علم ظنی امام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2024-04-28T10:07:54Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:علم ~~معصوم~~]]		[[رده:علم امام]]

Bahmani در ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۰۵

2024-04-24T05:05:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{سیره معصوم}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امام		\| موضوع مرتبط = علم امام
	\| عنوان مدخل = ~~[[علم ظنی امام]]~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[علم ظنی امام در قرآن]] - [[علم ظنی امام در حدیث]] - [[علم ظنی امام در تاریخ اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
	}}		}}

خط ۲۴:		خط ۲۳:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:علم ~~ظنی امام~~]]		[[رده:علم معصوم]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:15:56Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۵
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	از مباحثی که [[شیخ مفید]] در خصوص [[علم امام]] بیان می‌کند چنین برداشت می‌شود که اگر ایشان در [[مقام]] ذکر چنین ویژگی‌ای برای [[امام]] [[معصوم]] باشند، در حوزه علم امام به [[معالم دین]]، هیچ‌گاه بحث ظنی بودن علم امام را مطرح نمی‌کنند؛ زیرا ایشان [[علم به دین]] و [[احکام]] را تنها [[علم ضروری]] و بایسته برای امام تلقی نموده و [[معتقد]] است امام معصوم باید از همه احکام مورد نیاز [[امت]] و [[علوم دینی]] [[آگاه]] باشد<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۲۳۹: {{عربی\|واتفقت الإمامیة علی أن إمام الدین لا یکون إلا معصوما من الخلاف لله تعالی عالماً بجمیع علوم الدین کاملاً فی الفضل بائناً من الکل بالفضل علیهم فی الأعمال التی یستحق بها النعیم المقیم}}.</ref>؛ زیرا اگر چنین نباشد، خود به امامی دیگر نیازمند است<ref>شیخ مفید، المسائل الجارودیه، ص۴۵: {{عربی\|أنه یجب أن یکون عالماً بجمیع مایحتاج إلیه الأمة فی الأحکام. و إلا لحقه العجز فیها و احتاج إلی مسدد له و إمام. و منها: وجوب فضله علی کافة رعیته فی الدین عند الله}}.</ref>. از این رو به نظر می‌رسد علم امام در معالم [[دینی]] از نظر ایشان [[قطعی]] است و این چیزی است که [[مورد اتفاق]] همه [[علمای شیعه]] است. در حوزه [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری با توجه به [[اعتقاد]] مفید به عدم [[ضرورت]] چنین علومی برای امام<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۶۷ و۶۸.</ref> می‌توان چنین [[استنباط]] کرد که [[علم غیب]] برای [[مقام امامت]] امام از نظر [[عقل]] و عرف لازم نیست، ولی قطعاً امام به چنین [[علمی]] مجهز است و عبارت شیخ مفید نیز همین نکته را بیان می‌کند. در تحلیل می‌توان به این نتیجه رسید که علم امام در [[شأن]] ایشان است؛ یعنی هرگاه [[شأن امامت]] اقتضا کند که امام دارای گستره‌ای از [[علم غیبی]] باشد، آن [[علم]] به صورت قطعی در اختیارشان خواهد بود و هرگاه به چنین علمی نیاز نداشته باشد، بحثی از قطعی یا ظنی بودن این [[علم]] به میان نمی‌آید؛ چراکه [[علم امام]] در هر قلمرویی حتماً [[قطعی]] است، اما بحث در این است که علم قطعی به [[غیب]] همواره در اختیارشان هست یا نیست؟ بر اساس [[روایت]]<ref>شیخ کلینی، الکافی، {{عربی\|بَابَان أالْأَئِمَّة{{عم}} إِذَا شَاءُوا أَنْ يَعْلَمُوا عُلِّمُوا}}، حدیث ۱: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عَلِمَ‌}}؛ حدیث ۲: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ أُعْلِمَ‌}}؛ حدیث ۳: {{متن حدیث\|إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ يَعْلَمَ شَيْئاً، أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذلِكَ}}.</ref>، [[امام]] هرگاه بخواهد که بداند، [[خداوند]] ایشان را [[آگاه]] می‌کند و این [[آگاهی]] قطعی است.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۱۶.</ref>		از مباحثی که [[شیخ مفید]] در خصوص [[علم امام]] بیان می‌کند چنین برداشت می‌شود که اگر ایشان در [[مقام]] ذکر چنین ویژگی‌ای برای [[امام]] [[معصوم]] باشند، در حوزه علم امام به [[معالم دین]]، هیچ‌گاه بحث ظنی بودن علم امام را مطرح نمی‌کنند؛ زیرا ایشان [[علم به دین]] و [[احکام]] را تنها [[علم ضروری]] و بایسته برای امام تلقی نموده و [[معتقد]] است امام معصوم باید از همه احکام مورد نیاز [[امت]] و [[علوم دینی]] [[آگاه]] باشد<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۲۳۹: {{عربی\|واتفقت الإمامیة علی أن إمام الدین لا یکون إلا معصوما من الخلاف لله تعالی عالماً بجمیع علوم الدین کاملاً فی الفضل بائناً من الکل بالفضل علیهم فی الأعمال التی یستحق بها النعیم المقیم}}.</ref>؛ زیرا اگر چنین نباشد، خود به امامی دیگر نیازمند است<ref>شیخ مفید، المسائل الجارودیه، ص۴۵: {{عربی\|أنه یجب أن یکون عالماً بجمیع مایحتاج إلیه الأمة فی الأحکام. و إلا لحقه العجز فیها و احتاج إلی مسدد له و إمام. و منها: وجوب فضله علی کافة رعیته فی الدین عند الله}}.</ref>. از این رو به نظر می‌رسد علم امام در معالم [[دینی]] از نظر ایشان [[قطعی]] است و این چیزی است که [[مورد اتفاق]] همه [[علمای شیعه]] است. در حوزه [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری با توجه به [[اعتقاد]] مفید به عدم [[ضرورت]] چنین علومی برای امام<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۶۷ و۶۸.</ref> می‌توان چنین [[استنباط]] کرد که [[علم غیب]] برای [[مقام امامت]] امام از نظر [[عقل]] و عرف لازم نیست، ولی قطعاً امام به چنین [[علمی]] مجهز است و عبارت شیخ مفید نیز همین نکته را بیان می‌کند. در تحلیل می‌توان به این نتیجه رسید که علم امام در [[شأن]] ایشان است؛ یعنی هرگاه [[شأن امامت]] اقتضا کند که امام دارای گستره‌ای از [[علم غیبی]] باشد، آن [[علم]] به صورت قطعی در اختیارشان خواهد بود و هرگاه به چنین علمی نیاز نداشته باشد، بحثی از قطعی یا ظنی بودن این [[علم]] به میان نمی‌آید؛ چراکه [[علم امام]] در هر قلمرویی حتماً [[قطعی]] است، اما بحث در این است که علم قطعی به [[غیب]] همواره در اختیارشان هست یا نیست؟ بر اساس [[روایت]]<ref>شیخ کلینی، الکافی، {{عربی\|بَابَان أالْأَئِمَّة {{عم}} إِذَا شَاءُوا أَنْ يَعْلَمُوا عُلِّمُوا}}، حدیث ۱: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عَلِمَ‌}}؛ حدیث ۲: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ أُعْلِمَ‌}}؛ حدیث ۳: {{متن حدیث\|إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ يَعْلَمَ شَيْئاً، أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذلِكَ}}.</ref>، [[امام]] هرگاه بخواهد که بداند، [[خداوند]] ایشان را [[آگاه]] می‌کند و این [[آگاهی]] قطعی است.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۱۶.</ref>

