غدیر خم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۸

2026-02-09T10:28:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۸
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	* عیاشی از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: [[وحی الهی]] درباره [[ولایت علی]] {{ع}} در [[منی]] نازل شده بود، اما [[رسول خدا]] {{صل}} از [[اعلان]] آن خودداری کرد؛ زیرا از واکنش [[مردم]] نسبت به این [[دستور الهی]] [[خوف]] داشت. تا اینکه از [[مکه]] بازگشت در حالی که پنج هزار نفر از [[اهل مکه]] او را مشایعت می‌کردند. پس از اینکه به [[جحفه]] رسید، [[جبرئیل]] نازل شد و فرمود: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}}؛ از آنچه که [[پیامبر]] در [[منی]] از آن [[کراهت]] داشت. و قبل از آن روایتی را به همین معنا از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند: [[جبرئیل]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد و فرمود که [[ولایت]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را [[اعلان]] کند، اما آن حضرت از [[ترس]] ایجاد [[تفرقه]] و [[شورش]] این کار را نکرد تا [[نزول جبرئیل]] سه مرتبه تکرار شد و آن حضرت به منزلگاه [[جحفه]] رسید. پس وقتی که به [[ناحیه]] معیعه در [[جحفه]] رسید، [[مردم]] را برای [[نماز جماعت]] فراخواند. و در جامع الاخبار با [[سند]] خود از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: هنگامی که [[رسول خدا]] از [[حجة الوداع]] فارغ شد. [[جبرئیل]] در مسیر بازگشت بر او نازل شد و این [[آیه]] را قرائت کرد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}}؛ [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: ای [[جبرئیل]]، [[مردم]] تازه [[مسلمان]] هستند و [[خوف]] آن را دارم که دچار [[شک و تردید]] شوند و از من [[اطاعت]] نکنند. پس [[جبرئیل]] به [[آسمان]] [[عروج]] کرد. در روز دوم [[جبرئیل]] در [[غدیر]] [به همین صورت آمده است!] بر [[پیامبر]] {{صل}} نازل و فرمود: ای [[محمد]]! {{متن قرآن\|بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ...}}؛ اما آن حضرت عرض کرد: ای [[جبرئیل]]، میترسم که اصحابم با من [[مخالفت]] کنند! به دنبال آن [[جبرئیل]] به [[آسمان]] [[عروج]] کرد. در روز سوم [[جبرئیل]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد، در حالی که آن حضرت در غدیر خم بود و فرمود: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ...}}؛ وقتی که [[رسول خدا]] {{صل}} این سخن را شنید، به [[مردم]] فرمود: به [[خدا]] قسم که از این مکان تکان نمی‌خورم تا [[رسالت]] پروردگارم را [[ابلاغ]] کنم. [[علامه طباطبائی]] در این‌باره می‌فرماید: باید در [[آیه]] سوم [[سوره مائده]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}} و احادیثی که درباره آن از طرف [[شیعه]] و [[سنی]] وارد شده و [[خبرهای متواتر]] مربوط به [[حادثه غدیر]] [[خم]] و اوضاع [[اجتماعی]] زمان [[رسول خدا]] دقت کرد. آنچه از [[تأمل]] و دقت در این امور به نظر میرسد، این است که موضوع [[ولایت]] چند روز قبل از [[غدیر]] نازل شده بود، اما [[پیامبر]] {{صل}} از [[اعلان]] آن واهمه داشت، زیرا میترسید که مورد قبول قرار نگیرد و یا نسبت به وی [[سوء]] قصدی انجام گیرد و به دنبال آن امر [[دعوت الهی]] مختل شود، برای همین [[اعلان]] این امر را به تأخیر میانداخت و امروز و فردا میکرد تا اینکه [[آیه]] شصت و هفت [[سوره مائده]] نازل شد. آن‌گاه [[پیامبر]] {{صل}} این [[دستور الهی]] را [[اعلان]] کرد. بنابراین، این احتمال وجود دارد که [[خداوند]] بخش اعظم [[سوره مائده]] که امر [[ولایت]] هم در آن بوده است را در روز [[عرفه]] (یا غروب آن) بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نازل کرده باشد و آن حضرت آن را [[تلاوت]] کرده باشد، اما بیان امر [[ولایت]] را تا [[غدیر]] به تأخیر انداخته باشد. در این صورت بعید به نظر نمی‌رسد که مقصود بعضی از [[روایات]] که میگوید: این [[آیه]] در [[غدیر]] نازل شده است، [[تلاوت]] این [[آیه]] به وسیله [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باشد و در صدد بیان [[شأن نزول]] [[آیه]] بوده‌اند و بدین جهت گفته‌اند که این [[آیه]] در [[روز غدیر]] نازل شده است. ([[تاریخ]] تحقیقی [[اسلام]]، (ترجمه: حسینعلی [[عربی]])، ج۴، ص۵۰۴-۵۰۷).