غلو در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* روایات دلالت کننده بر غلو در صفات */

2026-01-29T07:13:46Z

روایات دلالت کننده بر غلو در صفات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۳
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	منظور از کتب غیر معتبر، کتبی است که یک یا چند شرط از شروط پیش گفته را فاقدند، که به نسبت فقدان تعداد آن شرایط، عدم اعتبار آنها در نوسان است.		منظور از کتب غیر معتبر، کتبی است که یک یا چند شرط از شروط پیش گفته را فاقدند، که به نسبت فقدان تعداد آن شرایط، عدم اعتبار آنها در نوسان است.

	مشی کلی که هنگام بررسی این [[احادیث]] باید در نظر بگیریم آن است که در آغاز به [[اثبات]] اصل صدور چنین روایاتی از [[ائمه معصومین]]{{عم}} بپردازیم و به اصطلاح به صدور آنها [[اطمینان]] پیدا کنیم و موثوق الصدور بودن آنها را به اثبات برسانیم<ref>درباره اینکه آیا ملاک حجیت اخبار، ثقه بودن راویان و یا اطمینان به صدور آنها است، بین فقهای شیعه اختلاف است. بیشتر آنان قائل به قول دومند. برای اطلاع بیشتر از مبانی بحث و دیدگاه‌های فقها مراجعه شود به: ربانی بیرجندی، محمد حسن، «وثوق صدوری، وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، مجله فقه، ش۲۰ و ۱۹، ص۲۰۷-۱۴۵.</ref>. اثبات وثاقت راویان خبر، می‌تواند تنها به عنوان یکی از راه‌های حصول اطمینان به صدور، مورد بررسی قرار گیرد؛ اما نسبت آن با وثوق، نسبت عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا گاه بدون نیاز به اثبات وثاقت راویان، از راه‌هایی همچون [[علو]] متن می‌توانیم پی به صدور [[روایت]] ببریم؛ چنان‌که گاه علی‌رغم اثبات وثاقت سند، به دلایلی همچون تعارض خبر با [[قرآن]] یا [[اخبار]] معتبر دیگر و یا [[اعراض]] [[اصحاب]] از آن، به عدم صدور آن [[حکم]] می‌کنیم؛ خصوصاً باید دانست که طبق برخی از [[روایات]]، در برهه‌ای از [[زمان]]، [[غالیان]] احادیثی را با سلسله [[اسناد]] معتبر جعل کرده، به [[ائمه]]{{عم}} نسبت می‌دادند<ref>اختیار معرفه الرجال، ج۲، ص۴۹۰ و ۴۸۹، ش۴۰۱.</ref>. بنابراین هنگام بررسی روایات به‌ویژه روایاتی که غالیان برای جعل آنها فراوان انگیزه داشته‌اند، نباید به نقد سندی اکتفا کرد؛ بلکه همچنان‌که در بعضی از [[روایات شیعه]] به آن اشاره شده است، باید به نقد محتوایی نیز اهمیت داد و از راه‌هایی همچون عرضه آن بر [[کتاب و سنت]] [[قطعی]]<ref>اصول کافی، ج۱، ص۸۰-۷۶، {{عربی\|باب الرد الى الكتاب والسنة...}}.</ref> و نیز استفاده از طرقی مانند مسائل زبان [[شناختی]]، [[تاریخی]] و... به بررسی آنها پرداخت.		مشی کلی که هنگام بررسی این [[احادیث]] باید در نظر بگیریم آن است که در آغاز به [[اثبات]] اصل صدور چنین روایاتی از [[ائمه معصومین]]{{عم}} بپردازیم و به اصطلاح به صدور آنها [[اطمینان]] پیدا کنیم و موثوق الصدور بودن آنها را به اثبات برسانیم<ref>درباره اینکه آیا ملاک حجیت اخبار، ثقه بودن راویان و یا اطمینان به صدور آنها است، بین فقهای شیعه اختلاف است. بیشتر آنان قائل به قول دومند. برای اطلاع بیشتر از مبانی بحث و دیدگاه‌های فقها مراجعه شود به: ربانی بیرجندی، محمد حسن، «وثوق صدوری، وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، مجله فقه، ش۲۰ و ۱۹، ص۲۰۷-۱۴۵.</ref>. اثبات وثاقت راویان خبر، می‌تواند تنها به عنوان یکی از راه‌های حصول اطمینان به صدور، مورد بررسی قرار گیرد؛ اما نسبت آن با وثوق، نسبت عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا گاه بدون نیاز به اثبات وثاقت راویان، از راه‌هایی همچون [[علو]] متن می‌توانیم پی به صدور [[روایت]] ببریم؛ چنان‌که گاه علی‌رغم اثبات وثاقت سند، به دلایلی همچون تعارض خبر با [[قرآن]] یا [[اخبار]] معتبر دیگر و یا [[اعراض]] [[اصحاب]] از آن، به عدم صدور آن [[حکم]] می‌کنیم؛ خصوصاً باید دانست که طبق برخی از [[روایات]]، در برهه‌ای از [[زمان]]، [[غالیان]] احادیثی را با سلسله [[اسناد]] معتبر جعل کرده، به [[ائمه]]{{عم}} نسبت می‌دادند<ref>اختیار معرفه الرجال، ج۲، ص۴۹۰ و ۴۸۹، ش۴۰۱.</ref>. بنابراین هنگام بررسی روایات به‌ویژه روایاتی که غالیان برای جعل آنها فراوان انگیزه داشته‌اند، نباید به نقد سندی اکتفا کرد؛ بلکه همچنان‌که در بعضی از روایات شیعه به آن اشاره شده است، باید به نقد محتوایی نیز اهمیت داد و از راه‌هایی همچون عرضه آن بر [[کتاب و سنت]] [[قطعی]]<ref>اصول کافی، ج۱، ص۸۰-۷۶، {{عربی\|باب الرد الى الكتاب والسنة...}}.</ref> و نیز استفاده از طرقی مانند مسائل زبان [[شناختی]]، [[تاریخی]] و... به بررسی آنها پرداخت.

