فرقه‌های شیعه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۰

2024-06-04T10:40:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۱۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت بلافصل امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و تعیین [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین ~~[[حال]]،~~ اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است.		'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به امامت بلافصل امیر المؤمنین{{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به نصّ الهی و تعیین [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین حال، اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	#"[[اثنی عشریه]]" که به [[امامت دوازده امام]] معتقدند و به مجموعه‌هایی همچون "اخباریّه"، "اصولیّه"، "[[شیخیّه]]" و... تقسیم می‌شوند.		#"[[اثنی عشریه]]" که به [[امامت دوازده امام]] معتقدند و به مجموعه‌هایی همچون "اخباریّه"، "اصولیّه"، "[[شیخیّه]]" و... تقسیم می‌شوند.
	#"[[غلاة]]" که دربارۀ پیامبر و [[ائمه]]، بخصوص [[حضرت علی]]{{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند.		#"[[غلاة]]" که دربارۀ پیامبر و [[ائمه]]، بخصوص [[حضرت علی]]{{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند.
	#"[[کیسانیه]]" که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از [[کیسان]] است ([[غلام]] [[امیر المؤمنین]] که [[شاگرد]] [[محمّد]] حنفیّه، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] مختار بن ابی عبیدۀ ثقفی که ملقب به کیسان بود، یا پیروان کیسان، فرماندۀ پلیس مختار.		#"[[کیسانیه]]" که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از [[کیسان]] است ([[غلام]] [[امیر المؤمنین]] که شاگرد [[محمّد]] حنفیّه، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] مختار بن ابی عبیدۀ ثقفی که ملقب به کیسان بود، یا پیروان کیسان، فرماندۀ پلیس مختار.
	#"[[زیدیه]]" که به امامت [[زید بن علی]]، فرزند [[امام سجّاد]]{{ع}} به جای [[امام]] محمّد [[باقر]]{{ع}} [[معتقد]] بودند. آنان معتقدند که امامت در [[اولاد فاطمه]] [[زهرا]] است و از شرایط آن [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، خروج مسلّحانه و ادّعای امامت است. خود اینان هم به چند [[فرقه]] تقسیم می‌شوند، همچون "[[جارودیّه]]"، "[[مرئیه]]"، "[[یعقوبیّه]]"، "[[جریریّه]]"، "[[یمانیّه]]" و... .		#"[[زیدیه]]" که به امامت [[زید بن علی]]، فرزند [[امام سجّاد]]{{ع}} به جای [[امام]] محمّد [[باقر]]{{ع}} [[معتقد]] بودند. آنان معتقدند که امامت در [[اولاد فاطمه]] [[زهرا]] است و از شرایط آن [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، خروج مسلّحانه و ادّعای امامت است. خود اینان هم به چند [[فرقه]] تقسیم می‌شوند، همچون "[[جارودیّه]]"، "[[مرئیه]]"، "[[یعقوبیّه]]"، "[[جریریّه]]"، "[[یمانیّه]]" و... .
	#"[[اسماعیلیه]]"، [[معتقدان]] به امامت [[اسماعیل فرزند امام صادق]]{{ع}} به جای [[موسی بن جعفر]]{{ع}}. این فرقه در مناطق مختلف نام‌های گوناگونی دارد مثل: [[باطنیّه]]، [[تعلیمیه]]، [[ملاحده]]، [[سبعیه]]، [[حشیشیّه]]، [[اساسیّه]] و [[قرامطه]]. بخشی از اسماعیلیه که معتقد به [[غیبت]] اسماعیلند "[[واقفیه]]" نام دارند، چون بر امامت او توقّف کرده‌اند.		#"[[اسماعیلیه]]"، [[معتقدان]] به امامت [[اسماعیل فرزند امام صادق]]{{ع}} به جای [[موسی بن جعفر]]{{ع}}. این فرقه در مناطق مختلف نام‌های گوناگونی دارد مثل: [[باطنیّه]]، [[تعلیمیه]]، [[ملاحده]]، [[سبعیه]]، [[حشیشیّه]]، [[اساسیّه]] و [[قرامطه]]. بخشی از اسماعیلیه که معتقد به [[غیبت]] اسماعیلند "[[واقفیه]]" نام دارند، چون بر امامت او توقّف کرده‌اند.

	همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این فرقه‌ها، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این فرقه‌ها می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در [[زمان]] سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[~~حضرت~~ امیر المؤمنین]] علی و [[حسن بن علی]] و [[حسین بن علی]]{{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت حضرت علی]] بن حسین [[سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم علی{{ع}} [[محمّد بن حنفیّه]] را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] غایب شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[~~رحلت~~ امام سجاد]]{{ع}} [[اکثریت]] شیعه به [[امامت]] فرزندش امام محمّد [[باقر]]{{ع}} معتقد شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "[[زیدیّه]]" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] امام محمّد باقر{{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش امام [[جعفر صادق]]{{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن حضرت، اکثریت فرزندش امام [[موسی کاظم]]{{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی اسماعیل پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در [[حال]] [[حیات]] پدر [[بزرگوار]] خود در گذشته بود، امام گرفتند و از اکثریت شیعه جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن حضرت عبد [[اللّه]] افطح و بعضی فرزند دیگرش محمّد را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن حضرت توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[~~شهادت~~ امام موسی کاظم]]{{ع}} اکثریت شیعه فرزندش [[امام رضا]]{{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در امام هفتم توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از امام هشتم تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت شیعه مهدی موعود است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند [[روز]] بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر اکثریت شیعه قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که [[پایدار]] مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، هند، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش).</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] [[فرقه‌های شیعه]] از کتب خود آنان، بهترین و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه).</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.		همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این فرقه‌ها، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این فرقه‌ها می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در [[زمان]] سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[امیر المؤمنین]] علی و [[حسن بن علی]] و [[حسین بن علی]]{{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از شهادت امام سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت حضرت علی]] بن حسین [[سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم علی{{ع}} [[محمّد بن حنفیّه]] را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] غایب شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[شهادت امام سجاد]]{{ع}} [[اکثریت]] شیعه به [[امامت]] فرزندش امام محمّد [[باقر]]{{ع}} معتقد شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "[[زیدیّه]]" موسوم شدند. پس از رحلت امام محمّد باقر{{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش امام [[جعفر صادق]]{{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن حضرت، اکثریت فرزندش امام [[موسی کاظم]]{{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی اسماعیل پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در حال [[حیات]] پدر بزرگوار خود در گذشته بود، امام گرفتند و از اکثریت شیعه جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن حضرت عبد [[اللّه]] افطح و بعضی فرزند دیگرش محمّد را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن حضرت توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از شهادت [[امام موسی کاظم]]{{ع}} اکثریت شیعه فرزندش [[امام رضا]]{{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در امام هفتم توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از امام هشتم تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت شیعه مهدی موعود است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند [[روز]] بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان رجال شیعه در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر اکثریت شیعه قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که [[پایدار]] مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، هند، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش).</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] فرقه‌های شیعه از کتب خود آنان، بهترین و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه).</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۸

