علی و خلفا - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۸

2024-06-04T09:38:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط = امام علی
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[علی و خلفا در حدیث]] - [[علی و خلفا در کلام اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط = ~~علی و خلفا (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

خط ۹:		خط ۹:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[امیر المؤمنین]]{{ع}}، برای [[حفظ]] [[امّت]] از [[گمراهی]] و از [[دین]] به‌در شدن و برای جلوگیری از کشمکش‌های داخلی و [[نابودی اسلام]] و ریخته شدن [[خون]] [[مسلمانان]]، با [[رعایت مصلحت]] کلّی [[اسلام]] و [[مسلمین]] با [[غاصبان]] [[ستیز]] و [[نزاع]] نکرد. اگر با [[ابوبکر]] هم [[بیعت]] کرد، اجباری بود. موضع آن حضرت، از یک‌سو، تبیین حق و [[روشنگری]] [[افکار]] نسبت به وصایای [[پیامبر]]{{صل}} و مسألۀ مهمّ امامت و استناد مکرّر به [[حادثۀ غدیر]] خم] برای [[اثبات]] [[حقانیّت]] خود بود، از سوی دیگر [[خیرخواهی]] و [[دلسوزی]] و [[راهنمایی]] [[خلفای سه‌گانه]] در مشکلاتی که از حلّ آن عاجز بودند، و از دیگر سو جلوگیری از [[خونریزی]] و [[جنگ داخلی]] در شرایطی که آغاز اسلام بود و بسیاری تازه از [[جاهلیت]] رسته و به اسلام گرویده بودند. هرگاه هم مقتضی بود، از [[انتقاد]] نسبت به عملکردهای خلاف و [[انحراف‌ها]] و [[بدعت‌ها]] فروگذار نمی‌کرد، بخصوص در دورۀ [[عثمان]] که تخلّف او و کارگزارانش از [[سنت نبوی]] و [[احکام]] [[قرآن]]، بیشتر بود. گاهی هم اعتراض‌ها و مواضع وی بر [[دستگاه خلافت]] سنگین بود و در [[دوران عثمان]] برخوردهای نامناسبی با آن حضرت شد و از انتقادهای [[امام]] به پیدایش طبقۀ اشراف و [[حیف و میل]] [[بیت‌المال]]، ناراحت بودند. [[امام علی]]{{ع}} در [[شورای شش‌نفره]] برای [[تعیین خلیفه]] پس از [[عمر]] هم حضور داشت، هرچند می‌دید که [[سیر]] حوادث و گفتگوها به گونه‌ای بود که او را کنار بزنند و [[امویان]] را به [[حکومت]] برسانند. وقتی هم مسلمانان علیه عثمان [[شورش]] کردند و خانه‌اش را محاصره کرده و او را به [[قتل]] رساندند، [[امام علی]]{{ع}} تلاش بسیاری کرد تا [[جان]] او را [[حفظ]] کند و میان ~~[[عصیانگران]]~~ [[خشمگین]] از [[ظلم‌ها]] و خلاف‌های [[عثمان]] و والیانش و [[خلیفه]]، ~~[[میانجیگری]]~~ می‌کرد، امّا اینها اثر نکرد و عثمان کشته شد. [[امیر مؤمنان]]{{ع}} اگر [[انتقاد]] می‌کرد، جنبۀ [[امر به معروف و نهی از منکر]] داشت و اگر [[سکوت]] می‌کرد، برای [[حفظ وحدت مسلمین]] بود. نه اعتراضش جنبۀ [[ریاست‌طلبی]] داشت و نه سکوت و دم‌فروبستن و خانه‌نشینی‌اش از روی [[ترس]] یا سازشکاری و [[سودجویی]] و [[منفعت]] شخصی بود. در عین ~~[[حال]]،~~ هم به ریاست‌طلبی متهم شد هم به ترس. خود او فرمود: {{~~عربی~~\|فإن أقل یقولوا: حرص علی الملک و ان اسکت یقولوا: جزع من الموت...}}<ref>«اگر (دربارۀ خلافت) سخنی بگویم، می‌گویند بر حکومت حریص است و اگر سکوت کنم، می‌گویند از مرگ ترسید». نهج البلاغه خطبه ۵</ref> در [[خطبه شقشقیه]]، ضمن بیان [[غصب خلافت]] و دلیل سکوت و صبرش در آن دورۀ ۲۵ ساله، انتقادهای تندی بخصوص از اسرافکاری و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]] در دورۀ عثمان دارد.<ref>نهج البلاغه خطبه ۳</ref> اگر او در [[زمان]] دو [[خلیفۀ اول]]، کمی [[همراهی]] و حالت [[مشاوره]] و [[همکاری]] خیرخواهانه داشت، در عصر خلیفۀ سوم به دلیل [[انحراف]] اساسی به [[تقابل]] کشیده شد. به تعبیر استاد [[محمد رضا حکیمی]]: [[امام]] بیش از هرچیز نقش یک ناظر مراقب را داشت و همین‌که حضور او در میان [[امّت]] [[حسّ]] می‌شد، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. برخی از پاکترین صحابۀ [[پیامبر]] که اکنون از [[دوستان]] نزدیک و [[پیروان]] امام بودند، او را در [[نگهبانی]] اصل و [[اصول اسلام]] [[یاری]] می‌کردند و مسائل را به اطلاع او می‌رساندند. هرجا حکمی [[تحریف]] می‌شد، هرجا حدّی نابجا تعیین می‌گشت، هرجا قضاوتی ناحق می‌کردند، هرجا تعلیمی نادرست می‌دادند، علی{{ع}} به این همه رسیدگی می‌کرد. در کار [[فتوحات اسلامی]] [[نظارت]] داشت. به علمای [[ادیان]] که برای سؤال از [[وصی پیامبر]] به [[مدینه]] سرازیر می‌شدند، تنها او بود که پاسخ می‌داد و... چنانکه خود می‌فرمود "در این دوره تا هنگامی حاضر بود دست از درگیری جدّی بردارد که امور [[مسلمانان]] به‌گونه‌ای سالم فیصله یابد".<ref>امام در عینیت جامعه ص۱۹</ref> ~~1این~~ نحوه [[رفتار]] و موضع، [[شأن]] امامی است که او را از [[منصب]] [[سیاسی]] و اجرایی کنار زده‌اند، امّا [[مسؤولیت]] [[هدایت دینی]] [[امّت]] همچنان برعهدۀ اوست.		[[امیر المؤمنین]]{{ع}}، برای [[حفظ]] [[امّت]] از [[گمراهی]] و از [[دین]] به‌در شدن و برای جلوگیری از کشمکش‌های داخلی و نابودی اسلام و ریخته شدن [[خون]] [[مسلمانان]]، با رعایت مصلحت کلّی [[اسلام]] و [[مسلمین]] با [[غاصبان]] [[ستیز]] و [[نزاع]] نکرد. اگر با [[ابوبکر]] هم [[بیعت]] کرد، اجباری بود. موضع آن حضرت، از یک‌سو، تبیین حق و روشنگری [[افکار]] نسبت به وصایای [[پیامبر]]{{صل}} و مسألۀ مهمّ امامت و استناد مکرّر به [[حادثۀ غدیر]] خم] برای [[اثبات]] حقانیّت خود بود، از سوی دیگر [[خیرخواهی]] و دلسوزی و [[راهنمایی]] [[خلفای سه‌گانه]] در مشکلاتی که از حلّ آن عاجز بودند، و از دیگر سو جلوگیری از [[خونریزی]] و جنگ داخلی در شرایطی که آغاز اسلام بود و بسیاری تازه از [[جاهلیت]] رسته و به اسلام گرویده بودند. هرگاه هم مقتضی بود، از [[انتقاد]] نسبت به عملکردهای خلاف و [[انحراف‌ها]] و [[بدعت‌ها]] فروگذار نمی‌کرد، بخصوص در دورۀ [[عثمان]] که تخلّف او و کارگزارانش از [[سنت نبوی]] و [[احکام]] [[قرآن]]، بیشتر بود. گاهی هم اعتراض‌ها و مواضع وی بر [[دستگاه خلافت]] سنگین بود و در دوران عثمان برخوردهای نامناسبی با آن حضرت شد و از انتقادهای [[امام]] به پیدایش طبقۀ اشراف و حیف و میل [[بیت‌المال]]، ناراحت بودند. [[امام علی]]{{ع}} در [[شورای شش‌نفره]] برای [[تعیین خلیفه]] پس از [[عمر]] هم حضور داشت، هرچند می‌دید که [[سیر]] حوادث و گفتگوها به گونه‌ای بود که او را کنار بزنند و [[امویان]] را به [[حکومت]] برسانند. وقتی هم مسلمانان علیه عثمان [[شورش]] کردند و خانه‌اش را محاصره کرده و او را به [[قتل]] رساندند، [[امام علی]]{{ع}} تلاش بسیاری کرد تا [[جان]] او را [[حفظ]] کند و میان عصیان‌گران [[خشمگین]] از [[ظلم‌ها]] و خلاف‌های [[عثمان]] و والیانش و [[خلیفه]]، میانجی‌گری می‌کرد، امّا اینها اثر نکرد و عثمان کشته شد. [[امیر مؤمنان]]{{ع}} اگر [[انتقاد]] می‌کرد، جنبۀ [[امر به معروف و نهی از منکر]] داشت و اگر [[سکوت]] می‌کرد، برای حفظ وحدت مسلمین بود. نه اعتراضش جنبۀ [[ریاست‌طلبی]] داشت و نه سکوت و دم‌فروبستن و خانه‌نشینی‌اش از روی [[ترس]] یا سازشکاری و سودجویی و منفعت شخصی بود. در عین حال، هم به ریاست‌طلبی متهم شد هم به ترس. خود او فرمود: {{متن حدیث\|فإن أقل یقولوا: حرص علی الملک و ان اسکت یقولوا: جزع من الموت...}}<ref>«اگر (دربارۀ خلافت) سخنی بگویم، می‌گویند بر حکومت حریص است و اگر سکوت کنم، می‌گویند از مرگ ترسید». نهج البلاغه خطبه ۵.</ref>.
	[[امام خمینی]] در تحلیل [[سیرۀ علوی]] چنین می‌فرماید: [[~~حضرت~~ امیر المؤمنین]]{{ع}} با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کردند، چون ظاهرا مطابق دستور[[دین]] عمل می‌نمودند و تشنّجی در کار نبود، تا موقعی‌که [[معاویه]] روی کار آمد و از طریقه و روش خلفا [[منحرف]] گشته و [[خلافت]] را مبدّل به [[سلطنت]] نمود. در این موقع حضرت ناچار شد [[قیام]] کند، چون نمی‌توانست قیام نکند؛ زیرا روی [[موازین شرع]] و [[عقل]] نمی‌توانستند معاویه را یک [[روز]] بر [[مقام خلافت]] [[پایدار]] ببینند. ناصحینی که حضرت را از روی [[غفلت]] [[نصیحت]] می‌کردند و می‌گفتند "بگذار معاویه بماند تا پایه‌های سلطنت و خلافت شما محکم شود، بعدا او را از مقامی که دارد پایین بیاورید" نمی‌دانستند که اگر حضرت [[صبر]] می‌کرد، بعدا مورد [[اعتراض]] [[مسلمین]] واقع می‌شد و پس از محکم شدن کار، ممکن نبود او را [[خلع]] کرد.<ref>صحیفه نور ج۱ ص۱۶</ref> [[شناخت]] [[مواضع سیاسی]] و عملکرد او و یارانش در مقابل سه خلیفۀ پیشین همچنین نحوۀ عمل در مقابل مخالفان و [[میزان]] همکاری یا [[عدم همکاری]] و [[آزادی]] دادن یا سخت گرفتن، حایز اهمیت است و آموزنده که در این خلاصه نمی‌گنجد.<ref>در این زمینه‌ها از جمله ر. ک: «علیّ و الخلفاء»۲ جلد، جعفر بن محمّد العسکری، «امام علی و زمامداران» علی محمّد میرجلیلی، «تحلیلی بر مواضع سیاسی علی بن ابی طالب» اصغر قائدان، «مواضع سیاسی حضرت علی{{ع}} در قبال مخالفین» جلال درخشه، «امیر المؤمنین اسوۀ وحدت» محمّد جواد شری ترجمه محمّد رضا عطایی، «تاریخ و سیرۀ سیاسی امیر مؤمنان» و «تاریخ سیاسی اسلام» رسول جعفریان، «علیّ و الحاکمون» محمّد صادقی، «انقلاب تکاملی اسلام» جلال الدین فارسی، بخش ۲ و ۳، «موسوعة الامام علی بن ابی طالب» و ترجمه آن، ج ۳</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.
			در [[خطبه شقشقیه]]، ضمن بیان [[غصب خلافت]] و دلیل سکوت و صبرش در آن دورۀ ۲۵ ساله، انتقادهای تندی بخصوص از اسرافکاری و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]] در دورۀ عثمان دارد<ref>نهج البلاغه خطبه ۳.</ref>. اگر او در [[زمان]] دو [[خلیفۀ اول]]، کمی [[همراهی]] و حالت [[مشاوره]] و [[همکاری]] خیرخواهانه داشت، در عصر خلیفۀ سوم به دلیل [[انحراف]] اساسی به تقابل کشیده شد. به تعبیر استاد [[محمد رضا حکیمی]]: [[امام]] بیش از هرچیز نقش یک ناظر مراقب را داشت و همین‌که حضور او در میان [[امّت]] [[حسّ]] می‌شد، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. برخی از پاکترین صحابۀ [[پیامبر]] که اکنون از [[دوستان]] نزدیک و [[پیروان]] امام بودند، او را در نگهبانی اصل و [[اصول اسلام]] [[یاری]] می‌کردند و مسائل را به اطلاع او می‌رساندند. هرجا حکمی [[تحریف]] می‌شد، هرجا حدّی نابجا تعیین می‌گشت، هرجا قضاوتی ناحق می‌کردند، هرجا تعلیمی نادرست می‌دادند، علی{{ع}} به این همه رسیدگی می‌کرد. در کار فتوحات اسلامی [[نظارت]] داشت. به علمای [[ادیان]] که برای سؤال از [[وصی پیامبر]] به [[مدینه]] سرازیر می‌شدند، تنها او بود که پاسخ می‌داد و... چنانکه خود می‌فرمود "در این دوره تا هنگامی حاضر بود دست از درگیری جدّی بردارد که امور [[مسلمانان]] به‌گونه‌ای سالم فیصله یابد"<ref>امام در عینیت جامعه ص۱۹.</ref>. این نحوه [[رفتار]] و موضع، [[شأن]] امامی است که او را از منصب [[سیاسی]] و اجرایی کنار زده‌اند، امّا [[مسؤولیت]] هدایت دینی [[امّت]] همچنان برعهدۀ اوست.