	پس از [[اثبات]] اصل صدور [[روایت]]، باید به سراغ دلالت و محتوای آن رفت و دید آیا می‌توان آن را به گونه‌ای توجیه کرد که ربطی به [[غلو]] نداشته باشد.		پس از [[اثبات]] اصل صدور [[روایت]]، باید به سراغ دلالت و محتوای آن رفت و دید آیا می‌توان آن را به گونه‌ای توجیه کرد که ربطی به [[غلو]] نداشته باشد.

	در میان کتب معتبر اگر [[الکافی]] را مصداق بارز آنها بدانیم، [[روایات]] آن هیچ دلالت هیچ رهنمونی بر [[ولایت تکوینی]] کلی [[ائمه]] بر [[جهان]] ([[تفویض]]) ندارد؛ علاوه بر آن‌که در منابع دیگر، روایاتی وجود دارد که بعضی [[راویان از ائمه]]{{عم}} درباره [[حکم]] این نوع تفویض و واگذاری اموری چون [[آفرینش]] و روزی‌رسانی پرسیده‌اند، و ایشان به صراحت جواب منفی داده‌اند<ref>بحار الانوار، ج۲۵، ص۳۲۸، ح۱، که از عیون اخبار الرضا، ص۳۲۶، نقل می‌کند.</ref>.		در میان کتب معتبر اگر [[الکافی]] را مصداق بارز آنها بدانیم، [[روایات]] آن هیچ دلالت هیچ رهنمونی بر [[ولایت تکوینی]] کلی [[ائمه]] بر [[جهان]] ([[تفویض]]) ندارد؛ علاوه بر آن‌که در منابع دیگر، روایاتی وجود دارد که بعضی راویان از ائمه{{عم}} درباره [[حکم]] این نوع تفویض و واگذاری اموری چون [[آفرینش]] و روزی‌رسانی پرسیده‌اند، و ایشان به صراحت جواب منفی داده‌اند<ref>بحار الانوار، ج۲۵، ص۳۲۸، ح۱، که از عیون اخبار الرضا، ص۳۲۶، نقل می‌کند.</ref>.
	آری، روایاتی در الکافی در باب [[تفویض تشریع]] آمده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص۹-۱، تعداد ۱۰ حدیث.</ref>- به‌ویژه روایاتی با عبارت {{عربی\|فوض إليه أمر الدين}}<ref>اصول کافی، ج۲، ص۵، ح۴.</ref> که چنین احتمالی را تقویت می‌کند؛ اما با مطالعه دقیق این روایات، به راحتی می‌توان آنها را بر غیر احتمال اول و دوم بخش [[تشریع]]، حمل کرد. بنابراین با این توجیه دلالی، نیازی به بررسی تفصیلی در سند آنها وجود ندارد.		آری، روایاتی در الکافی در باب [[تفویض تشریع]] آمده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص۹-۱، تعداد ۱۰ حدیث.</ref>- به‌ویژه روایاتی با عبارت {{عربی\|فوض إليه أمر الدين}}<ref>اصول کافی، ج۲، ص۵، ح۴.</ref> که چنین احتمالی را تقویت می‌کند؛ اما با مطالعه دقیق این روایات، به راحتی می‌توان آنها را بر غیر احتمال اول و دوم بخش [[تشریع]]، حمل کرد. بنابراین با این توجیه دلالی، نیازی به بررسی تفصیلی در سند آنها وجود ندارد.

Jaafari در ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۴

2025-08-06T05:04:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۴
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = غلو		\| موضوع مرتبط = غلو
	\| عنوان مدخل = غلو		\| عنوان مدخل = غلو
	\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در معارف و سیره امام باقر]] - [[غلو در معارف و سیره رضوی]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در معارف و سیره امام باقر]] - [[غلو در معارف و سیره رضوی]] - [[غلو در معارف و سیره امام جواد]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* روایات دلالت کننده بر غلو در صفات */

