غیبت امام مهدی در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۱

2025-10-13T07:51:22Z

Bahmani: /* پیشینه غیبت وزمینه سازی‌های ائمه اطهار {{ع}} */

2025-10-13T07:36:19Z

پیشینه غیبت وزمینه سازی‌های ائمه اطهار {{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۶
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	در بعضی از [[روایات]] پس از تصریح به اصل [[غیبت]]، به طولانی بودن آن نیز تأکید شده است. [[امام جواد]] {{ع}} در پاسخ به [[دلیل]] نام‏گذاری [[حضرت مهدی]] {{ع}}‏ به "[[منتظر]]"، فرمود: «همانا برای او غیبتی است که روزهای آن، فراوان و مدت آن، طولانی خواهد شد، پس افرادی که دارای [[اخلاص]] باشند، [[منتظر ظهور]] او خواهند بود»<ref>{{متن حدیث\|إِنَ‏ لَهُ‏ غَیْبَةً یَکْثُرُ أَیَّامُهَا وَ یَطُولُ‏ أَمَدُهَا فَیَنْتَظِرُ خُرُوجَهُ‏ الْمُخْلِصُونَ‏}}؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص ۳۷۸.</ref>. در [[نامه]] مبارک [[حضرت ولی عصر]] {{ع}} به [[شیخ مفید]] نیز [[علت غیبت]] و طولانی شدن آن چنین آمده است: «باید بدانند که جز برخی رفتارهای ناشایسته آنان که ناخوشایند ماست و ما آن عملکرد را زیبنده [[شیعیان]] نمی‌دانیم، عامل دیگری ما را از آنان دور نمی‌دارد»<ref>{{متن حدیث\|فَمَا یَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا یَتَّصِلُ بِنَا مِمَّا نَکْرَهُهُ وَ لَا نُؤْثِرُهُ مِنْهُمْ}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۷۶.</ref>. از آنجایی که طبق گفته روایات، [[حقیقت]] [[اعمال شیعیان]] به [[امام]] [[راستین]] عصرشان ارائه می‌شود، [[آلودگی]] به [[گناه]]، [[توفیق]] [[دیدار امام]] [[معصوم]] را از [[انسان‌ها]] سلب و [[سعادت]] [[دیدار]] ایشان را به تاخیر می‌‌اندازد. در همان نامه آمده است که: «اگر [[پیروان]] و شیعیان ما ـ که [[خدا]] آنان را در [[فرمانبرداری]] خویش توفیق ارزانی‌شان دارد ـ به [[راستی]] در [[راه]] [[وفای به عهد]] و پیمانی که بر دوش دارند، همدل و یک‌صدا بودند، هرگز سعادت دیدار ما از آنان به تأخیر نمی‌افتاد»<ref>{{متن حدیث\|فَمَا یَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا یَتَّصِلُ}}؛ احتجاج طبرسی، ج۲، ص۴۹۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۵۰۰.</ref>		در بعضی از [[روایات]] پس از تصریح به اصل [[غیبت]]، به طولانی بودن آن نیز تأکید شده است. [[امام جواد]] {{ع}} در پاسخ به [[دلیل]] نام‏گذاری [[حضرت مهدی]] {{ع}}‏ به "[[منتظر]]"، فرمود: «همانا برای او غیبتی است که روزهای آن، فراوان و مدت آن، طولانی خواهد شد، پس افرادی که دارای [[اخلاص]] باشند، [[منتظر ظهور]] او خواهند بود»<ref>{{متن حدیث\|إِنَ‏ لَهُ‏ غَیْبَةً یَکْثُرُ أَیَّامُهَا وَ یَطُولُ‏ أَمَدُهَا فَیَنْتَظِرُ خُرُوجَهُ‏ الْمُخْلِصُونَ‏}}؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص ۳۷۸.</ref>. در [[نامه]] مبارک [[حضرت ولی عصر]] {{ع}} به [[شیخ مفید]] نیز [[علت غیبت]] و طولانی شدن آن چنین آمده است: «باید بدانند که جز برخی رفتارهای ناشایسته آنان که ناخوشایند ماست و ما آن عملکرد را زیبنده [[شیعیان]] نمی‌دانیم، عامل دیگری ما را از آنان دور نمی‌دارد»<ref>{{متن حدیث\|فَمَا یَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا یَتَّصِلُ بِنَا مِمَّا نَکْرَهُهُ وَ لَا نُؤْثِرُهُ مِنْهُمْ}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۷۶.</ref>. از آنجایی که طبق گفته روایات، [[حقیقت]] [[اعمال شیعیان]] به [[امام]] [[راستین]] عصرشان ارائه می‌شود، [[آلودگی]] به [[گناه]]، [[توفیق]] [[دیدار امام]] [[معصوم]] را از [[انسان‌ها]] سلب و [[سعادت]] [[دیدار]] ایشان را به تاخیر می‌‌اندازد. در همان نامه آمده است که: «اگر [[پیروان]] و شیعیان ما ـ که [[خدا]] آنان را در [[فرمانبرداری]] خویش توفیق ارزانی‌شان دارد ـ به [[راستی]] در [[راه]] [[وفای به عهد]] و پیمانی که بر دوش دارند، همدل و یک‌صدا بودند، هرگز سعادت دیدار ما از آنان به تأخیر نمی‌افتاد»<ref>{{متن حدیث\|فَمَا یَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا یَتَّصِلُ}}؛ احتجاج طبرسی، ج۲، ص۴۹۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۵۰۰.</ref>

	== پیشینه غیبت ~~وزمینه~~ سازی‌های [[ائمه اطهار]] {{ع}} ==		== پیشینه غیبت و زمینه سازی‌های [[ائمه اطهار]] {{ع}} ==
	توجّه به پیشینه غیبت و اطلاع از وقوع آن برای برخی از [[پیامبران]] گذشته، باعث می‌شود نگاه روشنی نسبت به مسئله [[غیبت امام مهدی]] {{ع}} پیدا کنیم. در ابتدا باید توجه داشت که طرح مسأله غیبت از همان دهه‌های اول تاریخ اسلام چنان شایع و معمول شده بود که بسیاری از فرقه‌هایی که از [[شیعه]] منشعب می‌شدند، به‌گونه‌ای به مسأله غیبت [[معتقد]] می‌گردیدند. "[[کیسانیه]]" اولین فرقه‌ای که از شیعه جدا شدند قائل به [[امامت]] "[[محمد حنفیه]]" و معتقد بودند که وی از میان آنها [[غایب]] شده و در [[کوه رضوی]] مخفی گردیده و روزی [[ظهور]] خواهد کرد. همچنین [[فرقه]] "ابو مسلمیّه" همین [[عقیده]] را درباره "ابومسلم" داشتند. به‌طور کلی هریک از فرقه‌های [[شیعی]] که در امامت یکی از [[ائمه]] {{ع}} توقف کردند و مسیر خود را از [[شیعه اثنی عشری]] جدا کردند، به شکلی از "غیبت" درباره امام خود معتقد شدند. این امر حاکی از آن است که مسأله غیبت امام مهدی {{ع}} در بین [[مسلمانان]] و [[شیعیان]] شناخته شده و شایع بوده است. آنچه این مطلب را [[تأیید]] و تأکید می‌کند، تألیف کتاب‌هایی در موضوع غیبت، پیش از آغاز [[غیبت صغری]] و در [[زمان]] حضور ائمه {{ع}} است<ref>نشریه موعود، شماره ۲۷، ص ۴۲.</ref>.<ref>ر.ک: [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۵۱۹.</ref>		توجّه به پیشینه غیبت و اطلاع از وقوع آن برای برخی از [[پیامبران]] گذشته، باعث می‌شود نگاه روشنی نسبت به مسئله [[غیبت امام مهدی]] {{ع}} پیدا کنیم. در ابتدا باید توجه داشت که طرح مسأله غیبت از همان دهه‌های اول تاریخ اسلام چنان شایع و معمول شده بود که بسیاری از فرقه‌هایی که از [[شیعه]] منشعب می‌شدند، به‌گونه‌ای به مسأله غیبت [[معتقد]] می‌گردیدند. "[[کیسانیه]]" اولین فرقه‌ای که از شیعه جدا شدند قائل به [[امامت]] "[[محمد حنفیه]]" و معتقد بودند که وی از میان آنها [[غایب]] شده و در [[کوه رضوی]] مخفی گردیده و روزی [[ظهور]] خواهد کرد. همچنین [[فرقه]] "ابو مسلمیّه" همین [[عقیده]] را درباره "ابومسلم" داشتند. به‌طور کلی هریک از فرقه‌های [[شیعی]] که در امامت یکی از [[ائمه]] {{ع}} توقف کردند و مسیر خود را از [[شیعه اثنی عشری]] جدا کردند، به شکلی از "غیبت" درباره امام خود معتقد شدند. این امر حاکی از آن است که مسأله غیبت امام مهدی {{ع}} در بین [[مسلمانان]] و [[شیعیان]] شناخته شده و شایع بوده است. آنچه این مطلب را [[تأیید]] و تأکید می‌کند، تألیف کتاب‌هایی در موضوع غیبت، پیش از آغاز [[غیبت صغری]] و در [[زمان]] حضور ائمه {{ع}} است<ref>نشریه موعود، شماره ۲۷، ص ۴۲.</ref>.<ref>ر.ک: [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۵۱۹.</ref>

