https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8Cفرجام حضرت مهدی - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-30T02:13:03Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=427158&oldid=prevJaafari: تغییر هدف تغییرمسیر از وفات امام مهدی به شهادت امام مهدی2021-03-03T10:02:22Z<p>تغییر هدف تغییرمسیر از <a href="/wiki/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C" class="mw-redirect" title="وفات امام مهدی">وفات امام مهدی</a> به <a href="/wiki/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C" title="شهادت امام مهدی">شهادت امام مهدی</a></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ مارس ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۳۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تغییر_مسیر [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وفات </del>امام مهدی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تغییر_مسیر [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهادت </ins>امام مهدی]]</div></td></tr>
</table>Jaafarihttps://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=219147&oldid=prevWasity: تغییر هدف تغییرمسیر از فرجام امام مهدی به وفات امام مهدی2019-07-31T10:10:56Z<p>تغییر هدف تغییرمسیر از <a href="/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C" class="mw-redirect" title="فرجام امام مهدی">فرجام امام مهدی</a> به <a href="/wiki/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C" class="mw-redirect" title="وفات امام مهدی">وفات امام مهدی</a></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تغییر_مسیر [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرجام </del>امام مهدی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تغییر_مسیر [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وفات </ins>امام مهدی]]</div></td></tr>
</table>Wasityhttps://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=184647&oldid=prevWasity: تغییرمسیر به فرجام امام مهدی2019-06-08T12:33:34Z<p>تغییرمسیر به <a href="/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C" class="mw-redirect" title="فرجام امام مهدی">فرجام امام مهدی</a></p>
<a href="//fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=184647&oldid=184321">نمایش تغییرات</a>Wasityhttps://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=184321&oldid=prevSaqi در ۸ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۲۳2019-06-08T08:23:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "... پس چون معرفت و [[ایمان]] به اینکه او [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است، در دلها استقرار یافت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فرا میرسد. پس [[حسین بن علی]]{{ع}} او را غسل میدهد؛ کفن میکند؛ حنوط میکند و در قبرش قرار میدهد .... "<ref>{{عربی|" فَإِذَا اسْتَقَرَّتِ الْمَعْرِفَةُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهُ الْحُسَيْنُ {{ع}} جَاءَ الْحُجَّةَ الْمَوْتُ فَيَكُونُ الَّذِي يُغَسِّلُهُ وَ يُكَفِّنُهُ وَ يُحَنِّطُهُ وَ يَلْحَدُهُ فِي حُفْرَتِه"}}»، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۰۷</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "... پس چون معرفت و [[ایمان]] به اینکه او [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است، در دلها استقرار یافت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فرا میرسد. پس [[حسین بن علی]]{{ع}} او را غسل میدهد؛ کفن میکند؛ حنوط میکند و در قبرش قرار میدهد .... "<ref>{{عربی|" فَإِذَا اسْتَقَرَّتِ الْمَعْرِفَةُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهُ الْحُسَيْنُ {{ع}} جَاءَ الْحُجَّةَ الْمَوْتُ فَيَكُونُ الَّذِي يُغَسِّلُهُ وَ يُكَفِّنُهُ وَ يُحَنِّطُهُ وَ يَلْحَدُهُ فِي حُفْرَتِه"}}»، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۰۷</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مرگ در روایت فوق شهادت را نیز شامل میشود اما احتمال مرگ طبیعی را نیز ردّ نمیکند. از آنچه یاد شد، به دست میآید که شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} امری محتمل است و میتوان از روایت [[امام رضا]]{{ع}} چنین برداشت کرد؛ اما همانگونه که [[شیخ مفید]] نیز بدان پایبند بوده، برای اثبات قطعی حکم به شهادت، ناکافی است و همانطور که علاوه بر آن برای هر [[امام]] نیاز به شواهد تاریخی است، برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} نیز نیاز به دلیل دیگری داریم؛ بنابراین حکم قطعی به شهادت آن حضرت کاری بس مشکل است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص: ۳۳۰ - ۳۳۴.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مرگ در روایت فوق شهادت را نیز شامل میشود اما احتمال مرگ طبیعی را نیز ردّ نمیکند. از آنچه یاد شد، به دست میآید که شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} امری محتمل است و میتوان از روایت [[امام رضا]]{{ع}} چنین برداشت کرد؛ اما همانگونه که [[شیخ مفید]] نیز بدان پایبند بوده، برای اثبات قطعی حکم به شهادت، ناکافی است و همانطور که علاوه بر آن برای هر [[امام]] نیاز به شواهد تاریخی است، برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} نیز نیاز به دلیل دیگری داریم؛ بنابراین حکم قطعی به شهادت آن حضرت کاری بس مشکل است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص: ۳۳۰ - ۳۳۴.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==پرسشهای وابسته==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آیا امام مهدی به شهادت میرسند یا رحلت میفرمایند؟ (پرسش)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جستارهای وابسته ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جستارهای وابسته ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پرسشهای وابسته}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پرسشهای وابسته}}</div></td></tr>