</ref>.		* عیاشی از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: [[وحی الهی]] درباره [[ولایت علی]] {{ع}} در [[منی]] نازل شده بود، اما [[رسول خدا]] {{صل}} از [[اعلان]] آن خودداری کرد؛ زیرا از واکنش [[مردم]] نسبت به این [[دستور الهی]] [[خوف]] داشت. تا اینکه از [[مکه]] بازگشت در حالی که پنج هزار نفر از [[اهل مکه]] او را مشایعت می‌کردند. پس از اینکه به [[جحفه]] رسید، [[جبرئیل]] نازل شد و فرمود: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}}؛ از آنچه که [[پیامبر]] در [[منی]] از آن [[کراهت]] داشت. و قبل از آن روایتی را به همین معنا از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند: [[جبرئیل]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد و فرمود که [[ولایت]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را [[اعلان]] کند، اما آن حضرت از [[ترس]] ایجاد [[تفرقه]] و [[شورش]] این کار را نکرد تا [[نزول جبرئیل]] سه مرتبه تکرار شد و آن حضرت به منزلگاه [[جحفه]] رسید. پس وقتی که به [[ناحیه]] معیعه در [[جحفه]] رسید، [[مردم]] را برای [[نماز جماعت]] فراخواند. و در جامع الاخبار با [[سند]] خود از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: هنگامی که [[رسول خدا]] از [[حجة الوداع]] فارغ شد. [[جبرئیل]] در مسیر بازگشت بر او نازل شد و این [[آیه]] را قرائت کرد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}}؛ [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: ای [[جبرئیل]]، [[مردم]] تازه [[مسلمان]] هستند و [[خوف]] آن را دارم که دچار [[شک و تردید]] شوند و از من [[اطاعت]] نکنند. پس [[جبرئیل]] به [[آسمان]] [[عروج]] کرد. در روز دوم [[جبرئیل]] در [[غدیر]] [به همین صورت آمده است!] بر [[پیامبر]] {{صل}} نازل و فرمود: ای [[محمد]]! {{متن قرآن\|بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ...}}؛ اما آن حضرت عرض کرد: ای [[جبرئیل]]، میترسم که اصحابم با من [[مخالفت]] کنند! به دنبال آن [[جبرئیل]] به [[آسمان]] [[عروج]] کرد. در روز سوم [[جبرئیل]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد، در حالی که آن حضرت در غدیر خم بود و فرمود: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ...}}؛ وقتی که [[رسول خدا]] {{صل}} این سخن را شنید، به [[مردم]] فرمود: به [[خدا]] قسم که از این مکان تکان نمی‌خورم تا [[رسالت]] پروردگارم را [[ابلاغ]] کنم. [[علامه طباطبائی]] در این‌باره می‌فرماید: باید در [[آیه]] سوم [[سوره مائده]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}} و احادیثی که درباره آن از طرف [[شیعه]] و [[سنی]] وارد شده و [[خبرهای متواتر]] مربوط به [[حادثه غدیر]] [[خم]] و اوضاع [[اجتماعی]] زمان [[رسول خدا]] دقت کرد. آنچه از [[تأمل]] و دقت در این امور به نظر میرسد، این است که موضوع [[ولایت]] چند روز قبل از [[غدیر]] نازل شده بود، اما [[پیامبر]] {{صل}} از [[اعلان]] آن واهمه داشت، زیرا میترسید که مورد قبول قرار نگیرد و یا نسبت به وی [[سوء]] قصدی انجام گیرد و به دنبال آن امر [[دعوت الهی]] مختل شود، برای همین [[اعلان]] این امر را به تأخیر میانداخت و امروز و فردا میکرد تا اینکه [[آیه]] شصت و هفت [[سوره مائده]] نازل شد. آن‌گاه [[پیامبر]] {{صل}} این [[دستور الهی]] را [[اعلان]] کرد. بنابراین، این احتمال وجود دارد که [[خداوند]] بخش اعظم [[سوره مائده]] که امر [[ولایت]] هم در آن بوده است را در روز [[عرفه]] (یا غروب آن) بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نازل کرده باشد و آن حضرت آن را [[تلاوت]] کرده باشد، اما بیان امر [[ولایت]] را تا [[غدیر]] به تأخیر انداخته باشد. در این صورت بعید به نظر نمی‌رسد که مقصود بعضی از [[روایات]] که میگوید: این [[آیه]] در [[غدیر]] نازل شده است، [[تلاوت]] این [[آیه]] به وسیله [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باشد و در صدد بیان [[شأن نزول]] [[آیه]] بوده‌اند و بدین جهت گفته‌اند که این [[آیه]] در [[روز غدیر]] نازل شده است. ([[تاریخ]] تحقیقی [[اسلام]]، (ترجمه: حسینعلی [[عربی]])، ج۴، ص۵۰۴-۵۰۷).</ref>.