			[[امام خمینی]] در تحلیل [[سیرۀ علوی]] چنین می‌فرماید: [[امیر المؤمنین]]{{ع}} با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کردند، چون ظاهرا مطابق دستور [[دین]] عمل می‌نمودند و تشنّجی در کار نبود، تا موقعی‌که [[معاویه]] روی کار آمد و از طریقه و روش خلفا [[منحرف]] گشته و [[خلافت]] را مبدّل به [[سلطنت]] نمود. در این موقع حضرت ناچار شد [[قیام]] کند، چون نمی‌توانست قیام نکند؛ زیرا روی [[موازین شرع]] و [[عقل]] نمی‌توانستند معاویه را یک [[روز]] بر [[مقام خلافت]] [[پایدار]] ببینند. ناصحینی که حضرت را از روی [[غفلت]] [[نصیحت]] می‌کردند و می‌گفتند "بگذار معاویه بماند تا پایه‌های سلطنت و خلافت شما محکم شود، بعدا او را از مقامی که دارد پایین بیاورید" نمی‌دانستند که اگر حضرت [[صبر]] می‌کرد، بعدا مورد [[اعتراض]] [[مسلمین]] واقع می‌شد و پس از محکم شدن کار، ممکن نبود او را خلع کرد<ref>صحیفه نور ج۱ ص۱۶.</ref>. [[شناخت]] مواضع سیاسی و عملکرد او و یارانش در مقابل سه خلیفۀ پیشین همچنین نحوۀ عمل در مقابل مخالفان و [[میزان]] همکاری یا عدم همکاری و [[آزادی]] دادن یا سخت گرفتن، حایز اهمیت است و آموزنده که در این خلاصه نمی‌گنجد<ref>در این زمینه‌ها از جمله ر. ک: «علیّ و الخلفاء»۲ جلد، جعفر بن محمّد العسکری، «امام علی و زمامداران» علی محمّد میرجلیلی، «تحلیلی بر مواضع سیاسی علی بن ابی طالب» اصغر قائدان، «مواضع سیاسی حضرت علی{{ع}} در قبال مخالفین» جلال درخشه، «امیر المؤمنین اسوۀ وحدت» محمّد جواد شری ترجمه محمّد رضا عطایی، «تاریخ و سیرۀ سیاسی امیر مؤمنان» و «تاریخ سیاسی اسلام» رسول جعفریان، «علیّ و الحاکمون» محمّد صادقی، «انقلاب تکاملی اسلام» جلال الدین فارسی، بخش ۲ و ۳، «موسوعة الامام علی بن ابی طالب» و ترجمه آن، ج ۳.</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۲۰:		خط ۲۳:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:امام علی]]		[[رده:سیاست‌های امام علی]]
	[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]		[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]