</table>Saqihttps://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=181191&oldid=prevAdmin: جایگزینی متن - '{{عربی|اندازه=120%' به '{{عربی'2019-06-02T18:00:18Z<p>جایگزینی متن - '{{عربی|اندازه=120%' به '{{عربی'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۲۱:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*درباره فرجام زندگی پرخیر و برکت آخرین حجت الهی، دیدگاههای متفاوتی ذکر شده است. برخی پایان عمر آن حضرت را با کشته شدن و شهادت دانسته، و برخی دیگر رحلت آن بزرگوار را به مرگ طبیعی ذکر کردهاند. هر کدام از دیدگاههای بالا مستند به دلایلی است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*درباره فرجام زندگی پرخیر و برکت آخرین حجت الهی، دیدگاههای متفاوتی ذکر شده است. برخی پایان عمر آن حضرت را با کشته شدن و شهادت دانسته، و برخی دیگر رحلت آن بزرگوار را به مرگ طبیعی ذکر کردهاند. هر کدام از دیدگاههای بالا مستند به دلایلی است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''۱. دلایل کسانی که پایان عمر ایشان را شهادت دانستهاند:'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''۱. دلایل کسانی که پایان عمر ایشان را شهادت دانستهاند:'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#روایاتی در دست است که پایان عمر همه [[امامان]]{{عم}} را شهادت "مرگ غیر طبیعی" ذکر کرده است. از [[امام حسن]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "هیچیک از ما [[امامان]] نیست، جز آنکه کشته یا مسموم شود<ref>{{عربی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اندازه=120%</del>|" مَا مِنَّا إِلَّا مَقْتُولٌ أَوْ مَسْمُومٌ "}}، علی بن محمد خزاز قمی، کفایة الاثر، ص ۲۲۶</ref>. این روایت، به این صورت فقط در کتاب "کفایة الاثر" نوشته [[علی بن محمد خزاز قمی]] از علمای قرن چهار و پنج هجری آمده و مرحوم [[علامه مجلسی]] آن را از کتاب یاد شده نقل کرده است. آنچه در بررسی این روایت، قابل تأمل است اینکه: این روایت، در کتابهای پیش از آن مورد اشاره قرار نگرفته است. همچنین برخی از افراد که در سند روایت آمدهاند مجهول بوده، در هیچ یک از کتابهای رجالی سخنی از آنها به میان نیامده است. در ادامه روایت نیز مطلبی آمده که با اعتقاد [[شیعه]] در تعارض است و آن اینکه شمار [[امامان]] سیزده نفر خواهد شد؛ چرا که شمار [[امامان]] که از نسل [[امام علی|علی]]{{ع}} است، دوازده نفر ذکر شده است که با خود آن حضرت سیزده خواهد شد؛ بنابراین استناد به این روایت، برای ادعای یاد شده ناکافی مینماید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#روایاتی در دست است که پایان عمر همه [[امامان]]{{عم}} را شهادت "مرگ غیر طبیعی" ذکر کرده است. از [[امام حسن]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "هیچیک از ما [[امامان]] نیست، جز آنکه کشته یا مسموم شود<ref>{{عربی|" مَا مِنَّا إِلَّا مَقْتُولٌ أَوْ مَسْمُومٌ "}}، علی بن محمد خزاز قمی، کفایة الاثر، ص ۲۲۶</ref>. این روایت، به این صورت فقط در کتاب "کفایة الاثر" نوشته [[علی بن محمد خزاز قمی]] از علمای قرن چهار و پنج هجری آمده و مرحوم [[علامه مجلسی]] آن را از کتاب یاد شده نقل کرده است. آنچه در بررسی این روایت، قابل تأمل است اینکه: این روایت، در کتابهای پیش از آن مورد اشاره قرار نگرفته است. همچنین برخی از افراد که در سند روایت آمدهاند مجهول بوده، در هیچ یک از کتابهای رجالی سخنی از آنها به میان نیامده است. در ادامه روایت نیز مطلبی آمده که با اعتقاد [[شیعه]] در تعارض است و آن اینکه شمار [[امامان]] سیزده نفر خواهد شد؛ چرا که شمار [[امامان]] که از نسل [[امام علی|علی]]{{ع}} است، دوازده نفر ذکر شده است که با خود آن حضرت سیزده خواهد شد؛ بنابراین استناد به این روایت، برای ادعای یاد شده ناکافی مینماید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[شیخ صدوق]] به نقل از [[ابا صلت هروی]] گوید: از [[امام رضا]]{{ع}} شنیدم که فرمود: "به خدا سوگند! نیست از ما مگر کشته شده به شهادت رسیده"<ref> {{عربی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اندازه=120%</del>|" وَ اللَّهِ مَا مِنَّا إِلَّا مَقْتُولٌ شَهِيدٌ "}}، شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۸۵، ح ۳۱۹۲</ref>. این روایت را فقط [[شیخ صدوق]] نقل کرده است. وی روایت یاد شده را در کتاب "من لا یحضره الفقیه"<ref> شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۸۵، ح ۳۱۹۲</ref>، به صورت مرفوعه "بدون ذکر کامل سند" و در دو کتاب "امالی"<ref> شیخ صدوق، الامالی، ص ۶۳</ref> و "عیون اخبار الرضا"{{ع}}<ref> شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا علیه السّلام، ج ۲، ص ۲۵۶، ح ۹</ref> با ذکر سند آورده است. این احتمال که مقصود حضرت فقط [[امامان]] پیش از خود است و شهادت [[امامان]] پس از آن حضرت به دلیل نیاز دارد، استدلال قطعی آن بر همه [[امامان]]{{عم}} را نیز ناتمام خواهد ساخت<ref> دیدگاه شیخ مفید درباره سه امام پس از آن حضرت این احتمال را تقویت میکند. شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص ۲۹۵.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[شیخ صدوق]] به نقل از [[ابا صلت هروی]] گوید: از [[امام رضا]]{{ع}} شنیدم که فرمود: "به خدا سوگند! نیست از ما مگر کشته شده به شهادت رسیده"<ref> {{عربی|" وَ اللَّهِ مَا مِنَّا إِلَّا مَقْتُولٌ شَهِيدٌ "}}، شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۸۵، ح ۳۱۹۲</ref>. این روایت را فقط [[شیخ صدوق]] نقل کرده است. وی روایت یاد شده را در کتاب "من لا یحضره الفقیه"<ref> شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۸۵، ح ۳۱۹۲</ref>، به صورت مرفوعه "بدون ذکر کامل سند" و در دو کتاب "امالی"<ref> شیخ صدوق، الامالی، ص ۶۳</ref> و "عیون اخبار الرضا"{{ع}}<ref> شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا علیه السّلام، ج ۲، ص ۲۵۶، ح ۹</ref> با ذکر سند آورده است. این احتمال که مقصود حضرت فقط [[امامان]] پیش از خود است و شهادت [[امامان]] پس از آن حضرت به دلیل نیاز دارد، استدلال قطعی آن بر همه [[امامان]]{{عم}} را نیز ناتمام خواهد ساخت<ref> دیدگاه شیخ مفید درباره سه امام پس از آن حضرت این احتمال را تقویت میکند. شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص ۲۹۵.