علم لدنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* روایات در مورد علم لدنی */

2024-04-16T04:42:22Z

روایات در مورد علم لدنی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲
خط ۲۹:		خط ۲۹:

	== [[روایات]] در مورد علم لدنی ==		== [[روایات]] در مورد علم لدنی ==
	در مورد [[علم امام]]، روایات نشان می‌دهد، امام {{ع}} از راه [[موهبت الهی]] و نه از راه اکتساب، به همه چیز واقف و از همه چیز [[آگاه]] است و هر چیز را بخواهد، به [[اذن]] [[خدا]]، به ادنی توجیهی می‌داند، در [[روایات]] دو نکته وجود دارد، یکی اینکه علم امام از سوی خداوند به وی اعطا شده است و دیگر آنکه زمان دریافت این علم هم زمان با از [[دنیا]] رفتن امام قبلی و عهده‌دار شدن [[وظایف امامت]] از طرف امام بعدی است و مراد از علم امام، [[علم باطنی]] [[فطری]] [[لدنی]] موهوبی است که با واسطه یا بی‌واسطه از جانب خداوند به [[انبیا]] و [[اوصیا]] اعطا می‌گردد.		در مورد [[علم امام]]، روایات نشان می‌دهد، امام {{ع}} از راه موهبت الهی و نه از راه اکتساب، به همه چیز واقف و از همه چیز [[آگاه]] است و هر چیز را بخواهد، به [[اذن]] [[خدا]]، به ادنی توجیهی می‌داند، در [[روایات]] دو نکته وجود دارد، یکی اینکه علم امام از سوی خداوند به وی اعطا شده است و دیگر آنکه زمان دریافت این علم هم زمان با از [[دنیا]] رفتن امام قبلی و عهده‌دار شدن [[وظایف امامت]] از طرف امام بعدی است و مراد از علم امام، [[علم باطنی]] [[فطری]] [[لدنی]] موهوبی است که با واسطه یا بی‌واسطه از جانب خداوند به [[انبیا]] و [[اوصیا]] اعطا می‌گردد.

	در روایتی [[امام رضا]] {{ع}} می‌‌فرمایند: "اگر خداوند بنده‌ای را به [[امامت]] برگزیند، به او علمی [[الهی]] می‌کند که بعد از آن در پاسخ هیچ سؤالی در نمی‌ماند، و به درستی به همه سؤال‌ها پاسخ می‌گوید" و مراد از [[علم امام]]، [[علم باطنی]] [[فطری]] [[لدنی]] موهوبی از جانب [[خداوند]] عالم است با [[الهام]] و [[وحی]] ـ مع الواسطه یا بلا‌واسطه ـ و یا با هر اسبابی که اختصاص به [[انبیاء]] و [[اوصیاء]] آنها دارد<ref>ر.ک: [[سید محمد علی قاضی طباطبایی\|قاضی طباطبایی، سید محمد علی]]، [[علم امام (کتاب)\|علم امام]]، ص ۴۸۲؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۵۲؛ [[ناصرالدین اوجاقی\|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)\|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص۴۲.</ref>.		در روایتی [[امام رضا]] {{ع}} می‌‌فرمایند: "اگر خداوند بنده‌ای را به [[امامت]] برگزیند، به او علمی [[الهی]] می‌کند که بعد از آن در پاسخ هیچ سؤالی در نمی‌ماند، و به درستی به همه سؤال‌ها پاسخ می‌گوید" و مراد از [[علم امام]]، [[علم باطنی]] [[فطری]] [[لدنی]] موهوبی از جانب [[خداوند]] عالم است با [[الهام]] و [[وحی]] ـ مع الواسطه یا بلا‌واسطه ـ و یا با هر اسبابی که اختصاص به [[انبیاء]] و [[اوصیاء]] آنها دارد<ref>ر.ک: [[سید محمد علی قاضی طباطبایی\|قاضی طباطبایی، سید محمد علی]]، [[علم امام (کتاب)\|علم امام]]، ص ۴۸۲؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۵۲؛ [[ناصرالدین اوجاقی\|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)\|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص۴۲.</ref>.