2025-07-28T08:37:45Z

روایات دلالت کننده بر غلو در صفات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۷
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==[[روایات]] دلالت کننده بر [[غلو]] در صفات==		== [[روایات]] دلالت کننده بر [[غلو]] در صفات ==
	از نگاه اجمالی به آثاری که به طور صریح یا غیر صریح بر این نوع غلو و مصادیق آن همچون [[ولایت]] تکوینیه کلیه ([[تفویض]]) و [[علم غیب]] کلی فعلی و [[تشریع]]، دلالت می‌کنند، درمی‌یابیم که کمترین روایات در کتب [[روایی]] معتبر [[شیعه]] و بیشترین روایات در کتب غیر معتبر است.		از نگاه اجمالی به آثاری که به طور صریح یا غیر صریح بر این نوع غلو و مصادیق آن همچون [[ولایت]] تکوینیه کلیه ([[تفویض]]) و [[علم غیب]] کلی فعلی و [[تشریع]]، دلالت می‌کنند، درمی‌یابیم که کمترین روایات در کتب روایی معتبر [[شیعه]] و بیشترین روایات در کتب غیر معتبر است.
	منظور از کتب روایی معتبر شیعه آن است که اولاً مؤلف آن، [[حدیث]] شناس ماهری باشد؛ ثانیاً از سوی علمای رجالی شیعه توثیق شده باشد؛ ثالثاً معروف باشد که از افراد [[ضعیف]] نقل حدیث نمی‌کند؛ رابعاً در کتاب خود سلسله سند حدیث را ذکر کند؛ خامساً تنها روایاتی را در کتب خود ذکر کند که خود [[معتقد]] به صحت آنها باشد، و این مطلب را می‌توان از [[شهادت]] مؤلف در مقدمه کتاب خود دریافت؛ چنان‌که در مقدمه [[الکافی]]<ref>کلینی در مقدمه الکافی (ج ۱، ص۸) از قول درخواست‌کننده‌ای می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ قُلْتَ: إِنَّكَ تُحِبُّ أَنْ يَكُونَ عِندَكَ كِتَابٌ كَافٍ يُجْمَعُ فِيهِ مِنْ جَمِيعِ فُنُونِ عِلْمِ الدِّينِ... بِالْآثارِ الصَّحِيحَةِ عَنِ الصَّادِقِينَ‌{{عم}} وَ السُّنَنِ الْقَائِمَةِ الَّتِي عَلَيْهَا الْعَمَلُ...}}. سپس درباره اجابت درخواست او، چنین می‌گوید: {{متن حدیث\|... وَ قَدْ يَسَّرَ اللَّهُ وَ لَه الْحَمْدُ تَأْلِيفَ مَا سَأَلْتَ، وَ أَرْجُو أَنْ يَكُونَ بِحَيْثُ تَوَخَّيْتَ‌}}.</ref> و کتاب [[من لا یحضره الفقیه]]<ref>شیخ صدوق در مقدمه کتاب من لا یحضره الفقیه (ج ۱، ص۳) چنین می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ لَمْ أَقْصِدْ فِيهِ قَصْدَ الْمُصَنِّفِينَ فِي إِيرَادِ جَمِيعِ مَا رَوَوْهُ بَلْ قَصَدْتُ إِلَى إِيرَادِ مَا أُفْتِي بِهِ وَ أَحْكُمُ بِصِحَّتِهِ وَ أَعْتَقِدُ فِيهِ أَنَّهُ حُجَّةٌ فِيمَا بَيْنِي وَ بَيْنَ رَبِّي...}}.</ref> چنین [[گواهی]] و شهادتی آمده است، و یا آن‌که مؤلف این [[تعهد]] و بنا را داشته باشد که هنگام مقبول نبودن [[حدیثی]] نزد او، آن را یادآوری کند؛ چنان‌که [[شیخ طوسی]] در دو کتاب روایی خود، یعنی [[تهذیب الاحکام]] والاستبصار، چنین کرده است. ناگفته نماند که در اینجا مراد، اعتبار نسبی است نه مطلق؛ زیرا چنان که در جای خود ثابت شده است، اکثر دانشمندان شیعه ـ یعنی [[اصولیون]] ـ کتب روایی را دارای اعتبار کامل نمی‌دانند<ref>ر.ک: خویی، سید ابو القاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۶-۲۲ و ۹۷-۸۷.</ref>، بلکه در هر مورد به بررسی‌های سندی و گاه متنی می‌پردازند.
			منظور از کتب روایی معتبر شیعه آن است که اولاً مؤلف آن، [[حدیث]] شناس ماهری باشد؛ ثانیاً از سوی علمای رجالی شیعه توثیق شده باشد؛ ثالثاً معروف باشد که از افراد [[ضعیف]] نقل حدیث نمی‌کند؛ رابعاً در کتاب خود سلسله سند حدیث را ذکر کند؛ خامساً تنها روایاتی را در کتب خود ذکر کند که خود [[معتقد]] به صحت آنها باشد، و این مطلب را می‌توان از [[شهادت]] مؤلف در مقدمه کتاب خود دریافت؛ چنان‌که در مقدمه [[الکافی]]<ref>کلینی در مقدمه الکافی (ج ۱، ص۸) از قول درخواست‌کننده‌ای می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ قُلْتَ: إِنَّكَ تُحِبُّ أَنْ يَكُونَ عِندَكَ كِتَابٌ كَافٍ يُجْمَعُ فِيهِ مِنْ جَمِيعِ فُنُونِ عِلْمِ الدِّينِ... بِالْآثارِ الصَّحِيحَةِ عَنِ الصَّادِقِينَ‌{{عم}} وَ السُّنَنِ الْقَائِمَةِ الَّتِي عَلَيْهَا الْعَمَلُ...}}. سپس درباره اجابت درخواست او، چنین می‌گوید: {{متن حدیث\|... وَ قَدْ يَسَّرَ اللَّهُ وَ لَه الْحَمْدُ تَأْلِيفَ مَا سَأَلْتَ، وَ أَرْجُو أَنْ يَكُونَ بِحَيْثُ تَوَخَّيْتَ‌}}.</ref> و کتاب [[من لا یحضره الفقیه]]<ref>شیخ صدوق در مقدمه کتاب من لا یحضره الفقیه (ج ۱، ص۳) چنین می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ لَمْ أَقْصِدْ فِيهِ قَصْدَ الْمُصَنِّفِينَ فِي إِيرَادِ جَمِيعِ مَا رَوَوْهُ بَلْ قَصَدْتُ إِلَى إِيرَادِ مَا أُفْتِي بِهِ وَ أَحْكُمُ بِصِحَّتِهِ وَ أَعْتَقِدُ فِيهِ أَنَّهُ حُجَّةٌ فِيمَا بَيْنِي وَ بَيْنَ رَبِّي...}}.</ref> چنین [[گواهی]] و شهادتی آمده است، و یا آن‌که مؤلف این [[تعهد]] و بنا را داشته باشد که هنگام مقبول نبودن [[حدیثی]] نزد او، آن را یادآوری کند؛ چنان‌که [[شیخ طوسی]] در دو کتاب روایی خود، یعنی [[تهذیب الاحکام]] والاستبصار، چنین کرده است. ناگفته نماند که در اینجا مراد، اعتبار نسبی است نه مطلق؛ زیرا چنان که در جای خود ثابت شده است، اکثر دانشمندان شیعه ـ یعنی اصولیون ـ کتب روایی را دارای اعتبار کامل نمی‌دانند<ref>ر.ک: خویی، سید ابو القاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۶-۲۲ و ۹۷-۸۷.</ref>، بلکه در هر مورد به بررسی‌های سندی و گاه متنی می‌پردازند.