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بررسی و قضاوت در این امر، مبتنی بر دو امر است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بررسی و قضاوت در این امر، مبتنی بر دو امر است:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''آیا همه [[امامان]]{{عم}} به شهادت رسیدهاند؟ دیدگاه دانشمندان [[شیعه]] در این باره چیست؟:''' آنچه میتوان در جایگاه دیدگاه شاخص در این باره مطرح کرد، یکی نظر [[شیخ صدوق]] و دیگری نظر [[شیخ مفید]] است. [[شیخ صدوق]] معتقد است همه [[امامان]]{{عم}} به مرگ غیر طبیعی از دنیا رفتهاند. ولی [[شیخ مفید]] در نقد سخن [[شیخ صدوق]] دلیلهای شهادت همه [[امامان]] را یقینآور نمیداند<ref>شیخ مفید، تصحیح الاعتقاد، ص ۱۳۲</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''آیا همه [[امامان]]{{عم}} به شهادت رسیدهاند؟ دیدگاه دانشمندان [[شیعه]] در این باره چیست؟:''' آنچه میتوان در جایگاه دیدگاه شاخص در این باره مطرح کرد، یکی نظر [[شیخ صدوق]] و دیگری نظر [[شیخ مفید]] است. [[شیخ صدوق]] معتقد است همه [[امامان]]{{عم}} به مرگ غیر طبیعی از دنیا رفتهاند. ولی [[شیخ مفید]] در نقد سخن [[شیخ صدوق]] دلیلهای شهادت همه [[امامان]] را یقینآور نمیداند<ref>شیخ مفید، تصحیح الاعتقاد، ص ۱۳۲</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''در سخنی به چگونگی شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} اشاره شده است:''' به نظر میرسد نخستین کسی که چنین ادعایی را به گونه گسترده مطرح کرد، صاحب کتاب "الزم الناصب" بود. او در بخشی از کتاب خود آورده است:" پس چون هفتاد سال گذشت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فراخواهد رسید؛ پس او را زنی از بنی تمیم که نامش سعیده و دارای ریشی همچون مردان است، با انداختن سنگی از بام بر آن حضرت به قتل خواهد رساند؛ در حالی که آن حضرت، از راه عبور میکند. چون از دنیا رفت، [[امام حسین]]{{ع}}، امور مربوط به وی را انجام خواهد داد"<ref>{{عربی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اندازه=120%</del>|" فاذا تمت السبعون سنه أتی الحجة الموت فقتله امرأة من بنی تمیم اسمها سعیدة و لها لحیة کلحیة الرجل بهاون صخر من فوق سطح و هو متجاوز فی الطریق فاذا مات تولی تجهیزه الحسین"}}، علی یزدی حایری، الزام الناصب، ج ۲، ص ۱۳۹</ref>( لازم به یادآوری است که کتاب یاد شده مشتمل بر روایات صحیح هم هست؛ ولی در آن روایات ضعیف فراوانی نیز وجود دارد)</ref> درباره این سخن، باید توجه داشت که این کلام از صاحب کتاب یاد شده است و در کلام معصومان{{عم}} نه فقط به آن اشارهای نشده است بلکه چنین مضمونی هم وجود ندارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''در سخنی به چگونگی شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} اشاره شده است:''' به نظر میرسد نخستین کسی که چنین ادعایی را به گونه گسترده مطرح کرد، صاحب کتاب "الزم الناصب" بود. او در بخشی از کتاب خود آورده است:" پس چون هفتاد سال گذشت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فراخواهد رسید؛ پس او را زنی از بنی تمیم که نامش سعیده و دارای ریشی همچون مردان است، با انداختن سنگی از بام بر آن حضرت به قتل خواهد رساند؛ در حالی که آن حضرت، از راه عبور میکند. چون از دنیا رفت، [[امام حسین]]{{ع}}، امور مربوط به وی را انجام خواهد داد"<ref>{{عربی|" فاذا تمت السبعون سنه أتی الحجة الموت فقتله امرأة من بنی تمیم اسمها سعیدة و لها لحیة کلحیة الرجل بهاون صخر من فوق سطح و هو متجاوز فی الطریق فاذا مات تولی تجهیزه الحسین"}}، علی یزدی حایری، الزام الناصب، ج ۲، ص ۱۳۹</ref>( لازم به یادآوری است که کتاب یاد شده مشتمل بر روایات صحیح هم هست؛ ولی در آن روایات ضعیف فراوانی نیز وجود دارد)</ref> درباره این سخن، باید توجه داشت که این کلام از صاحب کتاب یاد شده است و در کلام معصومان{{عم}} نه فقط به آن اشارهای نشده است بلکه چنین مضمونی هم وجود ندارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''۲. کسانی که میگویند آن حضرت به مرگ طبیعی از دنیا خواهد رفت، بر این باورند که:'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''۲. کسانی که میگویند آن حضرت به مرگ طبیعی از دنیا خواهد رفت، بر این باورند که:'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#دلیلهای دسته نخست "به ویژه روایت اول" ناتمام است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#دلیلهای دسته نخست "به ویژه روایت اول" ناتمام است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#بر فرض قبول روایات یاد شده، این روایات به [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} تخصیص خورده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#بر فرض قبول روایات یاد شده، این روایات به [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} تخصیص خورده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#شهادت آن حضرت، با روایاتی که بر اصلاح کامل جامعه در عصر ظهور دلالت دارد، در تعارض است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#شهادت آن حضرت، با روایاتی که بر اصلاح کامل جامعه در عصر ظهور دلالت دارد، در تعارض است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#در روایاتی چند، سخن از مرگ طبیعی آن حضرت به میان آمده است. [[ایوب بن نوح]] گفت: به [[امام رضا]]{{ع}} عرض کردم: "ما امیدواریم شما صاحب الامر باشید و خدای تعالی بدون خونریزی و شمشیر آن را به شما بازگرداند که با شما بیعت شده و سکه به نامتان ضرب گردیده است، فرمود: هیچیک از ما [[امامان]] نیست که نامهها نزد او رفت وآمد کند و از مسائل پرسیده شود و با انگشتان بدو اشاره کنند و اموال نزد وی حمل شود، جز