علم مبذول در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۳۵

2024-04-29T04:35:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۵
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	روایاتی هم دال بیانگر دو نوع [[علم]] برای [[خداوند]] است مانند:		روایاتی هم دال بیانگر دو نوع [[علم]] برای [[خداوند]] است مانند:
	#[[امام باقر]]{{ع}} می‌‌فرمایند: «همانا برای [[خدای عزوجل]] دو علم است: [[علم مبذول]] و [[علم مکفوف]]. امّا علم مبذول، پس هیچ [[علمی]] نیست که [[فرشتگان]] و [[رسولان]] آن را بدانند مگر اینکه ما آن را می‌دانیم و امّا مکفوف، علمی است که نزد خداوند عزوجلّ در امّ الکتاب است و آنگاه که خارج شود نافذ می‌شود»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ {{ع}}قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَبْذُولٌ وَ عِلْمٌ مَکْفُوفٌ فَأَمَّا الْمَبْذُولُ فَإِنَّهُ لَیْسَ مِنْ شَیْ‏ءٍ یَعْلَمُهُ الْمَلَائِکَةُ وَ الرُّسُلُ إِلَّا وَ نَحْنُ نَعْلَمُهُ وَ أَمَّا الْمَکْفُوفُ فَهُوَ الَّذِی عِنْدَهُ فِی أُمِّ الْکِتَابِ إِذَا خَرَجَ نَفَذَ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص۱۰۹. </ref>.		#[[امام باقر]]{{ع}} می‌‌فرمایند: «همانا برای [[خدای عزوجل]] دو علم است: [[علم مبذول]] و [[علم مکفوف]]. امّا علم مبذول، پس هیچ [[علمی]] نیست که [[فرشتگان]] و [[رسولان]] آن را بدانند مگر اینکه ما آن را می‌دانیم و امّا مکفوف، علمی است که نزد خداوند عزوجلّ در امّ الکتاب است و آنگاه که خارج شود نافذ می‌شود»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ {{ع}}قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَبْذُولٌ وَ عِلْمٌ مَکْفُوفٌ فَأَمَّا الْمَبْذُولُ فَإِنَّهُ لَیْسَ مِنْ شَیْ‏ءٍ یَعْلَمُهُ الْمَلَائِکَةُ وَ الرُّسُلُ إِلَّا وَ نَحْنُ نَعْلَمُهُ وَ أَمَّا الْمَکْفُوفُ فَهُوَ الَّذِی عِنْدَهُ فِی أُمِّ الْکِتَابِ إِذَا خَرَجَ نَفَذَ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص۱۰۹. </ref>.
	#[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: «همانا خداوند دو گونه علم دارد، علمی پوشانده شده و در مخفیگاه‌ الهی‌ که‌ جز او کسی از آن [[آگاهی]] ندارد و [[بداء]] از این علم است و علمی‌ که‌ به فرشتگان و [[رسل]] و [[پیامبران]] خویش آموخته است و ما آن را می‌دانیم»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}قَالَ: إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَکْنُونٌ مَخْزُونٌ لَا یَعْلَمُهُ إِلَّا هُوَ مِنْ ذَلِکَ یَکُونُ الْبَدَاءُ- وَ عِلْمٌ عَلَّمَهُ مَلَائِکَتَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِیَاءَهُ فَنَحْنُ نَعْلَمُهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۳۶۱. </ref>.<ref>ر.ک. خمینی، روح الله، توحید از دیدگاه امام خمینی، ج ۱، ص۳۸۹؛ [[سید محمد علی مسعودی\|مسعودی، سید محمد علی]]، [[تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب (مقاله)\|تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب]]، ص۸ ـ ۱۲؛ [[سید عبدالحمید ابطحی\|ابطحی، سید عبدالحمید]]، [[فرآیند آگاهی شیعیان از علم غیب امامان (مقاله)\|فرآیند آگاهی شیعیان از علم غیب امامان]]، فصلنامه امامت پژوهی، ش ۲، ص۸۱؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی، ص۴۹۳.</ref>		#[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: «همانا خداوند دو گونه علم دارد، علمی پوشانده شده و در مخفیگاه‌ الهی‌ که‌ جز او کسی از آن [[آگاهی]] ندارد و [[بداء]] از این علم است و علمی‌ که‌ به فرشتگان و [[رسل]] و [[پیامبران]] خویش آموخته است و ما آن را می‌دانیم»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}قَالَ: إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَکْنُونٌ مَخْزُونٌ لَا یَعْلَمُهُ إِلَّا هُوَ مِنْ ذَلِکَ یَکُونُ الْبَدَاءُ- وَ عِلْمٌ عَلَّمَهُ مَلَائِکَتَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِیَاءَهُ فَنَحْنُ نَعْلَمُهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۳۶۱. </ref>.<ref>ر.ک: خمینی، روح الله، توحید از دیدگاه امام خمینی، ج ۱، ص۳۸۹؛ [[سید محمد علی مسعودی\|مسعودی، سید محمد علی]]، [[تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب (مقاله)\|تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب]]، ص۸ ـ ۱۲؛ [[سید عبدالحمید ابطحی\|ابطحی، سید عبدالحمید]]، [[فرآیند آگاهی شیعیان از علم غیب امامان (مقاله)\|فرآیند آگاهی شیعیان از علم غیب امامان]]، فصلنامه امامت پژوهی، ش ۲، ص۸۱؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی، ص۴۹۳.</ref>