Bahmani: /* معناشناسی غیبت */

2025-10-13T07:35:51Z

معناشناسی غیبت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۵
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== معناشناسی ~~[[غیبت]]~~ ==		== معناشناسی ==
	غیبت در لغت، به معنای ناپدید شدن و پنهان شدن از دیدگان است. ابن [[فارس]] در مورد غیبت می‌گوید: [[غیب]] کلمه‌ای است که بر مستور بودن و مخفی بودن چیزی از چشم‌ها دلالت دارد که کسی جز [[خدا]] از آن خبر ندارد<ref>{{عربی\|اصل صحیح یدل علی تستّر الشیء عن العیون ثم یقاس. من ذلک الغیب ما غاب مما لایعمله الا الله}}؛ رازی، احمد بن فارس، مقاییس اللغة، ج ۴، ص ۴۰۳.</ref>. این کلمه درباره کسی به کار می‏‌رود که مدتی در جایی حضور دارد و پس از آن، از دیدگان رفته و دیگر دیده نشده است<ref>عسکری، ابو هلال، الفروق اللغویة، ص ۶۳.</ref>؛ در واقع [[غایب]] به کسی گفته می‏‌شود که حاضر و ظاهر نیست. این کلمه در اصل، برای پنهان شدن [[خورشید]]، ماه و [[ستارگان]] به کار می‌‏رود<ref>جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، ج ۱، ص ۱۹۶.</ref>.		غیبت در لغت، به معنای ناپدید شدن و پنهان شدن از دیدگان است. ابن [[فارس]] در مورد غیبت می‌گوید: [[غیب]] کلمه‌ای است که بر مستور بودن و مخفی بودن چیزی از چشم‌ها دلالت دارد که کسی جز [[خدا]] از آن خبر ندارد<ref>{{عربی\|اصل صحیح یدل علی تستّر الشیء عن العیون ثم یقاس. من ذلک الغیب ما غاب مما لایعمله الا الله}}؛ رازی، احمد بن فارس، مقاییس اللغة، ج ۴، ص ۴۰۳.</ref>. این کلمه درباره کسی به کار می‏‌رود که مدتی در جایی حضور دارد و پس از آن، از دیدگان رفته و دیگر دیده نشده است<ref>عسکری، ابو هلال، الفروق اللغویة، ص ۶۳.</ref>؛ در واقع [[غایب]] به کسی گفته می‏‌شود که حاضر و ظاهر نیست. این کلمه در اصل، برای پنهان شدن [[خورشید]]، ماه و [[ستارگان]] به کار می‌‏رود<ref>جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، ج ۱، ص ۱۹۶.</ref>.

Jaafari در ‏۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۶

2025-10-08T04:46:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۶
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = غیبت امام مهدی		\| موضوع مرتبط = غیبت امام مهدی
	\| عنوان مدخل = غیبت امام مهدی		\| عنوان مدخل = غیبت امام مهدی
	\| مداخل مرتبط = [[غیبت امام مهدی در قرآن]] - [[غیبت امام مهدی در حدیث]] - [[غیبت امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[غیبت امام مهدی در معارف مهدویت]] - [[غیبت امام مهدی ~~از دیدگاه~~ ادیان]]		\| مداخل مرتبط = [[غیبت امام مهدی در قرآن]] - [[غیبت امام مهدی در حدیث]] - [[غیبت امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[غیبت امام مهدی در معارف مهدویت]] - [[غیبت امام مهدی در ادیان و مکاتب]]
	\| پرسش مرتبط = امام مهدی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امام مهدی (پرسش)
	}}		}}

Jaafari در ‏۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۶

2025-10-07T07:26:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۶
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = غیبت امام مهدی		\| موضوع مرتبط = غیبت امام مهدی
	\| عنوان مدخل = غیبت امام مهدی		\| عنوان مدخل = غیبت امام مهدی
	\| مداخل مرتبط = [[غیبت امام مهدی در حدیث]] - [[غیبت امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[غیبت امام مهدی در معارف مهدویت]] - [[غیبت امام مهدی از دیدگاه ادیان]]		\| مداخل مرتبط = [[غیبت امام مهدی در قرآن]] - [[غیبت امام مهدی در حدیث]] - [[غیبت امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[غیبت امام مهدی در معارف مهدویت]] - [[غیبت امام مهدی از دیدگاه ادیان]]
	\| پرسش مرتبط = امام مهدی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امام مهدی (پرسش)
	}}		}}

Jaafari در ‏۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۷

2025-10-07T07:07:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = غیبت امام مهدی		\| موضوع مرتبط = غیبت امام مهدی
	\| عنوان مدخل = غیبت امام مهدی		\| عنوان مدخل = غیبت امام مهدی
	\| مداخل مرتبط = [[غیبت امام مهدی در حدیث]] - [[غیبت امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[غیبت امام مهدی در معارف مهدویت]]		\| مداخل مرتبط = [[غیبت امام مهدی در حدیث]] - [[غیبت امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[غیبت امام مهدی در معارف مهدویت]] - [[غیبت امام مهدی از دیدگاه ادیان]]
	\| پرسش مرتبط = امام مهدی		\| پرسش مرتبط = امام مهدی (پرسش)
	}}		}}

Bahmani: /* غیبت چگونه توجیه می‌شود؟ */

2024-09-14T07:14:18Z

غیبت چگونه توجیه می‌شود؟

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۴
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:

	==[[غیبت]] چگونه توجیه می‌شود؟==		==[[غیبت]] چگونه توجیه می‌شود؟==
	برخی می‌پندارند با پذیرش غیبت، عملاً امامت بی‌خاصیت می‌شود زیرا اگر امامت برای جلوگیری از خطای [[انسان‌ها]] در [[فهم دین]] پس از پیامبر{{صل}} است، همه مشکلاتی را که [[اهل‌سنت]] پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} با آن روبه‌رو می‌شوند، شیعه پس از غیبت [[آخرین امام]] مواجه می‌شود. پس اگر [[امامت]] برای [[فهم]] [[معصومانه]] [[دین]]، پس از [[پیامبر]] [[ضرورت]] دارد، نمی‌تواند غیبتی پیش آید و اگر [[غیبت]] پیش آمده، معلوم است که اصلا امامت لازم نبوده است.		برخی می‌پندارند با پذیرش غیبت، عملاً امامت بی‌خاصیت می‌شود زیرا اگر امامت برای جلوگیری از خطای [[انسان‌ها]] در [[فهم دین]] پس از پیامبر{{صل}} است، همه مشکلاتی را که [[اهل‌سنت]] پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} با آن روبه‌رو می‌شوند، شیعه پس از غیبت [[آخرین امام]] مواجه می‌شود. پس اگر [[امامت]] برای فهم [[معصومانه]] [[دین]]، پس از [[پیامبر]] [[ضرورت]] دارد، نمی‌تواند غیبتی پیش آید و اگر [[غیبت]] پیش آمده، معلوم است که اصلا امامت لازم نبوده است.