آنکه به خدعه کشته شود یا آنکه بر بستر خود بمیرد، تا جایی که که خدای تعالی، مردی را برای این امر برانگیزد که مولد و منشأ او مخفی، اما نسبش آشکار است<ref>{{عربی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اندازه=120%</del>|" مَا مِنَّا أَحَدٌ اخْتَلَفَتْ إِلَيْهِ الْكُتُبُ وَ أُشِيرَ إِلَيْهِ بِالْأَصَابِعِ وَ سُئِلَ عَنِ الْمَسَائِلِ وَ حُمِلَتْ إِلَيْهِ الْأَمْوَالُ إِلَّا اغْتِيلَ أَوْ مَاتَ عَلَى فِرَاشِهِ حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ لِهَذَا الْأَمْرِ غُلَاماً مِنَّا"}}، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۳۴۲؛ نعمانی، الغیبة، ص ۱۶۸، ح ۹؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۳۷۰؛ اربلی، کشف الغمة، ج ۲، ص ۵۲۴؛ طبرسی، اعلام الوری، ص ۴۳۳</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#در روایاتی چند، سخن از مرگ طبیعی آن حضرت به میان آمده است. [[ایوب بن نوح]] گفت: به [[امام رضا]]{{ع}} عرض کردم: "ما امیدواریم شما صاحب الامر باشید و خدای تعالی بدون خونریزی و شمشیر آن را به شما بازگرداند که با شما بیعت شده و سکه به نامتان ضرب گردیده است، فرمود: هیچیک از ما [[امامان]] نیست که نامهها نزد او رفت وآمد کند و از مسائل پرسیده شود و با انگشتان بدو اشاره کنند و اموال نزد وی حمل شود، جز آنکه به خدعه کشته شود یا آنکه بر بستر خود بمیرد، تا جایی که که خدای تعالی، مردی را برای این امر برانگیزد که مولد و منشأ او مخفی، اما نسبش آشکار است<ref>{{عربی|" مَا مِنَّا أَحَدٌ اخْتَلَفَتْ إِلَيْهِ الْكُتُبُ وَ أُشِيرَ إِلَيْهِ بِالْأَصَابِعِ وَ سُئِلَ عَنِ الْمَسَائِلِ وَ حُمِلَتْ إِلَيْهِ الْأَمْوَالُ إِلَّا اغْتِيلَ أَوْ مَاتَ عَلَى فِرَاشِهِ حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ لِهَذَا الْأَمْرِ غُلَاماً مِنَّا"}}، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۳۴۲؛ نعمانی، الغیبة، ص ۱۶۸، ح ۹؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۳۷۰؛ اربلی، کشف الغمة، ج ۲، ص ۵۲۴؛ طبرسی، اعلام الوری، ص ۴۳۳</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*از آنجا که "اغتیال" هردو احتمال "کشته شدن و مسموم شدن" را شامل میشود<ref>ر.ک: محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۴۹، ص ۲۸۹</ref>، میتوان احتمال داد از مرگ در بستر، همان مرگ طبیعی استفاده میشود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*از آنجا که "اغتیال" هردو احتمال "کشته شدن و مسموم شدن" را شامل میشود<ref>ر.ک: محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۴۹، ص ۲۸۹</ref>، میتوان احتمال داد از مرگ در بستر، همان مرگ طبیعی استفاده میشود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بنابراین طبق این روایت، مرگ طبیعی برخی از [[امامان]]{{عم}} محتمل خواهد بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بنابراین طبق این روایت، مرگ طبیعی برخی از [[امامان]]{{عم}} محتمل خواهد بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "... پس چون معرفت و [[ایمان]] به اینکه او [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است، در دلها استقرار یافت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فرا میرسد. پس [[حسین بن علی]]{{ع}} او را غسل میدهد؛ کفن میکند؛ حنوط میکند و در قبرش قرار میدهد .... "<ref>{{عربی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اندازه=120%</del>|" فَإِذَا اسْتَقَرَّتِ الْمَعْرِفَةُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهُ الْحُسَيْنُ {{ع}} جَاءَ الْحُجَّةَ الْمَوْتُ فَيَكُونُ الَّذِي يُغَسِّلُهُ وَ يُكَفِّنُهُ وَ يُحَنِّطُهُ وَ يَلْحَدُهُ فِي حُفْرَتِه"}}»، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۰۷</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "... پس چون معرفت و [[ایمان]] به اینکه او [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است، در دلها استقرار یافت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فرا میرسد. پس [[حسین بن علی]]{{ع}} او را غسل میدهد؛ کفن میکند؛ حنوط میکند و در قبرش قرار میدهد .... "<ref>{{عربی|" فَإِذَا اسْتَقَرَّتِ الْمَعْرِفَةُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهُ الْحُسَيْنُ {{ع}} جَاءَ الْحُجَّةَ الْمَوْتُ فَيَكُونُ الَّذِي يُغَسِّلُهُ وَ يُكَفِّنُهُ وَ يُحَنِّطُهُ وَ يَلْحَدُهُ فِي حُفْرَتِه"}}»، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۰۷</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مرگ در روایت فوق شهادت را نیز شامل میشود اما احتمال مرگ طبیعی را نیز ردّ نمیکند. از آنچه یاد شد، به دست میآید که شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} امری محتمل است و میتوان از روایت [[امام رضا]]{{ع}} چنین برداشت کرد؛ اما همانگونه که [[شیخ مفید]] نیز بدان پایبند بوده، برای اثبات قطعی حکم به شهادت، ناکافی است و همانطور که علاوه بر آن برای هر [[امام]] نیاز به شواهد تاریخی است، برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} نیز نیاز به دلیل دیگری داریم؛ بنابراین حکم قطعی به شهادت آن حضرت کاری بس مشکل است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص: ۳۳۰ - ۳۳۴.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مرگ در روایت فوق شهادت را نیز شامل میشود اما احتمال مرگ طبیعی را نیز ردّ نمیکند. از آنچه یاد شد، به دست میآید که شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} امری محتمل است و میتوان از روایت [[امام رضا]]{{ع}} چنین برداشت کرد؛ اما همانگونه که [[شیخ مفید]] نیز بدان پایبند بوده، برای اثبات قطعی حکم به شهادت، ناکافی است و همانطور که علاوه بر آن برای هر [[امام]] نیاز به شواهد تاریخی است، برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} نیز نیاز به دلیل دیگری داریم؛ بنابراین حکم قطعی به شهادت آن حضرت کاری بس مشکل است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص: ۳۳۰ - ۳۳۴.