Bahmani: /* حرمت غش و تقلب */

2024-11-25T04:35:27Z

حرمت غش و تقلب

Bahmani: /* پانویس */

2024-11-24T10:20:09Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۰
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~سیره معصوم~~]]		[[رده:اصطلاحات فقهی]]

Jaafari در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۸

2024-11-07T07:58:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۸
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	[[کلینی]] در کتاب روضۀ کافی گفتگوی مفصل پیامبر{{صل}} را با زینب عطرفروش نقل کرده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۸، ص۱۵۳.</ref>. بخش پایانی خبر را که [[سخن پیامبر]]{{صل}} می‌باشد، [[شیخ صدوق]] نقل کرده است<ref>شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص۲۷۲: {{متن حدیث\|إِذَا بِعْتِ فَأَحْسِنِي وَ لَا تَغُشِّي فَإِنَّهُ أَنْقَى وَ أَبْقَى لِلْمَالِ}}.</ref>. در خبری دیگر آمده است برای [[شکایت]] از شوهرش به [[منزل]] [[ام‌سلمه]] رفته بود. در آنجا از وی به حولاء، یعنی لوچ، تعبیر شده است<ref>‌محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۵، ص۴۹۶.</ref>. [[غش]] در [[عطر]] بسیار دقیق انجام می‌گیرد و کمتر افرادی متوجه آن می‌شوند؛ به همین جهت [[پیامبر]]{{صل}} بر دوری از غش در آن توصیه می‌کند.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۷۸.</ref>.		[[کلینی]] در کتاب روضۀ کافی گفتگوی مفصل پیامبر{{صل}} را با زینب عطرفروش نقل کرده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۸، ص۱۵۳.</ref>. بخش پایانی خبر را که [[سخن پیامبر]]{{صل}} می‌باشد، [[شیخ صدوق]] نقل کرده است<ref>شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص۲۷۲: {{متن حدیث\|إِذَا بِعْتِ فَأَحْسِنِي وَ لَا تَغُشِّي فَإِنَّهُ أَنْقَى وَ أَبْقَى لِلْمَالِ}}.</ref>. در خبری دیگر آمده است برای [[شکایت]] از شوهرش به [[منزل]] [[ام‌سلمه]] رفته بود. در آنجا از وی به حولاء، یعنی لوچ، تعبیر شده است<ref>‌محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۵، ص۴۹۶.</ref>. [[غش]] در [[عطر]] بسیار دقیق انجام می‌گیرد و کمتر افرادی متوجه آن می‌شوند؛ به همین جهت [[پیامبر]]{{صل}} بر دوری از غش در آن توصیه می‌کند.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۷۸.</ref>.


	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = غش | عنوان مدخل = غش | مداخل مرتبط = غش در معارف و سیره معصوم | پرسش مرتبط = }} ==حرمت غش و تقلب== «غش» یعنی جنس خوبی را با جنس غیرمرغوب درآمیختن و آن را برای فروش بیشتر خوب معرفی‌کردن. در زشتی و حرمت غش سخنان رسول...» ایجاد کرد

2024-11-07T07:58:30Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = غش | عنوان مدخل = غش | مداخل مرتبط = غش در معارف و سیره معصوم | پرسش مرتبط = }} ==حرمت غش و تقلب== «غش» یعنی جنس خوبی را با جنس غیرمرغوب درآمیختن و آن را برای فروش بیشتر خوب معرفی‌کردن. در زشتی و حرمت غش سخنان رسول...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = غش
| عنوان مدخل = غش
| مداخل مرتبط = [[غش در معارف و سیره معصوم]]
| پرسش مرتبط =
}}