	در پاسخ می‌گوییم که از بیان گذشته معلوم شد [[وظیفه]] اصلی [[امام]] از حیث [[فهم دین]]، [[مرجع]] بودن برای [[حل اختلاف]] [[مجتهدان]] است و این [[مرجعیت]] با مرجعیت مجتهدان برای [[فتوا]] دادن فرق دارد. لازمه این نوع مرجعیت، [[آموزش]] و تثبیت روش‌های صحیح فهم دین و [[اجتهاد]] است، نه ضرورتاً آموزش تمامی فتواهای دین تا ابد<ref>مهم‌ترین شاهد ما بر این مدعا رفتار خود ائمه{{عم}} در شاگرد پروراندن و ارجاع مردم به این شاگردان است.</ref>. اگر چنین باشد، آنگاه دوره حضور ملموس و دست‌یافتنی امام در [[جامعه]] برای [[حل مشکلات]] فهم دین، می‌تواند یک دوره محدود باشد<ref>البته توجه شود که بحث بر سر ضرورت و عدم ضرورت است، نه بر سر فایده‌رسانی‌های متعددی که بر حضور ملموس امام در جامعه مترتب است. تردیدی نیست که با غیبت امام دستمان از بسیاری از معارف اسلامی کوتاه شده و راهی را که با حضور امام می‌توانستیم در مدت کوتاهی طی کنیم اکنون باید افتان و خیزان و در طی مدتی بس طولانی‌تر طی کنیم. اما سخن ما بر سر ضرورت حضور بود که وظیفه‌ای را بر دوش امام می‌گذارد و اگر آن وظیفه در حداقل خود انجام شود ضرورت منتفی می‌شود و از آن پس حضور امام از باب تفضلی است که به جامعه می‌شود و همچنین، غیبتش به معنای بر زمین ماندن وظیفه‌ای که ضرورتاً بر عهده امام بوده، نیست.</ref>. یعنی در حدی که روش‌های صحیح فهم دین، آموزش داده و تثبیت شود و اجمالاً روش‌های نادرست مورد نقد [[ائمه]]{{عم}} واقع شود. بنابراین، غیبت به معنای رها کردن [[آدمیان]] نیست،؛ چراکه اولاً، غیبت از زمانی می‌تواند رخ دهد که کلیات روش‌های صحیح فهم، در جریان اصیل [[اسلام‌شناسی]] (که [[امامان]] را پذیرفته و براساس آموزش‌های آنها به فهم دین پرداخته) تثبیت شده باشد. ثانیاً، یکی دیگر از [[شئون امام]] که [[فرصت]] پرداختن تفصیلی بدان نیست، [[شأن]] [[ولایت معنوی]] است که مهم‌ترین فلسفه وجودی امام در تمامی اعصار (حتی در عصر غیبت) است و سبب می‌شود [[مردم]] در عصر غیبت همچون خورشید پشت ابر از [[فواید وجود امام]] بهره‌مند شوند. البته این ولایت معنوی تنها ناظر به بهره‌رسانی فردی نمی‌شود، بلکه از ابعاد [[اجتماعی]] نیز، [[امام]] [[مراقبت]] کلی از جریان اصیل [[دین]] و [[دین‌داری]] در [[جامعه]] را برای تحقق [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«بی‌گمان ما خود قرآن را فرو فرستاده‌ایم و به یقین ما نگهبان آن خواهیم بود» سوره حجر، آیه ۹.</ref> برعهده دارد<ref>در این آیه تعبیر جمع به‌کار برده شده است و اگر در نظایر این‌گونه تعبیرها دقت شود، مواقعی فعل خدا با تعبیر جمع به‌کار برده می‌شود که فعل او از طریق واسطه‌هایی نظیر فرشتگان یا اولیاءالله انجام شود؛ پس این محافظت از ذکر (= قرآن) قطعاً فعل مستقیم خدا نیست؛ بلکه با توجه به جایگاه هدایتی ائمه{{عم}}، کاری است که خداوند تعالی از طریق ائمه انجام می‌دهد.</ref>؛ از این حیث نیز معلوم می‌شود که [[شیعیان]] به خود وانهاده شده نیستند و این همان مطلبی است که [[امام عصر]]{{ع}} در توقیعی صریحاً بر آن تأکید کرده‌اند:		در پاسخ می‌گوییم که از بیان گذشته معلوم شد [[وظیفه]] اصلی [[امام]] از حیث [[فهم دین]]، [[مرجع]] بودن برای [[حل اختلاف]] [[مجتهدان]] است و این [[مرجعیت]] با مرجعیت مجتهدان برای [[فتوا]] دادن فرق دارد. لازمه این نوع مرجعیت، [[آموزش]] و تثبیت روش‌های صحیح فهم دین و [[اجتهاد]] است، نه ضرورتاً آموزش تمامی فتواهای دین تا ابد<ref>مهم‌ترین شاهد ما بر این مدعا رفتار خود ائمه{{عم}} در شاگرد پروراندن و ارجاع مردم به این شاگردان است.</ref>. اگر چنین باشد، آنگاه دوره حضور ملموس و دست‌یافتنی امام در [[جامعه]] برای حل مشکلات فهم دین، می‌تواند یک دوره محدود باشد<ref>البته توجه شود که بحث بر سر ضرورت و عدم ضرورت است، نه بر سر فایده‌رسانی‌های متعددی که بر حضور ملموس امام در جامعه مترتب است. تردیدی نیست که با غیبت امام دستمان از بسیاری از معارف اسلامی کوتاه شده و راهی را که با حضور امام می‌توانستیم در مدت کوتاهی طی کنیم اکنون باید افتان و خیزان و در طی مدتی بس طولانی‌تر طی کنیم. اما سخن ما بر سر ضرورت حضور بود که وظیفه‌ای را بر دوش امام می‌گذارد و اگر آن وظیفه در حداقل خود انجام شود ضرورت منتفی می‌شود و از آن پس حضور امام از باب تفضلی است که به جامعه می‌شود و همچنین، غیبتش به معنای بر زمین ماندن وظیفه‌ای که ضرورتاً بر عهده امام بوده، نیست.</ref>. یعنی در حدی که روش‌های صحیح فهم دین، آموزش داده و تثبیت شود و اجمالاً روش‌های نادرست مورد نقد [[ائمه]]{{عم}} واقع شود. بنابراین، غیبت به معنای رها کردن [[آدمیان]] نیست،؛ چراکه اولاً، غیبت از زمانی می‌تواند رخ دهد که کلیات روش‌های صحیح فهم، در جریان اصیل [[اسلام‌شناسی]] (که [[امامان]] را پذیرفته و براساس آموزش‌های آنها به فهم دین پرداخته) تثبیت شده باشد. ثانیاً، یکی دیگر از [[شئون امام]] که [[فرصت]] پرداختن تفصیلی بدان نیست، [[شأن]] [[ولایت معنوی]] است که مهم‌ترین فلسفه وجودی امام در تمامی اعصار (حتی در عصر غیبت) است و سبب می‌شود [[مردم]] در عصر غیبت همچون خورشید پشت ابر از [[فواید وجود امام]] بهره‌مند شوند. البته این ولایت معنوی تنها ناظر به بهره‌رسانی فردی نمی‌شود، بلکه از ابعاد [[اجتماعی]] نیز، [[امام]] [[مراقبت]] کلی از جریان اصیل [[دین]] و [[دین‌داری]] در [[جامعه]] را برای تحقق [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«بی‌گمان ما خود قرآن را فرو فرستاده‌ایم و به یقین ما نگهبان آن خواهیم بود» سوره حجر، آیه ۹.</ref> برعهده دارد<ref>در این آیه تعبیر جمع به‌کار برده شده است و اگر در نظایر این‌گونه تعبیرها دقت شود، مواقعی فعل خدا با تعبیر جمع به‌کار برده می‌شود که فعل او از طریق واسطه‌هایی نظیر فرشتگان یا اولیاءالله انجام شود؛ پس این محافظت از ذکر (= قرآن) قطعاً فعل مستقیم خدا نیست؛ بلکه با توجه به جایگاه هدایتی ائمه{{عم}}، کاری است که خداوند تعالی از طریق ائمه انجام می‌دهد.</ref>؛ از این حیث نیز معلوم می‌شود که [[شیعیان]] به خود وانهاده شده نیستند و این همان مطلبی است که [[امام عصر]]{{ع}} در توقیعی صریحاً بر آن تأکید کرده‌اند:
	{{متن حدیث\|إِنَّا غَيْرُ مُهْمِلِينَ لِأَمْرِكُمْ وَ لَا نَاسِينَ لِذِكْرِكُمْ}}<ref>چنین نیست که ما به امور شما بی‌اعتنا باشیم و شما را از یاد برده باشیم که اگر چنین شود اثری از شما و دین حق باقی نمی‌ماند.</ref><ref>در پایان این بحث یادآوری می‌کنم که بحث ما فقط ناظر به ضرورت حضور ملموس امام برای تبیین دین پس از پیامبر خاتم{{صل}} بود، نه تبیین تمامی اموری که ضرورت امامت را اثبات می‌کند؛ چراکه وجود امام لااقل از دو جنبه دیگر نیز ضرورت دارد نخست از جنبه ولایت معنوی که اشاره بسیار مختصری به برخی از فواید آن کردیم و دوم، از جنبه حکومت و هدایت ظاهری جمعی انسان‌ها که البته مشروط به آماده شدن زمینه‌های مقبولیت مردمی است و ظاهراً مهم‌ترین فلسفه ظهور پس از غیبت آن امام شریف است و تفصیل این دو شأن مجال دیگری می‌طلبد.</ref>.<ref>[[احد ایمانی\|ایمانی، احد]]، [[اسلام و دنیای متجدد (کتاب)\|اسلام و دنیای متجدد]] ص ۳۷~~.</ref>.<ref>[[احد ایمانی\|ایمانی، احد]]، [[اسلام و دنیای متجدد (کتاب)\|اسلام و دنیای متجدد]]، ص ۶۶~~.</ref>		{{متن حدیث\|إِنَّا غَيْرُ مُهْمِلِينَ لِأَمْرِكُمْ وَ لَا نَاسِينَ لِذِكْرِكُمْ}}<ref>چنین نیست که ما به امور شما بی‌اعتنا باشیم و شما را از یاد برده باشیم که اگر چنین شود اثری از شما و دین حق باقی نمی‌ماند.</ref><ref>در پایان این بحث یادآوری می‌کنم که بحث ما فقط ناظر به ضرورت حضور ملموس امام برای تبیین دین پس از پیامبر خاتم{{صل}} بود، نه تبیین تمامی اموری که ضرورت امامت را اثبات می‌کند؛ چراکه وجود امام لااقل از دو جنبه دیگر نیز ضرورت دارد نخست از جنبه ولایت معنوی که اشاره بسیار مختصری به برخی از فواید آن کردیم و دوم، از جنبه حکومت و هدایت ظاهری جمعی انسان‌ها که البته مشروط به آماده شدن زمینه‌های مقبولیت مردمی است و ظاهراً مهم‌ترین فلسفه ظهور پس از غیبت آن امام شریف است و تفصیل این دو شأن مجال دیگری می‌طلبد.</ref>.<ref>[[احد ایمانی\|ایمانی، احد]]، [[اسلام و دنیای متجدد (کتاب)\|اسلام و دنیای متجدد]] ص ۳۷.</ref>

