علم شأنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* ادلۀ روایی علم شأنی معصوم */

2024-04-24T09:49:10Z

ادلۀ روایی علم شأنی معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==		== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==
	{{~~اصلی~~\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)}}		{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟]]'''{{پایان}}
			\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.		کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.
	# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.		# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.

Bahmani: /* معناشناسی */

2024-04-24T09:48:28Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۸
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	{{~~اصلی~~\|فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟ (پرسش)}}		{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟ (پرسش)\|فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟]]'''{{پایان}}
			\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	در مورد علم امام دو نظریه وجود دارد، عده‌ای با توجه به برخی از [[روایات]] قائل‌اند علم امام شأنی و ارادی است و گروهی دیگر با توجه به روایات دیگر، قائل به فعلی بودن علم امام هستند.		در مورد علم امام دو نظریه وجود دارد، عده‌ای با توجه به برخی از [[روایات]] قائل‌اند علم امام شأنی و ارادی است و گروهی دیگر با توجه به روایات دیگر، قائل به فعلی بودن علم امام هستند.

Bahmani: /* ادلۀ روایی علم شأنی معصوم */

2023-12-16T07:30:26Z

ادلۀ روایی علم شأنی معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==		== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==
	{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)}}		{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)}}
	کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد ~~حسین،~~ گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و ~~روایات؛~~ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.		کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.
	# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.		# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.
	# دستۀ دوم، روایاتی که مسئله قبض و بسط [[علم]] [[اهل بیت]] {{عم}}را مطرح می‌کنند. [[معمر بن خلاد]] از [[امام کاظم]] {{ع}}پرسید آیا شما [[علم غیب]] می‌دانید؟ [[امام]] در پاسخ فرمودند: "[[امام باقر]] {{ع}}فرموده است: علم برای ما [[گشایش]] می‌یابد و ما [[آگاهی]] می‌یابیم و گرفتگی می‌یابد و دیگر آگاهی نمی‌یابیم"<ref>{{متن حدیث\|یُبْسَطُ لَنَا الْعِلْمُ فَنَعْلَمُ وَ یُقْبَضُ عَنَّا فَلَا نَعْلَمُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۶.</ref>. ملامحمد صالح مازندرانی در شرح این [[روایت]] می‌نویسد: "منظور از بسط علم، فعلی بودن آن است و مراد از قبض عدم فعلیت علم، گرچه با توجه و التفات می‌داند"<ref>ملاصالح مازندرانی، شرح اصول الکافی، ج ۶، ص۳۱.</ref>.		# دستۀ دوم، روایاتی که مسئله قبض و بسط [[علم]] [[اهل بیت]] {{عم}}را مطرح می‌کنند. [[معمر بن خلاد]] از [[امام کاظم]] {{ع}}پرسید آیا شما [[علم غیب]] می‌دانید؟ [[امام]] در پاسخ فرمودند: "[[امام باقر]] {{ع}}فرموده است: علم برای ما [[گشایش]] می‌یابد و ما [[آگاهی]] می‌یابیم و گرفتگی می‌یابد و دیگر آگاهی نمی‌یابیم"<ref>{{متن حدیث\|یُبْسَطُ لَنَا الْعِلْمُ فَنَعْلَمُ وَ یُقْبَضُ عَنَّا فَلَا نَعْلَمُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۶.</ref>. ملامحمد صالح مازندرانی در شرح این [[روایت]] می‌نویسد: "منظور از بسط علم، فعلی بودن آن است و مراد از قبض عدم فعلیت علم، گرچه با توجه و التفات می‌داند"<ref>ملاصالح مازندرانی، شرح اصول الکافی، ج ۶، ص۳۱.</ref>.

Bahmani: /* ادلۀ روایی علم شأنی معصوم */

2023-12-16T07:29:27Z

ادلۀ روایی علم شأنی معصوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۹
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==		== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==
	{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)~~\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟~~}}		{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)}}
	کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین، گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.		کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین، گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.
	# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.		# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.

Bahmani: /* معناشناسی */

2023-12-16T07:29:06Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۹
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	{{اصلی\|فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟ (پرسش)~~\|فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟~~}}		{{اصلی\|فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟ (پرسش)}}
	در مورد علم امام دو نظریه وجود دارد، عده‌ای با توجه به برخی از [[روایات]] قائل‌اند علم امام شأنی و ارادی است و گروهی دیگر با توجه به روایات دیگر، قائل به فعلی بودن علم امام هستند.		در مورد علم امام دو نظریه وجود دارد، عده‌ای با توجه به برخی از [[روایات]] قائل‌اند علم امام شأنی و ارادی است و گروهی دیگر با توجه به روایات دیگر، قائل به فعلی بودن علم امام هستند.