	== پرسش‌های وابسته ==		== پرسش‌های وابسته ==

Bahmani در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۳۴

2024-04-29T04:34:25Z

Bahmani: /* علم مبذول */

2024-04-29T04:33:58Z

علم مبذول

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۳
خط ۵:		خط ۵:

	=== علم مبذول ===		=== علم مبذول ===
	علم مبذول که [[خداوند متعال]] آن را به [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] [[عطا]] کرده و [[امامان]] {{ع}} نیز به واسطۀ [[پیامبر اسلام]] {{صل}} از آن آگاه‌اند، به معنای [[علمی]] است که در عرصۀ [[جهان هستی]] به مرحلۀ [[ظهور]] رسیده یا خواهد رسید. آنچه در [[جهان]] پهناور هستی تحقق پذیرفته است، مصداق‌های علم مبذول است و آنچه بعداً نیز اتفاق خواهد افتاد، در قلمرو مصداق‌های علم مبذول جای دارد. چون [[خدا]] خود و فرستادگانش را [[تکذیب]] نمی‏‌کند، باید مضمون آن واقع شود و [[تخلف]] بردار نیست<ref>ر. ک: [[محمد رضا حکیمی\|حکیمی، محمد رضا]]، [[نهج البلاغه کلام انسان هادی (مقاله)\|نهج البلاغه کلام انسان هادی]]، ص۷۵ و ۷۶؛ [[محمد بیابانی اسکوئی\|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت (کتاب)\|امامت]]؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی.</ref>.		علم مبذول که [[خداوند متعال]] آن را به [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] عطا کرده و [[امامان]] {{ع}} نیز به واسطۀ [[پیامبر اسلام]] {{صل}} از آن آگاه‌اند، به معنای [[علمی]] است که در عرصۀ [[جهان هستی]] به مرحلۀ [[ظهور]] رسیده یا خواهد رسید. آنچه در [[جهان]] پهناور هستی تحقق پذیرفته است، مصداق‌های علم مبذول است و آنچه بعداً نیز اتفاق خواهد افتاد، در قلمرو مصداق‌های علم مبذول جای دارد. چون [[خدا]] خود و فرستادگانش را [[تکذیب]] نمی‏‌کند، باید مضمون آن واقع شود و تخلف بردار نیست<ref>ر. ک: [[محمد رضا حکیمی\|حکیمی، محمد رضا]]، [[نهج البلاغه کلام انسان هادی (مقاله)\|نهج البلاغه کلام انسان هادی]]، ص۷۵ و ۷۶؛ [[محمد بیابانی اسکوئی\|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت (کتاب)\|امامت]]؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی.</ref>.