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>Adminhttps://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=146289&oldid=prevWasity: جایگزینی متن - 'خدامراد]]،فرهنگنامه' به 'خدامراد، [[فرهنگنامه'2019-04-11T09:01:13Z<p>جایگزینی متن - 'خدامراد]]،<a href="/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%27_%D8%A8%D9%87_%27%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF&action=edit&redlink=1" class="new" title="فرهنگنامه' به 'خدامراد (صفحه وجود ندارد)">فرهنگنامه' به 'خدامراد</a>، [[فرهنگنامه'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بنابراین طبق این روایت، مرگ طبیعی برخی از [[امامان]]{{عم}} محتمل خواهد بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بنابراین طبق این روایت، مرگ طبیعی برخی از [[امامان]]{{عم}} محتمل خواهد بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "... پس چون معرفت و [[ایمان]] به اینکه او [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است، در دلها استقرار یافت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فرا میرسد. پس [[حسین بن علی]]{{ع}} او را غسل میدهد؛ کفن میکند؛ حنوط میکند و در قبرش قرار میدهد .... "<ref>{{عربی|اندازه=120%|" فَإِذَا اسْتَقَرَّتِ الْمَعْرِفَةُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهُ الْحُسَيْنُ {{ع}} جَاءَ الْحُجَّةَ الْمَوْتُ فَيَكُونُ الَّذِي يُغَسِّلُهُ وَ يُكَفِّنُهُ وَ يُحَنِّطُهُ وَ يَلْحَدُهُ فِي حُفْرَتِه"}}»، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۰۷</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "... پس چون معرفت و [[ایمان]] به اینکه او [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است، در دلها استقرار یافت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فرا میرسد. پس [[حسین بن علی]]{{ع}} او را غسل میدهد؛ کفن میکند؛ حنوط میکند و در قبرش قرار میدهد .... "<ref>{{عربی|اندازه=120%|" فَإِذَا اسْتَقَرَّتِ الْمَعْرِفَةُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهُ الْحُسَيْنُ {{ع}} جَاءَ الْحُجَّةَ الْمَوْتُ فَيَكُونُ الَّذِي يُغَسِّلُهُ وَ يُكَفِّنُهُ وَ يُحَنِّطُهُ وَ يَلْحَدُهُ فِي حُفْرَتِه"}}»، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۰۷</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مرگ در روایت فوق شهادت را نیز شامل میشود اما احتمال مرگ طبیعی را نیز ردّ نمیکند. از آنچه یاد شد، به دست میآید که شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} امری محتمل است و میتوان از روایت [[امام رضا]]{{ع}} چنین برداشت کرد؛ اما همانگونه که [[شیخ مفید]] نیز بدان پایبند بوده، برای اثبات قطعی حکم به شهادت، ناکافی است و همانطور که علاوه بر آن برای هر [[امام]] نیاز به شواهد تاریخی است، برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} نیز نیاز به دلیل دیگری داریم؛ بنابراین حکم قطعی به شهادت آن حضرت کاری بس مشکل است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص: ۳۳۰ - ۳۳۴.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مرگ در روایت فوق شهادت را نیز شامل میشود اما احتمال مرگ طبیعی را نیز ردّ نمیکند. از آنچه یاد شد، به دست میآید که شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} امری محتمل است و میتوان از روایت [[امام رضا]]{{ع}} چنین برداشت کرد؛ اما همانگونه که [[شیخ مفید]] نیز بدان پایبند بوده، برای اثبات قطعی حکم به شهادت، ناکافی است و همانطور که علاوه بر آن برای هر [[امام]] نیاز به شواهد تاریخی است، برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} نیز نیاز به دلیل دیگری داریم؛ بنابراین حکم قطعی به شهادت آن حضرت کاری بس مشکل است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص: ۳۳۰ - ۳۳۴.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جستارهای وابسته ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جستارهای وابسته ==</div></td></tr>
</table>Wasityhttps://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=120863&oldid=prevMsadeq: صفحهای تازه حاوی «{{خرد}} {{مهدویت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center;...» ایجاد کرد2018-12-08T06:25:12Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{خرد}} {{مهدویت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center;...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{خرد}}<br />
{{مهدویت}}<br />
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"><br />
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون [[امام مهدی]]{{ع}} است. "'''[[امام مهدی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div><br />
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"><br />
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[امام مهدی در قرآن]] | [[امام مهدی در حدیث]] | [[امام مهدی در کلام اسلامی]]</div><br />
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"><br />
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[امام مهدی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div><br />
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"><br />
<br />
==مقدمه==<br />
*درباره فرجام زندگی پرخیر و برکت آخرین حجت الهی، دیدگاههای متفاوتی ذکر شده است. برخی پایان عمر آن حضرت را با کشته شدن و شهادت دانسته، و برخی دیگر رحلت آن بزرگوار را به مرگ طبیعی ذکر کردهاند. هر کدام از دیدگاههای بالا مستند به دلایلی است.<br />
*'''۱. دلایل کسانی که پایان عمر ایشان را شهادت دانستهاند:'''<br />