==حرمت [[غش]] و [[تقلب]]==
«غش» یعنی جنس خوبی را با جنس غیرمرغوب درآمیختن و آن را برای فروش بیشتر خوب معرفی‌کردن. در [[زشتی]] و حرمت غش [[سخنان رسول خدا]]{{صل}} در خور توجه است که فرمود: {{متن حدیث|لَیْسَ مِنَّا مَنْ غَشَّ مُسْلِماً}}<ref>شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص‌۲۷۳.</ref>: از ما نیست که با [[مسلمانی]] غش نماید» و جنس معیوب در [[اختیار]] [[مسلمانان]] قرار دهد. در خبری دیگر [[غش]] را از روش [[یهود]] معرفی می‌کند<ref>شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص‌۲۷۳: {{متن حدیث|مَنْ غَشَّ الْمُسْلِمِينَ حُشِرَ مَعَ الْيَهُودِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِأَنَّهُمْ أَغَشُّ النَّاسِ لِلْمُسْلِمِينَ}}.</ref>. در خبر مناهی [[پیامبر]]{{صل}} بیان شده: از ما نیست کسی که با [[مسلمانی]] در [[خرید و فروش]] غش نماید و او در [[قیامت]] با یهود [[محشور]] می‌شود که بیشترین غش را نسبت به مسلمانان روا می‌دارند<ref>شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۴، ص‌۱۴: {{متن حدیث|وَ مَنْ غَشَّ مُسْلِماً فِي شِرَاءٍ أَوْ بَيْعٍ فَلَيْسَ مِنَّا وَ يُحْشَرُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَعَ الْيَهُودِ لِأَنَّهُمْ أَغَشُّ الْخَلْقِ لِلْمُسْلِمِينَ}}.</ref>. به نمونه‌هایی از [[نهی]] [[معصومان]] از غش و [[تقلب]] اشاره می‌کنیم. بدیهی است که در امور منکر و منهی، [[سیره]] را باید از دستورهای آنان به دست آورد:

۱. '''غش در [[خوردنی‌ها]]''': خوردنی‌ها انواع مختلفی دارند که در [[بازار]] [[معامله]] می‌شود و امکان غش در آنها هست. نمونه‌های زیادی دراین‌باره گزارش شده که به مواردی اشاره می‌کنیم:
# [[امام صادق]]{{ع}} گوید: [[رسول خدا]]{{صل}} به مردی خرمافروش فرمود: فلانی، آیا نمی‌دانی که از مسلمانان نیست کسی که با آنان غش نماید؟<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۵، ص‌۱۶۰: {{متن حدیث|يَا فُلَانُ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّهُ لَيْسَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ غَشَّهُمْ}}.</ref> از سخن حضرت استفاده می‌شود وی در فروش خرما غش نموده است. این خبر [[نظارت]] پیامبر{{صل}} را بر بازار مسلمانان نشان می‌دهد. به فرموده امام صادق{{ع}}، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} وارد بازار خرمافروشان شد. دید زنی ایستاده و [[گریه]] می‌کند و با خرمافروشی درگیر شده است. به [[زن]] گفت: چه شده؟ گفت: ای امیرالمؤمنین{{ع}}، من از این مرد خرما به یک درهم خریدم. پایین آنها غیرمرغوب بود و مانند آنچه دیدم نبود. حضرت به خرمافروش فرمود: [[پول]] وی را به او برگردان؛ فروشنده نپذیرفت. حضرت سه بار تکرار کرد. مرد نپذیرفت. شلاق را بالا برد تا آن را به زن بازگرداند و علی{{ع}} [[دوست]] نداشت که خرما پوشیده شود<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۵، ص‌۲۳۰؛ شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص‌۲۷۰.</ref>. این خبر از [[نظارت]] مستمر [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بر [[بازار]] حکایت دارد و خبر دیگری نظارت [[پیامبر]]{{صل}} را بر بازار در موارد مختلف می‌رساند.
# [[امام باقر]]{{ع}} گوید: پیامبر{{صل}} در بازار [[مدینه]] به طعامی گذشت. به فروشنده گفت: ما گندم<ref>در متن روایت تعبیر طعام آمده که منظور گندم است.</ref> تو را جز [[نیک]] نمی‌بینیم و از او از قیمت آن را پرسید. [[خداوند]] به پیامبر{{صل}} [[وحی]] کرد که دستت را در میان آن قرار ده. پیامبر{{صل}} این‌گونه عمل کرد و از زیر آن گندمی بیرون آورد که مرغوب نبود. به فروشنده گفت: {{متن حدیث|مَا أَرَاكَ إِلَّا وَ قَدْ جَمَعْتَ خِيَانَةً وَ غِشّاً لِلْمُسْلِمِينَ}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۵، ص‌۱۶۱؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج‌۷، ص‌۱۳.</ref>: «من تو را نمی‌بینم جز اینکه بین [[خیانت]] و [[غش]] به [[مسلمانان]] جمع کرده‌ای». خیانت از آن جهت که کار وی به وضعیت مسلمانان ضربه می‌زند. [[علامه مجلسی]] این خبر را دلیل بر [[حرمت]] اظهار بخش خوب کالا و مخفی‌کردن بخش بد و غیرمرغوب آن دانسته است؛ البته از [[شهید]] اول قول به [[کراهت]] دراین‌باره نقل کرده است<ref>محمدباقر مجلسی، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج‌۱۹، ص‌۱۴۹.</ref>. در شرح [[تهذیب]] علامه مجلسی از پدرش نقل می‌کند که اگر در هنگام کیل و وزن بخش غیرمرغوب هم دیده شود، ممکن است بگوییم کراهت دارد<ref>محمدباقر مجلسی، ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، ج‌۱۰، ص‌۴۷۸.</ref>. [[معصومان]] برابر گزارش‌هایی که از عملکرد افراد در بازار یا هنگام [[خرید و فروش]] دریافت می‌کردند، به آنان [[تذکر]] می‌دادند و [[حکم شرعی]] را بیان می‌کردند. مرد آردفروشی بر [[امام صادق]]{{ع}} وارد شد. حضرت به وی فرمود: بر [[حذر]] باش از غش؛ زیرا کسی که غش نماید، در [[مال]] او غش شود و اگر [[مالی]] نداشته باشد، نسبت به خانواده‌اش غش روا دارند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۵، ص‌۱۶۰: {{متن حدیث|إِيَّاكَ وَ الْغِشَّ فَإِنَّ مَنْ غَشَّ غُشَّ فِي مَالِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غُشَّ فِي أَهْلِهِ}}.</ref>.
# [[امام صادق]]{{ع}} از پدرش نقل می‌کند که علی{{ع}} [[داوری]] کرد درباره مردی که ظرف روغنی خرید که آن را ذخیره کرده بود. در آن تفالۀ روغن دید. برای [[شکایت]] او را نزد علی{{ع}} برد. حضرت چنین [[قضاوت]] کرد: به مقدار تفاله باید روغن بدهد. مرد گفت: من به صورت جمع فروختم. [[حضرت علی]]{{ع}} فرمود: او از تو روغن خریده است؛ تفاله آن را نخریده است<ref>شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج‌۷، ص‌۶۶.</ref>. در [[نقلی]] به جای کلمه «[[ربّ]]»، واژه «دُردی» آمده که به همان معناست<ref>محمد بن حسن حر عاملی، هدایة الأمة إلی أحکام الأئمه، ج۶، ص‌۱۶۳.</ref>. امام صادق{{ع}} در خبری بیان می‌کند که اگر شخصی در هنگام خرید می‌دانسته که در روغن دُردِی هست، [[حق]] با فروشنده است و اگر نمی‌دانسته، حق با مشتری است<ref>شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص‌۲۷۰.</ref>.