	به عبارت دیگر علم مبذول علمی است که [[خداوند]] در قالب تقدیر ریخته و [[امضا]] نموده است<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۱۳۳، ح ۱.</ref> و امامان {{ع}} همۀ آن را می‌‌دانند. [[بداء]] [[الهی]] نیز در این [[علم]] واقع می‌شود. این علم برای برخی [[غیب]] و برای برخی دیگر [[شهادت]] است. از علم مبذول با نام‌های [[علم عام]] و [[علم محمول]] نیز یاد شده است<ref>ر. ک: [[محمد کاظم رحمان ستایش\|رحمان ستایش، محمد کاظم]]، [[روح الله شهیدی\|شهیدی، روح الله]]، [[باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم (مقاله)\|باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم]]، ص۱۲۳ ـ ۱۲۶؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی؛ [[علی رضا بهشادفر\|بهشادفر، علی رضا]]، کنکاشی در کیفیت و سرچشمه‌های علم امام.</ref>.		به عبارت دیگر علم مبذول علمی است که [[خداوند]] در قالب تقدیر ریخته و امضا نموده است<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۱۳۳، ح ۱.</ref> و امامان {{ع}} همۀ آن را می‌‌دانند. [[بداء]] [[الهی]] نیز در این [[علم]] واقع می‌شود. این علم برای برخی [[غیب]] و برای برخی دیگر [[شهادت]] است. از علم مبذول با نام‌های [[علم عام]] و [[علم محمول]] نیز یاد شده است<ref>ر. ک: [[محمد کاظم رحمان ستایش\|رحمان ستایش، محمد کاظم]]، [[روح الله شهیدی\|شهیدی، روح الله]]، [[باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم (مقاله)\|باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم]]، ص۱۲۳ ـ ۱۲۶؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی؛ [[علی رضا بهشادفر\|بهشادفر، علی رضا]]، کنکاشی در کیفیت و سرچشمه‌های علم امام.</ref>.

	[[علم مبذول]] در مصادیق متعددی می‌‌تواند نمایان شود، مانند: [[علم به حلال و حرام]]، [[علم ائمه نسبت به دوستان و دشمنان]] خود، [[علم منایا و بلایا]]، [[علم به فصل الخطاب]] [[قضاوت]] و [[حکم]]، [[علم وصایا]]، [[علم به بهشت]]، [[دوزخ]] و [[آسمان]] و [[زمین]] و [[اخبار]] آن، [[علم به ملکوت آسمان و زمین]]، [[علم به ضمیر]] و واگویه‌های [[نفسانی]] افراد، [[علم]] به [[افعال]]، علم به [[بیماری]] و [[حُزن]] [[شیعیان]]، علم به [[هدایت]] یافتگان و [[گمراهان]] تا [[روز قیامت]]، علم به زیادت و نقصان [[حق و باطل]] بر زمین، [[علم به تمامی زبان‌ها]] و تکلم به آنها، علم به اسامی اشیا، [[علم به زمان مرگ]] خود پیش از فرا رسیدن آن و...<ref>ر. ک: [[محمد کاظم رحمان ستایش\|رحمان ستایش، محمد کاظم]]، [[روح الله شهیدی\|شهیدی، روح الله]]، [[باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم (مقاله)\|باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم]]، ص۱۲۳ ـ ۱۲۶</ref>.		[[علم مبذول]] در مصادیق متعددی می‌‌تواند نمایان شود، مانند: [[علم به حلال و حرام]]، [[علم ائمه نسبت به دوستان و دشمنان]] خود، [[علم منایا و بلایا]]، [[علم به فصل الخطاب]] [[قضاوت]] و [[حکم]]، [[علم وصایا]]، [[علم به بهشت]]، [[دوزخ]] و [[آسمان]] و [[زمین]] و [[اخبار]] آن، [[علم به ملکوت آسمان و زمین]]، [[علم به ضمیر]] و واگویه‌های [[نفسانی]] افراد، [[علم]] به [[افعال]]، علم به [[بیماری]] و حُزن [[شیعیان]]، علم به [[هدایت]] یافتگان و [[گمراهان]] تا [[روز قیامت]]، علم به زیادت و نقصان [[حق و باطل]] بر زمین، [[علم به تمامی زبان‌ها]] و تکلم به آنها، علم به اسامی اشیا، [[علم به زمان مرگ]] خود پیش از فرا رسیدن آن و...<ref>ر. ک: [[محمد کاظم رحمان ستایش\|رحمان ستایش، محمد کاظم]]، [[روح الله شهیدی\|شهیدی، روح الله]]، [[باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم (مقاله)\|باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم]]، ص۱۲۳ ـ ۱۲۶</ref>.