	==دیدگاه [[عبدالله جوادی آملی\|آیت الله جوادی]] درباره قطعی یا ظنی بودن علم امام==		== دیدگاه [[عبدالله جوادی آملی\|آیت الله جوادی]] درباره قطعی یا ظنی بودن علم امام ==
	از نظر [[علامه جوادی آملی]]، [[اهل‌بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} [[مظهر]] [[علم]] الهی‌اند و همان‌گونه که چیزی از حیطه علم بی‌پایان [[خدا]] مخفی نمی‌ماند<ref>{{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}} «و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۳۱.</ref>، تمام [[عالم هستی]] نیز با حوادث بزرگ و کوچک خود تحت [[سیطره]] [[علمی]] [[انسان کامل]] [[معصوم]] است.		از نظر [[علامه جوادی آملی]]، [[اهل‌بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]] {{عم}} [[مظهر]] [[علم]] الهی‌اند و همان‌گونه که چیزی از حیطه علم بی‌پایان [[خدا]] مخفی نمی‌ماند<ref>{{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}} «و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۳۱.</ref>، تمام [[عالم هستی]] نیز با حوادث بزرگ و کوچک خود تحت [[سیطره]] [[علمی]] [[انسان کامل]] [[معصوم]] است.

	با توجه به مطالب مذکور و توضیحاتی که در بخش‌های گذشته به تفصیل بیان شد به دست می‌آید که در [[اندیشه]] علامه جوادی آملی، [[احاطه علمی]] [[امام]]، سه حوزه [[معالم دین]]، [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری را در بر می‌گیرد. اکنون این بحث مطرح می‌شود که این علم در حوزه‌های مختلف، [[قطعی]] است یا ظنی؟		با توجه به مطالب مذکور و توضیحاتی که در بخش‌های گذشته به تفصیل بیان شد به دست می‌آید که در [[اندیشه]] علامه جوادی آملی، [[احاطه علمی]] [[امام]]، سه حوزه [[معالم دین]]، [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری را در بر می‌گیرد. اکنون این بحث مطرح می‌شود که این علم در حوزه‌های مختلف، [[قطعی]] است یا ظنی؟
	این مسئله را می‌توان با توجه به دیدگاه علامه جوادی آملی در [[اثبات]] [[علم حضوری]] امام و [[تلقی وحی]] به عنوان یکی از [[منابع علم امام]] پاسخ داد. در بحث حضوری یا حصولی بودن [[علم امام]] ثابت شد که علامه جوادی آملی، [[علم امام معصوم]] را حضوری قلمداد نموده است<ref>عبدالله جوادی آملی، تسنیم، ج۱۸، ص۳۴۷.</ref>. با توجه به عدم فاصله بین عالم و معلوم در چنین علمی و عدم [[شک و تردید]] در آن به نظر می‌رسد ایشان [[یقینی]] و قطعی بودن علم امام را در سه حوزه معالم دین، [[علم غیب]] و علوم و فنون بشری [[تأیید]] کرده است. ایشان از [[وحی]] به عنوان یکی از [[مبادی علوم]] [[ائمه]] نام برده و بر این مطلب تأکید دارند که [[معرفت]] [[وحیانی]] امام معصوم، [[سلطان]] همه [[شناخت‌ها]] و [[ملکه]] تمام معرفت‌هاست و برای معصوم{{ع}} علم قطعی را به همراه دارد<ref>عبدالله جوادی آملی، معرفت‌شناسی در قرآن، ص۲۰۷.</ref>. با تتبع در آثار علامه می‌توان به این مهم دست یافت که هر چند به [[صراحت]] در خصوص قطعی بودن علم امام سخن نگفته‌اند، [[اعتقاد]] به این ویژگی را می‌توان از آثارشان [[استنباط]] نمود.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۲۹.</ref>		این مسئله را می‌توان با توجه به دیدگاه علامه جوادی آملی در [[اثبات]] [[علم حضوری]] امام و [[تلقی وحی]] به عنوان یکی از [[منابع علم امام]] پاسخ داد. در بحث حضوری یا حصولی بودن [[علم امام]] ثابت شد که علامه جوادی آملی، [[علم امام معصوم]] را حضوری قلمداد نموده است<ref>عبدالله جوادی آملی، تسنیم، ج۱۸، ص۳۴۷.</ref>. با توجه به عدم فاصله بین عالم و معلوم در چنین علمی و عدم [[شک و تردید]] در آن به نظر می‌رسد ایشان [[یقینی]] و قطعی بودن علم امام را در سه حوزه معالم دین، [[علم غیب]] و علوم و فنون بشری [[تأیید]] کرده است. ایشان از [[وحی]] به عنوان یکی از [[مبادی علوم]] [[ائمه]] نام برده و بر این مطلب تأکید دارند که [[معرفت]] [[وحیانی]] امام معصوم، [[سلطان]] همه [[شناخت‌ها]] و [[ملکه]] تمام معرفت‌هاست و برای معصوم {{ع}} علم قطعی را به همراه دارد<ref>عبدالله جوادی آملی، معرفت‌شناسی در قرآن، ص۲۰۷.</ref>. با تتبع در آثار علامه می‌توان به این مهم دست یافت که هر چند به [[صراحت]] در خصوص قطعی بودن علم امام سخن نگفته‌اند، [[اعتقاد]] به این ویژگی را می‌توان از آثارشان [[استنباط]] نمود.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۲۹.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T08:50:00Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۲۰