Bahmani: /* ضرورت علم لدنی */

2024-04-16T04:42:10Z

ضرورت علم لدنی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۲
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	== ضرورت علم لدنی ==		== ضرورت علم لدنی ==
	به منظور تحقق [[سعادت]] [[حقیقی]] [[انسان‌ها]]، [[امام]] باید اولاً: نسبت به معارف اسلامی، [[علم خدادادی]] داشته باشد؛ ثانیاً: نسبت به چگونگی اداره [[جامعه]] و اجرای قوانین اسلامی از [[علم الهی]] برخوردار باشد؛ زیرا اگر امام فقط عالم به [[معارف]] بوده و علم [[مدیریت]] نداشته باشد، [[اجرای قوانین]] [[اسلام]] تعطیل می‌ماند. لذا امام باید [[معصوم]] باشد تا عملش در [[معارف دین]] و مدیریت جامعه [[خطاناپذیر]] باشد. با مراجعه به [[روایات]] درمی‌یابیم که [[علم امام]]، فراتر از معارف و مدیریت جامعه است. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمایند: "من به همه آنچه در آسمان‌ها و [[زمین]] است و آنچه در [[بهشت و جهنم]] است، علم دارم. من به همه امور مربوط به گذشته و [[آینده]] علم و [[آگاهی]] دارم"<ref>ر.ک: [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۱۳ ـ ۲۱۴.</ref>.		به منظور تحقق [[سعادت]] [[حقیقی]] [[انسان‌ها]]، [[امام]] باید اولاً: نسبت به معارف اسلامی، [[علم خدادادی]] داشته باشد؛ ثانیاً: نسبت به چگونگی اداره [[جامعه]] و اجرای قوانین اسلامی از [[علم الهی]] برخوردار باشد؛ زیرا اگر امام فقط عالم به معارف بوده و علم [[مدیریت]] نداشته باشد، اجرای قوانین [[اسلام]] تعطیل می‌ماند. لذا امام باید [[معصوم]] باشد تا عملش در [[معارف دین]] و مدیریت جامعه [[خطاناپذیر]] باشد. با مراجعه به [[روایات]] درمی‌یابیم که [[علم امام]]، فراتر از معارف و مدیریت جامعه است. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمایند: "من به همه آنچه در آسمان‌ها و [[زمین]] است و آنچه در [[بهشت و جهنم]] است، علم دارم. من به همه امور مربوط به گذشته و [[آینده]] علم و [[آگاهی]] دارم"<ref>ر.ک: [[صفدر الهی راد\|الهی راد، صفدر]]، [[انسان‌شناسی (کتاب)\|انسان‌شناسی]]، ص ۲۱۳ ـ ۲۱۴.</ref>.

	== [[روایات]] در مورد علم لدنی ==		== [[روایات]] در مورد علم لدنی ==

Bahmani: /* ویژگی علم لدنی */

2024-04-16T04:41:55Z

ویژگی علم لدنی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۱
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	== ویژگی علم لدنی ==		== ویژگی علم لدنی ==
	علم لدنی اصطلاحی است برگرفته از [[قرآن کریم]] که در مورد [[حضرت خضر]] به کار رفته است: {{متن قرآن\|وَعَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا}}<ref>«و او را از پیش خویش دانشی آموخته بودیم»؛ سوره کهف، آیۀ ۶۵.</ref>. ویژگی علم لدنی این است که از راه‌های طبیعی به دست نیامده، بلکه موهبتی [[الهی]] است و [[خدا]] به هر که بخواهد اعطا می‌کند، حواس و [[تفکر]] را به آن راهی نیست، این علم به موجب ادلۀ [[عقلی]] و [[نقلی]] که آن را اثبات می‌کند قابل هیچ گونه تخلفی نبوده و تغییر نمی‌پذیرد و به اصطلاح علم است، به آنچه در [[لوح محفوظ]] ثبت شده است و [[آگاهی]] است از آنچه قضای حتمی [[خداوند]] به آن تعلق گرفته و لذا هیچ گونه تکلیفی به متعلق این گونه علم از آن جهت که حتمی‌الوقوع می‌باشد تعلق نمی‌گیرد. علم لدنی و موهوبی از طریق مهارت [[باطن]] و ریاضت‌های [[شرعی]] و انجام فرائض و نوافل و در اثر [[اخلاص]] به انسان‌های [[پاک]] و مستعد [[افاضه]] می‌شود. این علم هم شامل علم به ظاهر [[احکام]] و [[باطن ~~شریعت]]،~~ هم شامل [[علوم غیبی]] و حوادث گذشته و [[آینده]] که به صورت قضایای قطعیه هستند و هم شامل [[الهامات]] [[قلبی]] می‌شود.		علم لدنی اصطلاحی است برگرفته از [[قرآن کریم]] که در مورد [[حضرت خضر]] به کار رفته است: {{متن قرآن\|وَعَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا}}<ref>«و او را از پیش خویش دانشی آموخته بودیم»؛ سوره کهف، آیۀ ۶۵.</ref>. ویژگی علم لدنی این است که از راه‌های طبیعی به دست نیامده، بلکه موهبتی [[الهی]] است و [[خدا]] به هر که بخواهد اعطا می‌کند، حواس و [[تفکر]] را به آن راهی نیست، این علم به موجب ادلۀ [[عقلی]] و [[نقلی]] که آن را اثبات می‌کند قابل هیچ گونه تخلفی نبوده و تغییر نمی‌پذیرد و به اصطلاح علم است، به آنچه در [[لوح محفوظ]] ثبت شده است و [[آگاهی]] است از آنچه قضای حتمی [[خداوند]] به آن تعلق گرفته و لذا هیچ گونه تکلیفی به متعلق این گونه علم از آن جهت که حتمی‌الوقوع می‌باشد تعلق نمی‌گیرد. علم لدنی و موهوبی از طریق مهارت [[باطن]] و ریاضت‌های [[شرعی]] و انجام فرائض و نوافل و در اثر [[اخلاص]] به انسان‌های [[پاک]] و مستعد افاضه می‌شود. این علم هم شامل علم به ظاهر [[احکام]] و باطن شریعت، هم شامل [[علوم غیبی]] و حوادث گذشته و [[آینده]] که به صورت قضایای قطعیه هستند و هم شامل [[الهامات]] [[قلبی]] می‌شود.