خط ۱۸:		خط ۱۸:

	در برابر علم شأنی، [[علم فعلی]] قرار دارد، مراد از علم فعلی علمی است که از مرتبۀ قوه و [[استعداد]] گذشته و به مرتبه فعلیت رسیده است. مطابق علم فعلی، [[امامان]] {{عم}} همه چیز را بالفعل می‌دانند، جز بخش ویژه‌ای که مخصوص ذات [[پاک]] خداوند است مانند [[علوم]] پنج‌گانه که در [[سوره لقمان]] آمده مانند علم به کنه ذات [[پروردگار]]، [[اسماء و صفات]] او. از علم فعلی به حضوری و احاطی نیز تعبیر شده است. برخی قائلند: "تمامی [[اوصاف امام]] {{ع}} و [[کمالات]] وی در مقام فعلیت و در مرحله موجودیت است؛ یعنی امام، عالِم است فعلاً و دارای مقام علم فعلی است و اوصافش از علم و غیر آن در مرحله شأنیّت نیست"<ref>ر.ک: [[محمد حسین مظفر\|مظفر، محمد حسین]]، [[پژوهشی در باب علم امام (کتاب)\|پژوهشی در باب علم امام]]، ص۳۴؛ [[سید محمد حسین طباطبایی\|طباطبایی، سید محمد حسین]]، [[بررسی‌های اسلامی (کتاب)\|بررسی‌های اسلامی]]؛ [[سید محمد علی قاضی طباطبایی\|قاضی طباطبایی، سید محمد علی]]، [[مقدمه‌ای بر کتاب علم امام (کتاب)\|مقدمه‌ای بر کتاب علم امام]]، ص۴۹۵؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[سید محمد جعفر سبحانی\|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)\|منابع علم امامان شیعه]]، ص۸۰؛ [[ناصر رفیعی\|رفیعی، ناصر]]، [[علم غیب ائمه (مقاله)\|علم غیب ائمه]]، صدو فصلنامۀ مطالعات اهل بیت‌شناسی، ص۱۷ و ۱۸؛ [[سید حبیب بخارایی‌زاده\|بخارایی‌زاده، سید حبیب]]، [[علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت (پایان‌نامه)\|علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت]]، ص۱۹.</ref>.		در برابر علم شأنی، [[علم فعلی]] قرار دارد، مراد از علم فعلی علمی است که از مرتبۀ قوه و [[استعداد]] گذشته و به مرتبه فعلیت رسیده است. مطابق علم فعلی، [[امامان]] {{عم}} همه چیز را بالفعل می‌دانند، جز بخش ویژه‌ای که مخصوص ذات [[پاک]] خداوند است مانند [[علوم]] پنج‌گانه که در [[سوره لقمان]] آمده مانند علم به کنه ذات [[پروردگار]]، [[اسماء و صفات]] او. از علم فعلی به حضوری و احاطی نیز تعبیر شده است. برخی قائلند: "تمامی [[اوصاف امام]] {{ع}} و [[کمالات]] وی در مقام فعلیت و در مرحله موجودیت است؛ یعنی امام، عالِم است فعلاً و دارای مقام علم فعلی است و اوصافش از علم و غیر آن در مرحله شأنیّت نیست"<ref>ر.ک: [[محمد حسین مظفر\|مظفر، محمد حسین]]، [[پژوهشی در باب علم امام (کتاب)\|پژوهشی در باب علم امام]]، ص۳۴؛ [[سید محمد حسین طباطبایی\|طباطبایی، سید محمد حسین]]، [[بررسی‌های اسلامی (کتاب)\|بررسی‌های اسلامی]]؛ [[سید محمد علی قاضی طباطبایی\|قاضی طباطبایی، سید محمد علی]]، [[مقدمه‌ای بر کتاب علم امام (کتاب)\|مقدمه‌ای بر کتاب علم امام]]، ص۴۹۵؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[سید محمد جعفر سبحانی\|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)\|منابع علم امامان شیعه]]، ص۸۰؛ [[ناصر رفیعی\|رفیعی، ناصر]]، [[علم غیب ائمه (مقاله)\|علم غیب ائمه]]، صدو فصلنامۀ مطالعات اهل بیت‌شناسی، ص۱۷ و ۱۸؛ [[سید حبیب بخارایی‌زاده\|بخارایی‌زاده، سید حبیب]]، [[علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت (پایان‌نامه)\|علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت]]، ص۱۹.</ref>.

	== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==		== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==
	{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟}}		{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟}}

Bahmani در ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۲۸

2023-12-16T07:28:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۸
خط ۹:		خط ۹:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[اینکه معصوم هرگاه بخواهد علم پیدا می‌کند به چه معناست؟ (پرسش)\|اینکه معصوم هرگاه بخواهد علم پیدا می‌کند به چه معناست؟]]'''{{پایان}}
	\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}

	[[علم]] «شأنی»، «اشائی»، «استعدادی»، «ارادی» و «اختیاری» همه عناوینی هستند برای یک موضوع و آن عبارت است از [[علمی]] که به صورت «بالفعل» نزد [[معصوم]] حاضر نباشد، اما هر وقت [[اراده]] کند از [[علوم]] مورد نیاز خود [[آگاه]] می‏‌شود؛ لذا در مباحث وابسته به [[علم معصوم]] به طور عام یا [[علم امام]] به طور خاص، منظور از «علم شأنی»، همان «[[علم اشائی]]»، «[[علم استعدادی]]»، «[[علم ارادی]]» و «[[علم اختیاری]]» است.		[[علم]] «شأنی»، «اشائی»، «استعدادی»، «ارادی» و «اختیاری» همه عناوینی هستند برای یک موضوع و آن عبارت است از [[علمی]] که به صورت «بالفعل» نزد [[معصوم]] حاضر نباشد، اما هر وقت [[اراده]] کند از [[علوم]] مورد نیاز خود [[آگاه]] می‏‌شود؛ لذا در مباحث وابسته به [[علم معصوم]] به طور عام یا [[علم امام]] به طور خاص، منظور از «علم شأنی»، همان «[[علم اشائی]]»، «[[علم استعدادی]]»، «[[علم ارادی]]» و «[[علم اختیاری]]» است.

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	{{~~جعبه نقل قول~~\| ~~عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[~~فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟ (پرسش)\|فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟~~]]'''{{پایان}}~~		{{اصلی\|فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟ (پرسش)\|فرق بین علم فعلی و شأنی معصوم چیست؟}}
	\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	در مورد علم امام دو نظریه وجود دارد، عده‌ای با توجه به برخی از [[روایات]] قائل‌اند علم امام شأنی و ارادی است و گروهی دیگر با توجه به روایات دیگر، قائل به فعلی بودن علم امام هستند.		در مورد علم امام دو نظریه وجود دارد، عده‌ای با توجه به برخی از [[روایات]] قائل‌اند علم امام شأنی و ارادی است و گروهی دیگر با توجه به روایات دیگر، قائل به فعلی بودن علم امام هستند.

خط ۲۴:		خط ۲۰:

	== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==		== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==
	{{~~جعبه نقل قول~~\| ~~عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[~~آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟~~]]'''{{پایان}}~~		{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟}}
	\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین، گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.		کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین، گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.
	# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.		# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.

Bahmani در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۲

2023-12-14T10:12:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = علم معصوم		\| موضوع مرتبط = علم معصوم
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[علم شأنی در کلام اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[علم شأنی در حدیث]] - [[علم شأنی در کلام اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۶

2023-11-13T05:16:24Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۱

2023-11-13T05:11:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = علم معصوم		\| موضوع مرتبط = علم معصوم
	\| عنوان مدخل = ~~علم شأنی~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[علم شأنی در حدیث]] -~~ [[علم شأنی در کلام اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[علم شأنی در کلام اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
	}}		}}
خط ۷۷:		خط ۷۷:

	[[رده:علم معصوم]]		[[رده:علم معصوم]]
	[[رده: مدخل برگرفته از پرسمان]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]
	[[رده: مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]

Wasity: جایگزینی متن - 'برخی از علما' به 'برخی از دانشمندان'

2022-09-21T20:00:30Z

جایگزینی متن - 'برخی از علما' به 'برخی از دانشمندان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۳۰
خط ۳۳:		خط ۳۳:

	== [[نقد]] علم شأنی ==		== [[نقد]] علم شأنی ==
	برخی از ~~[[علما]]~~ از این [[روایات]] [[پاسخ]] داده و وسعت علم غیب [[پیامبر]] {{صل}} و [[امامان]] {{عم}} را ثابت کرده‌اند. ایشان قائلند علم غیب به این معنا که اگر امام [[اراده]] کند و بخواهد، خداوند او را از [[غیب]] آگاه می‌سازد، معنای مجازی است، معنای [[حقیقی]] [[علم غیب]] یعنی [[امام]] بالفعل و بدون هیچ قید و شرطی از [[غیب]] [[آگاه]] است، هر گاه علم غیب گفته شود همین معنا متبادر می‌شود و به [[علم ارادی]] [[مقید]] به [[مشیت]] اسم علم غیب اطلاق نمی‌شود، بلکه [[سلب]] این اسم از آن صحیح است. حصول [[علم]] برای [[انسان کامل]] متوقف بر التفات و توجّه است که بدون [[اراده]] نیز حاصل می‌شود.		برخی از دانشمندان از این [[روایات]] [[پاسخ]] داده و وسعت علم غیب [[پیامبر]] {{صل}} و [[امامان]] {{عم}} را ثابت کرده‌اند. ایشان قائلند علم غیب به این معنا که اگر امام [[اراده]] کند و بخواهد، خداوند او را از [[غیب]] آگاه می‌سازد، معنای مجازی است، معنای [[حقیقی]] [[علم غیب]] یعنی [[امام]] بالفعل و بدون هیچ قید و شرطی از [[غیب]] [[آگاه]] است، هر گاه علم غیب گفته شود همین معنا متبادر می‌شود و به [[علم ارادی]] [[مقید]] به [[مشیت]] اسم علم غیب اطلاق نمی‌شود، بلکه [[سلب]] این اسم از آن صحیح است. حصول [[علم]] برای [[انسان کامل]] متوقف بر التفات و توجّه است که بدون [[اراده]] نیز حاصل می‌شود.