	== پرسش‌های وابسته ==		== پرسش‌های وابسته ==

Bahmani: /* شبهات غیبت */

2024-09-14T07:13:12Z

شبهات غیبت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۳
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== [[شبهات]] [[غیبت]] ==		== [[شبهات]] [[غیبت]] ==
	اکنون که [[علل غیبت]] [[تبیین]] شد می‌‌توان به شبهاتی در این موضوع پرداخت که [[مخالفان ~~شیعه]]،~~ از آغاز غیبت تاکنون، درباره غیبت ساخته و پرداخته‌اند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۵۴. .</ref> و در مقابل، [[دانشمندان شیعه]] کوشیده‌اند به آنها پاسخ دهند. [[امام صادق]] {{ع}} در توضیح شبهات [[آخرالزمان]] به [[زراره]] فرمود: «...او همان ([[منجی آخرالزمان]]) است که همگان [[انتظار]] آمدنش را می‌کشند. (درباره او [[اختلاف]] نظر شدیدی رخ می‌دهد) گروهی در [[ولایت]] او [[شک]] خواهند کرد، و برخی [[گمان]] خواهند کرد که اصلاً به [[دنیا]] نیامده و پدرش [[فرزندی]] نداشته است و عده‌ای می‌گویند او هنوز در شکم [[مادر]] است و برخی نیز می‌گویند او دو سال پیش از [[شهادت]] پدرش به دنیا آمده است. او از دیده‌ها پنهان شده زیرا [[خداوند]] [[اراده]] کرده [[شیعیان]] را در [[زمان غیبت]] امامشان [[آزمایش]] نماید، و کسانی که در [[حقیقت]] پیرو [[حق]] نیستند دچار [[شک و تردید]] خواهند شد. زراره پرسید: اگر چنین زمانی را [[درک]] کردیم چه باید بکنیم؟ حضرت فرمود: دعای {{متن حدیث\|اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَکَ...}} را بخوان»<ref>{{متن حدیث\|وَ هُوَ الَّذِی یُشَکُّ فِی وِلَادَتِهِ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ مَاتَ أَبُوهُ بِلَا خَلَفٍ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ حَمْلٌ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ إِنَّهُ وُلِدَ قَبْلَ مَوْتِ أَبِیهِ بِسَنَتَیْنِ وَ هُوَ الْمُنْتَظَرُ غَیْرَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ أَنْ یَمْتَحِنَ الشِّیعَةَ فَعِنْدَ ذَلِکَ یَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ یَا زُرَارَةُ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنْ أَدْرَکْتُ ذَلِکَ الزَّمَانَ أَیَّ شَیْ‏ءٍ أَعْمَلُ قَالَ یَا زُرَارَةُ إِذَا أَدْرَکْتَ هَذَا الزَّمَانَ فَادْعُ بِهَذَا الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَک‏}}؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۷.</ref>.		اکنون که [[علل غیبت]] [[تبیین]] شد می‌‌توان به شبهاتی در این موضوع پرداخت که مخالفان شیعه، از آغاز غیبت تاکنون، درباره غیبت ساخته و پرداخته‌اند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۵۴. .</ref> و در مقابل، دانشمندان شیعه کوشیده‌اند به آنها پاسخ دهند. [[امام صادق]] {{ع}} در توضیح شبهات [[آخرالزمان]] به [[زراره]] فرمود: «...او همان ([[منجی آخرالزمان]]) است که همگان [[انتظار]] آمدنش را می‌کشند. (درباره او [[اختلاف]] نظر شدیدی رخ می‌دهد) گروهی در [[ولایت]] او [[شک]] خواهند کرد، و برخی [[گمان]] خواهند کرد که اصلاً به [[دنیا]] نیامده و پدرش [[فرزندی]] نداشته است و عده‌ای می‌گویند او هنوز در شکم مادر است و برخی نیز می‌گویند او دو سال پیش از [[شهادت]] پدرش به دنیا آمده است. او از دیده‌ها پنهان شده زیرا [[خداوند]] [[اراده]] کرده [[شیعیان]] را در [[زمان غیبت]] امامشان [[آزمایش]] نماید، و کسانی که در [[حقیقت]] پیرو [[حق]] نیستند دچار [[شک و تردید]] خواهند شد. زراره پرسید: اگر چنین زمانی را [[درک]] کردیم چه باید بکنیم؟ حضرت فرمود: دعای {{متن حدیث\|اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَکَ...}} را بخوان»<ref>{{متن حدیث\|وَ هُوَ الَّذِی یُشَکُّ فِی وِلَادَتِهِ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ مَاتَ أَبُوهُ بِلَا خَلَفٍ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ حَمْلٌ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ إِنَّهُ وُلِدَ قَبْلَ مَوْتِ أَبِیهِ بِسَنَتَیْنِ وَ هُوَ الْمُنْتَظَرُ غَیْرَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ أَنْ یَمْتَحِنَ الشِّیعَةَ فَعِنْدَ ذَلِکَ یَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ یَا زُرَارَةُ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنْ أَدْرَکْتُ ذَلِکَ الزَّمَانَ أَیَّ شَیْ‏ءٍ أَعْمَلُ قَالَ یَا زُرَارَةُ إِذَا أَدْرَکْتَ هَذَا الزَّمَانَ فَادْعُ بِهَذَا الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَک‏}}؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۷.</ref>.