	=== [[علم مکفوف]] ===		=== [[علم مکفوف]] ===

Bahmani: /* علم مکفوف */

2024-04-29T04:33:14Z

علم مکفوف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۳
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	=== [[علم مکفوف]] ===		=== [[علم مکفوف]] ===
	علم مکفوف، [[علمی]] که مختص [[ذات خداوند]] است و کسی جز او را یارای [[درک]] آن نیست، و کسی را از آن [[آگاه]] نکرده است، اما هرگاه [[خداوند]] [[اراده]] کند تا چیزی از آن را آشکار نماید، آن را به [[امام]] می‌آموزد و [[امامان]] پیشین را نیز از آن آگاه می‌سازد<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۵.</ref> این علم از سنخ [[علوم]] بشری نیست، بلکه علمی [[الهی]]، [[لدنی]] و [[علم صحیح]] است. از این علم است، که آنچه را بخواهد پیش‏‌انداخته، و آنچه را بخواهد پس می‌‏اندازد، و آنچه را بخواهد [[اثبات]] می‌‏کند. این‌گونه تقدیم و تأخیر که در متن [[علم مخزون]] پدید می‌‏آید، تنها به [[دلیل]] [[حضور]] [[مشیت]] [[خدا]] در حاق آن علم است. علم مکفوف در [[ام الکتاب]] نزد [[پروردگار]] قرار دارد. در [[روایات]]<ref>برای مشاهدۀ نمونه‌ها، نک: الکافی، ج ۱، ص۳۵۹، ح ۷، ۸، ۹، ص۵۷۱، ح ۱، ص۵۷۳، ح ۳، ص۶۳۴، ح ۱ ـ ۴، ص۶۳۷، ح ۲، ج ۲، ص۳۸، ح ۶؛ بصائر الدرجات‌، ج ۱، ص۱۰۹ـ ۱۱۲؛ عیون اخبار الرضا، ج ۱، ص۱۸۲</ref> از [[علم مکفوف]] با نام‌های دیگری مانند: [[علم مخزون]]، [[علم مکنون]]، [[علم مستأثر]] و [[علم موقوف]] نیز یاد شده است<ref>ر. ک: [[محمد رضا حکیمی\|حکیمی، محمد رضا]]، [[نهج البلاغه کلام انسان هادی (مقاله)\|نهج البلاغه کلام انسان هادی]]، ص۷۵ و ۷۶؛ [[سید محمد علی مسعودی\|مسعودی، سید محمد علی]]، [[تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب (مقاله)\|تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب]]، ص۸ ـ ۱۲؛ [[علی رضا بهشادفر\|بهشادفر، علی رضا]]، کنکاشی در کیفیت و سرچشمه‌های علم امام؛ [[محمد کاظم رحمان ستایش\|رحمان ستایش، محمد کاظم]]، [[روح الله شهیدی\|شهیدی، روح الله]]، [[باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم (مقاله)\|باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم]]، ص۱۲۳ ـ ۱۲۶؛ [[محمد بیابانی اسکوئی\|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت (کتاب)\|امامت]]؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی.</ref>.		علم مکفوف، [[علمی]] که مختص [[ذات خداوند]] است و کسی جز او را یارای [[درک]] آن نیست، و کسی را از آن [[آگاه]] نکرده است، اما هرگاه [[خداوند]] [[اراده]] کند تا چیزی از آن را آشکار نماید، آن را به [[امام]] می‌آموزد و [[امامان]] پیشین را نیز از آن آگاه می‌سازد<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۵.</ref> این علم از سنخ [[علوم]] بشری نیست، بلکه علمی [[الهی]]، [[لدنی]] و علم صحیح است. از این علم است، که آنچه را بخواهد پیش‏‌انداخته، و آنچه را بخواهد پس می‌‏اندازد، و آنچه را بخواهد [[اثبات]] می‌‏کند. این‌گونه تقدیم و تأخیر که در متن [[علم مخزون]] پدید می‌‏آید، تنها به [[دلیل]] حضور [[مشیت]] [[خدا]] در حاق آن علم است. علم مکفوف در [[ام الکتاب]] نزد [[پروردگار]] قرار دارد. در [[روایات]]<ref>برای مشاهدۀ نمونه‌ها، نک: الکافی، ج ۱، ص۳۵۹، ح ۷، ۸، ۹، ص۵۷۱، ح ۱، ص۵۷۳، ح ۳، ص۶۳۴، ح ۱ ـ ۴، ص۶۳۷، ح ۲، ج ۲، ص۳۸، ح ۶؛ بصائر الدرجات‌، ج ۱، ص۱۰۹ـ ۱۱۲؛ عیون اخبار الرضا، ج ۱، ص۱۸۲</ref> از [[علم مکفوف]] با نام‌های دیگری مانند: [[علم مخزون]]، [[علم مکنون]]، [[علم مستأثر]] و [[علم موقوف]] نیز یاد شده است<ref>ر. ک: [[محمد رضا حکیمی\|حکیمی، محمد رضا]]، [[نهج البلاغه کلام انسان هادی (مقاله)\|نهج البلاغه کلام انسان هادی]]، ص۷۵ و ۷۶؛ [[سید محمد علی مسعودی\|مسعودی، سید محمد علی]]، [[تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب (مقاله)\|تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب]]، ص۸ ـ ۱۲؛ [[علی رضا بهشادفر\|بهشادفر، علی رضا]]، کنکاشی در کیفیت و سرچشمه‌های علم امام؛ [[محمد کاظم رحمان ستایش\|رحمان ستایش، محمد کاظم]]، [[روح الله شهیدی\|شهیدی، روح الله]]، [[باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم (مقاله)\|باز شناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم]]، ص۱۲۳ ـ ۱۲۶؛ [[محمد بیابانی اسکوئی\|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت (کتاب)\|امامت]]؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی.</ref>.