	منظور از کتب غیر معتبر، کتبی است که یک یا چند شرط از شروط پیش گفته را فاقدند، که به نسبت فقدان تعداد آن شرایط، عدم اعتبار آنها در نوسان است.		منظور از کتب غیر معتبر، کتبی است که یک یا چند شرط از شروط پیش گفته را فاقدند، که به نسبت فقدان تعداد آن شرایط، عدم اعتبار آنها در نوسان است.
	مشی کلی که هنگام بررسی این [[احادیث]] باید در نظر بگیریم آن است که در آغاز به [[اثبات]] اصل صدور چنین روایاتی از [[ائمه معصومین]]{{عم}} بپردازیم و به اصطلاح به صدور آنها [[اطمینان]] پیدا کنیم و موثوق الصدور بودن آنها را به اثبات برسانیم<ref>درباره اینکه آیا ملاک حجیت اخبار، ثقه بودن راویان و یا اطمینان به صدور آنها است، بین فقهای شیعه اختلاف است. بیشتر آنان قائل به قول دومند. برای اطلاع بیشتر از مبانی بحث و دیدگاه‌های فقها مراجعه شود به: ربانی بیرجندی، محمد حسن، «وثوق صدوری، وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، مجله فقه، ش۲۰ و ۱۹، ص۲۰۷-۱۴۵.</ref>. [[اثبات وثاقت~~]] [[~~راویان]] خبر، می‌تواند تنها به عنوان یکی از راه‌های حصول اطمینان به صدور، مورد بررسی قرار گیرد؛ اما نسبت آن با ~~[[وثوق]]،~~ نسبت عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا گاه بدون نیاز به اثبات وثاقت راویان، از راه‌هایی همچون [[علو]] متن می‌توانیم پی به صدور [[روایت]] ببریم؛ چنان‌که گاه علی‌رغم اثبات وثاقت سند، به دلایلی همچون [[تعارض]] خبر با [[قرآن]] یا [[اخبار]] معتبر دیگر و یا [[اعراض]] [[اصحاب]] از آن، به عدم صدور آن [[حکم]] می‌کنیم؛ خصوصاً باید دانست که طبق برخی از [[روایات]]، در برهه‌ای از [[زمان]]، [[غالیان]] احادیثی را با سلسله [[اسناد]] معتبر [[جعل]] کرده، به [[ائمه]]{{عم}} نسبت می‌دادند<ref>اختیار معرفه الرجال، ج۲، ص۴۹۰ و ۴۸۹، ش۴۰۱.</ref>. بنابراین هنگام بررسی روایات به‌ویژه روایاتی که غالیان برای جعل آنها فراوان انگیزه داشته‌اند، نباید به [[نقد سندی]] اکتفا کرد؛ بلکه همچنان‌که در بعضی از [[روایات شیعه]] به آن اشاره شده است، باید به نقد محتوایی نیز اهمیت داد و از راه‌هایی همچون عرضه آن بر [[کتاب و سنت]] [[قطعی]]<ref>اصول کافی، ج۱، ص۸۰-۷۶، {{عربی\|باب الرد الى الكتاب والسنة...}}.</ref> و نیز استفاده از طرقی مانند مسائل زبان [[شناختی]]، [[تاریخی]] و... به بررسی آنها پرداخت.
			مشی کلی که هنگام بررسی این [[احادیث]] باید در نظر بگیریم آن است که در آغاز به [[اثبات]] اصل صدور چنین روایاتی از [[ائمه معصومین]]{{عم}} بپردازیم و به اصطلاح به صدور آنها [[اطمینان]] پیدا کنیم و موثوق الصدور بودن آنها را به اثبات برسانیم<ref>درباره اینکه آیا ملاک حجیت اخبار، ثقه بودن راویان و یا اطمینان به صدور آنها است، بین فقهای شیعه اختلاف است. بیشتر آنان قائل به قول دومند. برای اطلاع بیشتر از مبانی بحث و دیدگاه‌های فقها مراجعه شود به: ربانی بیرجندی، محمد حسن، «وثوق صدوری، وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، مجله فقه، ش۲۰ و ۱۹، ص۲۰۷-۱۴۵.</ref>. اثبات وثاقت راویان خبر، می‌تواند تنها به عنوان یکی از راه‌های حصول اطمینان به صدور، مورد بررسی قرار گیرد؛ اما نسبت آن با وثوق، نسبت عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا گاه بدون نیاز به اثبات وثاقت راویان، از راه‌هایی همچون [[علو]] متن می‌توانیم پی به صدور [[روایت]] ببریم؛ چنان‌که گاه علی‌رغم اثبات وثاقت سند، به دلایلی همچون تعارض خبر با [[قرآن]] یا [[اخبار]] معتبر دیگر و یا [[اعراض]] [[اصحاب]] از آن، به عدم صدور آن [[حکم]] می‌کنیم؛ خصوصاً باید دانست که طبق برخی از [[روایات]]، در برهه‌ای از [[زمان]]، [[غالیان]] احادیثی را با سلسله [[اسناد]] معتبر جعل کرده، به [[ائمه]]{{عم}} نسبت می‌دادند<ref>اختیار معرفه الرجال، ج۲، ص۴۹۰ و ۴۸۹، ش۴۰۱.</ref>. بنابراین هنگام بررسی روایات به‌ویژه روایاتی که غالیان برای جعل آنها فراوان انگیزه داشته‌اند، نباید به نقد سندی اکتفا کرد؛ بلکه همچنان‌که در بعضی از [[روایات شیعه]] به آن اشاره شده است، باید به نقد محتوایی نیز اهمیت داد و از راه‌هایی همچون عرضه آن بر [[کتاب و سنت]] [[قطعی]]<ref>اصول کافی، ج۱، ص۸۰-۷۶، {{عربی\|باب الرد الى الكتاب والسنة...}}.</ref> و نیز استفاده از طرقی مانند مسائل زبان [[شناختی]]، [[تاریخی]] و... به بررسی آنها پرداخت.