Bahmani در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۲

2024-06-04T09:32:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	~~'''علی و خلفا'''~~ پس از [[رحلت~~]] [[~~پیامبر]] {{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[~~امام علی\|~~علی بن ابی طالب]] {{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، ~~جریان~~ [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[~~امام علی\|~~حضرت علی]] {{ع}} هم از [[~~پیامبر خاتم\|~~پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود~~<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>~~.		پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و تعیین [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، [[جریان سقیفه]] پیش‌آمد و آن حضرت را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[حضرت علی]]{{ع}} هم از [[پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن حضرت [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* [[~~امام علی\|~~امیر المؤمنین]] {{ع}}، برای [[حفظ]] [[امّت]] از [[گمراهی]] و از [[دین]] به‌در شدن و برای جلوگیری از کشمکش‌های داخلی و ~~نابودی~~ [[اسلام]] و ریخته شدن [[خون]] [[مسلمانان]]، با ~~رعایت~~ [[مصلحت]] کلّی [[اسلام]] و [[مسلمین]] با غاصبان [[ستیز]] و [[نزاع]] نکرد. اگر با [[ابوبکر]] هم [[بیعت]] کرد، اجباری بود. موضع آن ~~[[حضرت]]،~~ از یک‌سو، [[تبیین~~]] [[~~حق]] و [[روشنگری]] [[افکار]] نسبت به وصایای [[پیامبر]] {{صل}} و مسألۀ مهمّ ~~[[امامت]]~~ و استناد مکرّر به ~~حادثۀ~~ [[غدیر خم]]] برای [[اثبات]] [[حقانیّت]] خود بود، از سوی دیگر [[خیرخواهی]] و [[دلسوزی]] و [[راهنمایی]] خلفای سه‌گانه در مشکلاتی که از حلّ آن عاجز بودند، و از دیگر سو جلوگیری از [[خونریزی]] و [[جنگ]] ~~داخلی~~ در شرایطی که آغاز [[اسلام]] بود و بسیاری تازه از [[جاهلیت]] رسته و به [[اسلام]] گرویده بودند. هرگاه هم مقتضی بود، از [[انتقاد]] نسبت به عملکردهای خلاف و [[انحراف‌ها]] و [[بدعت‌ها]] فروگذار نمی‌کرد، بخصوص در دورۀ [[عثمان]] که تخلّف او و کارگزارانش از [[سنت]] [[~~نبوی]] و [[احکام~~]] [[قرآن]]، بیشتر بود. گاهی هم اعتراض‌ها و مواضع وی بر ~~دستگاه~~ [[خلافت]] سنگین بود و در ~~دوران~~ [[عثمان]] برخوردهای نامناسبی با آن [[حضرت]] شد و از انتقادهای [[امام]] به پیدایش طبقۀ اشراف و [[حیف]] ~~و میل~~ [[بیت‌المال]]، ناراحت بودند. [[امام علی]] {{ع}} در [[شورای شش‌نفره]] برای [[تعیین خلیفه]] پس از [[عمر]] هم حضور داشت، هرچند می‌دید که [[سیر]] حوادث و گفتگوها به گونه‌ای بود که او را کنار بزنند و [[امویان]] را به [[حکومت]] برسانند. وقتی هم [[مسلمانان]] علیه [[~~عثمان]] [[شورش~~]] کردند و خانه‌اش را محاصره کرده و او را به [[قتل]] رساندند، [[امام علی]] {{ع}} تلاش بسیاری کرد تا [[جان]] او را [[حفظ]] کند و میان عصیانگران [[خشمگین]] از [[ظلم‌ها]] و خلاف‌های [[عثمان]] و والیانش و [[خلیفه]]، میانجیگری می‌کرد، امّا اینها اثر نکرد و [[عثمان]] کشته شد. [[~~امام علی\|~~امیر مؤمنان]] {{ع}} اگر [[انتقاد]] می‌کرد، جنبۀ [[امر به معروف و نهی از منکر]] داشت و اگر [[سکوت]] می‌کرد، برای [[حفظ وحدت مسلمین]] بود. نه اعتراضش جنبۀ [[ریاست‌طلبی]] داشت و نه [[سکوت]] و دم‌فروبستن و خانه‌نشینی‌اش از روی [[ترس]] یا سازشکاری و [[سودجویی]] و [[منفعت]] شخصی بود. در عین ~~حال، هم به~~ [[~~ریاست‌طلبی~~]] متهم شد هم به [[ترس]]. خود او فرمود: {{عربی\|فإن أقل یقولوا: حرص علی الملک و ان اسکت یقولوا: جزع من الموت...}}<ref>«اگر (دربارۀ خلافت) سخنی بگویم، می‌گویند بر حکومت حریص است و اگر سکوت کنم، می‌گویند از مرگ ترسید». نهج البلاغه خطبه ۵</ref> در [[خطبه شقشقیه]]، ضمن بیان [[غصب~~]] [[~~خلافت]] و [[دلیل~~]] [[~~سکوت]] و صبرش در آن ~~[[سکوت ۲۵ ساله\|~~دورۀ ۲۵ ~~ساله]]،~~ انتقادهای [[تندی]] بخصوص از اسرافکاری و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]] در دورۀ [[عثمان]] دارد.<ref>نهج البلاغه خطبه ۳</ref> اگر او در زمان دو [[خلیفۀ اول]]، کمی [[همراهی]] و حالت مشاوره و [[همکاری]] خیرخواهانه داشت، در عصر خلیفۀ سوم به [[دلیل]] [[انحراف]] اساسی به [[تقابل]] کشیده شد. به تعبیر استاد [[محمد رضا حکیمی]]: [[امام]] بیش از هرچیز نقش یک ناظر مراقب را داشت و همین‌که حضور او در میان [[امّت]] حسّ می‌شد، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. برخی از پاکترین صحابۀ [[پیامبر]] که اکنون از [[دوستان]] نزدیک و [[پیروان]] [[امام]] بودند، او را در نگهبانی اصل و [[اصول اسلام]] [[یاری]] می‌کردند و مسائل را به اطلاع او می‌رساندند. هرجا حکمی [[تحریف]] می‌شد، هرجا حدّی نابجا [[تعیین]] می‌گشت، هرجا قضاوتی ناحق می‌کردند، هرجا تعلیمی [[نادرست]] می‌دادند، ~~[[امام~~ علی~~\|علی]]~~ {{ع}} به این همه رسیدگی می‌کرد. در کار [[فتوحات اسلامی]] [[نظارت]] داشت. به علمای [[ادیان]] که برای سؤال از [[وصی]] ~~[[پیامبر]] به~~ [[مدینه]] سرازیر می‌شدند، تنها او بود که پاسخ می‌داد و... چنانکه خود می‌فرمود "در این دوره تا هنگامی حاضر بود دست از درگیری جدّی بردارد که امور [[مسلمانان]] به‌گونه‌ای سالم فیصله یابد".<ref>امام در عینیت جامعه ~~ص ۱۹~~</ref> 1این نحوه [[رفتار]] و موضع، [[شأن]] امامی است که او را از [[منصب]] [[سیاسی]] و اجرایی کنار زده‌اند، امّا [[مسؤولیت]] [[هدایت دینی]] [[امّت]] همچنان برعهدۀ اوست.		[[امیر المؤمنین]]{{ع}}، برای [[حفظ]] [[امّت]] از [[گمراهی]] و از [[دین]] به‌در شدن و برای جلوگیری از کشمکش‌های داخلی و [[نابودی اسلام]] و ریخته شدن [[خون]] [[مسلمانان]]، با [[رعایت مصلحت]] کلّی [[اسلام]] و [[مسلمین]] با [[غاصبان]] [[ستیز]] و [[نزاع]] نکرد. اگر با [[ابوبکر]] هم [[بیعت]] کرد، اجباری بود. موضع آن حضرت، از یک‌سو، تبیین حق و [[روشنگری]] [[افکار]] نسبت به وصایای [[پیامبر]]{{صل}} و مسألۀ مهمّ امامت و استناد مکرّر به [[حادثۀ غدیر]] خم] برای [[اثبات]] [[حقانیّت]] خود بود، از سوی دیگر [[خیرخواهی]] و [[دلسوزی]] و [[راهنمایی]] [[خلفای سه‌گانه]] در مشکلاتی که از حلّ آن عاجز بودند، و از دیگر سو جلوگیری از [[خونریزی]] و [[جنگ داخلی]] در شرایطی که آغاز اسلام بود و بسیاری تازه از [[جاهلیت]] رسته و به اسلام گرویده بودند. هرگاه هم مقتضی بود، از [[انتقاد]] نسبت به عملکردهای خلاف و [[انحراف‌ها]] و [[بدعت‌ها]] فروگذار نمی‌کرد، بخصوص در دورۀ [[عثمان]] که تخلّف او و کارگزارانش از [[سنت نبوی]] و [[احکام]] [[قرآن]]، بیشتر بود. گاهی هم اعتراض‌ها و مواضع وی بر [[دستگاه خلافت]] سنگین بود و در [[دوران عثمان]] برخوردهای نامناسبی با آن حضرت شد و از انتقادهای [[امام]] به