۲. '''[[غش]] در آشامیدنی‌ها''': محصولاتی که روان و مایع هستند، [[شناخت]] غش و [[تقلب]] در آنها سخت است و از نظر [[شرعی]] غش در آنها [[حرام]] است. امام صادق{{ع}} فرمود: [[رسول خدا]]{{صل}} [[نهی]] کردند از اینکه شیر با آب مخلوط شود<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۵، ص۱۶۰؛ شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص۲۷۲؛ قاضی نعمان، دعائم الإسلام، ج‌۲، ص‌۲۹؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج‌۷، ص۱۲: {{متن حدیث|نَهَى رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَنْ أَنْ يُشَابَ اللَّبَنُ بِالْمَاءِ لِلْبَيْعِ}}.</ref>. [[علامه مجلسی]] گوید: این از نوع غش حرام است<ref>محمدباقر مجلسی، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج‌۱۹، ص‌۱۴۹: {{عربی|و هذا من الغشّ المحرّم}}.</ref>. بدیهی است این [[حرمت]] در صورتی است که آن را به عنوان شیر مرغوب بفروشد؛ اما اگر مشخص باشد یا اظهار کند که شیر وی آمیخته به آب است یا درصدی آب دارد، [[حکم]] متفاوتی دارد؛ به همین جهت در مسالک که حرمت آن را پذیرفته، گوید: اعلام غیرخالص‌بودن آن [[واجب]] است<ref>شهید ثانی، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، ج‌۳، ص‌۲۸۵: {{عربی|أمّا الخفيّ كشوب اللبن بالماء فالأقوى وجوب الإعلام به و قد تقدّم تحريمه}}.</ref>. دلیل بر [[حرمت]] آن، [[قضاوت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است<ref>محمدتقی مجلسی، روضة المتقین فی شرح من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۷، ص‌۲۶۶.</ref>.

۳. '''فروش جنس در [[سایه]]''': گاهی افراد چنان جنسی را [[تزیین]] می‌کنند یا در محیطی خاص قرار می‌دهند که تصور می‌شود جنس عالی است و آن را به عنوان جنس خوب به مشتریان معرفی می‌کنند تا بخرند. در [[روایات]] این کار نوعی [[غش]] معرفی شده و از آن [[نهی]] شده است. در روایتی [[موسی بن جعفر]]{{ع}} نهی می‌کند که جنس در سایه فروخته شود؛ زیرا گاهی تمام ابعاد آن و عیب‌هایش دیده نمی‌شود. [[هشام بن حکم]] گوید: من [[لباس]] سابری ([[سابوری]]) در سایه می‌فروختم. [[ابوالحسن موسی بن جعفر]]{{ع}} بر من گذشت و به من فرمود: ای هشام، فروش در سایه غش است و غش در [[شرع]] جایز نیست<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص‌۱۶۱؛ شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص‌۲۷۱؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج‌۷، ص‌۱۳: {{متن حدیث|يَا هِشَامُ إِنَّ الْبَيْعَ فِي الظِّلِّ غِشٌّ وَ إِنَّ الْغِشَّ لَا يَحِلُّ}}.</ref>. [[مجلسی اول]] بعد از نقل این [[روایت]] گوید: ظاهر روایت دلیل بر حرمت است؛ ولی [[اصحاب]] آن را بر [[کراهت]] حمل کرده‌اند؛ چون ممکن است خریدار از [[عیب]] آن [[آگاه]] باشد و احوط ترک آن است<ref>محمدتقی مجلسی، روضة المتقین فی شرح من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۷، ص‌۲۶۵: {{عربی|و ظاهره الحرمة و حمله الأصحاب على الكراهة لإمكان اطلاع المشتري على العيب و غيره، و علم أكثر الناس بأن المتاع في الظل خلافه في غيره، و الاحتياط في الترك}}.</ref>؛ در نتیجه اگر مشتری عیب آن را بداند، تدلیسی در کار نیست.