2024-06-04T10:38:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۸
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت~~]] [[~~بلافصل~~]] [[امام علی\|~~امیر المؤمنین]] {{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و [[تعیین]] [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین ~~حال،~~ اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است~~<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>~~.		'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت بلافصل امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و تعیین [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین [[حال]]، اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	مهمترین [[فرقه‌ها]] که نام [[شیعه]] دارند عبارتند از:		مهمترین [[فرقه‌ها]] که نام [[شیعه]] دارند عبارتند از:
	#"[[اثنی عشریه]]" که به [[امامت~~]] [[~~دوازده~~]] [[~~امام]] معتقدند و به مجموعه‌هایی همچون "اخباریّه"، "اصولیّه"، "[[شیخیّه]]" و... تقسیم می‌شوند.		#"[[اثنی عشریه]]" که به [[امامت دوازده امام]] معتقدند و به مجموعه‌هایی همچون "اخباریّه"، "اصولیّه"، "[[شیخیّه]]" و... تقسیم می‌شوند.
	#"[[غلاة]]" که دربارۀ [[پیامبر]] و [[ائمه]]، بخصوص [[~~امام علی\|~~حضرت علی]] {{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند.		#"[[غلاة]]" که دربارۀ پیامبر و [[ائمه]]، بخصوص [[حضرت علی]]{{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند.
	#"[[کیسانیه]]" که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از [[کیسان]] است ([[غلام]] [[امیر المؤمنین]] که [[شاگرد]] [[محمّد]] حنفیّه، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] مختار بن ابی عبیدۀ ثقفی که ملقب به [[کیسان]] بود، یا [[پیروان~~]] [[کیسان]]،~~ فرماندۀ پلیس مختار.		#"[[کیسانیه]]" که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از [[کیسان]] است ([[غلام]] [[امیر المؤمنین]] که [[شاگرد]] [[محمّد]] حنفیّه، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] مختار بن ابی عبیدۀ ثقفی که ملقب به کیسان بود، یا پیروان کیسان، فرماندۀ پلیس مختار.
	#"[[زیدیه]]" که به [[امامت]] [[زید بن علی]]، [[فرزند]] [[امام سجّاد]] {{ع}} به جای [[امام ~~باقر\|امام~~ محمّد باقر]] {{ع}} [[معتقد]] بودند. آنان معتقدند که [[امامت]] در [[اولاد]] [[~~فاطمه~~ زهرا]] است و از شرایط آن [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، [[خروج]] مسلّحانه و ادّعای [[امامت]] است. خود اینان هم به چند [[فرقه]] تقسیم می‌شوند، همچون "[[جارودیّه]]"، "[[مرئیه]]"، "[[یعقوبیّه]]"، "[[جریریّه]]"، "[[یمانیّه]]" و...		#"[[زیدیه]]" که به امامت [[زید بن علی]]، فرزند [[امام سجّاد]]{{ع}} به جای [[امام]] محمّد [[باقر]]{{ع}} [[معتقد]] بودند. آنان معتقدند که امامت در [[اولاد فاطمه]] [[زهرا]] است و از شرایط آن [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، خروج مسلّحانه و ادّعای امامت است. خود اینان هم به چند [[فرقه]] تقسیم می‌شوند، همچون "[[جارودیّه]]"، "[[مرئیه]]"، "[[یعقوبیّه]]"، "[[جریریّه]]"، "[[یمانیّه]]" و... .
	#"[[اسماعیلیه]]"، ~~معتقدان به~~ [[~~امامت~~]] [[اسماعیل~~]] [[~~فرزند~~]] [[~~امام صادق]] {{ع}} به جای [[~~امام کاظم\|~~موسی بن جعفر]] {{ع}}. این [[فرقه]] در مناطق مختلف نام‌های گوناگونی دارد مثل: [[باطنیّه]]، [[تعلیمیه]]، [[ملاحده]]، [[سبعیه]]، [[حشیشیّه]]، [[اساسیّه]] و [[قرامطه]]. بخشی از [[اسماعیلیه]] که [[معتقد]] به [[غیبت]] اسماعیلند "[[واقفیه]]" نام دارند، چون بر [[امامت]] او توقّف کرده‌اند.		#"[[اسماعیلیه]]"، [[معتقدان]] به امامت [[اسماعیل فرزند امام صادق]]{{ع}} به جای [[موسی بن جعفر]]{{ع}}. این فرقه در مناطق مختلف نام‌های گوناگونی دارد مثل: [[باطنیّه]]، [[تعلیمیه]]، [[ملاحده]]، [[سبعیه]]، [[حشیشیّه]]، [[اساسیّه]] و [[قرامطه]]. بخشی از اسماعیلیه که معتقد به [[غیبت]] اسماعیلند "[[واقفیه]]" نام دارند، چون بر امامت او توقّف کرده‌اند.

	همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این ~~[[فرقه‌ها]]،~~ انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این [[فرقه‌ها]] می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در زمان سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[~~امام علی\|~~حضرت امیر المؤمنین ~~علی~~]] و [[~~امام حسن\|~~حسن بن علی]] و [[~~امام حسین\|~~حسین بن علی]] {{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] [[~~امام سجاد\|حضرت علی بن حسین~~ سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم ~~[[امام علی\|~~علی]] {{ع}} [[محمّد]] ~~بن حنفیّه~~ را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] [[غایب]] شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[رحلت~~]] [[~~امام سجاد]] {{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] فرزندش [[~~امام باقر\|امام محمّد~~ باقر]] {{ع}} [[معتقد]] شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "زیدیّه" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] ~~[[امام باقر\|~~امام محمّد باقر]] {{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش [[~~امام صادق\|امام~~ جعفر صادق]] {{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن ~~[[حضرت]]، [[~~اکثریت]] فرزندش [[~~امام کاظم\|امام~~ موسی کاظم]] {{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی [[اسماعیل]] پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در حال [[حیات]] [[~~پدر~~]] ~~بزرگوار~~ خود در گذشته بود، [[امام]] گرفتند و از [[اکثریت~~]] [[~~شیعه]] جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن [[حضرت~~]] [[~~عبد]] [[اللّه]] افطح و بعضی [[فرزند]] دیگرش [[محمّد]] را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن [[حضرت]] توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[شهادت~~]] [[امام کاظم\|~~امام موسی کاظم]] {{ع}} [[اکثریت~~]] [[~~شیعه]] فرزندش [[امام رضا]] {{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در [[امام هفتم]] توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از [[امام هشتم]] تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت [[شیعه~~]] [[امام مهدی\|~~مهدی~~]] [[~~موعود]] است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند روز بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر [[اکثریت~~]] [[~~شیعه]] قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که پایدار مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، ~~[[هند]]،~~ لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ~~ص ۳۲~~(چاپ اول، ۱۳۴۶ش)</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] فرقه‌های شیعه از کتب خود آنان، [[بهترین]] و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان~~]] [[~~اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ~~ص ۱~~ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه)</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.		همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این فرقه‌ها، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این فرقه‌ها می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در [[زمان]] سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[حضرت امیر المؤمنین]] علی و [[حسن بن علی]] و [[حسین بن علی]]{{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت حضرت علی]] بن حسین [[سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم علی{{ع}} [[محمّد بن حنفیّه]] را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] غایب شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[رحلت امام سجاد]]{{ع}} [[اکثریت]] شیعه به [[امامت]] فرزندش امام محمّد [[باقر]]{{ع}} معتقد شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "[[زیدیّه]]" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] امام محمّد باقر{{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش امام [[جعفر صادق]]{{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن حضرت، اکثریت فرزندش امام [[موسی کاظم]]{{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی اسماعیل پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در [[حال]] [[حیات]] پدر [[بزرگوار]] خود در گذشته بود، امام گرفتند و از اکثریت شیعه جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن حضرت عبد [[اللّه]] افطح و بعضی فرزند دیگرش محمّد را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن حضرت توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[شهادت امام موسی کاظم]]{{ع}} اکثریت شیعه فرزندش [[امام رضا]]{{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در امام هفتم توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از امام هشتم تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت شیعه مهدی موعود است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند [[روز]] بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر اکثریت شیعه قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که [[پایدار]] مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، هند، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش).</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] [[فرقه‌های شیعه]] از کتب خود آنان، بهترین و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه).</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۹

2023-02-28T08:09:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط = شیعه
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[فرقه‌های شیعه در حدیث]] - [[فرقه‌های شیعه در کلام اسلامی]] - [[فرقه‌های شیعه در تاریخ اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط = ~~فرقه‌های شیعه (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

خط ۹:		خط ۹:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* مهمترین [[فرقه‌ها]] که نام [[شیعه]] دارند عبارتند از:		مهمترین [[فرقه‌ها]] که نام [[شیعه]] دارند عبارتند از:
	#"[[اثنی عشریه]]" که به [[امامت]] [[دوازده]] [[امام]] معتقدند و به مجموعه‌هایی همچون "اخباریّه"، "اصولیّه"، "[[شیخیّه]]" و... تقسیم می‌شوند.		#"[[اثنی عشریه]]" که به [[امامت]] [[دوازده]] [[امام]] معتقدند و به مجموعه‌هایی همچون "اخباریّه"، "اصولیّه"، "[[شیخیّه]]" و... تقسیم می‌شوند.
	#"[[غلاة]]" که دربارۀ [[پیامبر]] و [[ائمه]]، بخصوص [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند.		#"[[غلاة]]" که دربارۀ [[پیامبر]] و [[ائمه]]، بخصوص [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند.
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

خط ۲۶:		خط ۲۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:فرقه‌های شیعه]]~~
	[[رده:فرقه‌های شیعه]]		[[رده:فرقه‌های شیعه]]
	[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]		[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]

Wasity: جایگزینی متن - 'رجال شیعه' به 'رجال شیعه'