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	با توجه به مطالب مذکور و توضیحاتی که در بخش‌های گذشته به تفصیل بیان شد به دست می‌آید که در [[اندیشه]] علامه جوادی آملی، [[احاطه علمی]] [[امام]]، سه حوزه [[معالم دین]]، [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری را در بر می‌گیرد. اکنون این بحث مطرح می‌شود که این علم در حوزه‌های مختلف، [[قطعی]] است یا ظنی؟		با توجه به مطالب مذکور و توضیحاتی که در بخش‌های گذشته به تفصیل بیان شد به دست می‌آید که در [[اندیشه]] علامه جوادی آملی، [[احاطه علمی]] [[امام]]، سه حوزه [[معالم دین]]، [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری را در بر می‌گیرد. اکنون این بحث مطرح می‌شود که این علم در حوزه‌های مختلف، [[قطعی]] است یا ظنی؟
	این مسئله را می‌توان با توجه به دیدگاه علامه جوادی آملی در [[اثبات]] [[علم حضوری]] امام و [[تلقی وحی]] به عنوان یکی از [[منابع علم امام]] پاسخ داد. در بحث حضوری یا حصولی بودن [[علم امام]] ثابت شد که علامه جوادی آملی، [[علم امام معصوم]] را حضوری قلمداد نموده است<ref>عبدالله جوادی آملی، تسنیم، ج۱۸، ص۳۴۷.</ref>. با توجه به عدم فاصله بین عالم و معلوم در چنین علمی و عدم [[شک و تردید]] در آن به نظر می‌رسد ایشان [[یقینی]] و قطعی بودن علم امام را در سه حوزه معالم دین، [[علم غیب]] و علوم و فنون بشری [[تأیید]] کرده است. ایشان از [[وحی]] به عنوان یکی از [[مبادی علوم]] [[ائمه]] نام برده و بر این مطلب تأکید دارند که [[معرفت]] [[وحیانی]] امام معصوم، [[سلطان]] همه [[شناخت‌ها]] و [[ملکه]] تمام معرفت‌هاست و برای معصوم{{ع}} علم قطعی را به همراه دارد<ref>عبدالله جوادی آملی، معرفت‌شناسی در قرآن، ص۲۰۷.</ref>. با تتبع در آثار علامه می‌توان به این مهم دست یافت که هر چند به [[صراحت]] در خصوص قطعی بودن علم امام سخن نگفته‌اند، [[اعتقاد]] به این ویژگی را می‌توان از آثارشان [[استنباط]] نمود.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۲۹.</ref>		این مسئله را می‌توان با توجه به دیدگاه علامه جوادی آملی در [[اثبات]] [[علم حضوری]] امام و [[تلقی وحی]] به عنوان یکی از [[منابع علم امام]] پاسخ داد. در بحث حضوری یا حصولی بودن [[علم امام]] ثابت شد که علامه جوادی آملی، [[علم امام معصوم]] را حضوری قلمداد نموده است<ref>عبدالله جوادی آملی، تسنیم، ج۱۸، ص۳۴۷.</ref>. با توجه به عدم فاصله بین عالم و معلوم در چنین علمی و عدم [[شک و تردید]] در آن به نظر می‌رسد ایشان [[یقینی]] و قطعی بودن علم امام را در سه حوزه معالم دین، [[علم غیب]] و علوم و فنون بشری [[تأیید]] کرده است. ایشان از [[وحی]] به عنوان یکی از [[مبادی علوم]] [[ائمه]] نام برده و بر این مطلب تأکید دارند که [[معرفت]] [[وحیانی]] امام معصوم، [[سلطان]] همه [[شناخت‌ها]] و [[ملکه]] تمام معرفت‌هاست و برای معصوم{{ع}} علم قطعی را به همراه دارد<ref>عبدالله جوادی آملی، معرفت‌شناسی در قرآن، ص۲۰۷.</ref>. با تتبع در آثار علامه می‌توان به این مهم دست یافت که هر چند به [[صراحت]] در خصوص قطعی بودن علم امام سخن نگفته‌اند، [[اعتقاد]] به این ویژگی را می‌توان از آثارشان [[استنباط]] نمود.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۲۹.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1100841.jpg\|22px]] [[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|'''علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی''']]		# [[پرونده:1100841.jpg\|22px]] [[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|'''علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