	== [[دلیل نقلی]] بر علم مکفوف و مبذول ==		== [[دلیل نقلی]] بر علم مکفوف و مبذول ==

Bahmani: /* دلیل نقلی بر علم مکفوف و مبذول */

2024-04-29T04:32:50Z

دلیل نقلی بر علم مکفوف و مبذول

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۲
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	برخی از [[آیات]] و [[روایات]] دال بر علم مکفوف و [[علم مبذول]] هستند:		برخی از [[آیات]] و [[روایات]] دال بر علم مکفوف و [[علم مبذول]] هستند:
	=== آیات ===		=== آیات ===
	در مورد علم مکفوف در [[تفسیر]] آیۀ: {{متن قرآن\|عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ}}<ref>«دانای نهان و آشکار است» سوره انعام، آیه ۷۳.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث\|اَلْغَیْبُ مَا لَمْ یَکُنْ وَ اَلشَّهَادَةُ مَا قَدْ کَانَ}}<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، معانی الاخبار، ص۱۴۶.</ref>، عبارت {{متن حدیث\|مَا لَمْ یَکُنْ}} را به هر معنایی بگیریم، آنچه [[رأی]] [[خداوند]] بدان تعلّق نگرفته یا آنچه در گذشته نبوده یعنی مقدر بود [[ولی]] [[بداء]] به آن تعلق گرفت و محو شد تا تقدیر بعدی [[اثبات]] شود، [[دلالت]] بر علم مکفوف می‌‌کند.		در مورد علم مکفوف در [[تفسیر]] آیۀ: {{متن قرآن\|عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ}}<ref>«دانای نهان و آشکار است» سوره انعام، آیه ۷۳.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث\|اَلْغَیْبُ مَا لَمْ یَکُنْ وَ اَلشَّهَادَةُ مَا قَدْ کَانَ}}<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، معانی الاخبار، ص۱۴۶.</ref>، عبارت {{متن حدیث\|مَا لَمْ یَکُنْ}} را به هر معنایی بگیریم، آنچه رأی [[خداوند]] بدان تعلّق نگرفته یا آنچه در گذشته نبوده یعنی مقدر بود [[ولی]] [[بداء]] به آن تعلق گرفت و محو شد تا تقدیر بعدی [[اثبات]] شود، دلالت بر علم مکفوف می‌‌کند.