#روایاتی در دست است که پایان عمر همه [[امامان]]{{عم}} را شهادت "مرگ غیر طبیعی" ذکر کرده است. از [[امام حسن]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "هیچیک از ما [[امامان]] نیست، جز آنکه کشته یا مسموم شود<ref>{{عربی|اندازه=120%|" مَا مِنَّا إِلَّا مَقْتُولٌ أَوْ مَسْمُومٌ "}}، علی بن محمد خزاز قمی، کفایة الاثر، ص ۲۲۶</ref>. این روایت، به این صورت فقط در کتاب "کفایة الاثر" نوشته [[علی بن محمد خزاز قمی]] از علمای قرن چهار و پنج هجری آمده و مرحوم [[علامه مجلسی]] آن را از کتاب یاد شده نقل کرده است. آنچه در بررسی این روایت، قابل تأمل است اینکه: این روایت، در کتابهای پیش از آن مورد اشاره قرار نگرفته است. همچنین برخی از افراد که در سند روایت آمدهاند مجهول بوده، در هیچ یک از کتابهای رجالی سخنی از آنها به میان نیامده است. در ادامه روایت نیز مطلبی آمده که با اعتقاد [[شیعه]] در تعارض است و آن اینکه شمار [[امامان]] سیزده نفر خواهد شد؛ چرا که شمار [[امامان]] که از نسل [[امام علی|علی]]{{ع}} است، دوازده نفر ذکر شده است که با خود آن حضرت سیزده خواهد شد؛ بنابراین استناد به این روایت، برای ادعای یاد شده ناکافی مینماید.<br />
#[[شیخ صدوق]] به نقل از [[ابا صلت هروی]] گوید: از [[امام رضا]]{{ع}} شنیدم که فرمود: "به خدا سوگند! نیست از ما مگر کشته شده به شهادت رسیده"<ref> {{عربی|اندازه=120%|" وَ اللَّهِ مَا مِنَّا إِلَّا مَقْتُولٌ شَهِيدٌ "}}، شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۸۵، ح ۳۱۹۲</ref>. این روایت را فقط [[شیخ صدوق]] نقل کرده است. وی روایت یاد شده را در کتاب "من لا یحضره الفقیه"<ref> شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۸۵، ح ۳۱۹۲</ref>، به صورت مرفوعه "بدون ذکر کامل سند" و در دو کتاب "امالی"<ref> شیخ صدوق، الامالی، ص ۶۳</ref> و "عیون اخبار الرضا"{{ع}}<ref> شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا علیه السّلام، ج ۲، ص ۲۵۶، ح ۹</ref> با ذکر سند آورده است. این احتمال که مقصود حضرت فقط [[امامان]] پیش از خود است و شهادت [[امامان]] پس از آن حضرت به دلیل نیاز دارد، استدلال قطعی آن بر همه [[امامان]]{{عم}} را نیز ناتمام خواهد ساخت<ref> دیدگاه شیخ مفید درباره سه امام پس از آن حضرت این احتمال را تقویت میکند. شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص ۲۹۵.</ref>. <br />
*بررسی و قضاوت در این امر، مبتنی بر دو امر است:<br />
#'''آیا همه [[امامان]]{{عم}} به شهادت رسیدهاند؟ دیدگاه دانشمندان [[شیعه]] در این باره چیست؟:''' آنچه میتوان در جایگاه دیدگاه شاخص در این باره مطرح کرد، یکی نظر [[شیخ صدوق]] و دیگری نظر [[شیخ مفید]] است. [[شیخ صدوق]] معتقد است همه [[امامان]]{{عم}} به مرگ غیر طبیعی از دنیا رفتهاند. ولی [[شیخ مفید]] در نقد سخن [[شیخ صدوق]] دلیلهای شهادت همه [[امامان]] را یقینآور نمیداند<ref>شیخ مفید، تصحیح الاعتقاد، ص ۱۳۲</ref>. <br />
#'''در سخنی به چگونگی شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} اشاره شده است:''' به نظر میرسد نخستین کسی که چنین ادعایی را به گونه گسترده مطرح کرد، صاحب کتاب "الزم الناصب" بود. او در بخشی از کتاب خود آورده است:" پس چون هفتاد سال گذشت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فراخواهد رسید؛ پس او را زنی از بنی تمیم که نامش سعیده و دارای ریشی همچون مردان است، با انداختن سنگی از بام بر آن حضرت به قتل خواهد رساند؛ در حالی که آن حضرت، از راه عبور میکند. چون از دنیا رفت، [[امام حسین]]{{ع}}، امور مربوط به وی را انجام خواهد داد"<ref>{{عربی|اندازه=120%|" فاذا تمت السبعون سنه أتی الحجة الموت فقتله امرأة من بنی تمیم اسمها سعیدة و لها لحیة کلحیة الرجل بهاون صخر من فوق سطح و هو متجاوز فی الطریق فاذا مات تولی تجهیزه الحسین"}}، علی یزدی حایری، الزام الناصب، ج ۲، ص ۱۳۹</ref>( لازم به یادآوری است که کتاب یاد شده مشتمل بر روایات صحیح هم هست؛ ولی در آن روایات ضعیف فراوانی نیز وجود دارد)</ref> درباره این سخن، باید توجه داشت که این کلام از صاحب کتاب یاد شده است و در کلام معصومان{{عم}} نه فقط به آن اشارهای نشده است بلکه چنین مضمونی هم وجود ندارد.<br />
*'''۲. کسانی که میگویند آن حضرت به مرگ طبیعی از دنیا خواهد رفت، بر این باورند که:'''<br />
#دلیلهای دسته نخست "به ویژه روایت اول" ناتمام است.<br />
#بر فرض قبول روایات یاد شده، این روایات به [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} تخصیص خورده است.<br />
#شهادت آن حضرت، با روایاتی که بر اصلاح کامل جامعه در عصر ظهور دلالت دارد، در تعارض است.<br />
#در روایاتی چند، سخن از مرگ طبیعی آن حضرت به میان آمده است. [[ایوب بن نوح]] گفت: به [[امام رضا]]{{ع}} عرض کردم: "ما امیدواریم شما صاحب الامر باشید و خدای تعالی بدون خونریزی و شمشیر آن را به شما بازگرداند که با شما بیعت شده و سکه به نامتان ضرب گردیده است، فرمود: هیچیک از ما [[امامان]] نیست که نامهها نزد او رفت وآمد کند و از مسائل پرسیده شود و با انگشتان بدو اشاره کنند و اموال نزد وی حمل شود، جز آنکه به خدعه کشته شود یا آنکه بر بستر خود بمیرد، تا جایی که که خدای تعالی، مردی را برای این امر برانگیزد که مولد و منشأ او مخفی، اما نسبش آشکار است<ref>{{عربی|اندازه=120%|" مَا مِنَّا أَحَدٌ اخْتَلَفَتْ إِلَيْهِ الْكُتُبُ وَ أُشِيرَ إِلَيْهِ بِالْأَصَابِعِ وَ سُئِلَ عَنِ الْمَسَائِلِ وَ حُمِلَتْ إِلَيْهِ الْأَمْوَالُ إِلَّا اغْتِيلَ أَوْ مَاتَ عَلَى فِرَاشِهِ حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ لِهَذَا الْأَمْرِ غُلَاماً مِنَّا"}}، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۳۴۲؛ نعمانی، الغیبة، ص ۱۶۸، ح ۹؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۳۷۰؛ اربلی، کشف الغمة، ج ۲، ص ۵۲۴؛ طبرسی، اعلام الوری، ص ۴۳۳</ref>. <br />
*از آنجا که "اغتیال" هردو احتمال "کشته شدن و مسموم شدن" را شامل میشود<ref>ر.ک: محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۴۹، ص ۲۸۹</ref>، میتوان احتمال داد از مرگ در بستر، همان مرگ طبیعی استفاده میشود.<br />
*بنابراین طبق این روایت، مرگ طبیعی برخی از [[امامان]]{{عم}} محتمل خواهد بود.<br />