خط ۲۷:		خط ۲۵:

	[[رده:علم ظنی امام]]		[[رده:علم ظنی امام]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:12:40Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{سیره معصوم}}		{{سیره معصوم}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''[[امام]]''' است. "'''~~[[علم ظنی امام]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[علم ظنی امام در قرآن]] - [[علم ظنی امام در حدیث]] - [[علم ظنی امام در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = امام
			\| عنوان مدخل = [[علم ظنی امام]]
			\| مداخل مرتبط = [[علم ظنی امام در قرآن]] - [[علم ظنی امام در حدیث]] - [[علم ظنی امام در تاریخ اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Wasity: جایگزینی متن - 'علامه جوادی آملی' به 'علامه جوادی آملی'

2022-04-19T09:39:14Z

جایگزینی متن - 'علامه جوادی آملی' به 'علامه جوادی آملی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۹
خط ۷:		خط ۷:

	==دیدگاه [[عبدالله جوادی آملی\|آیت الله جوادی]] درباره قطعی یا ظنی بودن علم امام==		==دیدگاه [[عبدالله جوادی آملی\|آیت الله جوادی]] درباره قطعی یا ظنی بودن علم امام==
	از نظر [[علامه~~]] [[~~جوادی آملی]]، [[اهل‌بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} [[مظهر]] [[علم]] الهی‌اند و همان‌گونه که چیزی از حیطه علم بی‌پایان [[خدا]] مخفی نمی‌ماند<ref>{{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}} «و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۳۱.</ref>، تمام [[عالم هستی]] نیز با حوادث بزرگ و کوچک خود تحت [[سیطره]] [[علمی]] [[انسان کامل]] [[معصوم]] است.		از نظر [[علامه جوادی آملی]]، [[اهل‌بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} [[مظهر]] [[علم]] الهی‌اند و همان‌گونه که چیزی از حیطه علم بی‌پایان [[خدا]] مخفی نمی‌ماند<ref>{{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}} «و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۳۱.</ref>، تمام [[عالم هستی]] نیز با حوادث بزرگ و کوچک خود تحت [[سیطره]] [[علمی]] [[انسان کامل]] [[معصوم]] است.

	با توجه به مطالب مذکور و توضیحاتی که در بخش‌های گذشته به تفصیل بیان شد به دست می‌آید که در [[اندیشه]] علامه جوادی آملی، [[احاطه علمی]] [[امام]]، سه حوزه [[معالم دین]]، [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری را در بر می‌گیرد. اکنون این بحث مطرح می‌شود که این علم در حوزه‌های مختلف، [[قطعی]] است یا ظنی؟		با توجه به مطالب مذکور و توضیحاتی که در بخش‌های گذشته به تفصیل بیان شد به دست می‌آید که در [[اندیشه]] علامه جوادی آملی، [[احاطه علمی]] [[امام]]، سه حوزه [[معالم دین]]، [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری را در بر می‌گیرد. اکنون این بحث مطرح می‌شود که این علم در حوزه‌های مختلف، [[قطعی]] است یا ظنی؟