	علم لدنی و موهوبی [[افضل]] [[علوم]] بلکه علم [[حقیقی]] است<ref>نراقی، ملا احمد، رسائل و مسائل فی حل غوامض المسائل، ج ۳، ص ۵۲ ـ ۵۶.</ref>، علم شهودی و حضوری است که از راه [[تهذیب نفس]] و پیمودن مسیر [[تکامل]] و بار یافتن به [[مقام]] لدن، به دست می‌آید. علم لدنی گاهی به صورت [[وحی]] و گاهی به صورت [[الهام]] و در پاره‌ای موارد به شکل [[تحدیث]] به دست می‌‌‌آید. روایاتی وجود دارد که نشان می‌دهد این [[علم موهبتی]] از جانب [[خداوند]] است و شامل حال [[امام]] می‌شود، مانند اینکه [[امام رضا]] {{ع}} می‌فرمایند: "اگر [[خداوند]] [[بنده]]‌ای را به [[امامت]] برگزیند، به او [[علمی]] [[الهی]] می‌‌‌دهد که بعد از آن در پاسخ هیچ سؤالی در نمی‌ماند و به درستی به همه سؤال‌ها پاسخ می‌گوید"<ref>ر.ک: [[ناصرالدین اوجاقی\|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)\|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص ۴۱ و ۴۲؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، ویژگی‌های علوم ائمه از دیدگاه علمای امامیه؛ [[سید حسن مصطفوی\|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی\|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)\|دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم]]، فصلنامه قبسات، ص ۱۵؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص ۲۴ و ۲۵؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۵۲.</ref>		علم لدنی و موهوبی [[افضل]] [[علوم]] بلکه علم [[حقیقی]] است<ref>نراقی، ملا احمد، رسائل و مسائل فی حل غوامض المسائل، ج ۳، ص ۵۲ ـ ۵۶.</ref>، علم شهودی و حضوری است که از راه [[تهذیب نفس]] و پیمودن مسیر [[تکامل]] و بار یافتن به مقام لدن، به دست می‌آید. علم لدنی گاهی به صورت [[وحی]] و گاهی به صورت [[الهام]] و در پاره‌ای موارد به شکل [[تحدیث]] به دست می‌‌‌آید. روایاتی وجود دارد که نشان می‌دهد این [[علم موهبتی]] از جانب [[خداوند]] است و شامل حال [[امام]] می‌شود، مانند اینکه [[امام رضا]] {{ع}} می‌فرمایند: "اگر [[خداوند]] [[بنده]]‌ای را به [[امامت]] برگزیند، به او [[علمی]] [[الهی]] می‌‌‌دهد که بعد از آن در پاسخ هیچ سؤالی در نمی‌ماند و به درستی به همه سؤال‌ها پاسخ می‌گوید"<ref>ر.ک: [[ناصرالدین اوجاقی\|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)\|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص ۴۱ و ۴۲؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، ویژگی‌های علوم ائمه از دیدگاه علمای امامیه؛ [[سید حسن مصطفوی\|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی\|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)\|دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم]]، فصلنامه قبسات، ص ۱۵؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص ۲۴ و ۲۵؛ [[سید امین موسوی\|موسوی، سید امین]]، [[گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی (کتاب)\|گستره علم غیب از دیدگاه ادیان ابراهیمی]]، ص۲۵۲.</ref>.

	== ضرورت علم لدنی ==		== ضرورت علم لدنی ==

Bahmani: /* معناشناسی */

2024-04-16T04:41:08Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۱
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	"لدن" در لغت به معنی "قُرب و نزدیکیِ" و در اصطلاح، تعاریف مختلفی از سوی [[دانشمندان]] [[اسلامی]] در مورد آن صورت گرفته است، اما باید گفت علم لدنی، افاضۀ بی‌واسطۀ دانش، از ناحیۀ خداوند به برخی از بندگان [[شایسته]] است. واژۀ "[~~[افاضه]]~~" به غیر اکتسابی و غیر تحصیلی بودن اشاره دارد و قید "واسطه" آن را از [[علوم]] دیگر که همگی با وسائطی از ناحیۀ خداوند در [[اختیار]] [[بشر]] قرار گرفته‌اند، متمایز و غیر عادی بودنِ طریقِ افاضه و تحصیل آن را [[بیان]] می‌نماید و مراد از "دانش" اعم از [[علوم غیبی]] است یعنی هم علم به "[[اسرار]] مخفی" را شامل می‌شود و هم مشهوداتی که از طریقِ ابزار مادی تحصیل علم به دست نیامده است.		"لدن" در لغت به معنی "قُرب و نزدیکیِ" و در اصطلاح، تعاریف مختلفی از سوی دانشمندان [[اسلامی]] در مورد آن صورت گرفته است، اما باید گفت علم لدنی، افاضۀ بی‌واسطۀ دانش، از ناحیۀ خداوند به برخی از بندگان شایسته است. واژۀ "[فاضه" به غیر اکتسابی و غیر تحصیلی بودن اشاره دارد و قید "واسطه" آن را از [[علوم]] دیگر که همگی با وسائطی از ناحیۀ خداوند در [[اختیار]] [[بشر]] قرار گرفته‌اند، متمایز و غیر عادی بودنِ طریقِ افاضه و تحصیل آن را بیان می‌نماید و مراد از "دانش" اعم از [[علوم غیبی]] است یعنی هم علم به "[[اسرار]] مخفی" را شامل می‌شود و هم مشهوداتی که از طریقِ ابزار مادی تحصیل علم به دست نیامده است.