	و برخی از آیات نیز دلالت بر علم مبذول می‌‌کنند مانند: {{متن قرآن\|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ}}<ref>«او دانای نهان است پس هیچ کس را بر نهان خویش آگاه نمی‌کند، جز فرستاده‌ای را که بپسندد» سوره جن، آیه ۲۶ ـ ۲۷.</ref>؛ [[آیه]] به روشنی می‌‌رساند خداوند هر کسی را بپسندد از [[علم غیب]] خود [[آگاه]] می‌‌نماید. در این زمینه [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث\|کَانَ وَ اللَّهِ مُحَمَّدٌ مِمَّنِ ارْتَضَاهُ}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۶.</ref>.		و برخی از آیات نیز دلالت بر علم مبذول می‌‌کنند مانند: {{متن قرآن\|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ}}<ref>«او دانای نهان است پس هیچ کس را بر نهان خویش آگاه نمی‌کند، جز فرستاده‌ای را که بپسندد» سوره جن، آیه ۲۶ ـ ۲۷.</ref>؛ [[آیه]] به روشنی می‌‌رساند خداوند هر کسی را بپسندد از [[علم غیب]] خود [[آگاه]] می‌‌نماید. در این زمینه [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث\|کَانَ وَ اللَّهِ مُحَمَّدٌ مِمَّنِ ارْتَضَاهُ}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۵۶.</ref>.

Bahmani: /* پانویس */

2024-04-24T04:56:41Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۶
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:علم ~~مکفوف~~]]		[[رده:علم معصوم]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]
	[[رده:مفاهیم در کلام اسلامی]]		[[رده:مفاهیم در کلام اسلامی]]

Msadeq در ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۶

2023-07-02T05:06:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = علم مبذول\| عنوان مدخل = علم مبذول\| مداخل مرتبط = [[علم مبذول در کلام اسلامی]]
	\| موضوع مرتبط = علم ~~معصوم~~		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)}}
	\| عنوان مدخل = [[علم مبذول]]
	\| مداخل مرتبط = [[علم مبذول در ~~قرآن]] - [[علم مبذول در حدیث]] - [[علم مبذول در فلسفه اسلامی]] - [[علم مبذول در عرفان~~ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
	}}