Jaafari: /* دیدگاه آیت الله جوادی درباره شهودی و حضوری بودن علم امام */

2022-04-19T05:09:15Z

دیدگاه آیت الله جوادی درباره شهودی و حضوری بودن علم امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۹
خط ۶:		خط ۶:
	از مباحثی که [[شیخ مفید]] در خصوص [[علم امام]] بیان می‌کند چنین برداشت می‌شود که اگر ایشان در [[مقام]] ذکر چنین ویژگی‌ای برای [[امام]] [[معصوم]] باشند، در حوزه علم امام به [[معالم دین]]، هیچ‌گاه بحث ظنی بودن علم امام را مطرح نمی‌کنند؛ زیرا ایشان [[علم به دین]] و [[احکام]] را تنها [[علم ضروری]] و بایسته برای امام تلقی نموده و [[معتقد]] است امام معصوم باید از همه احکام مورد نیاز [[امت]] و [[علوم دینی]] [[آگاه]] باشد<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۲۳۹: {{عربی\|واتفقت الإمامیة علی أن إمام الدین لا یکون إلا معصوما من الخلاف لله تعالی عالماً بجمیع علوم الدین کاملاً فی الفضل بائناً من الکل بالفضل علیهم فی الأعمال التی یستحق بها النعیم المقیم}}.</ref>؛ زیرا اگر چنین نباشد، خود به امامی دیگر نیازمند است<ref>شیخ مفید، المسائل الجارودیه، ص۴۵: {{عربی\|أنه یجب أن یکون عالماً بجمیع مایحتاج إلیه الأمة فی الأحکام. و إلا لحقه العجز فیها و احتاج إلی مسدد له و إمام. و منها: وجوب فضله علی کافة رعیته فی الدین عند الله}}.</ref>. از این رو به نظر می‌رسد علم امام در معالم [[دینی]] از نظر ایشان [[قطعی]] است و این چیزی است که [[مورد اتفاق]] همه [[علمای شیعه]] است. در حوزه [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری با توجه به [[اعتقاد]] مفید به عدم [[ضرورت]] چنین علومی برای امام<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۶۷ و۶۸.</ref> می‌توان چنین [[استنباط]] کرد که [[علم غیب]] برای [[مقام امامت]] امام از نظر [[عقل]] و عرف لازم نیست، ولی قطعاً امام به چنین [[علمی]] مجهز است و عبارت شیخ مفید نیز همین نکته را بیان می‌کند. در تحلیل می‌توان به این نتیجه رسید که علم امام در [[شأن]] ایشان است؛ یعنی هرگاه [[شأن امامت]] اقتضا کند که امام دارای گستره‌ای از [[علم غیبی]] باشد، آن [[علم]] به صورت قطعی در اختیارشان خواهد بود و هرگاه به چنین علمی نیاز نداشته باشد، بحثی از قطعی یا ظنی بودن این [[علم]] به میان نمی‌آید؛ چراکه [[علم امام]] در هر قلمرویی حتماً [[قطعی]] است، اما بحث در این است که علم قطعی به [[غیب]] همواره در اختیارشان هست یا نیست؟ بر اساس [[روایت]]<ref>شیخ کلینی، الکافی، {{عربی\|بَابَان أالْأَئِمَّة{{عم}} إِذَا شَاءُوا أَنْ يَعْلَمُوا عُلِّمُوا}}، حدیث ۱: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عَلِمَ‌}}؛ حدیث ۲: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ أُعْلِمَ‌}}؛ حدیث ۳: {{متن حدیث\|إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ يَعْلَمَ شَيْئاً، أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذلِكَ}}.</ref>، [[امام]] هرگاه بخواهد که بداند، [[خداوند]] ایشان را [[آگاه]] می‌کند و این [[آگاهی]] قطعی است.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۱۶.</ref>		از مباحثی که [[شیخ مفید]] در خصوص [[علم امام]] بیان می‌کند چنین برداشت می‌شود که اگر ایشان در [[مقام]] ذکر چنین ویژگی‌ای برای [[امام]] [[معصوم]] باشند، در حوزه علم امام به [[معالم دین]]، هیچ‌گاه بحث ظنی بودن علم امام را مطرح نمی‌کنند؛ زیرا ایشان [[علم به دین]] و [[احکام]] را تنها [[علم ضروری]] و بایسته برای امام تلقی نموده و [[معتقد]] است امام معصوم باید از همه احکام مورد نیاز [[امت]] و [[علوم دینی]] [[آگاه]] باشد<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۲۳۹: {{عربی\|واتفقت الإمامیة علی أن إمام الدین لا یکون إلا معصوما من الخلاف لله تعالی عالماً بجمیع علوم الدین کاملاً فی الفضل بائناً من الکل بالفضل علیهم فی الأعمال التی یستحق بها النعیم المقیم}}.</ref>؛ زیرا اگر چنین نباشد، خود به امامی دیگر نیازمند است<ref>شیخ مفید، المسائل الجارودیه، ص۴۵: {{عربی\|أنه یجب أن یکون عالماً بجمیع مایحتاج إلیه الأمة فی الأحکام. و إلا لحقه العجز فیها و احتاج إلی مسدد له و إمام. و منها: وجوب فضله علی کافة رعیته فی الدین عند الله}}.</ref>. از این رو به نظر می‌رسد علم امام در معالم [[دینی]] از نظر ایشان [[قطعی]] است و این چیزی است که [[مورد اتفاق]] همه [[علمای شیعه]] است. در حوزه [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری با توجه به [[اعتقاد]] مفید به عدم [[ضرورت]] چنین علومی برای امام<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۶۷ و۶۸.</ref> می‌توان چنین [[استنباط]] کرد که [[علم غیب]] برای [[مقام امامت]] امام از نظر [[عقل]] و عرف لازم نیست، ولی قطعاً امام به چنین [[علمی]] مجهز است و عبارت شیخ مفید نیز همین نکته را بیان می‌کند. در تحلیل می‌توان به این نتیجه رسید که علم امام در [[شأن]] ایشان است؛ یعنی هرگاه [[شأن امامت]] اقتضا کند که امام دارای گستره‌ای از [[علم غیبی]] باشد، آن [[علم]] به صورت قطعی در اختیارشان خواهد بود و هرگاه به چنین علمی نیاز نداشته باشد، بحثی از قطعی یا ظنی بودن این [[علم]] به میان نمی‌آید؛ چراکه [[علم امام]] در هر قلمرویی حتماً [[قطعی]] است، اما بحث در این است که علم قطعی به [[غیب]] همواره در اختیارشان هست یا نیست؟ بر اساس [[روایت]]<ref>شیخ کلینی، الکافی، {{عربی\|بَابَان أالْأَئِمَّة{{عم}} إِذَا شَاءُوا أَنْ يَعْلَمُوا عُلِّمُوا}}، حدیث ۱: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عَلِمَ‌}}؛ حدیث ۲: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ أُعْلِمَ‌}}؛ حدیث ۳: {{متن حدیث\|إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ يَعْلَمَ شَيْئاً، أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذلِكَ}}.</ref>، [[امام]] هرگاه بخواهد که بداند، [[خداوند]] ایشان را [[آگاه]] می‌کند و این [[آگاهی]] قطعی است.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۱۶.</ref>