	[[ابن عباس]] در ادامه بیان داستان [[معراج]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از زبان آن حضرت، به بیان [[واقعه غدیر]] می‌پردازد و می‌گوید: سپس [[رسول خدا]] دو [[دست]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را گرفت و ایشان را از [[زمین]] بلند کرد... سپس فرمود: "ای [[مردم]]! [[خداوند]] ـ تبارک و تعالی ـ مولا و [[سرپرست]] من است و من [[سرپرست]] و مولای [[مؤمنان]] هستم؛ هر فردی که من مولایش هستم پس [[علی]] مولای اوست؛ خداوندا! هر کسی [[علی]] را [[دوست]] دارد، او را [[دوست]] بدار و هر کسی که با [[علی]] [[دشمنی]] می‌کند [[دشمن]] بدار و یاری‌کننده او را [[یاری]] کن و کسی که در پی [[خواری]] اوست [[خوار]] گردان". [[ابن عباس]] در ادامه می‌گوید: "[[منافقان]] و مریض دلان و کسانی که در فرمایش [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[شک]] داشتند، گفتند: "ما از درگاه [[خدا]] از این گفتار او که واقع نخواهد شد [[بیزاری]] می‌جوئیم و هیچ گاه [[راضی]] نخواهیم شد که [[علی]]، [[وزیر]] و [[یاور]] (و [[جانشین]]) او شود؛ [[پیامبر]] {{صل}} [[علی]] {{ع}} را به سبب [[تعصب]] فامیلی [[انتخاب]] کرد". [[سلمان]] و [[ابوذر]] و [[مقداد]] و [[عمار بن یاسر]] گفتند: "به [[خدا]] قسم، ما از آنجا حرکت نکرده بودیم که [[آیه]] ([[اکمال دین]]) نازل شد، و [[رسول خدا]] {{صل}} سه بار [[آیه]] را تکرار کرده سپس فرمود: "همانا [[اکمال دین]] و اتمام نعمت و [[رضایت]] پروردگارم به [[رسالت]] من و [[جانشینی]] [[علی بن ابی طالب]] تعلق گرفت (و در [[حقیقت]]، کامل شدن [[دین]] به [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} است)<ref>الامالی، شیخ صدوق، ص۴۳۵.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی\| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ~~ج۱،~~ ص۱۸۹-۱۹۶.</ref>		[[ابن عباس]] در ادامه بیان داستان [[معراج]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از زبان آن حضرت، به بیان [[واقعه غدیر]] می‌پردازد و می‌گوید: سپس [[رسول خدا]] دو [[دست]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را گرفت و ایشان را از [[زمین]] بلند کرد... سپس فرمود: "ای [[مردم]]! [[خداوند]] ـ تبارک و تعالی ـ مولا و [[سرپرست]] من است و من [[سرپرست]] و مولای [[مؤمنان]] هستم؛ هر فردی که من مولایش هستم پس [[علی]] مولای اوست؛ خداوندا! هر کسی [[علی]] را [[دوست]] دارد، او را [[دوست]] بدار و هر کسی که با [[علی]] [[دشمنی]] می‌کند [[دشمن]] بدار و یاری‌کننده او را [[یاری]] کن و کسی که در پی [[خواری]] اوست [[خوار]] گردان". [[ابن عباس]] در ادامه می‌گوید: "[[منافقان]] و مریض دلان و کسانی که در فرمایش [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[شک]] داشتند، گفتند: "ما از درگاه [[خدا]] از این گفتار او که واقع نخواهد شد [[بیزاری]] می‌جوئیم و هیچ گاه [[راضی]] نخواهیم شد که [[علی]]، [[وزیر]] و [[یاور]] (و [[جانشین]]) او شود؛ [[پیامبر]] {{صل}} [[علی]] {{ع}} را به سبب [[تعصب]] فامیلی [[انتخاب]] کرد". [[سلمان]] و [[ابوذر]] و [[مقداد]] و [[عمار بن یاسر]] گفتند: "به [[خدا]] قسم، ما از آنجا حرکت نکرده بودیم که [[آیه]] ([[اکمال دین]]) نازل شد، و [[رسول خدا]] {{صل}} سه بار [[آیه]] را تکرار کرده سپس فرمود: "همانا [[اکمال دین]] و اتمام نعمت و [[رضایت]] پروردگارم به [[رسالت]] من و [[جانشینی]] [[علی بن ابی طالب]] تعلق گرفت (و در [[حقیقت]]، کامل شدن [[دین]] به [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} است)<ref>الامالی، شیخ صدوق، ص۴۳۵.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی\| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱]]، ص۱۸۹-۱۹۶.</ref>