	به عبارتی دیگر در یک تقسیم علم بر دو نوع است:		به عبارتی دیگر در یک تقسیم علم بر دو نوع است:
	# علمی که [[بشر]] عادی با آن سر و کار دارد، با مغز و با حافظه [[انسان]] سر و کار دارد و در قسمتی از وجود انسان انباشته می‌شود.		# علمی که [[بشر]] عادی با آن سر و کار دارد، با مغز و با حافظه [[انسان]] سر و کار دارد و در قسمتی از وجود انسان انباشته می‌شود.
	# علمی که نزد خداوند است و با [[عنایت]] [[پروردگار]] به [[پیامبر]] و [[امامان]] داده شده است، لذا کسب کردنی و آموختنی نبوده، بلکه از [[عالم غیب]] بر [[قلب]] انسان وارد شده است و علم لدنی نامیده می‌شود.		# علمی که نزد خداوند است و با عنایت [[پروردگار]] به [[پیامبر]] و [[امامان]] داده شده است، لذا کسب کردنی و آموختنی نبوده، بلکه از [[عالم غیب]] بر [[قلب]] انسان وارد شده است و علم لدنی نامیده می‌شود.

	علم لدنی علم به همه چیز است و با علمی که انسان‌های عادی می‌آموزند تفاوت دارد. [[قرآن]] نمونه‌ای از این علم را در جریان [[حکومت]] و نفوذ [[حضرت سلیمان]] بر عالم ارائه می‌کند و [[علم موهوب]] همان علم لدنی است که از جانب خداوند به [[بنده]] عطا می‌شود تا بنده از ثمرات و عطایای اسم «وهاب» برخوردار باشد، مانند علم [[انبیا]]<ref>ر.ک: [[سید مرتضی حسینی شاهرودی\|حسینی شاهرودی، سید مرتضی]]، آشنایی با عرفان اسلامی، ص ۴۵؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص ۶۳؛ [[محمد صادق عظیمی\|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایان‌نامه)\|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص ۱۱۲؛ [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص ۷؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۵۵.</ref>.		علم لدنی علم به همه چیز است و با علمی که انسان‌های عادی می‌آموزند تفاوت دارد. [[قرآن]] نمونه‌ای از این علم را در جریان [[حکومت]] و نفوذ [[حضرت سلیمان]] بر عالم ارائه می‌کند و [[علم موهوب]] همان علم لدنی است که از جانب خداوند به [[بنده]] عطا می‌شود تا بنده از ثمرات و عطایای اسم «وهاب» برخوردار باشد، مانند علم [[انبیا]]<ref>ر.ک: [[سید مرتضی حسینی شاهرودی\|حسینی شاهرودی، سید مرتضی]]، آشنایی با عرفان اسلامی، ص ۴۵؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص ۶۳؛ [[محمد صادق عظیمی\|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایان‌نامه)\|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص ۱۱۲؛ [[سید محمد فائز باقری\|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایان‌نامه)\|بررسی علم اولیای الهی]]، ص ۷؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۵۵.</ref>.