	پس از [[اثبات]] اصل صدور [[روایت]]، باید به سراغ دلالت و محتوای آن رفت و دید آیا می‌توان آن را به گونه‌ای توجیه کرد که ربطی به [[غلو]] نداشته باشد.		پس از [[اثبات]] اصل صدور [[روایت]]، باید به سراغ دلالت و محتوای آن رفت و دید آیا می‌توان آن را به گونه‌ای توجیه کرد که ربطی به [[غلو]] نداشته باشد.

	در میان کتب معتبر اگر [[الکافی]] را مصداق بارز آنها بدانیم، [[روایات]] آن هیچ دلالت هیچ رهنمونی بر [[ولایت تکوینی]] کلی [[ائمه]] بر [[جهان]] ([[تفویض]]) ندارد؛ علاوه بر آن‌که در منابع دیگر، روایاتی وجود دارد که بعضی [[راویان از ائمه]]{{عم}} درباره [[حکم]] این نوع تفویض و واگذاری اموری چون [[آفرینش]] و روزی‌رسانی پرسیده‌اند، و ایشان به صراحت جواب منفی داده‌اند<ref>بحار الانوار، ج۲۵، ص۳۲۸، ح۱، که از عیون اخبار الرضا، ص۳۲۶، نقل می‌کند.</ref>.		در میان کتب معتبر اگر [[الکافی]] را مصداق بارز آنها بدانیم، [[روایات]] آن هیچ دلالت هیچ رهنمونی بر [[ولایت تکوینی]] کلی [[ائمه]] بر [[جهان]] ([[تفویض]]) ندارد؛ علاوه بر آن‌که در منابع دیگر، روایاتی وجود دارد که بعضی [[راویان از ائمه]]{{عم}} درباره [[حکم]] این نوع تفویض و واگذاری اموری چون [[آفرینش]] و روزی‌رسانی پرسیده‌اند، و ایشان به صراحت جواب منفی داده‌اند<ref>بحار الانوار، ج۲۵، ص۳۲۸، ح۱، که از عیون اخبار الرضا، ص۳۲۶، نقل می‌کند.</ref>.
	آری، روایاتی در الکافی در باب [[تفویض تشریع]] آمده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص۹-۱، تعداد ۱۰ حدیث.</ref>- به‌ویژه روایاتی با عبارت {{عربی\|فوض إليه أمر الدين}}<ref>اصول کافی، ج۲، ص۵، ح۴.</ref> که چنین احتمالی را تقویت می‌کند؛ اما با مطالعه دقیق این روایات، به [[راحتی]] می‌توان آنها را بر غیر احتمال اول و دوم بخش [[تشریع]]، حمل کرد. بنابراین با این توجیه دلالی، نیازی به بررسی تفصیلی در سند آنها وجود ندارد.		آری، روایاتی در الکافی در باب [[تفویض تشریع]] آمده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص۹-۱، تعداد ۱۰ حدیث.</ref>- به‌ویژه روایاتی با عبارت {{عربی\|فوض إليه أمر الدين}}<ref>اصول کافی، ج۲، ص۵، ح۴.</ref> که چنین احتمالی را تقویت می‌کند؛ اما با مطالعه دقیق این روایات، به راحتی می‌توان آنها را بر غیر احتمال اول و دوم بخش [[تشریع]]، حمل کرد. بنابراین با این توجیه دلالی، نیازی به بررسی تفصیلی در سند آنها وجود ندارد.