	== تواتر حدیث غدیر در قرن‌های متمادی ==		== تواتر حدیث غدیر در قرن‌های متمادی ==
خط ۶۷:		خط ۶۷:

	== اسامی غدیر خم ==		== اسامی غدیر خم ==
	روز [[تاریخی]] [[غدیر]] به نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود از جمله: [[یوم الغدیر]]؛ [[یوم البلاغ]]؛ [[یوم التّمام]]؛ [[یوم التتویج]] و...<ref>ماهنامۀ کوثر، ش ۲، ص ۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی\| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ~~ج۱،~~ ص۱۸۹-۱۹۶.</ref>		روز [[تاریخی]] [[غدیر]] به نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود از جمله: [[یوم الغدیر]]؛ [[یوم البلاغ]]؛ [[یوم التّمام]]؛ [[یوم التتویج]] و...<ref>ماهنامۀ کوثر، ش ۲، ص ۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی\| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱]]، ص۱۸۹-۱۹۶.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani: /* پانویس */

2024-08-13T07:59:33Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۹
خط ۹۴:		خط ۹۴:

	[[رده:غدیر]]		[[رده:غدیر]]
	[[رده:~~فضائل~~ امام علی]]		[[رده:اثبات امامت امام علی]]
	[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]		[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]

Bahmani: /* منابع */

2024-08-03T06:54:05Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100354.jpg\|22px]] [[حبیب عباسی\|عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱‌''']]		# [[پرونده:1100354.jpg\|22px]] [[حبیب عباسی\|عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱‌''']]
			# [[پرونده:IM010703.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|'''محمدنامه''']]
	# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]

Bahmani: /* موقعیت جغرافیایی سرزمین غدیر */

2024-08-03T06:53:43Z

موقعیت جغرافیایی سرزمین غدیر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۳
خط ۶۴:		خط ۶۴:
	# راه رابغ: از تقاطع جادۀ [[مکّه]] ـ رابغ به سمت [[مکّه]] در طرف چپ جاده ۱۰ کیلومتر سپس به سمت راست، جادۀ فرعی به طرف "[[غدیر]]" که فاصلۀ آن از جنوب شرقی تا رابغ ۲۶ کیلومتر است<ref>چهارده قرن با غدیر، ص ۲۱۹.</ref>.		# راه رابغ: از تقاطع جادۀ [[مکّه]] ـ رابغ به سمت [[مکّه]] در طرف چپ جاده ۱۰ کیلومتر سپس به سمت راست، جادۀ فرعی به طرف "[[غدیر]]" که فاصلۀ آن از جنوب شرقی تا رابغ ۲۶ کیلومتر است<ref>چهارده قرن با غدیر، ص ۲۱۹.</ref>.

	به نوشتۀ یکی دیگر از محقّقان: در آن منطقه، ارتفاعات کوهستانی وجود دارد و راهی را که به یک دشت گسترده منتهی می‌شود مشخّص ساخته است، جایی که راه‌ها از آنجا جدا می‌شود، از آنجا می‌توان به سمت "غربه" روی آورد که به سبب پخش شدن توده‌های شن، راه یافتن به آن منطقه دشوار است ولی منطقۀ "[[غدیر]]" نزدیکی‌‌های [[حرّه]] است، سرزمینی پر از سنگ‌های سیاه و غیرقابل کشت. در انتهای [[حرّه]]، دشت گسترده‌ای باز می‌شود که چشمه‌های "[[غدیر]]" آنجاست. در همین سرزمین بود که [[پیامبر خدا]] {{صل}} توقّف کرد تا آخرین پیام‌های آسمانی را به کاروان‌های [[حجّاج]] و [[امت اسلامی]] برساند<ref>کمال السیّد، «الطریق الی غدیر خم». </ref>.<ref>ر.ک: [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ~~ص۴۳۴~~.</ref>		به نوشتۀ یکی دیگر از محقّقان: در آن منطقه، ارتفاعات کوهستانی وجود دارد و راهی را که به یک دشت گسترده منتهی می‌شود مشخّص ساخته است، جایی که راه‌ها از آنجا جدا می‌شود، از آنجا می‌توان به سمت "غربه" روی آورد که به سبب پخش شدن توده‌های شن، راه یافتن به آن منطقه دشوار است ولی منطقۀ "[[غدیر]]" نزدیکی‌‌های [[حرّه]] است، سرزمینی پر از سنگ‌های سیاه و غیرقابل کشت. در انتهای [[حرّه]]، دشت گسترده‌ای باز می‌شود که چشمه‌های "[[غدیر]]" آنجاست. در همین سرزمین بود که [[پیامبر خدا]] {{صل}} توقّف کرد تا آخرین پیام‌های آسمانی را به کاروان‌های [[حجّاج]] و [[امت اسلامی]] برساند<ref>کمال السیّد، «الطریق الی غدیر خم». </ref>.<ref>ر.ک: [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۳۴؛ [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۷۱۲.</ref>