Bahmani: /* مقدمه */

2024-04-16T04:40:23Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۰
خط ۹:		خط ۹:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	بر اساس منابع قرآنی و حدیثی و به حکم عقل، [[امامان]] علاوه بر صفت [[عصمت]] و [[الهام]] دارای [[علم ویژه الهی]] یا همان «علم لدنی» نیز هستند، به این معنی که علم و [[معرفت]] آنان نه مانند علم [[انسان‌ها]] از راه عادی مانند [[آموزش]] و فراگیری، بلکه مانند [[علم پیامبران]] از طرق غیرعادی مثل [[الهام]] و [[فرشتگان]] به دست می‌‌‌آید که در ادبیات [[روایات]] به "محدثون" و "مفهّمون" تعبیر می‌‌‌شود. یعنی از جمله [[راه‌های انتقال علوم به اهل بیت]] {{عم}} اعطای آن از طریق علم لدنی است. علم لدنی یا [[علم افاضی]] از واژه‌هایی است که به مرور در سخنان [[علمای شیعه]] برای اشاره به [[علم موهوبی]] رواج یافته و برگفته شده از آیۀ ۶۵ سورۀ کهف است: {{متن قرآن\|فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَا ءَاتَيْنَاهُ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنَا وَ عَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا}}<ref>و بنده‌ای از بندگان ما (خضر) را یافتند که به او از نزد خود بخشایشی داده و او را از پیش خویش دانشی آموخته بودیم. سوره کهف آیه ۶۵.</ref>؛ [[آیه]] مربوط به داستان [[حضرت موسی]] {{ع}} و بنده‌ای از [[بندگان خدا]] ([[حضرت خضر]]) است که خداوند در توصیف وی از بهره‌مندی او از [[علمی]] [[الهی]] سخن می‌گوید<ref>ر.ک: [[سید حسن مصطفوی\|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی\|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)\|دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم]]، فصلنامه قبسات، ص ۱۵؛ [[محمد تقی شاکر\|شاکر، محمد تقی]]، [[مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران (مقاله)\|مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۰۱ ـ ۲۱۰؛ [[طیبه اکبری راد\|اکبری راد، طیبه]]، [[فاطمه جمشیدی\|جمشیدی، فاطمه]]، [[بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث (مقاله)\|بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث]]، ص ۹۷؛ </ref>.		بر اساس منابع قرآنی و حدیثی و به حکم عقل، [[امامان]] علاوه بر صفت [[عصمت]] و [[الهام]] دارای [[علم ویژه الهی]] یا همان «علم لدنی» نیز هستند، به این معنی که علم و [[معرفت]] آنان نه مانند علم [[انسان‌ها]] از راه عادی مانند [[آموزش]] و فراگیری، بلکه مانند علم پیامبران از طرق غیرعادی مثل [[الهام]] و [[فرشتگان]] به دست می‌‌‌آید که در ادبیات [[روایات]] به "محدثون" و "مفهّمون" تعبیر می‌‌‌شود. یعنی از جمله [[راه‌های انتقال علوم به اهل بیت]] {{عم}} اعطای آن از طریق علم لدنی است. علم لدنی یا [[علم افاضی]] از واژه‌هایی است که به مرور در سخنان علمای شیعه برای اشاره به [[علم موهوبی]] رواج یافته و برگفته شده از آیۀ ۶۵ سورۀ کهف است: {{متن قرآن\|فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَا ءَاتَيْنَاهُ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنَا وَ عَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا}}<ref>و بنده‌ای از بندگان ما (خضر) را یافتند که به او از نزد خود بخشایشی داده و او را از پیش خویش دانشی آموخته بودیم. سوره کهف آیه ۶۵.</ref>؛ [[آیه]] مربوط به داستان [[حضرت موسی]] {{ع}} و بنده‌ای از [[بندگان خدا]] ([[حضرت خضر]]) است که خداوند در توصیف وی از بهره‌مندی او از [[علمی]] [[الهی]] سخن می‌گوید<ref>ر.ک: [[سید حسن مصطفوی\|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی\|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)\|دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم]]، فصلنامه قبسات، ص ۱۵؛ [[محمد تقی شاکر\|شاکر، محمد تقی]]، [[مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران (مقاله)\|مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران]]؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۰۱ ـ ۲۱۰؛ [[طیبه اکبری راد\|اکبری راد، طیبه]]، [[فاطمه جمشیدی\|جمشیدی، فاطمه]]، [[بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث (مقاله)\|بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث]]، ص ۹۷؛ </ref>.

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==

Bahmani: /* علم غیب رهاورد ولایت باطنی */

2023-11-07T09:19:41Z

علم غیب رهاورد ولایت باطنی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	برخی از [[عالمان]] منصف [[اهل سنت]] مانند [[ابن ابی الحدید]] با وجود نپذیرفتن [[امامت]] امامان از جمله امام علی {{ع}}، ضمن اعتراف به [[فضل]] و کمال [[روحی]] آن حضرت، [[اخبار غیبی]] منقول از حضرت را مانند خبر کشته شدن ده نفر از [[اصحاب]] خود در [[جنگ نهروان]] و باقی ماندن ده نفر از [[جبهه]] مخالف، آن را از [[معجزات]] حضرت وصف می‌‌‌کند. وی در شرح [[خطبه]] مربوط به [[پیش بینی]] [[کشتار]] [[جنگ نهروان]] می‌‌ نویسد: {{عربی\|"هذا الخبر من الأخبار التی تکون متواترة لاشتهاره و نقل الناس کافة و هو من معجزاته و اخباره المفصلة عن الغیوب‏‏"}}<ref>شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۴.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۰۱ - ۲۱۰.</ref>		برخی از [[عالمان]] منصف [[اهل سنت]] مانند [[ابن ابی الحدید]] با وجود نپذیرفتن [[امامت]] امامان از جمله امام علی {{ع}}، ضمن اعتراف به [[فضل]] و کمال [[روحی]] آن حضرت، [[اخبار غیبی]] منقول از حضرت را مانند خبر کشته شدن ده نفر از [[اصحاب]] خود در [[جنگ نهروان]] و باقی ماندن ده نفر از [[جبهه]] مخالف، آن را از [[معجزات]] حضرت وصف می‌‌‌کند. وی در شرح [[خطبه]] مربوط به [[پیش بینی]] [[کشتار]] [[جنگ نهروان]] می‌‌ نویسد: {{عربی\|"هذا الخبر من الأخبار التی تکون متواترة لاشتهاره و نقل الناس کافة و هو من معجزاته و اخباره المفصلة عن الغیوب‏‏"}}<ref>شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۴.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۰۱ - ۲۱۰.</ref>