	در کتب غیر معتبر، روایات فراوانی است که ظهور در غلو در صفات دارند که نمونه واضح آنها در کتب [[حافظ]] بُرسی (متولد نیمه دوم [[قرن هشتم]] و متوفای نیمه اول [[قرن نهم]])<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۷، ص۶۸، شیبی، کامل مصطفی، الصله بین التصوف والتشیع، ج۲، ص۲۲۴. کتاب اخیر تاریخ زندگانی او را بین ۸۴۳ تا ۷۴۳ ق می‌داند. برای اطلاع بیشتر مراجعه شود به: گلی‌زواره، غلامرضا، «مشارق انوار الیقین فی حقایق امیرالمؤمنین و مؤلف آن»، کتاب ماه (دین)، ش۴۲-۴۱، ۴۴-۲۶.</ref> به‌ویژه در کتاب مشارق [[انوار]] الیقین فی [[اسرار]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است. مشخصات عمده این نوع کتب، بی‌سندی [[روایات]] آنها و یا استناد به کتب مجهول و نیز تأثیرپذیری از اصطلاحات و عبارات و مطالب صوفیانه است. خوش‌بینانه‌ترین فرض درباره این گونه روایات، آن است که بگوییم [[راوی]] آنها با در نوردیدن مرزهای [[زمان]] به طول چند [[قرن]]، و به مدد [[مکاشفه]] و [[ارتباط مستقیم]] با [[امام]]، چنین روایاتی را بدون واسطه نقل کرده است<ref>[[نعمت‌الله صفری فروشانی\|صفری فروشانی، نعمت‌الله]]، [[غلو - صفری فروشانی (مقاله)\| مقاله «غلو»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص ۳۹۴.</ref>.		در کتب غیر معتبر، روایات فراوانی است که ظهور در غلو در صفات دارند که نمونه واضح آنها در کتب حافظ بُرسی (متولد نیمه دوم قرن هشتم و متوفای نیمه اول قرن نهم)<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۷، ص۶۸، شیبی، کامل مصطفی، الصله بین التصوف والتشیع، ج۲، ص۲۲۴. کتاب اخیر تاریخ زندگانی او را بین ۸۴۳ تا ۷۴۳ ق می‌داند. برای اطلاع بیشتر مراجعه شود به: گلی‌زواره، غلامرضا، «مشارق انوار الیقین فی حقایق امیرالمؤمنین و مؤلف آن»، کتاب ماه (دین)، ش۴۲-۴۱، ۴۴-۲۶.</ref> به‌ویژه در کتاب مشارق [[انوار]] الیقین فی [[اسرار]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است. مشخصات عمده این نوع کتب، بی‌سندی [[روایات]] آنها و یا استناد به کتب مجهول و نیز تأثیرپذیری از اصطلاحات و عبارات و مطالب صوفیانه است. خوش‌بینانه‌ترین فرض درباره این گونه روایات، آن است که بگوییم راوی آنها با در نوردیدن مرزهای [[زمان]] به طول چند [[قرن]]، و به مدد [[مکاشفه]] و ارتباط مستقیم با [[امام]]، چنین روایاتی را بدون واسطه نقل کرده است<ref>[[نعمت‌الله صفری فروشانی\|صفری فروشانی، نعمت‌الله]]، [[غلو - صفری فروشانی (مقاله)\| مقاله «غلو»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص ۳۹۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2025-07-28T08:35:08Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۵
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:غلو]]

Jaafari در ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۹

2025-06-26T09:49:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = غلو		\| موضوع مرتبط = غلو
	\| عنوان مدخل = غلو		\| عنوان مدخل = غلو
	\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در معارف و سیره امام باقر]] - [[غلو در معارف و سیره ~~امام رضا~~]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در معارف و سیره امام باقر]] - [[غلو در معارف و سیره رضوی]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari در ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۸

2025-06-26T09:38:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = غلو		\| موضوع مرتبط = غلو
	\| عنوان مدخل = غلو		\| عنوان مدخل = غلو
	\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در معارف و سیره امام باقر]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در معارف و سیره امام باقر]] - [[غلو در معارف و سیره امام رضا]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari در ‏۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۳

2025-03-01T06:53:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = غلو		\| موضوع مرتبط = غلو
	\| عنوان مدخل = غلو		\| عنوان مدخل = غلو
	\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در معارف و سیره امام باقر]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* روایات دلالت کننده بر غلو در صفات */