۴. '''[[تقلب]] در سکه''': سکه‌های رایج در گذشته با عیار و مشخصاتی خاص بوده است. گاهی افراد سکه‌هایی به‌ظاهر مشابه آن، به دیگران می‌دادند و با آن [[معامله]] می‌کردند. اکنون نیز ارز و [[پول]] تقلبی در [[جوامع]] مختلف و [[بازار]] رواج دارد. گاه نیز سکه‌ها اصل نبوده و با مس آمیخته بوده است. این هر دو نوع، سکه تقلبی و غش‌دار محسوب می‌شود و [[خرید و فروش]] آن [[حرام]] است. [[موسی بن بکر]] گوید: ما نزد [[ابوالحسن موسی بن جعفر]]{{ع}} بودیم که دیدیم دینارهای ضرب‌شده پیش روی اوست. به دیناری نگریست و آن را گرفت و به دو قسمت تقسیم کرد؛ سپس به من فرمود: آن را در فاضلاب بینداز تا فروخته و [[معامله]] نشود، چیزی که در آن [[غش]] است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۶۰: {{متن حدیث|كُنَّا عِنْدَ أَبِي الْحَسَنِ{{ع}} فَإِذَا دَنَانِيرُ مَصْبُوبَةٌ بَيْنَ يَدَيْهِ فَنَظَرَ إِلَى دِينَارٍ فَأَخَذَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ قَطَعَهُ بِنِصْفَيْنِ. ثُمَّ قَالَ لِي: أَلْقِهِ فِي الْبَالُوعَةِ حَتَّى لَا يُبَاعَ شَيْ‌ءٌ فِيهِ غِشٌّ}}.</ref>. این [[روایت]] نشان می‌دهد که سکه تقلبی و غش‌دار به‌ظاهر مانند دیگر دینارهای طلا بوده و حضرت آن را به دور انداخته است.

۵. '''غش در [[عطر]]''': [[حسین بن زید هاشمی]] از [[امام صادق]]{{ع}} روایت می‌کند که فرمود: «[[همسران]] و [[دختران پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} از زنی به نام [[زینب]] حولاء عطرفروش عطر می‌خریدند. روزی وقتی زینب نزد همسران حضرت بود، [[پیامبر]]{{صل}} آمد. [[رسول خدا]]{{صل}} با دیدن وی فرمود: وقتی تو نزد ما بیایی، خانه‌هایمان [[خوشبو]] می‌شود. زینب پاسخ داد: خانه‌هایتان با بوی شما خوشبوتر است، ای رسول خدا{{صل}}.
پیامبر به وی فرمود: {{متن حدیث|إِذَا بِعْتِ فَأَحْسِنِي وَ لَا تَغُشِّي فَإِنَّهُ أَتْقَى وَ أَبْقَى لِلْمَالِ}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۵۱؛ ج۸، ص۱۵۳.</ref>: «هنگام فروختن به‌درستی عمل کن و غش نکن؛ چراکه [[نیکی]] در رعایت [[تقوای الهی]] و ماندگاری [[مال]] مؤثرتر است».

[[کلینی]] در کتاب روضۀ کافی گفتگوی مفصل پیامبر{{صل}} را با زینب عطرفروش نقل کرده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۸، ص۱۵۳.</ref>. بخش پایانی خبر را که [[سخن پیامبر]]{{صل}} می‌باشد، [[شیخ صدوق]] نقل کرده است<ref>شیخ صدوق، من لا‌یحضره الفقیه، ج‌۳، ص۲۷۲: {{متن حدیث|إِذَا بِعْتِ فَأَحْسِنِي وَ لَا تَغُشِّي فَإِنَّهُ أَنْقَى وَ أَبْقَى لِلْمَالِ}}.</ref>. در خبری دیگر آمده است برای [[شکایت]] از شوهرش به [[منزل]] [[ام‌سلمه]] رفته بود. در آنجا از وی به حولاء، یعنی لوچ، تعبیر شده است<ref>‌محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۵، ص۴۹۶.</ref>. [[غش]] در [[عطر]] بسیار دقیق انجام می‌گیرد و کمتر افرادی متوجه آن می‌شوند؛ به همین جهت [[پیامبر]]{{صل}} بر دوری از غش در آن توصیه می‌کند.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۷۸.</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100517.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|'''سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سیره معصوم]]

غش در معارف و سیره معصوم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* حرمت غش و تقلب */

Bahmani: /* پانویس */

Jaafari در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۸