	== اسامی غدیر خم ==		== اسامی غدیر خم ==

Bahmani: /* نزول آیه ابلاغ */

2024-08-03T06:53:00Z

نزول آیه ابلاغ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	لحن [[آیه]] نشان می‌دهد [[پیامبر]] {{صل}} موظف است بی ‌درنگ [[پیام الهی]] را به [[مردم]] [[ابلاغ]] کند؛ پیامی که [[احساس]] می‌کرد ممکن است با [[مخالفت]] شماری از [[مردم]] روبه‌رو شود. [[خداوند]] در این [[آیه]] فرموده است اگر [[پیام]] [[آیه]] را [[ابلاغ]] نکند، گویی [[رسالت]] خویش را ادا نکرده است. همچنین فرموده، [[پیامبر]] خویش را از گزند [[مردم]] [[حفظ]] خواهد کرد<ref>امینی، الغدیر، ج ۱، ص۱۴ـ ۱۵؛ المراجعات‌، نامۀ ۵۷؛ اضواء علی عقائد الشیعة الامامیة و تاریخهم‌، ص ۱۳۳.</ref>.		لحن [[آیه]] نشان می‌دهد [[پیامبر]] {{صل}} موظف است بی ‌درنگ [[پیام الهی]] را به [[مردم]] [[ابلاغ]] کند؛ پیامی که [[احساس]] می‌کرد ممکن است با [[مخالفت]] شماری از [[مردم]] روبه‌رو شود. [[خداوند]] در این [[آیه]] فرموده است اگر [[پیام]] [[آیه]] را [[ابلاغ]] نکند، گویی [[رسالت]] خویش را ادا نکرده است. همچنین فرموده، [[پیامبر]] خویش را از گزند [[مردم]] [[حفظ]] خواهد کرد<ref>امینی، الغدیر، ج ۱، ص۱۴ـ ۱۵؛ المراجعات‌، نامۀ ۵۷؛ اضواء علی عقائد الشیعة الامامیة و تاریخهم‌، ص ۱۳۳.</ref>.

	این [[آیه]] آنقدر مهم است که [[رسول خدا]] {{صل}} در میان بیان [[خطبه]] آن را مطرح و درباره نزول این [[آیه]] و تأکید [[خدا]] در [[ابلاغ]] [[ولایت]] در غدیر خم، با [[مردم]] سخن می‌گوید و در بخش زیادی از [[خطبه]] به بیان مسائل مربوط به این [[آیه]] می‌پردازد و می‌فرماید: "هان [[مردمان]]! آنچه بر من فرود آمده، در [[تبلیغ]] آن کوتاهی نکرده‌ام و حال برایتان [[سبب نزول]] [[آیه]] را بیان می‌کنم؛ همانا [[جبرئیل]] سه مرتبه از سوی [[سلام]]، پروردگارم ـ که تنها او [[سلام]] است ـ بر من فرود آمد و فرمانی آورد که در این مکان به پا خیزم و به هر سفید و سیاهی اعلام کنم که [[علی بن ابی طالب]]، [[برادر]]، [[وصی]] و [[جانشین]] من در میان [[امت]] و [[امام]] پس از من است. جایگاه او نسبت به من همچون [[هارون]] نسبت به [[موسی]] است، لکن [[پیامبری]] پس از من نخواهد بود. او ([[علی]])، صاحب اختیارتان پس از [[خدا]] و [[رسول]] است". به سبب اهمیت این [[آیه]]، مخالفان [[ولایت اهل بیت]] {{عم}} نیز بسیار تلاش کرده‌اند تا در دلالت آن بر [[ولایت]] [[امیرمؤمنان]] خدشه وارد کنند و به این منظور، [[شبهات]] فراوانی را مطرح کردند. در منابع و مصادر معتبر [[اهل سنت]] به این [[حقیقت]]، اعتراف شده که [[آیه]] [[ابلاغ]] نیز در [[روز غدیر]] نازل شد. [[اسامی]] تعدادی از علمای [[اهل سنت]] که این مطلب را یادآور شده‌اند:		این [[آیه]] آنقدر مهم است که [[رسول خدا]] {{صل}} در میان بیان [[خطبه]] آن را مطرح و درباره نزول این [[آیه]] و تأکید [[خدا]] در [[ابلاغ]] [[ولایت]] در غدیر خم، با [[مردم]] سخن می‌گوید و در بخش زیادی از [[خطبه]] به بیان مسائل مربوط به این [[آیه]] می‌پردازد و می‌فرماید: "هان [[مردمان]]! آنچه بر من فرود آمده، در [[تبلیغ]] آن کوتاهی نکرده‌ام و حال برایتان [[سبب نزول]] [[آیه]] را بیان می‌کنم؛ همانا [[جبرئیل]] سه مرتبه از سوی [[سلام]]، پروردگارم ـ که تنها او [[سلام]] است ـ بر من فرود آمد و فرمانی آورد که در این مکان به پا خیزم و به هر سفید و سیاهی اعلام کنم که [[علی بن ابی طالب]]، [[برادر]]، [[وصی]] و [[جانشین]] من در میان [[امت]] و [[امام]] پس از من است. جایگاه او نسبت به من همچون [[هارون]] نسبت به [[موسی]] است، لکن [[پیامبری]] پس از من نخواهد بود. او ([[علی]])، صاحب اختیارتان پس از [[خدا]] و [[رسول]] است". به سبب اهمیت این [[آیه]]، مخالفان [[ولایت اهل بیت]] {{عم}} نیز بسیار تلاش کرده‌اند تا در دلالت آن بر [[ولایت]] [[امیرمؤمنان]] خدشه وارد کنند و به این منظور، [[شبهات]] فراوانی را مطرح کردند. در منابع و مصادر معتبر [[اهل سنت]] به این [[حقیقت]]، اعتراف شده که [[آیه]] [[ابلاغ]] نیز در [[روز غدیر]] نازل شد. اسامی تعدادی از علمای [[اهل سنت]] که این مطلب را یادآور شده‌اند:
	# [[ابن أبی حاتم عبدالرحمن بن محمد بن ادریس رازی]]؛		# [[ابن أبی حاتم عبدالرحمن بن محمد بن ادریس رازی]]؛
	# [[احمد بن موسی بن مردویه]]؛		# [[احمد بن موسی بن مردویه]]؛