2024-09-01T12:25:05Z

روایات دلالت کننده بر غلو در صفات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۵۵
خط ۸:		خط ۸:
	==[[روایات]] دلالت کننده بر [[غلو]] در صفات==		==[[روایات]] دلالت کننده بر [[غلو]] در صفات==
	از نگاه اجمالی به آثاری که به طور صریح یا غیر صریح بر این نوع غلو و مصادیق آن همچون [[ولایت]] تکوینیه کلیه ([[تفویض]]) و [[علم غیب]] کلی فعلی و [[تشریع]]، دلالت می‌کنند، درمی‌یابیم که کمترین روایات در کتب [[روایی]] معتبر [[شیعه]] و بیشترین روایات در کتب غیر معتبر است.		از نگاه اجمالی به آثاری که به طور صریح یا غیر صریح بر این نوع غلو و مصادیق آن همچون [[ولایت]] تکوینیه کلیه ([[تفویض]]) و [[علم غیب]] کلی فعلی و [[تشریع]]، دلالت می‌کنند، درمی‌یابیم که کمترین روایات در کتب [[روایی]] معتبر [[شیعه]] و بیشترین روایات در کتب غیر معتبر است.
	منظور از کتب روایی معتبر شیعه آن است که اولاً مؤلف آن، [[حدیث]] شناس ماهری باشد؛ ثانیاً از سوی علمای رجالی شیعه [[توثیق]] شده باشد؛ ثالثاً معروف باشد که از افراد [[ضعیف]] [[نقل حدیث]] نمی‌کند؛ رابعاً در کتاب خود [[سلسله سند حدیث]] را ذکر کند؛ خامساً تنها روایاتی را در کتب خود ذکر کند که خود [[معتقد]] به [[صحت]] آنها باشد، و این مطلب را می‌توان از [[شهادت]] مؤلف در مقدمه کتاب خود دریافت؛ چنان‌که در مقدمه [[الکافی]]<ref>کلینی در مقدمه الکافی (ج ۱، ص۸) از قول درخواست‌کننده‌ای می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ قُلْتَ: إِنَّكَ تُحِبُّ أَنْ يَكُونَ عِندَكَ كِتَابٌ كَافٍ يُجْمَعُ فِيهِ مِنْ جَمِيعِ فُنُونِ عِلْمِ الدِّينِ... بِالْآثارِ الصَّحِيحَةِ عَنِ الصَّادِقِينَ‌{{عم}} وَ السُّنَنِ الْقَائِمَةِ الَّتِي عَلَيْهَا الْعَمَلُ...}}. سپس درباره اجابت درخواست او، چنین می‌گوید: {{متن حدیث\|... وَ قَدْ يَسَّرَ اللَّهُ وَ لَه الْحَمْدُ تَأْلِيفَ مَا سَأَلْتَ، وَ أَرْجُو أَنْ يَكُونَ بِحَيْثُ تَوَخَّيْتَ‌}}.</ref> و کتاب [[من لا یحضره الفقیه]]<ref>شیخ صدوق در مقدمه کتاب من لا یحضره الفقیه (ج ۱، ص۳) چنین می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ لَمْ أَقْصِدْ فِيهِ قَصْدَ الْمُصَنِّفِينَ فِي إِيرَادِ جَمِيعِ مَا رَوَوْهُ بَلْ قَصَدْتُ إِلَى إِيرَادِ مَا أُفْتِي بِهِ وَ أَحْكُمُ بِصِحَّتِهِ وَ أَعْتَقِدُ فِيهِ أَنَّهُ حُجَّةٌ فِيمَا بَيْنِي وَ بَيْنَ رَبِّي...}}.</ref> چنین [[گواهی]] و شهادتی آمده است، و یا آن‌که مؤلف این [[تعهد]] و بنا را داشته باشد که هنگام مقبول نبودن [[حدیثی]] نزد او، آن را یادآوری کند؛ چنان‌که [[شیخ طوسی]] در دو کتاب روایی خود، یعنی [[تهذیب الاحکام]] والاستبصار، چنین کرده است. ناگفته نماند که در اینجا مراد، اعتبار نسبی است نه مطلق؛ زیرا چنان که در جای خود ثابت شده است، اکثر [[دانشمندان شیعه~~]] -~~ یعنی [[اصولیون]]- کتب [[روایی]] را دارای اعتبار کامل نمی‌دانند<ref>ر.ک: خویی، سید ابو القاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۶-۲۲ و ۹۷-۸۷.</ref>، بلکه در هر مورد به بررسی‌های سندی و گاه متنی می‌پردازند.		منظور از کتب روایی معتبر شیعه آن است که اولاً مؤلف آن، [[حدیث]] شناس ماهری باشد؛ ثانیاً از سوی علمای رجالی شیعه توثیق شده باشد؛ ثالثاً معروف باشد که از افراد [[ضعیف]] نقل حدیث نمی‌کند؛ رابعاً در کتاب خود سلسله سند حدیث را ذکر کند؛ خامساً تنها روایاتی را در کتب خود ذکر کند که خود [[معتقد]] به صحت آنها باشد، و این مطلب را می‌توان از [[شهادت]] مؤلف در مقدمه کتاب خود دریافت؛ چنان‌که در مقدمه [[الکافی]]<ref>کلینی در مقدمه الکافی (ج ۱، ص۸) از قول درخواست‌کننده‌ای می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ قُلْتَ: إِنَّكَ تُحِبُّ أَنْ يَكُونَ عِندَكَ كِتَابٌ كَافٍ يُجْمَعُ فِيهِ مِنْ جَمِيعِ فُنُونِ عِلْمِ الدِّينِ... بِالْآثارِ الصَّحِيحَةِ عَنِ الصَّادِقِينَ‌{{عم}} وَ السُّنَنِ الْقَائِمَةِ الَّتِي عَلَيْهَا الْعَمَلُ...}}. سپس درباره اجابت درخواست او، چنین می‌گوید: {{متن حدیث\|... وَ قَدْ يَسَّرَ اللَّهُ وَ لَه الْحَمْدُ تَأْلِيفَ مَا سَأَلْتَ، وَ أَرْجُو أَنْ يَكُونَ بِحَيْثُ تَوَخَّيْتَ‌}}.</ref> و کتاب [[من لا یحضره الفقیه]]<ref>شیخ صدوق در مقدمه کتاب من لا یحضره الفقیه (ج ۱، ص۳) چنین می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ لَمْ أَقْصِدْ فِيهِ قَصْدَ الْمُصَنِّفِينَ فِي إِيرَادِ جَمِيعِ مَا رَوَوْهُ بَلْ قَصَدْتُ إِلَى إِيرَادِ مَا أُفْتِي بِهِ وَ أَحْكُمُ بِصِحَّتِهِ وَ أَعْتَقِدُ فِيهِ أَنَّهُ حُجَّةٌ فِيمَا بَيْنِي وَ بَيْنَ رَبِّي...}}.</ref> چنین [[گواهی]] و شهادتی آمده است، و یا آن‌که مؤلف این [[تعهد]] و بنا را داشته باشد که هنگام مقبول نبودن [[حدیثی]] نزد او، آن را یادآوری کند؛ چنان‌که [[شیخ طوسی]] در دو کتاب روایی خود، یعنی [[تهذیب الاحکام]] والاستبصار، چنین کرده است. ناگفته نماند که در اینجا مراد، اعتبار نسبی است نه مطلق؛ زیرا چنان که در جای خود ثابت شده است، اکثر دانشمندان شیعه ـ یعنی [[اصولیون]] ـ کتب روایی را دارای اعتبار کامل نمی‌دانند<ref>ر.ک: خویی، سید ابو القاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۶-۲۲ و ۹۷-۸۷.</ref>، بلکه در هر مورد به بررسی‌های سندی و گاه متنی می‌پردازند.