	==دیدگاه [[عبدالله جوادی آملی\|آیت الله جوادی]] درباره ~~شهودی و حضوری~~ بودن علم امام==		==دیدگاه [[عبدالله جوادی آملی\|آیت الله جوادی]] درباره قطعی یا ظنی بودن علم امام==
	از نظر [[علامه]] [[جوادی آملی]]، [[اهل‌بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} [[مظهر]] [[علم]] الهی‌اند و همان‌گونه که چیزی از حیطه علم بی‌پایان [[خدا]] مخفی نمی‌ماند<ref>{{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}} «و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۳۱.</ref>، تمام [[عالم هستی]] نیز با حوادث بزرگ و کوچک خود تحت [[سیطره]] [[علمی]] [[انسان کامل]] [[معصوم]] است.		از نظر [[علامه]] [[جوادی آملی]]، [[اهل‌بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} [[مظهر]] [[علم]] الهی‌اند و همان‌گونه که چیزی از حیطه علم بی‌پایان [[خدا]] مخفی نمی‌ماند<ref>{{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}} «و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۳۱.</ref>، تمام [[عالم هستی]] نیز با حوادث بزرگ و کوچک خود تحت [[سیطره]] [[علمی]] [[انسان کامل]] [[معصوم]] است.

Jaafari: /* جستارهای وابسته */

2022-04-19T05:03:40Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۳
خط ۵:		خط ۵:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	از مباحثی که [[شیخ مفید]] در خصوص [[علم امام]] بیان می‌کند چنین برداشت می‌شود که اگر ایشان در [[مقام]] ذکر چنین ویژگی‌ای برای [[امام]] [[معصوم]] باشند، در حوزه علم امام به [[معالم دین]]، هیچ‌گاه بحث ظنی بودن علم امام را مطرح نمی‌کنند؛ زیرا ایشان [[علم به دین]] و [[احکام]] را تنها [[علم ضروری]] و بایسته برای امام تلقی نموده و [[معتقد]] است امام معصوم باید از همه احکام مورد نیاز [[امت]] و [[علوم دینی]] [[آگاه]] باشد<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۲۳۹: {{عربی\|واتفقت الإمامیة علی أن إمام الدین لا یکون إلا معصوما من الخلاف لله تعالی عالماً بجمیع علوم الدین کاملاً فی الفضل بائناً من الکل بالفضل علیهم فی الأعمال التی یستحق بها النعیم المقیم}}.</ref>؛ زیرا اگر چنین نباشد، خود به امامی دیگر نیازمند است<ref>شیخ مفید، المسائل الجارودیه، ص۴۵: {{عربی\|أنه یجب أن یکون عالماً بجمیع مایحتاج إلیه الأمة فی الأحکام. و إلا لحقه العجز فیها و احتاج إلی مسدد له و إمام. و منها: وجوب فضله علی کافة رعیته فی الدین عند الله}}.</ref>. از این رو به نظر می‌رسد علم امام در معالم [[دینی]] از نظر ایشان [[قطعی]] است و این چیزی است که [[مورد اتفاق]] همه [[علمای شیعه]] است. در حوزه [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری با توجه به [[اعتقاد]] مفید به عدم [[ضرورت]] چنین علومی برای امام<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۶۷ و۶۸.</ref> می‌توان چنین [[استنباط]] کرد که [[علم غیب]] برای [[مقام امامت]] امام از نظر [[عقل]] و عرف لازم نیست، ولی قطعاً امام به چنین [[علمی]] مجهز است و عبارت شیخ مفید نیز همین نکته را بیان می‌کند. در تحلیل می‌توان به این نتیجه رسید که علم امام در [[شأن]] ایشان است؛ یعنی هرگاه [[شأن امامت]] اقتضا کند که امام دارای گستره‌ای از [[علم غیبی]] باشد، آن [[علم]] به صورت قطعی در اختیارشان خواهد بود و هرگاه به چنین علمی نیاز نداشته باشد، بحثی از قطعی یا ظنی بودن این [[علم]] به میان نمی‌آید؛ چراکه [[علم امام]] در هر قلمرویی حتماً [[قطعی]] است، اما بحث در این است که علم قطعی به [[غیب]] همواره در اختیارشان هست یا نیست؟ بر اساس [[روایت]]<ref>شیخ کلینی، الکافی، {{عربی\|بَابَان أالْأَئِمَّة{{عم}} إِذَا شَاءُوا أَنْ يَعْلَمُوا عُلِّمُوا}}، حدیث ۱: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عَلِمَ‌}}؛ حدیث ۲: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ أُعْلِمَ‌}}؛ حدیث ۳: {{متن حدیث\|إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ يَعْلَمَ شَيْئاً، أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذلِكَ}}.</ref>، [[امام]] هرگاه بخواهد که بداند، [[خداوند]] ایشان را [[آگاه]] می‌کند و این [[آگاهی]] قطعی است.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۱۶.</ref>		از مباحثی که [[شیخ مفید]] در خصوص [[علم امام]] بیان می‌کند چنین برداشت می‌شود که اگر ایشان در [[مقام]] ذکر چنین ویژگی‌ای برای [[امام]] [[معصوم]] باشند، در حوزه علم امام به [[معالم دین]]، هیچ‌گاه بحث ظنی بودن علم امام را مطرح نمی‌کنند؛ زیرا ایشان [[علم به دین]] و [[احکام]] را تنها [[علم ضروری]] و بایسته برای امام تلقی نموده و [[معتقد]] است امام معصوم باید از همه احکام مورد نیاز [[امت]] و [[علوم دینی]] [[آگاه]] باشد<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۲۳۹: {{عربی\|واتفقت الإمامیة علی أن إمام الدین لا یکون إلا معصوما من الخلاف لله تعالی عالماً بجمیع علوم الدین کاملاً فی الفضل بائناً من الکل بالفضل علیهم فی الأعمال التی یستحق بها النعیم المقیم}}.