	=== علم غیب رهاورد [[ولایت باطنی]] ===		=== علم غیب رهاورد ولایت باطنی ===
	[[امامان]] با [[عنایت الهی]] دارای [[مقام ولایت باطنی]] بوده که در پرتو آن می‌‌‌توانند با عالم غیب ارتباط برقرار نموده و از طریق آن به [[علم گذشته]] و [[آینده]] [[آگاهی]] پیدا کنند، در اینجا به چند [[روایت]] اشاره می‌‌‌شود که نشان‌گر وجود پرسش و یا [[شبهه]] درباره نوع علم امامان در [[تفسیر دین]] در عصر خود [[ائمه]] {{ع}} بوده است: [[امام کاظم]] {{ع}} درباره [[منبع علم]] خودشان فرمود: "دامنه و گستره علم ما بر سه قسم است. گذشته، [[آینده]] و حال. اما گذشته از سنخ مفسّر است که توسط پیامبر {{صل}} بر ما [[تفسیر]] شده است، اما [[علم آینده]] از سنخ نگاشته شده است که در کتاب [[جامعه]]، [[جفر]] و [[مصحف فاطمه]] درج شده است و اما [[علم حاضر]] از نوع [[افکندن در قلب]] یا کوبیدن در گوش‌هاست و این قسم [[افضل]] علم ماست. [[پیامبری]] بعد از پیامبر ما [[ظهور]] نخواهد کرد<ref>{{متن حدیث\|مَبْلَغُ‏ عِلْمِنَا ثَلَاثَةُ وُجُوهٍ‏ مَاضٍ‏ وَ غَابِرٌ وَ حَادِثٌ‏ فَأَمَّا الْمَاضِي‏ فَمُفَسَّرٌ وَ أَمَّا الْغَابِرُ فَمَزْبُورٌ وَ أَمَّا الْحَادِثُ‏ فَقَذْفٌ‏ فِي الْقُلُوبِ وَ نَقْرٌ فِي الْأَسْمَاعِ وَ هُوَ أَفْضَلُ عِلْمِنَا وَ لَا نَبِيَّ بَعْدَ نَبِيِّنَا}}؛ کافی، ج ۱، ص ۲۶۴، باب جهات [[علوم ائمه]]، ج ۸، ص ۱۲۵؛ برای توضیح روایت ر.ک: مرآة العقول، ج ۳، ص ۱۳۶؛ ملاصالح مازندرانی، شرح اصول کافی، ج ۶، ص ۴۹؛ مجمع البحرین، ج ۲، ص ۲۶۴، ذیل کلمه زبر. </ref>. در این [[حدیث]] حضرت [[علم گذشته]] و [[آینده]] را از سنخ علم مفسّر و مزبور توصیف می‌‌‌کند که ظاهر در [[تعلم]] از امثال پیامبر {{صل}} است. اما [[علم حاضر]] خودشان را از سنخ [[الهام]] و آن را [[بهترین]] علم خودشان نیز معرفی می‌‌‌کند. در اینجا ممکن بود مخاطب با [[تأیید]] و پذیرفتن علم از سنخ الهام برای امامان دچار [[شبهه]] شود که [[امامان]] نیز [[پیامبران الهی]] هستند، امام {{ع}} بالفور به [[شبهه]] پاسخ داد که هرچند علم ما از سنخ الهام است، اما این به معنای [[نبوت]] و [[پیامبری]] نیست و با [[رحلت]] پیامبر اسلام {{صل}} پرونده [[پیغمبری]] بسته شده است<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۰۱ - ۲۱۰.</ref>.		[[امامان]] با عنایت الهی دارای مقام ولایت باطنی بوده که در پرتو آن می‌‌‌توانند با عالم غیب ارتباط برقرار نموده و از طریق آن به [[علم گذشته]] و [[آینده]] [[آگاهی]] پیدا کنند، در اینجا به چند [[روایت]] اشاره می‌‌‌شود که نشان‌گر وجود پرسش و یا [[شبهه]] درباره نوع علم امامان در [[تفسیر دین]] در عصر خود [[ائمه]] {{ع}} بوده است: [[امام کاظم]] {{ع}} درباره [[منبع علم]] خودشان فرمود: "دامنه و گستره علم ما بر سه قسم است. گذشته، [[آینده]] و حال. اما گذشته از سنخ مفسّر است که توسط پیامبر {{صل}} بر ما [[تفسیر]] شده است، اما [[علم آینده]] از سنخ نگاشته شده است که در کتاب [[جامعه]]، [[جفر]] و [[مصحف فاطمه]] درج شده است و اما [[علم حاضر]] از نوع [[افکندن در قلب]] یا کوبیدن در گوش‌هاست و این قسم [[افضل]] علم ماست. [[پیامبری]] بعد از پیامبر ما [[ظهور]] نخواهد کرد<ref>{{متن حدیث\|مَبْلَغُ‏ عِلْمِنَا ثَلَاثَةُ وُجُوهٍ‏ مَاضٍ‏ وَ غَابِرٌ وَ حَادِثٌ‏ فَأَمَّا الْمَاضِي‏ فَمُفَسَّرٌ وَ أَمَّا الْغَابِرُ فَمَزْبُورٌ وَ أَمَّا الْحَادِثُ‏ فَقَذْفٌ‏ فِي الْقُلُوبِ وَ نَقْرٌ فِي الْأَسْمَاعِ وَ هُوَ أَفْضَلُ عِلْمِنَا وَ لَا نَبِيَّ بَعْدَ نَبِيِّنَا}}؛ کافی، ج ۱، ص ۲۶۴، باب جهات [[علوم ائمه]]، ج ۸، ص ۱۲۵؛ برای توضیح روایت ر.ک: مرآة العقول، ج ۳، ص ۱۳۶؛ ملاصالح مازندرانی، شرح اصول کافی، ج ۶، ص ۴۹؛ مجمع البحرین، ج ۲، ص ۲۶۴، ذیل کلمه زبر. </ref>. در این [[حدیث]] حضرت [[علم گذشته]] و [[آینده]] را از سنخ علم مفسّر و مزبور توصیف می‌‌‌کند که ظاهر در [[تعلم]] از امثال پیامبر {{صل}} است. اما [[علم حاضر]] خودشان را از سنخ [[الهام]] و آن را [[بهترین]] علم خودشان نیز معرفی می‌‌‌کند. در اینجا ممکن بود مخاطب با [[تأیید]] و پذیرفتن علم از سنخ الهام برای امامان دچار [[شبهه]] شود که [[امامان]] نیز [[پیامبران الهی]] هستند، امام {{ع}} بالفور به [[شبهه]] پاسخ داد که هرچند علم ما از سنخ الهام است، اما این به معنای [[نبوت]] و [[پیامبری]] نیست و با [[رحلت]] پیامبر اسلام {{صل}} پرونده [[پیغمبری]] بسته شده است<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۰۱ - ۲۱۰.</ref>.