	برخی از مهم‌ترین [[شبهه‌ها]] عبارت‌اند از:		برخی از مهم‌ترین [[شبهه‌ها]] عبارت‌اند از:

Bahmani: /* شبهات غیبت */

2024-09-14T07:12:48Z

شبهات غیبت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== [[شبهات]] [[غیبت]] ==		== [[شبهات]] [[غیبت]] ==
	اکنون که [[علل غیبت]] [[تبیین]] شد می‌‌توان به شبهاتی در این موضوع پرداخت که [[مخالفان شیعه]]، از آغاز غیبت تاکنون، درباره غیبت ساخته و پرداخته‌اند<ref>ر.ک: فرهنگ ~~شیعه،~~ ص ۳۵۴. .</ref> و در مقابل، [[دانشمندان شیعه]] کوشیده‌اند به آنها پاسخ دهند. [[امام صادق]] {{ع}} در توضیح شبهات [[آخرالزمان]] به [[زراره]] فرمود: «...او همان ([[منجی آخرالزمان]]) است که همگان [[انتظار]] آمدنش را می‌کشند. (درباره او [[اختلاف]] نظر شدیدی رخ می‌دهد) گروهی در [[ولایت]] او [[شک]] خواهند کرد، و برخی [[گمان]] خواهند کرد که اصلاً به [[دنیا]] نیامده و پدرش [[فرزندی]] نداشته است و عده‌ای می‌گویند او هنوز در شکم [[مادر]] است و برخی نیز می‌گویند او دو سال پیش از [[شهادت]] پدرش به دنیا آمده است. او از دیده‌ها پنهان شده زیرا [[خداوند]] [[اراده]] کرده [[شیعیان]] را در [[زمان غیبت]] امامشان [[آزمایش]] نماید، و کسانی که در [[حقیقت]] پیرو [[حق]] نیستند دچار [[شک و تردید]] خواهند شد. زراره پرسید: اگر چنین زمانی را [[درک]] کردیم چه باید بکنیم؟ حضرت فرمود: دعای {{متن حدیث\|اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَکَ...}} را بخوان»<ref>{{متن حدیث\|وَ هُوَ الَّذِی یُشَکُّ فِی وِلَادَتِهِ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ مَاتَ أَبُوهُ بِلَا خَلَفٍ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ حَمْلٌ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ إِنَّهُ وُلِدَ قَبْلَ مَوْتِ أَبِیهِ بِسَنَتَیْنِ وَ هُوَ الْمُنْتَظَرُ غَیْرَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ أَنْ یَمْتَحِنَ الشِّیعَةَ فَعِنْدَ ذَلِکَ یَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ یَا زُرَارَةُ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنْ أَدْرَکْتُ ذَلِکَ الزَّمَانَ أَیَّ شَیْ‏ءٍ أَعْمَلُ قَالَ یَا زُرَارَةُ إِذَا أَدْرَکْتَ هَذَا الزَّمَانَ فَادْعُ بِهَذَا الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَک‏}}؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۷.</ref>.		اکنون که [[علل غیبت]] [[تبیین]] شد می‌‌توان به شبهاتی در این موضوع پرداخت که [[مخالفان شیعه]]، از آغاز غیبت تاکنون، درباره غیبت ساخته و پرداخته‌اند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۵۴. .</ref> و در مقابل، [[دانشمندان شیعه]] کوشیده‌اند به آنها پاسخ دهند. [[امام صادق]] {{ع}} در توضیح شبهات [[آخرالزمان]] به [[زراره]] فرمود: «...او همان ([[منجی آخرالزمان]]) است که همگان [[انتظار]] آمدنش را می‌کشند. (درباره او [[اختلاف]] نظر شدیدی رخ می‌دهد) گروهی در [[ولایت]] او [[شک]] خواهند کرد، و برخی [[گمان]] خواهند کرد که اصلاً به [[دنیا]] نیامده و پدرش [[فرزندی]] نداشته است و عده‌ای می‌گویند او هنوز در شکم [[مادر]] است و برخی نیز می‌گویند او دو سال پیش از [[شهادت]] پدرش به دنیا آمده است. او از دیده‌ها پنهان شده زیرا [[خداوند]] [[اراده]] کرده [[شیعیان]] را در [[زمان غیبت]] امامشان [[آزمایش]] نماید، و کسانی که در [[حقیقت]] پیرو [[حق]] نیستند دچار [[شک و تردید]] خواهند شد. زراره پرسید: اگر چنین زمانی را [[درک]] کردیم چه باید بکنیم؟ حضرت فرمود: دعای {{متن حدیث\|اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَکَ...}} را بخوان»<ref>{{متن حدیث\|وَ هُوَ الَّذِی یُشَکُّ فِی وِلَادَتِهِ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ مَاتَ أَبُوهُ بِلَا خَلَفٍ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ حَمْلٌ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ إِنَّهُ وُلِدَ قَبْلَ مَوْتِ أَبِیهِ بِسَنَتَیْنِ وَ هُوَ الْمُنْتَظَرُ غَیْرَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ أَنْ یَمْتَحِنَ الشِّیعَةَ فَعِنْدَ ذَلِکَ یَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ یَا زُرَارَةُ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنْ أَدْرَکْتُ ذَلِکَ الزَّمَانَ أَیَّ شَیْ‏ءٍ أَعْمَلُ قَالَ یَا زُرَارَةُ إِذَا أَدْرَکْتَ هَذَا الزَّمَانَ فَادْعُ بِهَذَا الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَک‏}}؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۳۷.</ref>.