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	بر اساس [[تعالیم اسلام]] و در یک تقسیم‌بندی [[علم خداوند]] بر دو گونه است: [[علم مبذول]] و [[علم مکفوف]]<ref>ر. ک: [[محمد بیابانی اسکوئی\|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت (کتاب)\|امامت]]؛ [[محمد رضا حکیمی\|حکیمی، محمد رضا]]، [[نهج البلاغه کلام انسان هادی (مقاله)\|نهج البلاغه کلام انسان هادی]]، ص۷۵ و ۷۶؛ [[علی رضا بهشادفر\|بهشادفر، علی رضا]]، کنکاشی در کیفیت و سرچشمه‌های علم امام.</ref>.		بر اساس [[تعالیم اسلام]] و در یک تقسیم‌بندی [[علم خداوند]] بر دو گونه است: [[علم مبذول]] و [[علم مکفوف]]<ref>ر. ک: [[محمد بیابانی اسکوئی\|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت (کتاب)\|امامت]]؛ [[محمد رضا حکیمی\|حکیمی، محمد رضا]]، [[نهج البلاغه کلام انسان هادی (مقاله)\|نهج البلاغه کلام انسان هادی]]، ص۷۵ و ۷۶؛ [[علی رضا بهشادفر\|بهشادفر، علی رضا]]، کنکاشی در کیفیت و سرچشمه‌های علم امام.</ref>.
خط ۳۰:		خط ۲۵:
	=== [[روایات]] ===		=== [[روایات]] ===
	روایاتی هم دال بیانگر دو نوع [[علم]] برای [[خداوند]] است مانند:		روایاتی هم دال بیانگر دو نوع [[علم]] برای [[خداوند]] است مانند:
	# امام باقر {{ع}} می‌‌فرمایند: «همانا برای [[خدای عزوجل]] دو علم است: [[علم مبذول]] و [[علم مکفوف]]. امّا علم مبذول، پس هیچ [[علمی]] نیست که [[فرشتگان]] و [[رسولان]] آن را بدانند مگر اینکه ما آن را می‌دانیم و امّا مکفوف، علمی است که نزد خداوند عزوجلّ در امّ الکتاب است و آنگاه که خارج شود نافذ می‌شود»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ {{ع}}قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَبْذُولٌ وَ عِلْمٌ مَکْفُوفٌ فَأَمَّا الْمَبْذُولُ فَإِنَّهُ لَیْسَ مِنْ شَیْ‏ءٍ یَعْلَمُهُ الْمَلَائِکَةُ وَ الرُّسُلُ إِلَّا وَ نَحْنُ نَعْلَمُهُ وَ أَمَّا الْمَکْفُوفُ فَهُوَ الَّذِی عِنْدَهُ فِی أُمِّ الْکِتَابِ إِذَا خَرَجَ نَفَذَ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص۱۰۹. </ref>.		#[[امام باقر]]{{ع}} می‌‌فرمایند: «همانا برای [[خدای عزوجل]] دو علم است: [[علم مبذول]] و [[علم مکفوف]]. امّا علم مبذول، پس هیچ [[علمی]] نیست که [[فرشتگان]] و [[رسولان]] آن را بدانند مگر اینکه ما آن را می‌دانیم و امّا مکفوف، علمی است که نزد خداوند عزوجلّ در امّ الکتاب است و آنگاه که خارج شود نافذ می‌شود»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ {{ع}}قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَبْذُولٌ وَ عِلْمٌ مَکْفُوفٌ فَأَمَّا الْمَبْذُولُ فَإِنَّهُ لَیْسَ مِنْ شَیْ‏ءٍ یَعْلَمُهُ الْمَلَائِکَةُ وَ الرُّسُلُ إِلَّا وَ نَحْنُ نَعْلَمُهُ وَ أَمَّا الْمَکْفُوفُ فَهُوَ الَّذِی عِنْدَهُ فِی أُمِّ الْکِتَابِ إِذَا خَرَجَ نَفَذَ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص۱۰۹. </ref>.
	# امام صادق {{ع}} فرمودند: «همانا خداوند دو گونه علم دارد، علمی پوشانده شده و در مخفیگاه‌ الهی‌ که‌ جز او کسی از آن [[آگاهی]] ندارد و [[بداء]] از این علم است و علمی‌ که‌ به فرشتگان و [[رسل]] و [[پیامبران]] خویش آموخته است و ما آن را می‌دانیم»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}قَالَ: إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَکْنُونٌ مَخْزُونٌ لَا یَعْلَمُهُ إِلَّا هُوَ مِنْ ذَلِکَ یَکُونُ الْبَدَاءُ- وَ عِلْمٌ عَلَّمَهُ مَلَائِکَتَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِیَاءَهُ فَنَحْنُ نَعْلَمُهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۳۶۱. </ref>.<ref>ر. ک. خمینی، روح الله، توحید از دیدگاه امام خمینی، ج ۱، ص۳۸۹؛ [[سید محمد علی مسعودی\|مسعودی، سید محمد علی]]، [[تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب (مقاله)\|تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب]]، ص۸ ـ ۱۲؛ [[سید عبدالحمید ابطحی\|ابطحی، سید عبدالحمید]]، [[فرآیند آگاهی شیعیان از علم غیب امامان (مقاله)\|فرآیند آگاهی شیعیان از علم غیب امامان]]، فصلنامه امامت پژوهی، ش ۲، ص۸۱؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی، ص۴۹۳.</ref>		#[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: «همانا خداوند دو گونه علم دارد، علمی پوشانده شده و در مخفیگاه‌ الهی‌ که‌ جز او کسی از آن [[آگاهی]] ندارد و [[بداء]] از این علم است و علمی‌ که‌ به فرشتگان و [[رسل]] و [[پیامبران]] خویش آموخته است و ما آن را می‌دانیم»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}قَالَ: إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَکْنُونٌ مَخْزُونٌ لَا یَعْلَمُهُ إِلَّا هُوَ مِنْ ذَلِکَ یَکُونُ الْبَدَاءُ- وَ عِلْمٌ عَلَّمَهُ مَلَائِکَتَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِیَاءَهُ فَنَحْنُ نَعْلَمُهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۳۶۱. </ref>.<ref>ر. ک. خمینی، روح الله، توحید از دیدگاه امام خمینی، ج ۱، ص۳۸۹؛ [[سید محمد علی مسعودی\|مسعودی، سید محمد علی]]، [[تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب (مقاله)\|تفاوت نگرش علم کلام و حدیث به علم غیب]]، ص۸ ـ ۱۲؛ [[سید عبدالحمید ابطحی\|ابطحی، سید عبدالحمید]]، [[فرآیند آگاهی شیعیان از علم غیب امامان (مقاله)\|فرآیند آگاهی شیعیان از علم غیب امامان]]، فصلنامه امامت پژوهی، ش ۲، ص۸۱؛ [[اصغر غلامی\|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)\|آفاق علم امام در الکافی]]، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی ثقة الاسلام کلینی، ص۴۹۳.</ref>