*از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: "... پس چون معرفت و [[ایمان]] به اینکه او [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است، در دلها استقرار یافت، مرگ [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} فرا میرسد. پس [[حسین بن علی]]{{ع}} او را غسل میدهد؛ کفن میکند؛ حنوط میکند و در قبرش قرار میدهد .... "<ref>{{عربی|اندازه=120%|" فَإِذَا اسْتَقَرَّتِ الْمَعْرِفَةُ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهُ الْحُسَيْنُ {{ع}} جَاءَ الْحُجَّةَ الْمَوْتُ فَيَكُونُ الَّذِي يُغَسِّلُهُ وَ يُكَفِّنُهُ وَ يُحَنِّطُهُ وَ يَلْحَدُهُ فِي حُفْرَتِه"}}»، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۰۷</ref><br />
*مرگ در روایت فوق شهادت را نیز شامل میشود اما احتمال مرگ طبیعی را نیز ردّ نمیکند. از آنچه یاد شد، به دست میآید که شهادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} امری محتمل است و میتوان از روایت [[امام رضا]]{{ع}} چنین برداشت کرد؛ اما همانگونه که [[شیخ مفید]] نیز بدان پایبند بوده، برای اثبات قطعی حکم به شهادت، ناکافی است و همانطور که علاوه بر آن برای هر [[امام]] نیاز به شواهد تاریخی است، برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} نیز نیاز به دلیل دیگری داریم؛ بنابراین حکم قطعی به شهادت آن حضرت کاری بس مشکل است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص: ۳۳۰ - ۳۳۴.</ref>.<br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
{{پرسشهای وابسته}}<br />
{{ستون-شروع|7}}<br />
*[[آخر الزمان]]<br />
*[[آدینه]] ([[جمعه]])<br />
*[[آستانه عسکریین]]<br />
*[[آستانه قیامت]]<br />
*[[آفتاب پشت ابر]] ([[خورشید پشت ابر]])<br />
*[[آینده پژوهی]]<br />
*[[آیین جدید دین در عصر ظهور]]<br />
*[[اَبدال]]<br />
*[[ابوالادیان]]<br />
*[[ابوصالح]]<br />
*[[ابوالقاسم (امام مهدی)]]<br />
*[[اثناعشریه]]<br />
*[[احمد (امام مهدی)]]<br />
*[[احمد بن اسحاق قمی]]<br />
*[[احمد بن هلال کرخی]]<br />
*[[احمدیه]] ([[قادیانیه]])<br />
*[[اخیار]]<br />
*[[ادله رجعت]]<br />
*[[اسماعیلیه]]<br />
*[[أشراط الساعه]]<br />
*[[اصحاب قائم]] ([[یاران امام مهدی]]){{ع}}<br />
*[[اصحاب کهف]]<br />
*[[اقامتگاه امام مهدی در عصر ظهور]] ([[مسجد سهله]])<br />
*[[القاب امام مهدی]]{{ع}}<br />
*[[امامت امام مهدی]]{{ع}}<br />
*[[امامت و مهدویت]]<br />
*[[امام حسن عسکری]]<br />
*[[امام زمان]] ([[صاحب الزمان]])<br />
*[[امام شناسی]] ([[مرگ جاهلی]])<br />
*[[امام مهدی از ولادت تا ظهور]]<br />
*[[امامیه]]<br />
*[[امدادهای غیبی]]<br />
*[[امکان رجعت رجعت]]<br />
*[[امنیت حکومت جهانی]]<br />
*[[انتظار فرج]]<br />
*[[انتقام]]<br />
*[[انجمن حجتیه]]<br />
*[[انطاکیه]]<br />
*[[اوتاد]]<br />
*[[اهل سنت و امام مهدی موعود]]<br />
*[[اهل سنّت و ولادت امام مهدی{{ع}}]]<br />
*[[اهل کتاب در عصر ظهور]]<br />
*[[ایام الله]]<br />
*[[ایستادن هنگام شنیدن لقب قائم]]<br />
*[[باب]] ([[علی محمد شیرازی]])<br />
*[[بابیه باب]]<br />
*[[باران های پیاپی]]<br />
*[[باقریه]]<br />
*[[البرهان فی علامات امام مهدی آخر الزمان]]<br />
*[[بعثت امام مهدی]]<br />
*[[بلالی محمد بن علی بن بلال]]<br />
*[[بلالیه]]<br />
*[[بهائیت]]<br />
*[[البیان فی اخبار صاحب الزمان]]<br />
*[[بیت الحمد]]<br />
*[[بیت المقدس]]<br />
*[[بیدا خسف به بیدا]]<br />
*[[بیعت امام مهدی]]<br />
*[[بیعت نامه امام مهدی]]<br />
*[[البیعه لله]]<br />
*[[پایان تاریخ آخرالزمان]]<br />
*[[پدر امام مهدی امام حسن عسکری]]<br />
*[[پدر امام مهدی و اهل سنّت]]<br />
*[[پرچم امام مهدی ]]<br />
*[[پرچم های سیاه]]<br />
*[[پیراهن امام مهدی]]<br />
*[[تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم]]<br />
*[[تاریخ عصر غیبت]]<br />
*[[تاریخ غیبت کبرا]]<br />
*[[تشرف ملاقات با امام مهدی]]<br />
*[[تکذیب وقت گزاران وقت ظهور]]<br />
*[[تَناثُرُ النُّجُوم]]<br />
*[[توقیع]]<br />
*[[جبرئیل]]<br />
*[[جده]]<br />
*[[جزیره خضرا]]<br />
*[[جزیره خضرا در ترازوی نقد]]<br />
*[[جعفر کذاب]]<br />
*[[جمعه]]<br />
*[[جنگ افزارهای امام مهدی سلاح امام مهدی]]<br />
*[[حجت]]<br />
*[[حجر الاسود]]<br />
*[[حدیث غدیر]]<br />
*[[حدیث لوح حضرت زهرا لوح حضرت زهرا]]<br />
*[[حدیث معراج]]<br />
*[[حِرْز امام مهدی ]]<br />
*[[حرمت نام بردن امام مهدی]]<br />
*[[حسن شریعی]]<br />
*[[حسین بن روح نوبختی]]<br />
*[[حسین بن منصور حلاج]]<br />
*[[حکومت جهانی]]<br />
*[[حکومت صالحان]]<br />
*[[حکومت مستضعفان]]<br />
*[[حکیمه خاتون]]<br />
*[[حیرت]]<br />
*[[خاتم الاوصیاء]]<br />
*[[خراسانی]] ([[خروج خراسانی]])<br />
*[[خردسال ترین پیشوای معصوم]] ([[امامت امام مهدی]])<br />
*[[خروج خراسانی]]<br />
*[[خروج دابة الاَرض]]<br />
*[[خروج دجال]]<br />
*[[خروج سفیانی]]<br />
*[[خروج سید حسنی]]<br />
*[[خروج شعیب بن صالح]]<br />
*[[خروج شیصبانی]]<br />
*[[خروج عوف سلمی]]<br />
*[[خروج امام مهدی]] ([[قیام امام مهدی]])<br />
*[[خروج یأجوج]] ([[یأجوج و مأجوج]])<br />
*[[خروج یمانی]]<br />
*[[خسف به بیداء]]<br />
*[[خسوف و کسوف غیرعادی]]<br />
*[[خضر]]<br />
*[[خلافت موعود]]<br />
*[[خورشید پشت ابر]]<br />
*[[خطبه قیام]]<br />
*[[خورشید مغرب]]<br />
*[[خیمه]]<br />
*[[دابه الارض]] ([[خروج دابه الارض]])<br />
*[[دادگستر جهان]]<br />
*[[دانشمندان عامه و امام مهدی موعود]]<br />
*[[دجال خروج دجال]]<br />
*[[در انتظار ققنوس]]<br />
*[[در فجر ساحل]]<br />
*[[دست بر سر گذاشتن]]<br />
*[[دعای افتتاح]]<br />
*[[دعای عهد]]<br />
*[[دعای ندبه]]<br />
*[[دعای سمات]]<br />
*[[دوازده امامی]] ([[اثناعشریه]])<br />
*[[دولت کریمه]] ([[حکومت جهانی]])<br />
*[[دین در آخرالزمان آخرالزمان]]<br />
*[[دین عصر ظهور]]<br />
*[[ذی طوی]]<br />
*[[رایات سود]] ([[پرچم های سیاه]])<br />
*[[رحلت امام مهدی]] ([[فرجام امام مهدی]])<br />
*[[رجعت]]<br />
*[[رجعت کنندگان]]<br />
*[[رکن و مقام]]<br />
*[[رؤیت امام مهدی]] ([[ملاقات امام مهدی]])<br />
*[[زبور داود]]<br />
*[[زمینه سازان ظهور]]<br />
*[[زنان آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]])<br />