	برخی از مهم‌ترین [[شبهه‌ها]] عبارت‌اند از:		برخی از مهم‌ترین [[شبهه‌ها]] عبارت‌اند از:
	# شیعیان معتقدند [[امام]] [[معصوم]]، نقشی بسیار حیاتی در [[هدایت]] [[جامعه اسلامی]] و [[مسلمانان]] دارد. حال چگونه ممکن است چنین کسی [[غایب]] شود؟<ref>مصنفات الشیخ المفید، ج۳، ص۱۱۵- ۱۱۳.</ref> برای یافتن پاسخ این مسئله، باید به [[عقیده شیعه]] درباره [[جایگاه امام]] معصوم در [[جهان]] بنگریم. [[شیعیان]] معتقدند [[امامت]] مراتبی دارد و [[حکومت]]، [[قضاوت]] و بیان [[معارف]] و [[تعالیم]] [[الهی]]، تنها از مراتب ظاهری امامت است. امامت دارای مرتبه‌ای [[باطنی]] نیز هست. [[امام]] {{ع}} بر اساس [[ولایت باطنی]] است که سبب بقای جهان و [[نزول]] [[برکات الهی]] می‌شود و [[هدایت]] [[معنوی]] و باطنی [[مؤمنین]] را برعهده می‌گیرد<ref>مجموعه آثار شهید مطهری‌، ج۴، ص۸۴۹- ۸۴۵؛ طباطبایی، سید محمد حسین، شیعه در اسلام‌، ص۱۵۲.</ref>؛ همچنین در [[روایات]] آمده است اگر [[زمین]] از [[حجت خدا]] خالی باشد، ساکنانش را فرو می‌برد<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الاصول من کافی‌، ج۱، ص۱۳۷.</ref>؛ پس امام {{ع}} [[هنگام غیبت]] نیز زنده است و [[زندگی]] می‌کند؛ اما وجود او همچون [[خورشید]] در پس [[ابر]] پنهان است. هر چند دیده نمی‌شود، [[اهل]] جهان را [[نور]] و [[گرما]] می‌بخشد<ref>صافی گلپایگانی، لطف الله، منتخب الاثر، ۲۷۱ و ۲۷۲.</ref>.		# شیعیان معتقدند [[امام]] [[معصوم]]، نقشی بسیار حیاتی در [[هدایت]] [[جامعه اسلامی]] و [[مسلمانان]] دارد. حال چگونه ممکن است چنین کسی [[غایب]] شود؟<ref>مصنفات الشیخ المفید، ج۳، ص۱۱۵- ۱۱۳.</ref> برای یافتن پاسخ این مسئله، باید به [[عقیده شیعه]] درباره [[جایگاه امام]] معصوم در [[جهان]] بنگریم. [[شیعیان]] معتقدند [[امامت]] مراتبی دارد و [[حکومت]]، [[قضاوت]] و بیان [[معارف]] و [[تعالیم]] [[الهی]]، تنها از مراتب ظاهری امامت است. امامت دارای مرتبه‌ای [[باطنی]] نیز هست. [[امام]] {{ع}} بر اساس [[ولایت باطنی]] است که سبب بقای جهان و [[نزول]] [[برکات الهی]] می‌شود و [[هدایت]] [[معنوی]] و باطنی [[مؤمنین]] را برعهده می‌گیرد<ref>مجموعه آثار شهید مطهری‌، ج۴، ص۸۴۹- ۸۴۵؛ طباطبایی، سید محمد حسین، شیعه در اسلام‌، ص۱۵۲.</ref>؛ همچنین در [[روایات]] آمده است اگر [[زمین]] از [[حجت خدا]] خالی باشد، ساکنانش را فرو می‌برد<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الاصول من کافی‌، ج۱، ص۱۳۷.</ref>؛ پس امام {{ع}} [[هنگام غیبت]] نیز زنده است و [[زندگی]] می‌کند؛ اما وجود او همچون [[خورشید]] در پس [[ابر]] پنهان است. هر چند دیده نمی‌شود، [[اهل]] جهان را [[نور]] و [[گرما]] می‌بخشد<ref>صافی گلپایگانی، لطف الله، منتخب الاثر، ۲۷۱ و ۲۷۲.</ref>.
	# اگر [[علت غیبت]]، خطری است که [[جان]] امام {{ع}} را [[تهدید]] می‌کند، چرا [[امامان معصوم]] {{ع}} دیگر [[غیبت]] نکردند؟ باید دانست [[امام زمان]] {{ع}} [[مأمور]] است که [[دادگری]] و [[یکتاپرستی]] را در زمین استقرار بخشد. چنین نیست که او همانند پدرانش از روی [[تقیه]] با [[ستمگران]] [[بیعت]] کند. [[ظهور]] آن حضرت، پیش از آماده شدن شرایط، موجب می‌شود که نتواند به [[وظایف]] خویش عمل کند و به [[اهداف الهی]] [[دست]] یابد. [[امامان]] پیشین چنین وظایفی برعهده نداشته‌اند<ref>صافی گلپایگانی، لطف الله، امامت و مهدویت‌، ج۲، ص۳۴۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۵۵.</ref>		# اگر [[علت غیبت]]، خطری است که [[جان]] امام {{ع}} را [[تهدید]] می‌کند، چرا [[امامان معصوم]] {{ع}} دیگر [[غیبت]] نکردند؟ باید دانست [[امام زمان]] {{ع}} [[مأمور]] است که [[دادگری]] و [[یکتاپرستی]] را در زمین استقرار بخشد. چنین نیست که او همانند پدرانش از روی [[تقیه]] با [[ستمگران]] [[بیعت]] کند. [[ظهور]] آن حضرت، پیش از آماده شدن شرایط، موجب می‌شود که نتواند به [[وظایف]] خویش عمل کند و به [[اهداف الهی]] [[دست]] یابد. [[امامان]] پیشین چنین وظایفی برعهده نداشته‌اند<ref>صافی گلپایگانی، لطف الله، امامت و مهدویت‌، ج۲، ص۳۴۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۵۵.</ref>

	== آیا غیبت امام با فلسفه ضرورت امامت ناسازگاری دارد؟ ==		== آیا غیبت امام با فلسفه ضرورت امامت ناسازگاری دارد؟ ==
	[[شیعه]] دوازده‌امامی "[[امامیه]]" معتقد است که [[پیامبر اسلام]] {{صل}} به امر الهی [[دوازده امام]] مشخص، تعیین و [[نصب]] نموده است. ادله [[ضرورت وجود امام]] معصوم "[[قاعده لطف]] و [[قاعده امکان اشرف]]" <ref>ر.ک: کشف‌المراد، ص ۴۹۰.</ref> و نیز ادله فلسفه امامت "۱. [[هدایت مردم]]؛ ۲. [[مرجعیت دینی]]؛ ۳. عدم بلوغ کامل مخاطبان؛ ۴. [[تشریع]]؛ ۵. [[حکومت]]؛ ۶. [[واسطه فیض]]"، مقتضی [[وجود امام]] در [[جامعه]] [[مسلمانان]] است.		[[شیعه]] دوازده‌امامی "[[امامیه]]" معتقد است که [[پیامبر اسلام]] {{صل}} به امر الهی [[دوازده امام]] مشخص، تعیین و [[نصب]] نموده است. ادله [[ضرورت وجود امام]] معصوم "[[قاعده لطف]] و [[قاعده امکان اشرف]]" <ref>ر.ک: کشف‌المراد، ص ۴۹۰.</ref> و نیز ادله فلسفه امامت "۱. [[هدایت مردم]]؛ ۲. [[مرجعیت دینی]]؛ ۳. عدم بلوغ کامل مخاطبان؛ ۴. [[تشریع]]؛ ۵. [[حکومت]]؛ ۶. [[واسطه فیض]]"، مقتضی [[وجود امام]] در [[جامعه]] [[مسلمانان]] است.