</ref>؛ زیرا اگر چنین نباشد، خود به امامی دیگر نیازمند است<ref>شیخ مفید، المسائل الجارودیه، ص۴۵: {{عربی\|أنه یجب أن یکون عالماً بجمیع مایحتاج إلیه الأمة فی الأحکام. و إلا لحقه العجز فیها و احتاج إلی مسدد له و إمام. و منها: وجوب فضله علی کافة رعیته فی الدین عند الله}}.</ref>. از این رو به نظر می‌رسد علم امام در معالم [[دینی]] از نظر ایشان [[قطعی]] است و این چیزی است که [[مورد اتفاق]] همه [[علمای شیعه]] است. در حوزه [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری با توجه به [[اعتقاد]] مفید به عدم [[ضرورت]] چنین علومی برای امام<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۶۷ و۶۸.</ref> می‌توان چنین [[استنباط]] کرد که [[علم غیب]] برای [[مقام امامت]] امام از نظر [[عقل]] و عرف لازم نیست، ولی قطعاً امام به چنین [[علمی]] مجهز است و عبارت شیخ مفید نیز همین نکته را بیان می‌کند. در تحلیل می‌توان به این نتیجه رسید که علم امام در [[شأن]] ایشان است؛ یعنی هرگاه [[شأن امامت]] اقتضا کند که امام دارای گستره‌ای از [[علم غیبی]] باشد، آن [[علم]] به صورت قطعی در اختیارشان خواهد بود و هرگاه به چنین علمی نیاز نداشته باشد، بحثی از قطعی یا ظنی بودن این [[علم]] به میان نمی‌آید؛ چراکه [[علم امام]] در هر قلمرویی حتماً [[قطعی]] است، اما بحث در این است که علم قطعی به [[غیب]] همواره در اختیارشان هست یا نیست؟ بر اساس [[روایت]]<ref>شیخ کلینی، الکافی، {{عربی\|بَابَان أالْأَئِمَّة{{عم}} إِذَا شَاءُوا أَنْ يَعْلَمُوا عُلِّمُوا}}، حدیث ۱: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عَلِمَ‌}}؛ حدیث ۲: {{متن حدیث\|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ أُعْلِمَ‌}}؛ حدیث ۳: {{متن حدیث\|إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ يَعْلَمَ شَيْئاً، أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذلِكَ}}.</ref>، [[امام]] هرگاه بخواهد که بداند، [[خداوند]] ایشان را [[آگاه]] می‌کند و این [[آگاهی]] قطعی است.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۱۶.</ref>

			==دیدگاه [[عبدالله جوادی آملی\|آیت الله جوادی]] درباره شهودی و حضوری بودن علم امام==
			از نظر [[علامه]] [[جوادی آملی]]، [[اهل‌بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} [[مظهر]] [[علم]] الهی‌اند و همان‌گونه که چیزی از حیطه علم بی‌پایان [[خدا]] مخفی نمی‌ماند<ref>{{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}} «و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۳۱.</ref>، تمام [[عالم هستی]] نیز با حوادث بزرگ و کوچک خود تحت [[سیطره]] [[علمی]] [[انسان کامل]] [[معصوم]] است.

			با توجه به مطالب مذکور و توضیحاتی که در بخش‌های گذشته به تفصیل بیان شد به دست می‌آید که در [[اندیشه]] علامه جوادی آملی، [[احاطه علمی]] [[امام]]، سه حوزه [[معالم دین]]، [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری را در بر می‌گیرد. اکنون این بحث مطرح می‌شود که این علم در حوزه‌های مختلف، [[قطعی]] است یا ظنی؟
			این مسئله را می‌توان با توجه به دیدگاه علامه جوادی آملی در [[اثبات]] [[علم حضوری]] امام و [[تلقی وحی]] به عنوان یکی از [[منابع علم امام]] پاسخ داد. در بحث حضوری یا حصولی بودن [[علم امام]] ثابت شد که علامه جوادی آملی، [[علم امام معصوم]] را حضوری قلمداد نموده است<ref>عبدالله جوادی آملی، تسنیم، ج۱۸، ص۳۴۷.</ref>. با توجه به عدم فاصله بین عالم و معلوم در چنین علمی و عدم [[شک و تردید]] در آن به نظر می‌رسد ایشان [[یقینی]] و قطعی بودن علم امام را در سه حوزه معالم دین، [[علم غیب]] و علوم و فنون بشری [[تأیید]] کرده است. ایشان از [[وحی]] به عنوان یکی از [[مبادی علوم]] [[ائمه]] نام برده و بر این مطلب تأکید دارند که [[معرفت]] [[وحیانی]] امام معصوم، [[سلطان]] همه [[شناخت‌ها]] و [[ملکه]] تمام معرفت‌هاست و برای معصوم{{ع}} علم قطعی را به همراه دارد<ref>عبدالله جوادی آملی، معرفت‌شناسی در قرآن، ص۲۰۷.</ref>. با تتبع در آثار علامه می‌توان به این مهم دست یافت که هر چند به [[صراحت]] در خصوص قطعی بودن علم امام سخن نگفته‌اند، [[اعتقاد]] به این ویژگی را می‌توان از آثارشان [[استنباط]] نمود.<ref>[[زهرا یوسفی\|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)\|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۲۹.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{سیره معصوم}}
اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''امام''' است. "'''علم ظنی امام'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

