهی [[ارتباط]] با [[حقیقت]] [[ملکوتی]] آنان است که در این صورت، [[علوم]] دریافتی حضوری خواهد بود<ref>سورۀ بقره، آیۀ ۹۷.</ref> و گاهی [[ارتباط با فرشته]]، همراه با تجسد مادی اوست، در این صورت، [[دانش]] حاصل از این ارتباط، حصولی خواهد بود؛ مانند [[ظهور]] مادی فرشتگانی که [[مأمور]] [[هلاکت]] [[قوم لوط]] بودند<ref>سورۀ هود، آیات ۶۹ و ۸۱.</ref>. در سایر طرق که به صورت شنیدن و دیدن هست اگر دیدن و شنیدن، [[حسی]] و مادی باشد، دانش به دست آمده از آن، حصولی خواهد بود، اما اگر حقیقت این نوع [[دیدارها]] و گفت و گو‌ها، [[شهودی]] و غیرحسی باشد، دانش به دست آمده از آنها حضوری خواهد بود. [[اطمینان]] به اینکه آیا [[کسب علم]] از راه حسی بوده است یا شهودی، نیاز به قراین دارد؛ لذا علوم باواسطه، ممکن است به شکل حصولی یا حضوری باشند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶.</ref>.

	== نتیجه گیری ==		== نتیجه گیری ==
	بنابراین علوم به دست آمده برای [[برگزیدگان خداوند]]، با توجه به روش‌های مختلف آن، در حضوری یا حصولی بودن متفاوت بوده، برخی حصولی و برخی حضوری اند<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[قاسم علی شیخ‌زاده\|شیخ‌زاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایان‌نامه)\|رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا]]، ص۹.</ref>.		بنابراین علوم به دست آمده برای [[برگزیدگان خداوند]]، با توجه به روش‌های مختلف آن، در حضوری یا حصولی بودن متفاوت بوده، برخی حصولی و برخی حضوری اند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص۱۴۶؛ [[قاسم علی شیخ‌زاده\|شیخ‌زاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایان‌نامه)\|رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا]]، ص۹.</ref>.

	== پرسش‌های وابسته ==		== پرسش‌های وابسته ==