پیدایش طبقۀ اشراف و [[حیف و میل]] [[بیت‌المال]]، ناراحت بودند. [[امام علی]]{{ع}} در [[شورای شش‌نفره]] برای [[تعیین خلیفه]] پس از [[عمر]] هم حضور داشت، هرچند می‌دید که [[سیر]] حوادث و گفتگوها به گونه‌ای بود که او را کنار بزنند و [[امویان]] را به [[حکومت]] برسانند. وقتی هم مسلمانان علیه عثمان [[شورش]] کردند و خانه‌اش را محاصره کرده و او را به [[قتل]] رساندند، [[امام علی]]{{ع}} تلاش بسیاری کرد تا [[جان]] او را [[حفظ]] کند و میان [[عصیانگران]] [[خشمگین]] از [[ظلم‌ها]] و خلاف‌های [[عثمان]] و والیانش و [[خلیفه]]، [[میانجیگری]] می‌کرد، امّا اینها اثر نکرد و عثمان کشته شد. [[امیر مؤمنان]]{{ع}} اگر [[انتقاد]] می‌کرد، جنبۀ [[امر به معروف و نهی از منکر]] داشت و اگر [[سکوت]] می‌کرد، برای [[حفظ وحدت مسلمین]] بود. نه اعتراضش جنبۀ [[ریاست‌طلبی]] داشت و نه سکوت و دم‌فروبستن و خانه‌نشینی‌اش از روی [[ترس]] یا سازشکاری و [[سودجویی]] و [[منفعت]] شخصی بود. در عین [[حال]]، هم به ریاست‌طلبی متهم شد هم به ترس. خود او فرمود: {{عربی\|فإن أقل یقولوا: حرص علی الملک و ان اسکت یقولوا: جزع من الموت...}}<ref>«اگر (دربارۀ خلافت) سخنی بگویم، می‌گویند بر حکومت حریص است و اگر سکوت کنم، می‌گویند از مرگ ترسید». نهج البلاغه خطبه ۵</ref> در [[خطبه شقشقیه]]، ضمن بیان [[غصب خلافت]] و دلیل سکوت و صبرش در آن دورۀ ۲۵ ساله، انتقادهای تندی بخصوص از اسرافکاری و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]] در دورۀ عثمان دارد.<ref>نهج البلاغه خطبه ۳</ref> اگر او در [[زمان]] دو [[خلیفۀ اول]]، کمی [[همراهی]] و حالت [[مشاوره]] و [[همکاری]] خیرخواهانه داشت، در عصر خلیفۀ سوم به دلیل [[انحراف]] اساسی به [[تقابل]] کشیده شد. به تعبیر استاد [[محمد رضا حکیمی]]: [[امام]] بیش از هرچیز نقش یک ناظر مراقب را داشت و همین‌که حضور او در میان [[امّت]] [[حسّ]] می‌شد، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. برخی از پاکترین صحابۀ [[پیامبر]] که اکنون از [[دوستان]] نزدیک و [[پیروان]] امام بودند، او را در [[نگهبانی]] اصل و [[اصول اسلام]] [[یاری]] می‌کردند و مسائل را به اطلاع او می‌رساندند. هرجا حکمی [[تحریف]] می‌شد، هرجا حدّی نابجا تعیین می‌گشت، هرجا قضاوتی ناحق می‌کردند، هرجا تعلیمی نادرست می‌دادند، علی{{ع}} به این همه رسیدگی می‌کرد. در کار [[فتوحات اسلامی]] [[نظارت]] داشت. به علمای [[ادیان]] که برای سؤال از [[وصی پیامبر]] به [[مدینه]] سرازیر می‌شدند، تنها او بود که پاسخ می‌داد و... چنانکه خود می‌فرمود "در این دوره تا هنگامی حاضر بود دست از درگیری جدّی بردارد که امور [[مسلمانان]] به‌گونه‌ای سالم فیصله یابد".<ref>امام در عینیت جامعه ص۱۹</ref> 1این نحوه [[رفتار]] و موضع، [[شأن]] امامی است که او را از [[منصب]] [[سیاسی]] و اجرایی کنار زده‌اند، امّا [[مسؤولیت]] [[هدایت دینی]] [[امّت]] همچنان برعهدۀ اوست.
	[[امام خمینی]] در تحلیل ~~سیرۀ~~ [[علوی]] چنین می‌فرماید: [[~~امام علی\|~~حضرت امیر المؤمنین]] {{ع}} با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کردند، چون ظاهرا مطابق [[دستور]] [[دین]] عمل می‌نمودند و تشنّجی در کار نبود، تا موقعی‌که [[معاویه]] روی کار آمد و از طریقه و روش [[خلفا]] [[منحرف]] گشته و [[خلافت]] را مبدّل به [[سلطنت]] نمود. در این موقع [[حضرت]] ناچار شد [[قیام]] کند، چون نمی‌توانست ~~[[قیام]] نکند، زیرا روی~~ [[موازین شرع]] و [[عقل]] نمی‌توانستند [[~~معاویه~~]] ~~را یک روز~~ بر [[مقام خلافت]] پایدار ببینند. ناصحینی که [[حضرت]] را از روی [[غفلت]] [[نصیحت]] می‌کردند و می‌گفتند "بگذار [[معاویه]] بماند تا پایه‌های [[سلطنت]] و [[خلافت]] شما محکم شود، بعدا او را از مقامی که دارد پایین بیاورید" نمی‌دانستند که اگر [[حضرت]] [[صبر]] می‌کرد، بعدا مورد [[اعتراض]] [[مسلمین]] واقع می‌شد و پس از محکم شدن کار، ممکن نبود او را [[خلع]] کرد.<ref>صحیفه نور ج۱ ~~ص ۱۶~~</ref> [[شناخت]] ~~مواضع~~ [[سیاسی]] و عملکرد او و یارانش در مقابل سه خلیفۀ پیشین همچنین نحوۀ عمل در مقابل [[مخالفان]] و [[میزان]] [[همکاری]] یا ~~عدم~~ [[همکاری]] و [[آزادی]] دادن یا سخت گرفتن، حایز اهمیت است و آموزنده که در این خلاصه نمی‌گنجد.<ref>در این زمینه‌ها از جمله ر. ک: «علیّ و الخلفاء»۲ جلد، جعفر بن محمّد العسکری، «امام علی و زمامداران» علی محمّد میرجلیلی، «تحلیلی بر مواضع سیاسی علی بن ابی طالب» اصغر قائدان، «مواضع سیاسی حضرت علی {{ع}} در قبال مخالفین» جلال درخشه، «امیر المؤمنین اسوۀ وحدت» محمّد جواد شری ترجمه محمّد رضا عطایی، «تاریخ و سیرۀ سیاسی امیر مؤمنان» و «تاریخ سیاسی اسلام» رسول جعفریان، «علیّ و الحاکمون» محمّد صادقی، «انقلاب تکاملی اسلام» جلال الدین فارسی، بخش ۲ و ۳، «موسوعة الامام علی بن ابی طالب» و ترجمه آن، ج ۳</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.		[[امام خمینی]] در تحلیل [[سیرۀ علوی]] چنین می‌فرماید: [[حضرت امیر المؤمنین]]{{ع}} با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کردند، چون ظاهرا مطابق دستور[[دین]] عمل می‌نمودند و تشنّجی در کار نبود، تا موقعی‌که [[معاویه]] روی کار آمد و از طریقه و روش خلفا [[منحرف]] گشته و [[خلافت]] را مبدّل به [[سلطنت]] نمود. در این موقع حضرت ناچار شد [[قیام]] کند، چون نمی‌توانست قیام نکند؛ زیرا روی [[موازین شرع]] و [[عقل]] نمی‌توانستند معاویه را یک [[روز]] بر [[مقام خلافت]] [[پایدار]] ببینند. ناصحینی که حضرت را از روی [[غفلت]] [[نصیحت]] می‌کردند و می‌گفتند "بگذار معاویه بماند تا پایه‌های سلطنت و خلافت شما محکم شود، بعدا او را از مقامی که دارد پایین بیاورید" نمی‌دانستند که اگر حضرت [[صبر]] می‌کرد، بعدا مورد [[اعتراض]] [[مسلمین]] واقع می‌شد و پس از محکم شدن کار، ممکن نبود او را [[خلع]] کرد.<ref>صحیفه نور ج۱ ص۱۶</ref> [[شناخت]] [[مواضع سیاسی]] و عملکرد او و یارانش در مقابل سه خلیفۀ پیشین همچنین نحوۀ عمل در مقابل مخالفان و [[میزان]] همکاری یا [[عدم همکاری]] و [[آزادی]] دادن یا سخت گرفتن، حایز اهمیت است و آموزنده که در این خلاصه نمی‌گنجد.<ref>در این زمینه‌ها از جمله ر. ک: «علیّ و الخلفاء»۲ جلد، جعفر بن محمّد العسکری، «امام علی و زمامداران» علی محمّد میرجلیلی، «تحلیلی بر مواضع سیاسی علی بن ابی طالب» اصغر قائدان، «مواضع سیاسی حضرت علی{{ع}} در قبال مخالفین» جلال درخشه، «امیر المؤمنین اسوۀ وحدت» محمّد جواد شری ترجمه محمّد رضا عطایی، «تاریخ و سیرۀ سیاسی امیر مؤمنان» و «تاریخ سیاسی اسلام» رسول جعفریان، «علیّ و الحاکمون» محمّد صادقی، «انقلاب تکاملی اسلام» جلال الدین فارسی، بخش ۲ و ۳، «موسوعة الامام علی بن ابی طالب» و ترجمه آن، ج ۳</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