علم ظنی ا...» ایجاد کرد

2022-04-19T00:52:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{سیره معصوم}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''امام''' است. "'''علم ظنی امام'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div> <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">علم ظنی ا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{سیره معصوم}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[امام]]''' است. "'''[[علم ظنی امام]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علم ظنی امام در قرآن]] - [[علم ظنی امام در حدیث]] - [[علم ظنی امام در تاریخ اسلامی]]</div>

==مقدمه==
از مباحثی که [[شیخ مفید]] در خصوص [[علم امام]] بیان می‌کند چنین برداشت می‌شود که اگر ایشان در [[مقام]] ذکر چنین ویژگی‌ای برای [[امام]] [[معصوم]] باشند، در حوزه علم امام به [[معالم دین]]، هیچ‌گاه بحث ظنی بودن علم امام را مطرح نمی‌کنند؛ زیرا ایشان [[علم به دین]] و [[احکام]] را تنها [[علم ضروری]] و بایسته برای امام تلقی نموده و [[معتقد]] است امام معصوم باید از همه احکام مورد نیاز [[امت]] و [[علوم دینی]] [[آگاه]] باشد<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۲۳۹: {{عربی|واتفقت الإمامیة علی أن إمام الدین لا یکون إلا معصوما من الخلاف لله تعالی عالماً بجمیع علوم الدین کاملاً فی الفضل بائناً من الکل بالفضل علیهم فی الأعمال التی یستحق بها النعیم المقیم}}.</ref>؛ زیرا اگر چنین نباشد، خود به امامی دیگر نیازمند است<ref>شیخ مفید، المسائل الجارودیه، ص۴۵: {{عربی|أنه یجب أن یکون عالماً بجمیع مایحتاج إلیه الأمة فی الأحکام. و إلا لحقه العجز فیها و احتاج إلی مسدد له و إمام. و منها: وجوب فضله علی کافة رعیته فی الدین عند الله}}.</ref>. از این رو به نظر می‌رسد علم امام در معالم [[دینی]] از نظر ایشان [[قطعی]] است و این چیزی است که [[مورد اتفاق]] همه [[علمای شیعه]] است. در حوزه [[علوم غیبی]] و [[علوم]] و [[فنون]] بشری با توجه به [[اعتقاد]] مفید به عدم [[ضرورت]] چنین علومی برای امام<ref>شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۶۷ و۶۸.</ref> می‌توان چنین [[استنباط]] کرد که [[علم غیب]] برای [[مقام امامت]] امام از نظر [[عقل]] و عرف لازم نیست، ولی قطعاً امام به چنین [[علمی]] مجهز است و عبارت شیخ مفید نیز همین نکته را بیان می‌کند. در تحلیل می‌توان به این نتیجه رسید که علم امام در [[شأن]] ایشان است؛ یعنی هرگاه [[شأن امامت]] اقتضا کند که امام دارای گستره‌ای از [[علم غیبی]] باشد، آن [[علم]] به صورت قطعی در اختیارشان خواهد بود و هرگاه به چنین علمی نیاز نداشته باشد، بحثی از قطعی یا ظنی بودن این [[علم]] به میان نمی‌آید؛ چراکه [[علم امام]] در هر قلمرویی حتماً [[قطعی]] است، اما بحث در این است که علم قطعی به [[غیب]] همواره در اختیارشان هست یا نیست؟ بر اساس [[روایت]]<ref>شیخ کلینی، الکافی، {{عربی|بَابَان أالْأَئِمَّة{{عم}} إِذَا شَاءُوا أَنْ يَعْلَمُوا عُلِّمُوا}}، حدیث ۱: {{متن حدیث|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عَلِمَ‌}}؛ حدیث ۲: {{متن حدیث|إِنَّ الْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ أُعْلِمَ‌}}؛ حدیث ۳: {{متن حدیث|إِذَا أَرَادَ الْإِمَامُ أَنْ يَعْلَمَ شَيْئاً، أَعْلَمَهُ اللَّهُ ذلِكَ}}.</ref>، [[امام]] هرگاه بخواهد که بداند، [[خداوند]] ایشان را [[آگاه]] می‌کند و این [[آگاهی]] قطعی است.<ref>[[زهرا یوسفی|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی]]، ص ۱۱۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1100841.jpg|22px]] [[زهرا یوسفی|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی (کتاب)|'''علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیت‌الله جوادی آملی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:علم ظنی امام]]
[[رده:مدخل]]