	== پرسش‌های وابسته ==		== پرسش‌های وابسته ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:16:45Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T08:50:48Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{علم معصوم}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = علم معصوم		\| موضوع مرتبط = علم معصوم
خط ۳۶:		خط ۳۵:
	== پرسش‌های وابسته ==		== پرسش‌های وابسته ==
	* [[علم مکفوف و علم مبذول به چه معناست؟ (پرسش)]]		* [[علم مکفوف و علم مبذول به چه معناست؟ (پرسش)]]

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	==[[:رده:آثار علم معصوم\|منبع‌شناسی جامع علم معصوم]]==		==[[:رده:آثار علم معصوم\|منبع‌شناسی جامع علم معصوم]]==
	{{~~منبع‌~~ جامع}}		{{منبع جامع}}
	* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم\|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛		* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم\|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
	* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم\|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛		* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم\|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
خط ۶۱:		خط ۵۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:علم مکفوف]]		[[رده:علم مکفوف]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]
	[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]		[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]
	[[رده:مفاهیم در کلام اسلامی]]		[[رده:مفاهیم در کلام اسلامی]]

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-05-31T14:19:35Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\sn...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۹
خط ۱: خط ۱:

{{علم معصوم}}
{{علم معصوم}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[علم معصوم]]''' است. "'''[[علم مبذول]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علم مبذول در قرآن]] - [[علم مبذول در حدیث]] - [[علم مبذول در فلسفه اسلامی]] - [[علم مبذول در عرفان اسلامی]]</div>
| موضوع مرتبط = علم معصوم

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم معصوم (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل = [[علم مبذول]]

| مداخل مرتبط = [[علم مبذول در قرآن]] - [[علم مبذول در حدیث]] - [[علم مبذول در فلسفه اسلامی]] - [[علم مبذول در عرفان اسلامی]]

| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)

}}

==معناشناسی==
==معناشناسی==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{علم معصوم}}		{{علم معصوم}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~علم معصوم~~]]''' است. "'''~~[[علم مبذول]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[علم مبذول در قرآن]] - [[علم مبذول در حدیث]] - [[علم مبذول در فلسفه اسلامی]] - [[علم مبذول در عرفان اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = علم معصوم
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم معصوم (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل = [[علم مبذول]]
			\| مداخل مرتبط = [[علم مبذول در قرآن]] - [[علم مبذول در حدیث]] - [[علم مبذول در فلسفه اسلامی]] - [[علم مبذول در عرفان اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
			}}

	==معناشناسی==		==معناشناسی==