خط ۲۰:		خط ۲۰:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:علی ~~و خلفا]]~~		[[رده:امام علی]]
	~~[[رده:علی و خلفا~~]]
	[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]		[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:20:41Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	'''علی و خلفا''' پس از [[رحلت]] [[پیامبر]]{{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، جریان [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[امام علی\|حضرت علی]]{{ع}} هم از [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.		'''علی و خلفا''' پس از [[رحلت]] [[پیامبر]] {{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]] {{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، جریان [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} هم از [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	* [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}}، برای [[حفظ]] [[امّت]] از [[گمراهی]] و از [[دین]] به‌در شدن و برای جلوگیری از کشمکش‌های داخلی و نابودی [[اسلام]] و ریخته شدن [[خون]] [[مسلمانان]]، با رعایت [[مصلحت]] کلّی [[اسلام]] و [[مسلمین]] با غاصبان [[ستیز]] و [[نزاع]] نکرد. اگر با [[ابوبکر]] هم [[بیعت]] کرد، اجباری بود. موضع آن [[حضرت]]، از یک‌سو، [[تبیین]] [[حق]] و [[روشنگری]] [[افکار]] نسبت به وصایای [[پیامبر]]{{صل}} و مسألۀ مهمّ [[امامت]] و استناد مکرّر به حادثۀ [[غدیر خم]]] برای [[اثبات]] [[حقانیّت]] خود بود، از سوی دیگر [[خیرخواهی]] و [[دلسوزی]] و [[راهنمایی]] خلفای سه‌گانه در مشکلاتی که از حلّ آن عاجز بودند، و از دیگر سو جلوگیری از [[خونریزی]] و [[جنگ]] داخلی در شرایطی که آغاز [[اسلام]] بود و بسیاری تازه از [[جاهلیت]] رسته و به [[اسلام]] گرویده بودند. هرگاه هم مقتضی بود، از [[انتقاد]] نسبت به عملکردهای خلاف و [[انحراف‌ها]] و [[بدعت‌ها]] فروگذار نمی‌کرد، بخصوص در دورۀ [[عثمان]] که تخلّف او و کارگزارانش از [[سنت]] [[نبوی]] و [[احکام]] [[قرآن]]، بیشتر بود. گاهی هم اعتراض‌ها و مواضع وی بر دستگاه [[خلافت]] سنگین بود و در دوران [[عثمان]] برخوردهای نامناسبی با آن [[حضرت]] شد و از انتقادهای [[امام]] به پیدایش طبقۀ اشراف و [[حیف]] و میل [[بیت‌المال]]، ناراحت بودند. [[امام علی]]{{ع}} در [[شورای شش‌نفره]] برای [[تعیین خلیفه]] پس از [[عمر]] هم حضور داشت، هرچند می‌دید که [[سیر]] حوادث و گفتگوها به گونه‌ای بود که او را کنار بزنند و [[امویان]] را به [[حکومت]] برسانند. وقتی هم [[مسلمانان]] علیه [[عثمان]] [[شورش]] کردند و خانه‌اش را محاصره کرده و او را به [[قتل]] رساندند، [[امام علی]]{{ع}} تلاش بسیاری کرد تا [[جان]] او را [[حفظ]] کند و میان عصیانگران [[خشمگین]] از [[ظلم‌ها]] و خلاف‌های [[عثمان]] و والیانش و [[خلیفه]]، میانجیگری می‌کرد، امّا اینها اثر نکرد و [[عثمان]] کشته شد. [[امام علی\|امیر مؤمنان]]{{ع}} اگر [[انتقاد]] می‌کرد، جنبۀ [[امر به معروف و نهی از منکر]] داشت و اگر [[سکوت]] می‌کرد، برای [[حفظ وحدت مسلمین]] بود. نه اعتراضش جنبۀ [[ریاست‌طلبی]] داشت و نه [[سکوت]] و دم‌فروبستن و خانه‌نشینی‌اش از روی [[ترس]] یا سازشکاری و [[سودجویی]] و [[منفعت]] شخصی بود. در عین حال، هم به [[ریاست‌طلبی]] متهم شد هم به [[ترس]]. خود او فرمود: {{عربی\|فإن أقل یقولوا: حرص علی الملک و ان اسکت یقولوا: جزع من الموت...}}<ref>«اگر (دربارۀ خلافت) سخنی بگویم، می‌گویند بر حکومت حریص است و اگر سکوت کنم، می‌گویند از مرگ ترسید». نهج البلاغه خطبه ۵</ref> در [[خطبه شقشقیه]]، ضمن بیان [[غصب]] [[خلافت]] و [[دلیل]] [[سکوت]] و صبرش در آن [[سکوت ۲۵ ساله\|دورۀ ۲۵ ساله]]، انتقادهای [[تندی]] بخصوص از اسرافکاری و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]] در دورۀ [[عثمان]] دارد.<ref>نهج البلاغه خطبه ۳</ref> اگر او در زمان دو [[خلیفۀ اول]]، کمی [[همراهی]] و حالت مشاوره و [[همکاری]] خیرخواهانه داشت، در عصر خلیفۀ سوم به [[دلیل]] [[انحراف]] اساسی به [[تقابل]] کشیده شد. به تعبیر استاد [[محمد رضا حکیمی]]: [[امام]] بیش از هرچیز نقش یک ناظر مراقب را داشت و همین‌که حضور او در میان [[امّت]] حسّ می‌شد، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. برخی از پاکترین صحابۀ [[پیامبر]] که اکنون از [[دوستان]] نزدیک و [[پیروان]] [[امام]] بودند، او را در نگهبانی اصل و [[اصول اسلام]] [[یاری]] می‌کردند و مسائل را به اطلاع او می‌رساندند. هرجا حکمی [[تحریف]] می‌شد، هرجا حدّی نابجا [[تعیین]] می‌گشت، هرجا قضاوتی ناحق می‌کردند، هرجا تعلیمی [[نادرست]] می‌دادند، [[امام علی\|علی]]{{ع}} به این همه رسیدگی می‌کرد. در کار [[فتوحات اسلامی]] [[نظارت]] داشت. به علمای [[ادیان]] که برای سؤال از [[وصی]] [[پیامبر]] به [[مدینه]] سرازیر می‌شدند، تنها او بود که پاسخ می‌داد و... چنانکه خود می‌فرمود "در این دوره تا هنگامی حاضر بود دست از درگیری جدّی بردارد که امور [[مسلمانان]] به‌گونه‌ای سالم فیصله یابد".<ref>امام در عینیت جامعه ص ۱۹</ref> 1این نحوه [[رفتار]] و موضع، [[شأن]] امامی است که او را از [[منصب]] [[سیاسی]] و اجرایی کنار زده‌اند، امّا [[مسؤولیت]] [[هدایت دینی]] [[امّت]] همچنان برعهدۀ اوست.		* [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}}، برای [[حفظ]] [[امّت]] از [[گمراهی]] و از [[دین]] به‌در شدن و برای جلوگیری از کشمکش‌های داخلی و نابودی [[اسلام]] و ریخته شدن [[خون]] [[مسلمانان]]، با رعایت [[مصلحت]] کلّی [[اسلام]] و [[مسلمین]] با غاصبان [[ستیز]] و [[نزاع]] نکرد. اگر با [[ابوبکر]] هم [[بیعت]] کرد، اجباری بود. موضع آن [[حضرت]]، از یک‌سو، [[تبیین]] [[حق]] و [[روشنگری]] [[افکار]] نسبت به وصایای [[پیامبر]] {{صل}} و مسألۀ مهمّ [[امامت]] و استناد مکرّر به حادثۀ [[غدیر خم]]] برای [[اثبات]] [[حقانیّت]] خود بود، از سوی دیگر [[خیرخواهی]] و [[دلسوزی]] و [[راهنمایی]] خلفای سه‌گانه در مشکلاتی که از حلّ آن عاجز بودند، و از دیگر سو جلوگیری از [[خونریزی]] و [[جنگ]] داخلی در شرایطی که آغاز [[اسلام]] بود و بسیاری تازه از [[جاهلیت]] رسته و به [[اسلام]] گرویده بودند. هرگاه هم مقتضی بود، از [[انتقاد]] نسبت به عملکردهای خلاف و [[انحراف‌ها]] و [[بدعت‌ها]] فروگذار نمی‌کرد، بخصوص در دورۀ [[عثمان]] که تخلّف او و کارگزارانش از [[سنت]] [[نبوی]] و [[احکام]] [[قرآن]]، بیشتر بود. گاهی هم اعتراض‌ها و مواضع وی بر دستگاه [[خلافت]] سنگین بود و در دوران [[عثمان]] برخوردهای نامناسبی با آن [[حضرت]] شد و از انتقادهای [[امام]] به پیدایش طبقۀ اشراف و [[حیف]] و میل [[بیت‌المال]]، ناراحت بودند. [[امام علی]] {{ع}} در [[شورای شش‌نفره]] برای [[تعیین خلیفه]] پس از [[عمر]] هم حضور داشت، هرچند می‌دید که [[سیر]] حوادث و گفتگوها به گونه‌ای بود که او را کنار بزنند و [[امویان]] را به [[حکومت]] برسانند. وقتی هم [[مسلمانان]] علیه [[عثمان]] [[شورش]] کردند و خانه‌اش را محاصره کرده و او را به [[قتل]] رساندند، [[امام علی]] {{ع}} تلاش بسیاری کرد تا [[جان]] او را [[حفظ]] کند و میان عصیانگران [[خشمگین]] از [[ظلم‌ها]] و خلاف‌های [[عثمان]] و والیانش و [[خلیفه]]، میانجیگری می‌کرد، امّا اینها اثر نکرد و [[عثمان]] کشته شد. [[امام علی\|امیر مؤمنان]] {{ع}} اگر [[انتقاد]] می‌کرد، جنبۀ [[امر به معروف و نهی از منکر]] داشت و اگر [[سکوت]] می‌کرد، برای [[حفظ وحدت مسلمین]] بود. نه اعتراضش جنبۀ [[ریاست‌طلبی]] داشت و نه [[سکوت]] و دم‌فروبستن و خانه‌نشینی‌اش از روی [[ترس]] یا سازشکاری و [[سودجویی]] و [[منفعت]] شخصی بود. در عین حال، هم به [[ریاست‌طلبی]] متهم شد هم به [[ترس]]. خود او فرمود: {{عربی\|فإن أقل یقولوا: حرص علی الملک و ان اسکت یقولوا: جزع من الموت...}}<ref>«اگر (دربارۀ خلافت) سخنی بگویم، می‌گویند بر حکومت حریص است و اگر سکوت کنم، می‌گویند از مرگ ترسید». نهج البلاغه خطبه ۵</ref> در [[خطبه شقشقیه]]، ضمن بیان [[غصب]] [[خلافت]] و [[دلیل]] [[سکوت]] و صبرش در آن [[سکوت ۲۵ ساله\|دورۀ ۲۵ ساله]]، انتقادهای [[تندی]] بخصوص از اسرافکاری و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]] در دورۀ [[عثمان]] دارد.<ref>نهج البلاغه خطبه ۳</ref> اگر او در زمان دو [[خلیفۀ اول]]، کمی [[همراهی]] و حالت مشاوره و [[همکاری]] خیرخواهانه داشت، در عصر خلیفۀ سوم به [[دلیل]] [[انحراف]] اساسی به [[تقابل]] کشیده شد. به تعبیر استاد [[محمد رضا حکیمی]]: [[امام]] بیش از هرچیز نقش یک ناظر مراقب را داشت و همین‌که حضور او در میان [[امّت]] حسّ می‌شد، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. برخی از پاکترین صحابۀ [[پیامبر]] که اکنون از [[دوستان]] نزدیک و [[پیروان]] [[امام]] بودند، او را در نگهبانی اصل و [[اصول اسلام]] [[یاری]] می‌کردند و مسائل را به اطلاع او می‌رساندند. هرجا حکمی [[تحریف]] می‌شد، هرجا حدّی نابجا [[تعیین]] می‌گشت، هرجا قضاوتی ناحق می‌کردند، هرجا تعلیمی [[نادرست]] می‌دادند، [[امام علی\|علی]] {{ع}} به این همه رسیدگی می‌کرد. در کار [[فتوحات اسلامی]] [[نظارت]] داشت. به علمای [[ادیان]] که برای سؤال از [[وصی]] [[پیامبر]] به [[مدینه]] سرازیر می‌شدند، تنها او بود که پاسخ می‌داد و... چنانکه خود می‌فرمود "در این دوره تا هنگامی حاضر بود دست از درگیری جدّی بردارد که امور [[مسلمانان]] به‌گونه‌ای سالم فیصله یابد".<ref>امام در عینیت جامعه ص ۱۹</ref> 1این نحوه [[رفتار]] و موضع، [[شأن]] امامی است که او را از [[منصب]] [[سیاسی]] و اجرایی کنار زده‌اند، امّا [[مسؤولیت]] [[هدایت دینی]] [[امّت]] همچنان برعهدۀ اوست.