	=== نتیجه ===		=== نتیجه ===

Bahmani: /* منابع */

2023-09-27T06:30:27Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۸۲:		خط ۸۲:
	# [[پرونده:02356250.jpg\|22px]] [[طیبه اکبری راد\|اکبری راد، طیبه]]، [[فاطمه جمشیدی\|جمشیدی، فاطمه]]، [[بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث (مقاله)\|'''بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث''']]		# [[پرونده:02356250.jpg\|22px]] [[طیبه اکبری راد\|اکبری راد، طیبه]]، [[فاطمه جمشیدی\|جمشیدی، فاطمه]]، [[بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث (مقاله)\|'''بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث''']]
	# [[پرونده:Qabasat.jpg\|22px]] [[سید حسن مصطفوی\|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی\|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)\|'''دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم''']]		# [[پرونده:Qabasat.jpg\|22px]] [[سید حسن مصطفوی\|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی\|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)\|'''دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، ~~'''[[~~ویژگی‌های علوم ائمه از دیدگاه علمای امامیه~~]]'''~~		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، ویژگی‌های علوم ائمه از دیدگاه علمای امامیه
	# [[پرونده:Motafsiri.jpg\|22px]] [[محمد تقی شاکر\|شاکر، محمد تقی]]، [[مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران (مقاله)\|'''مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران''']]		# [[پرونده:Motafsiri.jpg\|22px]] [[محمد تقی شاکر\|شاکر، محمد تقی]]، [[مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران (مقاله)\|'''مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران''']]
	# [[پرونده:Moasseseimamkhomeini.jpg\|22px]] [[ناصرالدین اوجاقی\|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (پایان‌نامه)\|'''علم امام از دیدگاه کلام امامیه''']]		# [[پرونده:Moasseseimamkhomeini.jpg\|22px]] [[ناصرالدین اوجاقی\|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (پایان‌نامه)\|'''علم امام از دیدگاه کلام امامیه''']]

Bahmani در ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۲۸

2023-09-27T06:28:23Z

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - '، -' به ' -'