Bahmani: /* اجتماع مردم و حدیث غدیر */

2024-08-03T06:52:38Z

اجتماع مردم و حدیث غدیر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	== اجتماع مردم و حدیث غدیر ==		== اجتماع مردم و حدیث غدیر ==
	{{اصلی\|خطبه غدیریه}}		{{اصلی\|خطبه غدیریه}}
	در راه بازگشت از [[حج]] وقتی [[رسول خدا]] {{صل}} [[دستور]] داد تا [[مردم]] یک‌جا بایستند، ابتدای کاروان به [[جحفه]] رسیده بود که آن حضرت [[دستور]] داد تا آنها بازگردند و افراد در همان جا [[منتظر]] ماندند تا دنباله کاروان از [[راه]] برسد، جمعیّت حاضر در وادی غدیر خم را تا ۱۲۰ هزار هم نقل کرده‌اند. به [[دستور]] [[جبرئیل]] آن حضرت کمی به سمت راست مسیر حرکت کرد. در آن منطقه درختچه‌های زیادی بود که [[رسول خدا]] {{صل}} [[دستور]] داد تا زیر این درختچه‌ها را تمیز کنند و با سنگ مکان بلندی ساخته شود تا ایشان روی آن بایستد. از همان ابتدا که [[پیامبر]] {{صل}} بر روی بلندی ایستاد، [[علی]] {{ع}} هم کمی پایین‌تر از ایشان [[ایستاده]] بود تا اینکه آن حضرت [[دست]] خود را بر بازوی [[علی]] {{ع}} زد و [[علی]] {{ع}} [[دست]] خود را به سوی [[رسول خدا]] {{صل}} دراز کرد. آن حضرت [[دست]] [[علی]] {{ع}} را گرفت و بالا کشید به طوری که هم‌ردیف [[رسول خدا]] {{صل}} شد<ref>الاحتجاج، طبرسی، ج۱، ص۷۶-۷۰.</ref>.		در راه بازگشت از [[حج]] وقتی [[رسول خدا]] {{صل}} [[دستور]] داد تا [[مردم]] یک‌جا بایستند، ابتدای کاروان به [[جحفه]] رسیده بود که آن حضرت [[دستور]] داد تا آنها بازگردند و افراد در همان جا [[منتظر]] ماندند تا دنباله کاروان از راه برسد، جمعیّت حاضر در وادی غدیر خم را تا ۱۲۰ هزار هم نقل کرده‌اند. به [[دستور]] [[جبرئیل]] آن حضرت کمی به سمت راست مسیر حرکت کرد. در آن منطقه درختچه‌های زیادی بود که [[رسول خدا]] {{صل}} [[دستور]] داد تا زیر این درختچه‌ها را تمیز کنند و با سنگ مکان بلندی ساخته شود تا ایشان روی آن بایستد. از همان ابتدا که [[پیامبر]] {{صل}} بر روی بلندی ایستاد، [[علی]] {{ع}} هم کمی پایین‌تر از ایشان [[ایستاده]] بود تا اینکه آن حضرت [[دست]] خود را بر بازوی [[علی]] {{ع}} زد و [[علی]] {{ع}} [[دست]] خود را به سوی [[رسول خدا]] {{صل}} دراز کرد. آن حضرت [[دست]] [[علی]] {{ع}} را گرفت و بالا کشید به طوری که هم‌ردیف [[رسول خدا]] {{صل}} شد<ref>الاحتجاج، طبرسی، ج۱، ص۷۶-۷۰.</ref>.