	[[امام خمینی]] در تحلیل سیرۀ [[علوی]] چنین می‌فرماید: [[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین]]{{ع}} با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کردند، چون ظاهرا مطابق [[دستور]] [[دین]] عمل می‌نمودند و تشنّجی در کار نبود، تا موقعی‌که [[معاویه]] روی کار آمد و از طریقه و روش [[خلفا]] [[منحرف]] گشته و [[خلافت]] را مبدّل به [[سلطنت]] نمود. در این موقع [[حضرت]] ناچار شد [[قیام]] کند، چون نمی‌توانست [[قیام]] نکند، زیرا روی [[موازین شرع]] و [[عقل]] نمی‌توانستند [[معاویه]] را یک روز بر [[مقام خلافت]] پایدار ببینند. ناصحینی که [[حضرت]] را از روی [[غفلت]] [[نصیحت]] می‌کردند و می‌گفتند "بگذار [[معاویه]] بماند تا پایه‌های [[سلطنت]] و [[خلافت]] شما محکم شود، بعدا او را از مقامی که دارد پایین بیاورید" نمی‌دانستند که اگر [[حضرت]] [[صبر]] می‌کرد، بعدا مورد [[اعتراض]] [[مسلمین]] واقع می‌شد و پس از محکم شدن کار، ممکن نبود او را [[خلع]] کرد.<ref>صحیفه نور ج۱ ص ۱۶</ref> [[شناخت]] مواضع [[سیاسی]] و عملکرد او و یارانش در مقابل سه خلیفۀ پیشین همچنین نحوۀ عمل در مقابل [[مخالفان]] و [[میزان]] [[همکاری]] یا عدم [[همکاری]] و [[آزادی]] دادن یا سخت گرفتن، حایز اهمیت است و آموزنده که در این خلاصه نمی‌گنجد.<ref>در این زمینه‌ها از جمله ر. ک: «علیّ و الخلفاء»۲ جلد، جعفر بن محمّد العسکری، «امام علی و زمامداران» علی محمّد میرجلیلی، «تحلیلی بر مواضع سیاسی علی بن ابی طالب» اصغر قائدان، «مواضع سیاسی حضرت علی{{ع}} در قبال مخالفین» جلال درخشه، «امیر المؤمنین اسوۀ وحدت» محمّد جواد شری ترجمه محمّد رضا عطایی، «تاریخ و سیرۀ سیاسی امیر مؤمنان» و «تاریخ سیاسی اسلام» رسول جعفریان، «علیّ و الحاکمون» محمّد صادقی، «انقلاب تکاملی اسلام» جلال الدین فارسی، بخش ۲ و ۳، «موسوعة الامام علی بن ابی طالب» و ترجمه آن، ج ۳</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.		[[امام خمینی]] در تحلیل سیرۀ [[علوی]] چنین می‌فرماید: [[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین]] {{ع}} با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کردند، چون ظاهرا مطابق [[دستور]] [[دین]] عمل می‌نمودند و تشنّجی در کار نبود، تا موقعی‌که [[معاویه]] روی کار آمد و از طریقه و روش [[خلفا]] [[منحرف]] گشته و [[خلافت]] را مبدّل به [[سلطنت]] نمود. در این موقع [[حضرت]] ناچار شد [[قیام]] کند، چون نمی‌توانست [[قیام]] نکند، زیرا روی [[موازین شرع]] و [[عقل]] نمی‌توانستند [[معاویه]] را یک روز بر [[مقام خلافت]] پایدار ببینند. ناصحینی که [[حضرت]] را از روی [[غفلت]] [[نصیحت]] می‌کردند و می‌گفتند "بگذار [[معاویه]] بماند تا پایه‌های [[سلطنت]] و [[خلافت]] شما محکم شود، بعدا او را از مقامی که دارد پایین بیاورید" نمی‌دانستند که اگر [[حضرت]] [[صبر]] می‌کرد، بعدا مورد [[اعتراض]] [[مسلمین]] واقع می‌شد و پس از محکم شدن کار، ممکن نبود او را [[خلع]] کرد.<ref>صحیفه نور ج۱ ص ۱۶</ref> [[شناخت]] مواضع [[سیاسی]] و عملکرد او و یارانش در مقابل سه خلیفۀ پیشین همچنین نحوۀ عمل در مقابل [[مخالفان]] و [[میزان]] [[همکاری]] یا عدم [[همکاری]] و [[آزادی]] دادن یا سخت گرفتن، حایز اهمیت است و آموزنده که در این خلاصه نمی‌گنجد.<ref>در این زمینه‌ها از جمله ر. ک: «علیّ و الخلفاء»۲ جلد، جعفر بن محمّد العسکری، «امام علی و زمامداران» علی محمّد میرجلیلی، «تحلیلی بر مواضع سیاسی علی بن ابی طالب» اصغر قائدان، «مواضع سیاسی حضرت علی {{ع}} در قبال مخالفین» جلال درخشه، «امیر المؤمنین اسوۀ وحدت» محمّد جواد شری ترجمه محمّد رضا عطایی، «تاریخ و سیرۀ سیاسی امیر مؤمنان» و «تاریخ سیاسی اسلام» رسول جعفریان، «علیّ و الحاکمون» محمّد صادقی، «انقلاب تکاملی اسلام» جلال الدین فارسی، بخش ۲ و ۳، «موسوعة الامام علی بن ابی طالب» و ترجمه آن، ج ۳</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T08:57:57Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =
خط ۱۲:		خط ۱۱:
	* [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}}، برای [[حفظ]] [[امّت]] از [[گمراهی]] و از [[دین]] به‌در شدن و برای جلوگیری از کشمکش‌های داخلی و نابودی [[اسلام]] و ریخته شدن [[خون]] [[مسلمانان]]، با رعایت [[مصلحت]] کلّی [[اسلام]] و [[مسلمین]] با غاصبان [[ستیز]] و [[نزاع]] نکرد. اگر با [[ابوبکر]] هم [[بیعت]] کرد، اجباری بود. موضع آن [[حضرت]]، از یک‌سو، [[تبیین]] [[حق]] و [[روشنگری]] [[افکار]] نسبت به وصایای [[پیامبر]]{{صل}} و مسألۀ مهمّ [[امامت]] و استناد مکرّر به حادثۀ [[غدیر خم]]] برای [[اثبات]] [[حقانیّت]] خود بود، از سوی دیگر [[خیرخواهی]] و [[دلسوزی]] و [[راهنمایی]] خلفای سه‌گانه در مشکلاتی که از حلّ آن عاجز بودند، و از دیگر سو جلوگیری از [[خونریزی]] و [[جنگ]] داخلی در شرایطی که آغاز [[اسلام]] بود و بسیاری تازه از [[جاهلیت]] رسته و به [[اسلام]] گرویده بودند. هرگاه هم مقتضی بود، از [[انتقاد]] نسبت به عملکردهای خلاف و [[انحراف‌ها]] و [[بدعت‌ها]] فروگذار نمی‌کرد، بخصوص در دورۀ [[عثمان]] که تخلّف او و کارگزارانش از [[سنت]] [[نبوی]] و [[احکام]] [[قرآن]]، بیشتر بود. گاهی هم اعتراض‌ها و مواضع وی بر دستگاه [[خلافت]] سنگین بود و در دوران [[عثمان]] برخوردهای نامناسبی با آن [[حضرت]] شد و از انتقادهای [[امام]] به پیدایش طبقۀ اشراف و [[حیف]] و میل [[بیت‌المال]]، ناراحت بودند. [[امام علی]]{{ع}} در [[شورای شش‌نفره]] برای [[تعیین خلیفه]] پس از [[عمر]] هم حضور داشت، هرچند می‌دید که [[سیر]] حوادث و گفتگوها به گونه‌ای بود که او را کنار بزنند و [[امویان]] را به [[حکومت]] برسانند. وقتی هم [[مسلمانان]] علیه [[عثمان]] [[شورش]] کردند و خانه‌اش را محاصره کرده و او را به [[قتل]] رساندند، [[امام علی]]{{ع}} تلاش بسیاری کرد تا [[جان]] او را [[حفظ]] کند و میان عصیانگران [[خشمگین]] از [[ظلم‌ها]] و خلاف‌های [[عثمان]] و والیانش و [[خلیفه]]، میانجیگری می‌کرد، امّا اینها اثر نکرد و [[عثمان]] کشته شد. [[امام علی\|امیر مؤمنان]]{{ع}} اگر [[انتقاد]] می‌کرد، جنبۀ [[امر به معروف و نهی از منکر]] داشت و اگر [[سکوت]] می‌کرد، برای [[حفظ وحدت مسلمین]] بود. نه اعتراضش جنبۀ [[ریاست‌طلبی]] داشت و نه [[سکوت]] و دم‌فروبستن و خانه‌نشینی‌اش از روی [[ترس]] یا سازشکاری و [[سودجویی]] و [[منفعت]] شخصی بود. در عین حال، هم به [[ریاست‌طلبی]] متهم شد هم به [[ترس]]. خود او فرمود: {{عربی\|فإن أقل یقولوا: حرص علی الملک و ان اسکت یقولوا: جزع من الموت...}}<ref>«اگر (دربارۀ خلافت) سخنی بگویم، می‌گویند بر حکومت حریص است و اگر سکوت کنم، می‌گویند از مرگ ترسید». نهج البلاغه خطبه ۵</ref> در [[خطبه شقشقیه]]، ضمن بیان [[غصب]] [[خلافت]] و [[دلیل]] [[سکوت]] و صبرش در آن [[سکوت ۲۵ ساله\|دورۀ ۲۵ ساله]]، انتقادهای [[تندی]] بخصوص از اسرافکاری و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]] در دورۀ [[عثمان]] دارد.<ref>نهج البلاغه خطبه ۳</ref> اگر او در زمان دو [[خلیفۀ اول]]، کمی [[همراهی]] و حالت مشاوره و [[همکاری]] خیرخواهانه داشت، در عصر خلیفۀ سوم به [[دلیل]] [[انحراف]] اساسی به [[تقابل]] کشیده شد. به تعبیر استاد [[محمد رضا حکیمی]]: [[امام]] بیش از هرچیز نقش یک ناظر مراقب را داشت و همین‌که حضور او در میان [[امّت]] حسّ می‌شد، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. برخی از پاکترین صحابۀ [[پیامبر]] که اکنون از [[دوستان]] نزدیک و [[پیروان]] [[امام]] بودند، او را در نگهبانی اصل و [[اصول اسلام]] [[یاری]] می‌کردند و مسائل را به اطلاع او می‌رساندند. هرجا حکمی [[تحریف]] می‌شد، هرجا حدّی نابجا [[تعیین]] می‌گشت، هرجا قضاوتی ناحق می‌کردند، هرجا تعلیمی [[نادرست]] می‌دادند، [[امام علی\|علی]]{{ع}} به این همه رسیدگی می‌کرد. در کار [[فتوحات اسلامی]] [[نظارت]] داشت. به علمای [[ادیان]] که برای سؤال از [[وصی]] [[پیامبر]] به [[مدینه]] سرازیر می‌شدند، تنها او بود که پاسخ می‌داد و... چنانکه خود می‌فرمود "در این دوره تا هنگامی حاضر بود دست از درگیری جدّی بردارد که امور [[مسلمانان]] به‌گونه‌ای سالم فیصله یابد".