*[[زنان و قیام امام مهدی]] ([[یاران امام مهدی]])<br />
*[[زندگی آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]])<br />
*[[زیارت آل یس]]<br />
*[[زیارت ناحیه مقدسه]]<br />
*[[زیارت رجبیه]]<br />
*[[زیدیه]]<br />
*[[سازمان وکالت]]<br />
*[[سامرا]]<br />
*[[سرداب سامرا]]<br />
*[[سلاح امام مهدی]]<br />
*[[سفیانی]] ([[خروج سفیانی]])<br />
*[[سید حسنی]] ([[خروج سید حسنی]])<br />
*[[سیره حکومتی امام مهدی]]<br />
*[[سیصد و سیزده]]<br />
*[[شاهدان ولادت امام مهدی]]<br />
*[[شرایط ظهور]]<br />
*[[شرید]]<br />
*[[شریعیه]]<br />
*[[شعبان]]<br />
*[[شعیب بن صالح]] ([[خروج شعیب ]])<br />
*[[شلمغانیه]]<br />
*[[شمائل امام مهدی]]<br />
*[[شمشیر سلاح امام مهدی]]<br />
*[[شهادت امام مهدی]] ([[فرجام امام مهدی]])<br />
*[[شیخیه]]<br />
*[[شیطان]] ([[کشته شدن شیطان]])<br />
*[[شیصبانی]] ([[خروج شیصبانی]])<br />
*[[شیعه]]<br />
*[[صاحب الامر]]<br />
*[[صاحب الدار]]<br />
*[[صاحب الزمان]]<br />
*[[صاحب السیف]]<br />
*[[صاحب الغیبه]]<br />
*[[صاید بن صید]] ([[خروج دجال]])<br />
*[[صقیل]] ([[مادر امام مهدی]])<br />
*[[صیحه آسمانی]] ([[ندای آسمانی]])<br />
*[[طالقان]]<br />
*[[طرید]]<br />
*[[طلوع خورشید از مغرب]]<br />
*[[طویل العمر]]<br />
*[[طی الارض]]<br />
*[[طیبه]]<br />
*[[ظهور]]<br />
*[[عاشورا]]<br />
*[[عبرتایی]] ([[احمد بن هلال]])<br />
*[[عثمان بن سعید عمری]]<br />
*[[عدد یاران امام مهدی]] ([[سیصد و سیزده]])<br />
*[[عدل و قسط حکومت جهانی]]<br />
*[[العرف الوردی فی اخبار الامام مهدی]]<br />
*[[عسکریه]]<br />
*[[عصائب]]<br />
*[[عصر زندگی]]<br />
*[[عقد الدرر فی اخبار المنتظر]]<br />
*[[علایم ظهور]] ([[نشانه های ظهور]])<br />
*[[علائم قیامت اشراط الساعه]]<br />
*[[علی بن محمد سمری]]<br />
*[[غار انطاکیه]] ([[انطاکیه]])<br />
*[[غایب]] ([[امام غایب]])<br />
*[[غریم]]<br />
*[[غلام]]<br />
*[[غیبت]] ([[پنهان شدن]])<br />
*[[الغیبه]]<br />
*[[غیبت صغرا]]<br />
*[[غیبت کبرا]]<br />
*[[فترت]]<br />
*[[فرید]]<br />
*[[فرجام امام مهدی]]<br />
*[[فرجام شناسی]] ([[آینده پژوهی]])<br />
*[[فضیلت انتظار فرج]] ([[انتظار فرج ]])<br />
*[[فضیلت منتظران]] ([[منتظر]])<br />
*[[فلسفه رجعت]] ([[رجعت]])<br />
*[[فلسفه غیبت صغرا]] ([[غیبت صغرا]])<br />
*[[فلسفه غیبت]] ([[غیبت امام مهدی]])<br />
*[[فواید امام غایب]]<br />
*[[فوتوریسم]]<br />
*[[قائم]]<br />
*[[قادیانیه]]<br />
*[[قتل نفس زَکیّه]]<br />
*[[قم]]<br />
*[[قیامت صغرا]] ([[رجعت]])<br />
*[[قیام های پیش از ظهور]]<br />
*[[کتاب الغیبه للحجه]]<br />
*[[کشته شدن شیطان]]<br />
*[[کمال الدین و تمام النعمه]]<br />
*[[کوفه]]<br />
*[[کنیه امام مهدی]] ([[ابوالقاسم]])<br />
*[[کوه رَضْوی]]<br />
*[[کیسانیه]]<br />
*[[لباس امام مهدی]] ([[پیراهن امام مهدی]])<br />
*[[لوح حضرت زهرا]]<br />
*[[مادر امام مهدی]]<br />
*[[متامام مهدی]] ([[مدعیان مهدویت]])<br />
*[[مثلث برمودا]] ([[جزیره خضرا]])<br />
*[[محدَّث]]<br />
*[[محل بیعت امام مهدی]] ([[رکن و مقام]])<br />
*[[محل ظهور امام مهدی]] ([[مسجد الحرام]])<br />
*[[محل قتل نفس زکیه رکن و مقام]]<br />
*[[محمد]]<br />
*[[محمد بن عثمان بن سعید عمری]]<br />
*[[محمد بن علی بن هلال]]<br />
*[[محمد بن علی شلمغانی]]<br />
*[[محمد بن نصیر نمیری]]<br />
*[[محمدیه]]<br />
*[[مدعیان بابیت]]<br />
*[[مدعیان مهدویت]]<br />
*[[مرجع تقلید]]<br />
*[[مردان آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]])<br />
*[[مرکز حکومت امام مهدی]] ([[مسجد کوفه]])<br />
*[[مرگ جاهلی]]<br />
*[[مرگ سرخ]]<br />
*[[مرگ سفید]]<br />
*[[مستضعف]]<br />
*[[مسجد جمکران]]<br />
*[[مسجد الحرام]]<br />
*[[مسجد سهله]]<br />
*[[مسجد صاحب الزمان]] ([[مسجد جمکران]])<br />
*[[مسجد کوفه]]<br />
*[[مصلای جمعه و جماعات در عصر ظهور]] ([[مسجد کوفه]])<br />
* [[مضطر]]<br />
*[[معجم احادیث الامام الامام مهدی ]]<br />
*[[معمرین]]<br />
*[[مغیریه]]<br />
*[[مقتدای مسیح]]<br />
*[[مکیال المکارم فی فواید الدعاء للقائم]]<br />
*[[ملاحم و فتن]]<br />
*[[ملاقات با امام مهدی]]<br />
*[[ملیکه مادر امام مهدی]]<br />
*[[منتخب الاثر]]<br />
*[[منتظِر]]<br />
*[[منتَظَر]]<br />
*[[منتقم]]<br />
*[[منصور]]<br />
*[[موتور]]<br />
*[[موسویه]]<br />
*[[موعود مسیحیت]]<br />
*[[موعود یهود]]<br />
*[[امام مهدی]]<br />
*[[امام مهدی سودانی]]<br />
*[[امام مهدی موعود]]<br />
*[[مهدویت]]<br />
*[[ممهدون]] ([[زمینه سازان ظهور]])<br />
*[[مهدویت پژوهی]] ([[آینده پژوهی]])<br />
*[[امام مهدی شخصی و امام مهدی نوعی]]<br />
*[[امام مهدیه]]<br />
*[[میراث دار پیامبران]]<br />
*[[ناحیه مقدسه]]<br />
*[[نام های حضرت محمد]] ([[احمد]])<br />
*[[ناووسیه]]<br />
*[[نجبا]]<br />
*[[ندای آسمانی]]<br />
*[[نرگس]] ([[مادر امام مهدی]])<br />
*[[نزول عیسی]]<br />
*[[نشانه های آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]]<br />
*[[نشانه های ظهور]]<br />
*[[نفس زکیه]]<br />
*[[نماز امام زمان]]<br />
*[[نواب خاص]]<br />
*[[نیابت خاص]]<br />
*[[نیابت عام]]<br />
*[[نیمه شعبان]]<br />
*[[وقاتون]] ([[وقت ظهور]])<br />
*[[وقت ظهور]]<br />
*[[وقت معلوم]]<br />
*[[وکلای امام مهدی]]<br />
*[[ولادت امام مهدی]]<br />
*[[ولایت فقیه]]<br />
*[[ولی فقیه]]<br />
*[[همسر و فرزند امام مهدی]]<br />
*[[هیبت امام مهدی]]<br />
*[[یأجوج و مأجوج]]<br />
*[[یاران امام مهدی]]<br />
*[[یالثارات الحسین]]<br />
{{پایان}}<br />
{{پایان}}<br />
<br />
==منابع==<br />
* [[پرونده:134491.jpg|22px]] [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|'''فرهنگنامه مهدویت''']].<br />
<br />
==پانویس==<br />
{{یادآوری پانویس}}<br />
{{پانویس2}}<br />
<br />
{{امام مهدی}}<br />
<br />
[[رده:امام مهدی]]<br />
[[رده:فرجام حضرت مهدی]]</div>Msadeq