	[[پیامبر خاتم\|حضرت رسول]] {{صل}} از زحماتی که در راه هدایت آنان و [[تبلیغ دین]] [[خدا]] کشیده بود با آنان سخن گفت، توصیه‌های فراوانی کرد، نسبت به مراعات [[حقوق]] [[ثقلین]] ([[قرآن و عترت]]) تأکید نمود. از آنان اقرار گرفت که طبق [[آیۀ قرآن]] برآنان [[ولایت]] دارد و از خودشان نسبت به آنان اولی است: «آیا من بر [[سرپرستی]] شما از خود شما سزاوارتر نیستم؟» [[مردم]] گفتند: «آری یا [[رسول‌الله]]!» این [[پرسش]] [[پیامبر]] {{صل}} اشاره ای هست به آنچه در [[قرآن]] آمده و [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref>. سپس دست [[امام علی\|علی]] {{ع}} را گرفت و بالا برد تا آنکه همه او را دیدند و شناختند و با صدای بلند و رسا فرمود: {{متن حدیث\|من کنت مولاه فهذا علیّ مولاه...}}. ایشان به [[فرمان الهی]] برای [[علی]] {{ع}} همان [[مقام ولایت]] را برگزید که [[خدا]] برای خود آن حضرت [[برگزیده]] بود.		[[پیامبر خاتم\|حضرت رسول]] {{صل}} از زحماتی که در راه هدایت آنان و [[تبلیغ دین]] [[خدا]] کشیده بود با آنان سخن گفت، توصیه‌های فراوانی کرد، نسبت به مراعات [[حقوق]] [[ثقلین]] ([[قرآن و عترت]]) تأکید نمود. از آنان اقرار گرفت که طبق [[آیۀ قرآن]] برآنان [[ولایت]] دارد و از خودشان نسبت به آنان اولی است: «آیا من بر [[سرپرستی]] شما از خود شما سزاوارتر نیستم؟» [[مردم]] گفتند: «آری یا [[رسول‌الله]]!» این [[پرسش]] [[پیامبر]] {{صل}} اشاره ای هست به آنچه در [[قرآن]] آمده و [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref>. سپس دست [[امام علی\|علی]] {{ع}} را گرفت و بالا برد تا آنکه همه او را دیدند و شناختند و با صدای بلند و رسا فرمود: {{متن حدیث\|من کنت مولاه فهذا علیّ مولاه...}}. ایشان به [[فرمان الهی]] برای [[علی]] {{ع}} همان [[مقام ولایت]] را برگزید که [[خدا]] برای خود آن حضرت [[برگزیده]] بود.

Bahmani: /* موقعیت جغرافیایی سرزمین غدیر */

2024-08-03T06:52:23Z

موقعیت جغرافیایی سرزمین غدیر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	امروزه راه رسیدن به وادی "[[غدیر]]" از دو طریق است:		امروزه راه رسیدن به وادی "[[غدیر]]" از دو طریق است:
	# راه [[جحفه]]: از کنار فرودگاه رابغ تا اوّل روستای [[جحفه]]، سپس ۴۵ کیلومتر به سمت شمال در ریگزار تا قصر علیا، سپس ۲ کیلومتر در سمت راست جاده با عبور از تپه‌های شنی، سپس بیابانی کوتاه به سمت راست جادۀ وادی "[[غدیر]]" که فاصله‌اش تا [[میقات]] [[جحفه]] از سمت [[طلوع]] [[آفتاب]] ۸ کیلومتر است.		# راه [[جحفه]]: از کنار فرودگاه رابغ تا اوّل روستای [[جحفه]]، سپس ۴۵ کیلومتر به سمت شمال در ریگزار تا قصر علیا، سپس ۲ کیلومتر در سمت راست جاده با عبور از تپه‌های شنی، سپس بیابانی کوتاه به سمت راست جادۀ وادی "[[غدیر]]" که فاصله‌اش تا [[میقات]] [[جحفه]] از سمت طلوع [[آفتاب]] ۸ کیلومتر است.
	# راه رابغ: از تقاطع جادۀ [[مکّه]] ـ رابغ به سمت [[مکّه]] در طرف چپ جاده ۱۰ کیلومتر سپس به سمت راست، جادۀ فرعی به طرف "[[غدیر]]" که فاصلۀ آن از جنوب شرقی تا رابغ ۲۶ کیلومتر است<ref>چهارده قرن با غدیر، ص ۲۱۹.</ref>.		# راه رابغ: از تقاطع جادۀ [[مکّه]] ـ رابغ به سمت [[مکّه]] در طرف چپ جاده ۱۰ کیلومتر سپس به سمت راست، جادۀ فرعی به طرف "[[غدیر]]" که فاصلۀ آن از جنوب شرقی تا رابغ ۲۶ کیلومتر است<ref>چهارده قرن با غدیر، ص ۲۱۹.</ref>.