	منظور از کتب غیر معتبر، کتبی است که یک یا چند شرط از شروط پیش گفته را فاقدند، که به نسبت فقدان تعداد آن شرایط، عدم اعتبار آنها در نوسان است.		منظور از کتب غیر معتبر، کتبی است که یک یا چند شرط از شروط پیش گفته را فاقدند، که به نسبت فقدان تعداد آن شرایط، عدم اعتبار آنها در نوسان است.
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	آری، روایاتی در الکافی در باب [[تفویض تشریع]] آمده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص۹-۱، تعداد ۱۰ حدیث.</ref>- به‌ویژه روایاتی با عبارت {{عربی\|فوض إليه أمر الدين}}<ref>اصول کافی، ج۲، ص۵، ح۴.</ref> که چنین احتمالی را تقویت می‌کند؛ اما با مطالعه دقیق این روایات، به [[راحتی]] می‌توان آنها را بر غیر احتمال اول و دوم بخش [[تشریع]]، حمل کرد. بنابراین با این توجیه دلالی، نیازی به بررسی تفصیلی در سند آنها وجود ندارد.		آری، روایاتی در الکافی در باب [[تفویض تشریع]] آمده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص۹-۱، تعداد ۱۰ حدیث.</ref>- به‌ویژه روایاتی با عبارت {{عربی\|فوض إليه أمر الدين}}<ref>اصول کافی، ج۲، ص۵، ح۴.</ref> که چنین احتمالی را تقویت می‌کند؛ اما با مطالعه دقیق این روایات، به [[راحتی]] می‌توان آنها را بر غیر احتمال اول و دوم بخش [[تشریع]]، حمل کرد. بنابراین با این توجیه دلالی، نیازی به بررسی تفصیلی در سند آنها وجود ندارد.

	در کتب غیر معتبر، روایات فراوانی است که ظهور در غلو در صفات دارند که نمونه واضح آنها در کتب [[حافظ]] بُرسی (متولد نیمه دوم [[قرن هشتم]] و متوفای نیمه اول [[قرن نهم]])<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۷، ص۶۸، شیبی، کامل مصطفی، الصله بین التصوف والتشیع، ج۲، ص۲۲۴. کتاب اخیر تاریخ زندگانی او را بین ۸۴۳ تا ۷۴۳ ق می‌داند. برای اطلاع بیشتر مراجعه شود به: گلی‌زواره، غلامرضا، «مشارق انوار الیقین فی حقایق امیرالمؤمنین و مؤلف آن»، کتاب ماه (دین)، ش۴۲-۴۱، ۴۴-۲۶.</ref> به‌ویژه در کتاب مشارق [[انوار]] الیقین فی [[اسرار]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است. مشخصات عمده این نوع کتب، بی‌سندی [[روایات]] آنها و یا استناد به کتب مجهول و نیز تأثیرپذیری از اصطلاحات و عبارات و مطالب صوفیانه است. خوش‌بینانه‌ترین فرض درباره این گونه روایات، آن است که بگوییم [[راوی]] آنها با در نوردیدن مرزهای [[زمان]] به طول چند [[قرن]]، و به مدد [[مکاشفه]] و [[ارتباط مستقیم]] با [[امام]]، چنین روایاتی را بدون واسطه نقل کرده است.<ref>[[نعمت‌الله صفری فروشانی\|صفری فروشانی، نعمت‌الله]]، [[غلو - صفری فروشانی (مقاله)\| مقاله «غلو»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۳۹۴.</ref>		در کتب غیر معتبر، روایات فراوانی است که ظهور در غلو در صفات دارند که نمونه واضح آنها در کتب [[حافظ]] بُرسی (متولد نیمه دوم [[قرن هشتم]] و متوفای نیمه اول [[قرن نهم]])<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۷، ص۶۸، شیبی، کامل مصطفی، الصله بین التصوف والتشیع، ج۲، ص۲۲۴. کتاب اخیر تاریخ زندگانی او را بین ۸۴۳ تا ۷۴۳ ق می‌داند. برای اطلاع بیشتر مراجعه شود به: گلی‌زواره، غلامرضا، «مشارق انوار الیقین فی حقایق امیرالمؤمنین و مؤلف آن»، کتاب ماه (دین)، ش۴۲-۴۱، ۴۴-۲۶.</ref> به‌ویژه در کتاب مشارق [[انوار]] الیقین فی [[اسرار]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است. مشخصات عمده این نوع کتب، بی‌سندی [[روایات]] آنها و یا استناد به کتب مجهول و نیز تأثیرپذیری از اصطلاحات و عبارات و مطالب صوفیانه است. خوش‌بینانه‌ترین فرض درباره این گونه روایات، آن است که بگوییم [[راوی]] آنها با در نوردیدن مرزهای [[زمان]] به طول چند [[قرن]]، و به مدد [[مکاشفه]] و [[ارتباط مستقیم]] با [[امام]]، چنین روایاتی را بدون واسطه نقل کرده است<ref>[[نعمت‌الله صفری فروشانی\|صفری فروشانی، نعمت‌الله]]، [[غلو - صفری فروشانی (مقاله)\| مقاله «غلو»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص ۳۹۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۲

2023-12-02T05:02:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = غلو		\| موضوع مرتبط = غلو
	\| عنوان مدخل = غلو		\| عنوان مدخل = غلو
	\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در ~~حدیث~~]] - [[غلو در ~~قرآن~~]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[مبارزه با غلو در معارف و سیره علوی]] - [[مبارزه با غلو در معارف و سیره امام صادق]] - [[مبارزه با غلو در معارف و سیره رضوی]] - [[مبارزه با غلو در معارف و سیره امام هادی]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari در ‏۸ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۳۸

2023-11-08T04:38:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = غلو		\| موضوع مرتبط = غلو
	\| عنوان مدخل = غلو		\| عنوان مدخل = غلو
	\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[غلو در معارف و سیره علوی]] - [[غلو در معارف و سیره امام صادق]] - [[غلو در معارف و سیره رضوی]] - [[غلو در معارف و سیره امام هادی]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[غلو در لغت]] - [[غلو در حدیث]] - [[غلو در قرآن]] - [[غلو در فقه اسلامی]] - [[غلو در کلام اسلامی]] - [[غلو در تاریخ اسلامی]] - [[مبارزه با غلو در معارف و سیره علوی]] - [[مبارزه با غلو در معارف و سیره امام صادق]] - [[مبارزه با غلو در معارف و سیره رضوی]] - [[مبارزه با غلو در معارف و سیره امام هادی]] - [[غلو در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}