Bahmani: /* چگونگی غیبت */

2024-09-14T07:11:58Z

چگونگی غیبت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۱
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	== چگونگی غیبت ==		== چگونگی غیبت ==
	دربارۀ چگونگی غیبت حضرت مهدی {{ع}} سه دیدگاه وجود دارد:		دربارۀ چگونگی غیبت حضرت مهدی {{ع}} سه دیدگاه وجود دارد:
	# '''پنهان بودن جسم (ناپیدایی)''': پنهان بودن جسم در [[دوران غیبت]] به دو گونه قابل [[تفسیر]] است:		# '''پنهان بودن جسم (ناپیدایی)''': پنهان بودن جسم در دوران غیبت به دو گونه قابل [[تفسیر]] است:
	## جسمی نامرئی دارد؛ مانند [[فرشتگان]]، [[ارواح]] و جنّ، یعنی با وجود اینکه در میان [[جوامع بشری]] حضور دارد قابل دیدن نیست.		## جسمی نامرئی دارد؛ مانند [[فرشتگان]]، [[ارواح]] و جنّ، یعنی با وجود اینکه در میان [[جوامع بشری]] حضور دارد قابل دیدن نیست.
	## جسمی مرئی دارد؛ امّا به [[قدرت الهی]] می‌‌تواند در چشمان مردم تصرّف نماید و [[ناپیدا]] باشد. این کار از [[اولیای الهی]] که از سوی خدا دارای [[قدرت]] در [[جهان آفرینش]] هستند، بعید نیست. از [[قرآن کریم]] نیز می‏توان امکان [[استتار]] و اختفای [[انسان]] از چشم‌ها را ـ به صورت کوتاه ‏مدت یا دراز مدت ـ دریافت کرد<ref>سوره یس، آیه ۹؛ سوره اسراء، آیه ۴۵.</ref>. به‌نظر می‌‌رسد حالت اول، غیرقابل [[پذیرش]] است؛ زیرا دلیلی وجود ندارد که حضرت دارای [[جسم]] نامرئی باشد؛ اما برای حالت دوم قرائن زیادی وجود دارد، چنانکه [[امام علی]] {{ع}} در این ‏باره فرمود: «تا آن‏گاه که از [[فرزندان]] من از دیدگان [[مردمان]] پنهان شود... پس به [[پروردگار]] [[علی]] [[سوگند]]! [[حجّت]] [[حق]]، بر [[زمین]] [[استوار]] است، در جاده‏‌ها حرکت می‌‏کند، در خانه‌‏ها و قصرها وارد می‌‏شود و در [[شرق]] و [[غرب]] زمین به گردش می‌‏پردازد، [[سخن]] [[مردم]] را می‌‏شنود و بر مردم [[سلام]] می‌‏کند، می‏‌بیند و دیده نمی‌‏شود، تا [[زمان ظهور]] [[وعده الهی]] و [[ندای آسمانی]]. هان! آن ‏روز، [[روز]] [[شادی]] [[فرزندان علی]] و [[پیروان]] او است»<ref>{{متن حدیث\|حَتَّی إِذَا غَابَ الْمُتَغَیِّبُ مِنْ وُلْدِی عَنْ عُیُونِ النَّاسِ... فَوَ رَبِّ عَلِیٍّ إِنَّ حُجَّتَهَا عَلَیْهَا قَائِمَةٌ مَاشِیَةٌ فِی طُرُقِهَا دَاخِلَةٌ فِی دُورِهَا وَ قُصُورِهَا جَوَّالَةٌ فِی شَرْقِ هَذِهِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا تَسْمَعُ الْکَلَامَ وَ تُسَلِّمَ عَلَی الْجَمَاعَةِ تَرَی وَ لَا تُرَی إِلَی الْوَقْتِ وَ الْوَعْدِ وَ نِدَاءِ الْمُنَادِی مِنَ السَّمَاءِ أَلَا ذَلِکَ یَوْمٌ فِیهِ سُرُورُ وُلْدِ عَلِیٍّ وَ شِیعَتِهِ}}؛ نعمانی، محمد بن جعفر، الغیبة، ص ۱۴۴.</ref>. همینطور وقتی درباره [[امام مهدی]] {{ع}} از [[امام رضا]] {{ع}} پرسیدند، فرمود: «جسمش دیده نمی‌‏شود»<ref>{{متن حدیث\|عَنِ الرَّیَّانِ بْنِ الصَّلْتِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا {{ع}}یَقُولُ وَ سُئِلَ عَنِ الْقَائِمِ فَقَالَ لَا یُرَی جِسْمُهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۳۳۳.</ref>. شبیه به این [[روایت]]، روایت دیگری از [[امام هادی]] {{ع}} [[نقل]] شده است: «به [[درستی]] که شما نمی‌بینید شخص او را و روا نیست بر شما او را به نامش یاد کنید»<ref>{{متن حدیث\|إِنَّکُمْ لاَ تَرَوْنَ شَخْصَهُ وَ لاَ یَحِلُّ لَکُمْ ذِکْرُهُ بِاسْمِهِ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۳۲۸ و ۳۳۲.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} نیز فرمود: «مردم [[امام]] خویش را گم می‏‌کنند؛ پس آن امام در موسم [[حج]] حضور می‌‏یابد و مردم را می‌‏بیند؛ ولی مردم او را نمی‌‏بینند»<ref>{{متن حدیث\|یَفْقِدُ النَّاسُ‏ إِمَامَهُمْ‏ یَشْهَدُ الْمَوْسِمَ‏ فَیَرَاهُمْ‏ وَ لَا یَرَوْنَهُ‏‏‏‏‏‏‏}}؛ شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۱۶۱، ح ۱۱۹؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱ ص ۳۳۷، ح ۶؛ نعمانی، محمد بن جعفر، الغیبة، ص ۱۷۵ ح ۱۴؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، باب ۳۳، ص ۳۴۶، ح ۳۳.</ref>. بنابراین روشن است که این [[روایات]] و روایاتی مانند آن، بر "دیده نشدن" آن حضرت دلالت دارد و قابل [[تأویل]] بر "شناخته نشدن"، نخواهد بود؛ چرا که به معنای دیده نشدن تاکید دارد<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۱۴ ـ ۳۲۳.</ref>.		## جسمی مرئی دارد؛ امّا به [[قدرت الهی]] می‌‌تواند در چشمان مردم تصرّف نماید و [[ناپیدا]] باشد. این کار از [[اولیای الهی]] که از سوی خدا دارای [[قدرت]] در [[جهان آفرینش]] هستند، بعید نیست. از [[قرآن کریم]] نیز می‏توان امکان [[استتار]] و اختفای [[انسان]] از چشم‌ها را ـ به صورت کوتاه ‏مدت یا دراز مدت ـ دریافت کرد<ref>سوره یس، آیه ۹؛ سوره اسراء، آیه ۴۵.</ref>. به‌نظر می‌‌رسد حالت اول، غیرقابل پذیرش است؛ زیرا دلیلی وجود ندارد که حضرت دارای جسم نامرئی باشد؛ اما برای حالت دوم قرائن زیادی وجود دارد، چنانکه [[امام علی]] {{ع}} در این ‏باره فرمود: «تا آن‏گاه که از [[فرزندان]] من از دیدگان [[مردمان]] پنهان شود... پس به [[پروردگار]] [[علی]] [[سوگند]]! [[حجّت]] [[حق]]، بر [[زمین]] [[استوار]] است، در جاده‏‌ها حرکت می‌‏کند، در خانه‌‏ها و قصرها وارد می‌‏شود و در [[شرق]] و [[غرب]] زمین به گردش می‌‏پردازد، [[سخن]] [[مردم]] را می‌‏شنود و بر مردم [[سلام]] می‌‏کند، می‏‌بیند و دیده نمی‌‏شود، تا [[زمان ظهور]] [[وعده الهی]] و [[ندای آسمانی]]. هان! آن ‏روز، [[روز]] [[شادی]] [[فرزندان علی]] و [[پیروان]] او است»<ref>{{متن حدیث\|حَتَّی إِذَا غَابَ الْمُتَغَیِّبُ مِنْ وُلْدِی عَنْ عُیُونِ النَّاسِ... فَوَ رَبِّ عَلِیٍّ إِنَّ حُجَّتَهَا عَلَیْهَا قَائِمَةٌ مَاشِیَةٌ فِی طُرُقِهَا دَاخِلَةٌ فِی دُورِهَا وَ قُصُورِهَا جَوَّالَةٌ فِی شَرْقِ هَذِهِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا تَسْمَعُ الْکَلَامَ وَ تُسَلِّمَ عَلَی الْجَمَاعَةِ تَرَی وَ لَا تُرَی إِلَی الْوَقْتِ وَ الْوَعْدِ وَ نِدَاءِ الْمُنَادِی مِنَ السَّمَاءِ أَلَا ذَلِکَ یَوْمٌ فِیهِ سُرُورُ وُلْدِ عَلِیٍّ وَ شِیعَتِهِ}}؛ نعمانی، محمد بن جعفر، الغیبة، ص ۱۴۴.</ref>. همینطور وقتی درباره [[امام مهدی]] {{ع}} از [[امام رضا]] {{ع}} پرسیدند، فرمود: «جسمش دیده نمی‌‏شود»<ref>{{متن حدیث\|عَنِ الرَّیَّانِ بْنِ الصَّلْتِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا {{ع}}یَقُولُ وَ سُئِلَ عَنِ الْقَائِمِ فَقَالَ لَا یُرَی جِسْمُهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۳۳۳.</ref>. شبیه به این [[روایت]]، روایت دیگری از [[امام هادی]] {{ع}} [[نقل]] شده است: «به [[درستی]] که شما نمی‌بینید شخص او را و روا نیست بر شما او را به نامش یاد کنید»<ref>{{متن حدیث\|إِنَّکُمْ لاَ تَرَوْنَ شَخْصَهُ وَ لاَ یَحِلُّ لَکُمْ ذِکْرُهُ بِاسْمِهِ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۳۲۸ و ۳۳۲.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} نیز فرمود: «مردم [[امام]] خویش را گم می‏‌کنند؛ پس آن امام در موسم [[حج]] حضور می‌‏یابد و مردم را می‌‏بیند؛ ولی مردم او را نمی‌‏بینند»<ref>{{متن حدیث\|یَفْقِدُ النَّاسُ‏ إِمَامَهُمْ‏ یَشْهَدُ الْمَوْسِمَ‏ فَیَرَاهُمْ‏ وَ لَا یَرَوْنَهُ‏‏‏‏‏‏‏}}؛ شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۱۶۱، ح ۱۱۹؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱ ص ۳۳۷، ح ۶؛ نعمانی، محمد بن جعفر، الغیبة، ص ۱۷۵ ح ۱۴؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، باب ۳۳، ص ۳۴۶، ح ۳۳.</ref>. بنابراین روشن است که این [[روایات]] و روایاتی مانند آن، بر "دیده نشدن" آن حضرت دلالت دارد و قابل [[تأویل]] بر "شناخته نشدن"، نخواهد بود؛ چرا که به معنای دیده نشدن تاکید دارد<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۱۴ ـ ۳۲۳.</ref>.