Bahmani: /* اسامی غدیر خم */

2024-06-06T09:08:15Z

اسامی غدیر خم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۸
خط ۶۷:		خط ۶۷:

	== اسامی غدیر خم ==		== اسامی غدیر خم ==
	روز [[تاریخی]] [[غدیر]] به نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود از جمله: [[یوم الغدیر]]؛ [[یوم البلاغ]]؛ [[یوم التّمام]]؛ [[یوم ~~التّتویج~~]] و...<ref>ماهنامۀ کوثر، ش ۲، ص ۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی\| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۱، ص۱۸۹-۱۹۶.</ref>		روز [[تاریخی]] [[غدیر]] به نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود از جمله: [[یوم الغدیر]]؛ [[یوم البلاغ]]؛ [[یوم التّمام]]؛ [[یوم التتویج]] و...<ref>ماهنامۀ کوثر، ش ۲، ص ۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی\| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۱، ص۱۸۹-۱۹۶.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani: /* اسامی غدیر خم */

2024-05-18T06:14:47Z

اسامی غدیر خم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۴
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	به نوشتۀ یکی دیگر از محقّقان: در آن منطقه، ارتفاعات کوهستانی وجود دارد و راهی را که به یک دشت گسترده منتهی می‌شود مشخّص ساخته است، جایی که راه‌ها از آنجا جدا می‌شود، از آنجا می‌توان به سمت "غربه" روی آورد که به سبب پخش شدن توده‌های شن، راه یافتن به آن منطقه دشوار است ولی منطقۀ "[[غدیر]]" نزدیکی‌‌های [[حرّه]] است، سرزمینی پر از سنگ‌های سیاه و غیرقابل کشت. در انتهای [[حرّه]]، دشت گسترده‌ای باز می‌شود که چشمه‌های "[[غدیر]]" آنجاست. در همین سرزمین بود که [[پیامبر خدا]] {{صل}} توقّف کرد تا آخرین پیام‌های آسمانی را به کاروان‌های [[حجّاج]] و [[امت اسلامی]] برساند<ref>کمال السیّد، «الطریق الی غدیر خم». </ref>.<ref>ر.ک: [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۳۴.</ref>		به نوشتۀ یکی دیگر از محقّقان: در آن منطقه، ارتفاعات کوهستانی وجود دارد و راهی را که به یک دشت گسترده منتهی می‌شود مشخّص ساخته است، جایی که راه‌ها از آنجا جدا می‌شود، از آنجا می‌توان به سمت "غربه" روی آورد که به سبب پخش شدن توده‌های شن، راه یافتن به آن منطقه دشوار است ولی منطقۀ "[[غدیر]]" نزدیکی‌‌های [[حرّه]] است، سرزمینی پر از سنگ‌های سیاه و غیرقابل کشت. در انتهای [[حرّه]]، دشت گسترده‌ای باز می‌شود که چشمه‌های "[[غدیر]]" آنجاست. در همین سرزمین بود که [[پیامبر خدا]] {{صل}} توقّف کرد تا آخرین پیام‌های آسمانی را به کاروان‌های [[حجّاج]] و [[امت اسلامی]] برساند<ref>کمال السیّد، «الطریق الی غدیر خم». </ref>.<ref>ر.ک: [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۳۴.</ref>

	== [[اسامی]] غدیر خم ==		== اسامی غدیر خم ==
	روز [[تاریخی]] [[غدیر]] به نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود از جمله: [[یوم الغدیر]]؛ [[یوم البلاغ]]؛ [[یوم التّمام]]؛ [[یوم التّتویج]] و...<ref>ماهنامۀ کوثر، ش ۲، ص ۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی\| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۱، ص۱۸۹-۱۹۶.</ref>		روز [[تاریخی]] [[غدیر]] به نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود از جمله: [[یوم الغدیر]]؛ [[یوم البلاغ]]؛ [[یوم التّمام]]؛ [[یوم التّتویج]] و...<ref>ماهنامۀ کوثر، ش ۲، ص ۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی\| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۱، ص۱۸۹-۱۹۶.</ref>

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۳۴

2023-06-15T07:34:29Z

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100354.jpg\|22px]] [[حبیب عباسی\|عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱‌''']]		# [[پرونده:1100354.jpg\|22px]] [[حبیب عباسی\|عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابی‌طالب (مقاله)\| مقاله «علی بن ابی‌طالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱‌''']]
			# [[پرونده:IM010703.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|'''محمدنامه''']]
	# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]