<ref>امام در عینیت جامعه ص ۱۹</ref> 1این نحوه [[رفتار]] و موضع، [[شأن]] امامی است که او را از [[منصب]] [[سیاسی]] و اجرایی کنار زده‌اند، امّا [[مسؤولیت]] [[هدایت دینی]] [[امّت]] همچنان برعهدۀ اوست.		* [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}}، برای [[حفظ]] [[امّت]] از [[گمراهی]] و از [[دین]] به‌در شدن و برای جلوگیری از کشمکش‌های داخلی و نابودی [[اسلام]] و ریخته شدن [[خون]] [[مسلمانان]]، با رعایت [[مصلحت]] کلّی [[اسلام]] و [[مسلمین]] با غاصبان [[ستیز]] و [[نزاع]] نکرد. اگر با [[ابوبکر]] هم [[بیعت]] کرد، اجباری بود. موضع آن [[حضرت]]، از یک‌سو، [[تبیین]] [[حق]] و [[روشنگری]] [[افکار]] نسبت به وصایای [[پیامبر]]{{صل}} و مسألۀ مهمّ [[امامت]] و استناد مکرّر به حادثۀ [[غدیر خم]]] برای [[اثبات]] [[حقانیّت]] خود بود، از سوی دیگر [[خیرخواهی]] و [[دلسوزی]] و [[راهنمایی]] خلفای سه‌گانه در مشکلاتی که از حلّ آن عاجز بودند، و از دیگر سو جلوگیری از [[خونریزی]] و [[جنگ]] داخلی در شرایطی که آغاز [[اسلام]] بود و بسیاری تازه از [[جاهلیت]] رسته و به [[اسلام]] گرویده بودند. هرگاه هم مقتضی بود، از [[انتقاد]] نسبت به عملکردهای خلاف و [[انحراف‌ها]] و [[بدعت‌ها]] فروگذار نمی‌کرد، بخصوص در دورۀ [[عثمان]] که تخلّف او و کارگزارانش از [[سنت]] [[نبوی]] و [[احکام]] [[قرآن]]، بیشتر بود. گاهی هم اعتراض‌ها و مواضع وی بر دستگاه [[خلافت]] سنگین بود و در دوران [[عثمان]] برخوردهای نامناسبی با آن [[حضرت]] شد و از انتقادهای [[امام]] به پیدایش طبقۀ اشراف و [[حیف]] و میل [[بیت‌المال]]، ناراحت بودند. [[امام علی]]{{ع}} در [[شورای شش‌نفره]] برای [[تعیین خلیفه]] پس از [[عمر]] هم حضور داشت، هرچند می‌دید که [[سیر]] حوادث و گفتگوها به گونه‌ای بود که او را کنار بزنند و [[امویان]] را به [[حکومت]] برسانند. وقتی هم [[مسلمانان]] علیه [[عثمان]] [[شورش]] کردند و خانه‌اش را محاصره کرده و او را به [[قتل]] رساندند، [[امام علی]]{{ع}} تلاش بسیاری کرد تا [[جان]] او را [[حفظ]] کند و میان عصیانگران [[خشمگین]] از [[ظلم‌ها]] و خلاف‌های [[عثمان]] و والیانش و [[خلیفه]]، میانجیگری می‌کرد، امّا اینها اثر نکرد و [[عثمان]] کشته شد. [[امام علی\|امیر مؤمنان]]{{ع}} اگر [[انتقاد]] می‌کرد، جنبۀ [[امر به معروف و نهی از منکر]] داشت و اگر [[سکوت]] می‌کرد، برای [[حفظ وحدت مسلمین]] بود. نه اعتراضش جنبۀ [[ریاست‌طلبی]] داشت و نه [[سکوت]] و دم‌فروبستن و خانه‌نشینی‌اش از روی [[ترس]] یا سازشکاری و [[سودجویی]] و [[منفعت]] شخصی بود. در عین حال، هم به [[ریاست‌طلبی]] متهم شد هم به [[ترس]]. خود او فرمود: {{عربی\|فإن أقل یقولوا: حرص علی الملک و ان اسکت یقولوا: جزع من الموت...}}<ref>«اگر (دربارۀ خلافت) سخنی بگویم، می‌گویند بر حکومت حریص است و اگر سکوت کنم، می‌گویند از مرگ ترسید». نهج البلاغه خطبه ۵</ref> در [[خطبه شقشقیه]]، ضمن بیان [[غصب]] [[خلافت]] و [[دلیل]] [[سکوت]] و صبرش در آن [[سکوت ۲۵ ساله\|دورۀ ۲۵ ساله]]، انتقادهای [[تندی]] بخصوص از اسرافکاری و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]] در دورۀ [[عثمان]] دارد.<ref>نهج البلاغه خطبه ۳</ref> اگر او در زمان دو [[خلیفۀ اول]]، کمی [[همراهی]] و حالت مشاوره و [[همکاری]] خیرخواهانه داشت، در عصر خلیفۀ سوم به [[دلیل]] [[انحراف]] اساسی به [[تقابل]] کشیده شد. به تعبیر استاد [[محمد رضا حکیمی]]: [[امام]] بیش از هرچیز نقش یک ناظر مراقب را داشت و همین‌که حضور او در میان [[امّت]] حسّ می‌شد، جلوی بسیاری از تحریف‌های بنیادی را می‌گرفت. برخی از پاکترین صحابۀ [[پیامبر]] که اکنون از [[دوستان]] نزدیک و [[پیروان]] [[امام]] بودند، او را در نگهبانی اصل و [[اصول اسلام]] [[یاری]] می‌کردند و مسائل را به اطلاع او می‌رساندند. هرجا حکمی [[تحریف]] می‌شد، هرجا حدّی نابجا [[تعیین]] می‌گشت، هرجا قضاوتی ناحق می‌کردند، هرجا تعلیمی [[نادرست]] می‌دادند، [[امام علی\|علی]]{{ع}} به این همه رسیدگی می‌کرد. در کار [[فتوحات اسلامی]] [[نظارت]] داشت. به علمای [[ادیان]] که برای سؤال از [[وصی]] [[پیامبر]] به [[مدینه]] سرازیر می‌شدند، تنها او بود که پاسخ می‌داد و... چنانکه خود می‌فرمود "در این دوره تا هنگامی حاضر بود دست از درگیری جدّی بردارد که امور [[مسلمانان]] به‌گونه‌ای سالم فیصله یابد".<ref>امام در عینیت جامعه ص ۱۹</ref> 1این نحوه [[رفتار]] و موضع، [[شأن]] امامی است که او را از [[منصب]] [[سیاسی]] و اجرایی کنار زده‌اند، امّا [[مسؤولیت]] [[هدایت دینی]] [[امّت]] همچنان برعهدۀ اوست.
	[[امام خمینی]] در تحلیل سیرۀ [[علوی]] چنین می‌فرماید: [[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین]]{{ع}} با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کردند، چون ظاهرا مطابق [[دستور]] [[دین]] عمل می‌نمودند و تشنّجی در کار نبود، تا موقعی‌که [[معاویه]] روی کار آمد و از طریقه و روش [[خلفا]] [[منحرف]] گشته و [[خلافت]] را مبدّل به [[سلطنت]] نمود. در این موقع [[حضرت]] ناچار شد [[قیام]] کند، چون نمی‌توانست [[قیام]] نکند، زیرا روی [[موازین شرع]] و [[عقل]] نمی‌توانستند [[معاویه]] را یک روز بر [[مقام خلافت]] پایدار ببینند. ناصحینی که [[حضرت]] را از روی [[غفلت]] [[نصیحت]] می‌کردند و می‌گفتند "بگذار [[معاویه]] بماند تا پایه‌های [[سلطنت]] و [[خلافت]] شما محکم شود، بعدا او را از مقامی که دارد پایین بیاورید" نمی‌دانستند که اگر [[حضرت]] [[صبر]] می‌کرد، بعدا مورد [[اعتراض]] [[مسلمین]] واقع می‌شد و پس از محکم شدن کار، ممکن نبود او را [[خلع]] کرد.<ref>صحیفه نور ج۱ ص ۱۶</ref> [[شناخت]] مواضع [[سیاسی]] و عملکرد او و یارانش در مقابل سه خلیفۀ پیشین همچنین نحوۀ عمل در مقابل [[مخالفان]] و [[میزان]] [[همکاری]] یا عدم [[همکاری]] و [[آزادی]] دادن یا سخت گرفتن، حایز اهمیت است و آموزنده که در این خلاصه نمی‌گنجد.<ref>در این زمینه‌ها از جمله ر. ک: «علیّ و الخلفاء»۲ جلد، جعفر بن محمّد العسکری، «امام علی و زمامداران» علی محمّد میرجلیلی، «تحلیلی بر مواضع سیاسی علی بن ابی طالب» اصغر قائدان، «مواضع سیاسی حضرت علی{{ع}} در قبال مخالفین» جلال درخشه، «امیر المؤمنین اسوۀ وحدت» محمّد جواد شری ترجمه محمّد رضا عطایی، «تاریخ و سیرۀ سیاسی امیر مؤمنان» و «تاریخ سیاسی اسلام» رسول جعفریان، «علیّ و الحاکمون» محمّد صادقی، «انقلاب تکاملی اسلام» جلال الدین فارسی، بخش ۲ و ۳، «موسوعة الامام علی بن ابی طالب» و ترجمه آن، ج ۳</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.		[[امام خمینی]] در تحلیل سیرۀ [[علوی]] چنین می‌فرماید: [[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین]]{{ع}} با [[خلفا]] [[همکاری]] می‌کردند، چون ظاهرا مطابق [[دستور]] [[دین]] عمل می‌نمودند و تشنّجی در کار نبود، تا موقعی‌که [[معاویه]] روی کار آمد و از طریقه و روش [[خلفا]] [[منحرف]] گشته و [[خلافت]] را مبدّل به [[سلطنت]] نمود. در این موقع [[حضرت]] ناچار شد [[قیام]] کند، چون نمی‌توانست [[قیام]] نکند، زیرا روی [[موازین شرع]] و [[عقل]] نمی‌توانستند [[معاویه]] را یک روز بر [[مقام خلافت]] پایدار ببینند. ناصحینی که [[حضرت]] را از روی [[غفلت]] [[نصیحت]] می‌کردند و می‌گفتند "بگذار [[معاویه]] بماند تا پایه‌های [[سلطنت]] و [[خلافت]] شما محکم شود، بعدا او را از مقامی که دارد پایین بیاورید" نمی‌دانستند که اگر [[حضرت]] [[صبر]] می‌کرد، بعدا مورد [[اعتراض]] [[مسلمین]] واقع می‌شد و پس از محکم شدن کار، ممکن نبود او را [[خلع]] کرد.<ref>صحیفه نور ج۱ ص ۱۶</ref> [[شناخت]] مواضع [[سیاسی]] و عملکرد او و یارانش در مقابل سه خلیفۀ پیشین همچنین نحوۀ عمل در مقابل [[مخالفان]] و [[میزان]] [[همکاری]] یا عدم [[همکاری]] و [[آزادی]] دادن یا سخت گرفتن، حایز اهمیت است و آموزنده که در این خلاصه نمی‌گنجد.<ref>در این زمینه‌ها از جمله ر. ک: «علیّ و الخلفاء»۲ جلد، جعفر بن محمّد العسکری، «امام علی و زمامداران» علی محمّد میرجلیلی، «تحلیلی بر مواضع سیاسی علی بن ابی طالب» اصغر قائدان، «مواضع سیاسی حضرت علی{{ع}} در قبال مخالفین» جلال درخشه، «امیر المؤمنین اسوۀ وحدت» محمّد جواد شری ترجمه محمّد رضا عطایی، «تاریخ و سیرۀ سیاسی امیر مؤمنان» و «تاریخ سیاسی اسلام» رسول جعفریان، «علیّ و الحاکمون» محمّد صادقی، «انقلاب تکاملی اسلام» جلال الدین فارسی، بخش ۲ و ۳، «موسوعة الامام علی بن ابی طالب» و ترجمه آن، ج ۳</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '\این\sمدخل\sاز\sچند\sمنظر\sمتفاوت\،\sبررسی\sمی‌شود\:<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-06-02T11:43:04Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>این\sمدخل\sاز\sچند\sمنظر\sمتفاوت\،\sبررسی\sمی‌شود\:<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۱۳
خط ۱: خط ۱:

{{امامت}}
{{امامت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علی و خلفا در حدیث]] - [[علی و خلفا در کلام اسلامی]]</div>
| موضوع مرتبط =

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علی و خلفا (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل =

| مداخل مرتبط = [[علی و خلفا در حدیث]] - [[علی و خلفا در کلام اسلامی]]

| پرسش مرتبط = علی و خلفا (پرسش)

}}

'''علی و خلفا''' پس از [[رحلت]] [[پیامبر]]{{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، جریان [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} هم از [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.
'''علی و خلفا''' پس از [[رحلت]] [[پیامبر]]{{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، جریان [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} هم از [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T21:20:24Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۰:۵۰
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] == پانویس == {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} == پانویس == {{پانویس}})

2021-12-16T18:39:47Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] == پانویس == {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} == پانویس == {{پانویس}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۰۹
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
			{{پایان منابع}}

	== پانویس ==		== پانویس ==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== * +==منابع== {{منابع}} * )

2021-12-16T15:58:55Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== * +==منابع== {{منابع}} * )

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۲۸
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	==منابع==		==منابع==
			{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-\n\n\n +\n\n)

2021-11-28T17:39:14Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-\n\n\n +\n\n)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۱:۰۹
خط ۵:		خط ۵:

	'''علی و خلفا''' پس از [[رحلت]] [[پیامبر]]{{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، جریان [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[امام علی\|حضرت علی]]{{ع}} هم از [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.		'''علی و خلفا''' پس از [[رحلت]] [[پیامبر]]{{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، جریان [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[امام علی\|حضرت علی]]{{ع}} هم از [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.


	==مقدمه==		==مقدمه==
خط ۱۸:		خط ۱۷:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}


	[[رده:علی و خلفا]]		[[رده:علی و خلفا]]
	[[رده:علی و خلفا]]		[[رده:علی و خلفا]]
	[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]		[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]

Admin: ربات: جایگزینی خودکار متن (-\n{{امامت}} +{{امامت}})

2021-11-25T16:09:11Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-\n{{امامت}} +{{امامت}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۳۹
خط ۱:		خط ۱:

	{{امامت}}		{{امامت}}
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[علی و خلفا در حدیث]] - [[علی و خلفا در کلام اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط =
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علی و خلفا (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل =
			\| مداخل مرتبط = [[علی و خلفا در حدیث]] - [[علی و خلفا در کلام اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = علی و خلفا (پرسش)
			}}

	'''علی و خلفا''' پس از [[رحلت]] [[پیامبر]]{{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، جریان [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[امام علی\|حضرت علی]]{{ع}} هم از [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.		'''علی و خلفا''' پس از [[رحلت]] [[پیامبر]]{{صل}}، علی‌رغم توصیه‌های او و [[تعیین]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]]{{ع}} به [[امامت]] و [[خلافت]]، جریان [[سقیفه]] پیش‌آمد و آن [[حضرت]] را کنار زده، [[قدرت]] را به دست گرفتند. این [[توطئه]]، از پیش طرّاحی شده بود. [[امام علی\|حضرت علی]]{{ع}} هم از [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] شنیده بود که به آن [[حضرت]] [[ظلم]] خواهند کرد و [[حق]] او را [[غصب]] خواهند نمود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۱۹.</ref>.