	البته به صورت کلی با تامل در مجموع [[روایات]] هم علم شأنی را می‌توان برای امام [[اثبات]] کرد و هم [[علم فعلی]] را،؛ چراکه در مورد روایات علم فعلی می‌توان ادعای [[تواتر معنوی]] کرد. حال برخی روایات ـ مانند: [[روایت]] [[امام صادق]] {{ع}} که به [[مفضل]] فرمودند: "[[خداوند]] مهربان‌تر از آن است که [[اطاعت]] بنده‌ای را بر [[بندگان]] [[واجب]] سازد و آنگاه [[اخبار]] [[آسمان]] را [[صبح و شام]] از او بازدارد"<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۴۰۱.</ref> و قید صبح و شام [[دلالت]] بر نوعی استمرار دارد، ـ دلالت بر علم فعلی امام دارند و برخی دیگر دلالت بر علم شأنی امام<ref>ر. ک: [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[امرالله قلی‌زاده\|قلی‌زاده، امرالله]]، [[بازخوانی قلمرو علم امام در آیینه روایات (مقاله)\|بازخوانی قلمرو علم امام در آیینه روایات]]، فصلنامه معرفت، ش ۱، ص۴۳ و ۴۴؛ [[رحیم لطیفی\|لطیفی، رحیم]]، [[علم غیب معصوم ۳ (مقاله)\|علم غیب معصوم]]، ماهنامۀ معرفت، ش ۴۸؛ [[محمد حسن وکیلی\|وکیلی، محمد حسن]]، علم غیب امام، فصلنامه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.</ref>.		البته به صورت کلی با تامل در مجموع [[روایات]] هم علم شأنی را می‌توان برای امام [[اثبات]] کرد و هم [[علم فعلی]] را،؛ چراکه در مورد روایات علم فعلی می‌توان ادعای [[تواتر معنوی]] کرد. حال برخی روایات ـ مانند: [[روایت]] [[امام صادق]] {{ع}} که به [[مفضل]] فرمودند: "[[خداوند]] مهربان‌تر از آن است که [[اطاعت]] بنده‌ای را بر [[بندگان]] [[واجب]] سازد و آنگاه [[اخبار]] [[آسمان]] را [[صبح و شام]] از او بازدارد"<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۴۰۱.</ref> و قید صبح و شام [[دلالت]] بر نوعی استمرار دارد، ـ دلالت بر علم فعلی امام دارند و برخی دیگر دلالت بر علم شأنی امام<ref>ر. ک: [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[امرالله قلی‌زاده\|قلی‌زاده، امرالله]]، [[بازخوانی قلمرو علم امام در آیینه روایات (مقاله)\|بازخوانی قلمرو علم امام در آیینه روایات]]، فصلنامه معرفت، ش ۱، ص۴۳ و ۴۴؛ [[رحیم لطیفی\|لطیفی، رحیم]]، [[علم غیب معصوم ۳ (مقاله)\|علم غیب معصوم]]، ماهنامۀ معرفت، ش ۴۸؛ [[محمد حسن وکیلی\|وکیلی، محمد حسن]]، علم غیب امام، فصلنامه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==		== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==
	{{~~اصلی~~\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)}}		{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟]]'''{{پایان}}
			\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)\|(پرسمان علم معصوم)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F۸FBF۹\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.		کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.
	# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.		# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==		== ادلۀ روایی [[علم شأنی معصوم]] ==
	{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)}}		{{اصلی\|آیا علم معصوم شأنی است یا فعلی؟ (پرسش)}}
	کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد ~~حسین،~~ گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و ~~روایات؛~~ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.		کسانی که قائل به [[علم اشائی]] و ارادی [[معصوم]] هستند به چهار دسته از [[روایات]] [[استدلال]] کرده‌اند و مضمون آنها این است، [[اهل بیت]] {{عم}}هر گاه بخواهند، [[خداوند]] آنان را [[آگاه]] می‏‌سازد، اما اگر [[مصلحت]] در ندانستن چیزی باشد کاری نمی‌کنند که آن را بدانند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی\|مصباح یزدی، محمد تقی]]، شرح دعای ۴۵ صحیفۀ سجادیه، وبگاه آیت الله مصباح؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴.</ref>.
	# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.		# دستۀ اول، سه [[روایت]] مختلف از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که حضرت فرمودند: "[[امام]] هر گاه بخواهد می‌داند و یا هر وقت بخواهد خداوند آگاهش می‌کند"<ref>{{متن حدیث\|«إِنَّ الْإِمامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ عُلِّم»، «إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ یَعْلَمَ أُعْلِم» و «إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ یَعْلَمَ شَیْئاً أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذَلِکَ»}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۸.</ref>. این [[روایات]] [[علم امام]] را منوط بر تعلیم الهی کرده‌اند<ref>ر.ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۲۱۸ ـ ۲۲۴؛ [[محمد حسین نصیری\|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایان‌نامه)\|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۴۶۲؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>.
	# دستۀ دوم، روایاتی که مسئله قبض و بسط [[علم]] [[اهل بیت]] {{عم}}را مطرح می‌کنند. [[معمر بن خلاد]] از [[امام کاظم]] {{ع}}پرسید آیا شما [[علم غیب]] می‌دانید؟ [[امام]] در پاسخ فرمودند: "[[امام باقر]] {{ع}}فرموده است: علم برای ما [[گشایش]] می‌یابد و ما [[آگاهی]] می‌یابیم و گرفتگی می‌یابد و دیگر آگاهی نمی‌یابیم"<ref>{{متن حدیث\|یُبْسَطُ لَنَا الْعِلْمُ فَنَعْلَمُ وَ یُقْبَضُ عَنَّا فَلَا نَعْلَمُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۶.</ref>. ملامحمد صالح مازندرانی در شرح این [[روایت]] می‌نویسد: "منظور از بسط علم، فعلی بودن آن است و مراد از قبض عدم فعلیت علم، گرچه با توجه و التفات می‌داند"<ref>ملاصالح مازندرانی، شرح اصول الکافی، ج ۶، ص۳۱.</ref>.		# دستۀ دوم، روایاتی که مسئله قبض و بسط [[علم]] [[اهل بیت]] {{عم}}را مطرح می‌کنند. [[معمر بن خلاد]] از [[امام کاظم]] {{ع}}پرسید آیا شما [[علم غیب]] می‌دانید؟ [[امام]] در پاسخ فرمودند: "[[امام باقر]] {{ع}}فرموده است: علم برای ما [[گشایش]] می‌یابد و ما [[آگاهی]] می‌یابیم و گرفتگی می‌یابد و دیگر آگاهی نمی‌یابیم"<ref>{{متن حدیث\|یُبْسَطُ لَنَا الْعِلْمُ فَنَعْلَمُ وَ یُقْبَضُ عَنَّا فَلَا نَعْلَمُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۶.</ref>. ملامحمد صالح مازندرانی در شرح این [[روایت]] می‌نویسد: "منظور از بسط علم، فعلی بودن آن است و مراد از قبض عدم فعلیت علم، گرچه با توجه و التفات می‌داند"<ref>ملاصالح مازندرانی، شرح اصول الکافی، ج ۶، ص۳۱.</ref>.