	# '''پنهان بودن عنوان (ناشناسی)''': [[امام صادق]] {{ع}} به [[سدیر]] صیرفی فرمود: «...به [[درستی]] که [[یوسف]] به [[پادشاهی]] [[مصر]] رسید و فاصله میان او و پدرش به اندازه هیجده [[روز]] [[مسافرت]] بود و یوسف می‌توانست پدرش را از موقعیت خود [[آگاه]] کند. زمانی که [[یعقوب]] و فرزندانش از یوسف با خبر شدند، مسیر کنعان تا مصر را در نه روز از بیابان‌ها پیمودند. (اما این [[مردم]] با اینکه داستان [[حضرت یوسف]] را می‌دانند و بدان [[ایمان]] هم دارند) چگونه [[غیب]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} را [[انکار]] می‌کنند و قبول ندارند که [[خداوند]] می‌تواند ولی خود را از میان مردم [[غایب]] نماید، به گونه‌ای که [[حجت]] او در بازارهایشان رفت و آمد می‌کند و بر فرش‌های آنان پای می‌نهد ولی کسی او را نمی‌شناسد و فقط زمانی او را خواهند [[شناخت]] که خداوند اجازه معرفی خویش و [[ظهور]] به او بدهد؛ آن گونه که پس از مدت‌ها به یوسف اجازه داد که خود را به برادرانش معرفی کند و پیش از آنکه یوسف خود را معرفی کند، برادرانش او را می‌دیدند ولی نمی‌شناختند»<ref>{{متن حدیث\|عن سدیر، قال: سمعت ابا عبد الله {{ع}} یقول:... فما تنکر هذه الامه ان یکون الله ـ عز و جل ـ یفعل بحجته ما فعل بیوسف {{ع}}: ان یکون یسیر فی اسواقهم، و یطا بسطهم، و هم لا یعرفونه حتی یاذن الله ـ عز و جل ـ ان یعرفهم بنفسه کما اذن لیوسف {{ع}} حتی قال لهم: (هل علمتم ما فعلتم بیوسف و اخیه اذ انتم جاهلون قالوا ا انک لانت یوسف قال انا یوسف.)}}؛ شیخ صدوق، کمال الدین، ص ۳۴۱؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج ۵۱، ص ۱۴۲.</ref>.<ref>یاتی علی الناس الزمان، موسوی دهسرخی اصفهانی، محمود، ص ۴۱۷.</ref> همچنین [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: «به [[خدا]] [[سوگند]]! [[صاحب الامر]]، [[حضرت مهدی]] {{ع}} (در [[زمان غیبت]]) همه ساله در [[مراسم حج]] شرکت می‌کند. او [[مردم]] را می‌بیند و آنان را می‌شناسد و مردم نیز او را می‌بینند ولی نمی‌شناسند (و نمی‌دانند که او همان [[حجت قائم]] {{ع}} است)»<ref>یاتی علی الناس الزمان، موسوی دهسرخی اصفهانی، محمود، ص ۴۱۷.</ref>.		# '''پنهان بودن عنوان (ناشناسی)''': [[امام صادق]] {{ع}} به [[سدیر]] صیرفی فرمود: «...به [[درستی]] که [[یوسف]] به [[پادشاهی]] [[مصر]] رسید و فاصله میان او و پدرش به اندازه هیجده [[روز]] [[مسافرت]] بود و یوسف می‌توانست پدرش را از موقعیت خود [[آگاه]] کند. زمانی که [[یعقوب]] و فرزندانش از یوسف با خبر شدند، مسیر کنعان تا مصر را در نه روز از بیابان‌ها پیمودند. (اما این [[مردم]] با اینکه داستان [[حضرت یوسف]] را می‌دانند و بدان [[ایمان]] هم دارند) چگونه [[غیب]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} را [[انکار]] می‌کنند و قبول ندارند که [[خداوند]] می‌تواند ولی خود را از میان مردم [[غایب]] نماید، به گونه‌ای که [[حجت]] او در بازارهایشان رفت و آمد می‌کند و بر فرش‌های آنان پای می‌نهد ولی کسی او را نمی‌شناسد و فقط زمانی او را خواهند [[شناخت]] که خداوند اجازه معرفی خویش و [[ظهور]] به او بدهد؛ آن گونه که پس از مدت‌ها به یوسف اجازه داد که خود را به برادرانش معرفی کند و پیش از آنکه یوسف خود را معرفی کند، برادرانش او را می‌دیدند ولی نمی‌شناختند»<ref>{{متن حدیث\|عن سدیر، قال: سمعت ابا عبد الله {{ع}} یقول:... فما تنکر هذه الامه ان یکون الله ـ عز و جل ـ یفعل بحجته ما فعل بیوسف {{ع}}: ان یکون یسیر فی اسواقهم، و یطا بسطهم، و هم لا یعرفونه حتی یاذن الله ـ عز و جل ـ ان یعرفهم بنفسه کما اذن لیوسف {{ع}} حتی قال لهم: (هل علمتم ما فعلتم بیوسف و اخیه اذ انتم جاهلون قالوا ا انک لانت یوسف قال انا یوسف.)}}؛ شیخ صدوق، کمال الدین، ص ۳۴۱؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج ۵۱، ص ۱۴۲.</ref>.<ref>یاتی علی الناس الزمان، موسوی دهسرخی اصفهانی، محمود، ص ۴۱۷.</ref> همچنین [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: «به [[خدا]] [[سوگند]]! [[صاحب الامر]]، [[حضرت مهدی]] {{ع}} (در [[زمان غیبت]]) همه ساله در [[مراسم حج]] شرکت می‌کند. او [[مردم]] را می‌بیند و آنان را می‌شناسد و مردم نیز او را می‌بینند ولی نمی‌شناسند (و نمی‌دانند که او همان [[حجت قائم]] {{ع}} است)»<ref>یاتی علی الناس الزمان، موسوی دهسرخی اصفهانی، محمود، ص ۴۱۷.</ref>.
	# '''ناپیدایی و ناشناسی حضرت بنا به [[صلاح]] دید ایشان''': دیدگاه سوم در این بحث بیان [[مصلحت]] حضرت مهدی {{ع}} است؛ چنانکه در مواردی که حضرت صلاح بداند از دیدگان مردم پنهان است ـ البته با تصرّفی که به [[قدرت الهی]] در دیدگان افراد می‏‌نماید. نه نامرئی کردن [[جسم]] خویش ـ و در مواردی که آن حضرت مصلحت بداند، به صورت آشکار در [[جامعه]] حرکت می‌‏کند و مردم او را می‏‌بینند؛ ولی نمی‌‏شناسند<ref>طوسی، محمد بن حسن، کتاب الغیبة، ص ۳۶۲؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۲۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۱۴ ـ ۳۲۳.</ref> با اینکه برای [[اثبات]] دو دیدگاه اول [[دلایل روایی]] فراوانی وجود دارد، امّا از مجموع [[روایات]] می‏‌توان به دیدگاه سوم رسید.		# '''ناپیدایی و ناشناسی حضرت بنا به [[صلاح]] دید ایشان''': دیدگاه سوم در این بحث بیان [[مصلحت]] حضرت مهدی {{ع}} است؛ چنانکه در مواردی که حضرت صلاح بداند از دیدگان مردم پنهان است ـ البته با تصرّفی که به [[قدرت الهی]] در دیدگان افراد می‏‌نماید. نه نامرئی کردن [[جسم]] خویش ـ و در مواردی که آن حضرت مصلحت بداند، به صورت آشکار در [[جامعه]] حرکت می‌‏کند و مردم او را می‏‌بینند؛ ولی نمی‌‏شناسند<ref>طوسی، محمد بن حسن، کتاب الغیبة، ص ۳۶۲؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۲۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان\|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۱۴ ـ ۳۲۳.</ref> با اینکه برای [[اثبات]] دو دیدگاه اول [[دلایل روایی]] فراوانی وجود دارد، امّا از مجموع [[روایات]] می‏‌توان به دیدگاه سوم رسید.