2022-11-27T10:55:28Z

جایگزینی متن - '، -' به ' -'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۲۵
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	\| نویسنده اصلی=<!--جوکار، پورانزاب، واثق، امینی، بهمنی-->		\| نویسنده اصلی=<!--جوکار، پورانزاب، واثق، امینی، بهمنی-->
	\| ارزیابی=<!--آماده، نشده، تمام-->		\| ارزیابی=<!--آماده، نشده، تمام-->
	\| ارزیابی نهایی =<!--~~نشده،~~ -خیرآبادی، فرقانی، تمام توسط [[کاربر:خیرآبادی\|خیرآبادی]]، تمام توسط [[کاربر:فرقانی\|فرقانی]]-->		\| ارزیابی نهایی =<!--نشده -خیرآبادی، فرقانی، تمام توسط [[کاربر:خیرآبادی\|خیرآبادی]]، تمام توسط [[کاربر:فرقانی\|فرقانی]]-->
	\| شناسه = <!--ندارد، ناقص، کامل-->		\| شناسه = <!--ندارد، ناقص، کامل-->
	\| جامعیت = <!--ندارد، دارد-->		\| جامعیت = <!--ندارد، دارد-->
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:
	\| لینک‌دهی دستی = <!--ندارد، دارد-->		\| لینک‌دهی دستی = <!--ندارد، دارد-->
	\| رده = <!--ندارد، دارد-->		\| رده = <!--ندارد، دارد-->
	\| جعبه اطلاعات = <!--~~ندارد،~~ - دارد-->		\| جعبه اطلاعات = <!--ندارد - دارد-->
	\| عکس = <!-- ~~ندارد،~~ - دارد-->		\| عکس = <!-- ندارد - دارد-->
	\| ناوبری = <!--ندارد، دارد-->		\| ناوبری = <!--ندارد، دارد-->
	\| رعایت شیوه‌نامه ارجاع = <!--ندارد، دارد-->		\| رعایت شیوه‌نامه ارجاع = <!--ندارد، دارد-->

Wasity: جایگزینی متن - '-،' به '-'

2022-11-24T12:19:12Z

جایگزینی متن - '-،' به '-'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۴۹
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	\| نویسنده اصلی=<!--جوکار، پورانزاب، واثق، امینی، بهمنی-->		\| نویسنده اصلی=<!--جوکار، پورانزاب، واثق، امینی، بهمنی-->
	\| ارزیابی=<!--آماده، نشده، تمام-->		\| ارزیابی=<!--آماده، نشده، تمام-->
	\| ارزیابی نهایی =<!--نشده، -~~،خیرآبادی،~~ فرقانی، تمام توسط [[کاربر:خیرآبادی\|خیرآبادی]]، تمام توسط [[کاربر:فرقانی\|فرقانی]]-->		\| ارزیابی نهایی =<!--نشده، -خیرآبادی، فرقانی، تمام توسط [[کاربر:خیرآبادی\|خیرآبادی]]، تمام توسط [[کاربر:فرقانی\|فرقانی]]-->
	\| شناسه = <!--ندارد، ناقص، کامل-->		\| شناسه = <!--ندارد، ناقص، کامل-->
	\| جامعیت = <!--ندارد، دارد-->		\| جامعیت = <!--ندارد، دارد-->
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:
	\| لینک‌دهی دستی = <!--ندارد، دارد-->		\| لینک‌دهی دستی = <!--ندارد، دارد-->
	\| رده = <!--ندارد، دارد-->		\| رده = <!--ندارد، دارد-->
	\| جعبه اطلاعات = <!--ندارد، -، دارد-->		\| جعبه اطلاعات = <!--ندارد، - دارد-->
	\| عکس = <!-- ندارد، -، دارد-->		\| عکس = <!-- ندارد، - دارد-->
	\| ناوبری = <!--ندارد، دارد-->		\| ناوبری = <!--ندارد، دارد-->
	\| رعایت شیوه‌نامه ارجاع = <!--ندارد، دارد-->		\| رعایت شیوه‌نامه ارجاع = <!--ندارد، دارد-->

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۸۲:		خط ۸۲:
	# [[پرونده:02356250.jpg\|22px]] [[طیبه اکبری راد\|اکبری راد، طیبه]]، [[فاطمه جمشیدی\|جمشیدی، فاطمه]]، [[بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث (مقاله)\|'''بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث''']]		# [[پرونده:02356250.jpg\|22px]] [[طیبه اکبری راد\|اکبری راد، طیبه]]، [[فاطمه جمشیدی\|جمشیدی، فاطمه]]، [[بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث (مقاله)\|'''بررسی مفهوم علم و کیفیت انتقال آن در احادیث''']]
	# [[پرونده:Qabasat.jpg\|22px]] [[سید حسن مصطفوی\|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی\|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)\|'''دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم''']]		# [[پرونده:Qabasat.jpg\|22px]] [[سید حسن مصطفوی\|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی\|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)\|'''دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، ~~'''[[~~ویژگی‌های علوم ائمه از دیدگاه علمای امامیه~~]]'''~~		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، ویژگی‌های علوم ائمه از دیدگاه علمای امامیه
	# [[پرونده:Motafsiri.jpg\|22px]] [[محمد تقی شاکر\|شاکر، محمد تقی]]، [[مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران (مقاله)\|'''مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران''']]		# [[پرونده:Motafsiri.jpg\|22px]] [[محمد تقی شاکر\|شاکر، محمد تقی]]، [[مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران (مقاله)\|'''مسأله آگاهی از غیب و امکان آن از نگاه مفسران''']]
	# [[پرونده:Moasseseimamkhomeini.jpg\|22px]] [[ناصرالدین اوجاقی\|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (پایان‌نامه)\|'''علم امام از دیدگاه کلام امامیه''']]		# [[پرونده:Moasseseimamkhomeini.jpg\|22px]] [[ناصرالدین اوجاقی\|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (پایان‌نامه)\|'''علم امام از دیدگاه کلام امامیه''']]