2023-02-14T05:52:27Z

جایگزینی متن - 'رجال شیعه' به 'رجال شیعه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۲
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	#"[[اسماعیلیه]]"، معتقدان به [[امامت]] [[اسماعیل]] [[فرزند]] [[امام صادق]] {{ع}} به جای [[امام کاظم\|موسی بن جعفر]] {{ع}}. این [[فرقه]] در مناطق مختلف نام‌های گوناگونی دارد مثل: [[باطنیّه]]، [[تعلیمیه]]، [[ملاحده]]، [[سبعیه]]، [[حشیشیّه]]، [[اساسیّه]] و [[قرامطه]]. بخشی از [[اسماعیلیه]] که [[معتقد]] به [[غیبت]] اسماعیلند "[[واقفیه]]" نام دارند، چون بر [[امامت]] او توقّف کرده‌اند.		#"[[اسماعیلیه]]"، معتقدان به [[امامت]] [[اسماعیل]] [[فرزند]] [[امام صادق]] {{ع}} به جای [[امام کاظم\|موسی بن جعفر]] {{ع}}. این [[فرقه]] در مناطق مختلف نام‌های گوناگونی دارد مثل: [[باطنیّه]]، [[تعلیمیه]]، [[ملاحده]]، [[سبعیه]]، [[حشیشیّه]]، [[اساسیّه]] و [[قرامطه]]. بخشی از [[اسماعیلیه]] که [[معتقد]] به [[غیبت]] اسماعیلند "[[واقفیه]]" نام دارند، چون بر [[امامت]] او توقّف کرده‌اند.

	همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این [[فرقه‌ها]]، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این [[فرقه‌ها]] می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در زمان سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین علی]] و [[امام حسن\|حسن بن علی]] و [[امام حسین\|حسین بن علی]] {{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] [[امام سجاد\|حضرت علی بن حسین سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم [[امام علی\|علی]] {{ع}} [[محمّد]] بن حنفیّه را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] [[غایب]] شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[رحلت]] [[امام سجاد]] {{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] فرزندش [[امام باقر\|امام محمّد باقر]] {{ع}} [[معتقد]] شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "زیدیّه" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] [[امام باقر\|امام محمّد باقر]] {{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش [[امام صادق\|امام جعفر صادق]] {{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن [[حضرت]]، [[اکثریت]] فرزندش [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]] {{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی [[اسماعیل]] پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در حال [[حیات]] [[پدر]] بزرگوار خود در گذشته بود، [[امام]] گرفتند و از [[اکثریت]] [[شیعه]] جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن [[حضرت]] [[عبد]] [[اللّه]] افطح و بعضی [[فرزند]] دیگرش [[محمّد]] را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن [[حضرت]] توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[شهادت]] [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]] {{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] فرزندش [[امام رضا]] {{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در [[امام هفتم]] توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از [[امام هشتم]] تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت [[شیعه]] [[امام مهدی\|مهدی]] [[موعود]] است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند روز بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال~~]] [[~~شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر [[اکثریت]] [[شیعه]] قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که پایدار مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، [[هند]]، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص ۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش)</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] فرقه‌های شیعه از کتب خود آنان، [[بهترین]] و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان]] [[اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص ۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه)</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.		همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این [[فرقه‌ها]]، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این [[فرقه‌ها]] می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در زمان سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین علی]] و [[امام حسن\|حسن بن علی]] و [[امام حسین\|حسین بن علی]] {{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] [[امام سجاد\|حضرت علی بن حسین سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم [[امام علی\|علی]] {{ع}} [[محمّد]] بن حنفیّه را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] [[غایب]] شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[رحلت]] [[امام سجاد]] {{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] فرزندش [[امام باقر\|امام محمّد باقر]] {{ع}} [[معتقد]] شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "زیدیّه" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] [[امام باقر\|امام محمّد باقر]] {{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش [[امام صادق\|امام جعفر صادق]] {{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن [[حضرت]]، [[اکثریت]] فرزندش [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]] {{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی [[اسماعیل]] پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در حال [[حیات]] [[پدر]] بزرگوار خود در گذشته بود، [[امام]] گرفتند و از [[اکثریت]] [[شیعه]] جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن [[حضرت]] [[عبد]] [[اللّه]] افطح و بعضی [[فرزند]] دیگرش [[محمّد]] را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن [[حضرت]] توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[شهادت]] [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]] {{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] فرزندش [[امام رضا]] {{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در [[امام هفتم]] توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از [[امام هشتم]] تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت [[شیعه]] [[امام مهدی\|مهدی]] [[موعود]] است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند روز بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر [[اکثریت]] [[شیعه]] قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که پایدار مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، [[هند]]، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص ۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش)</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] فرقه‌های شیعه از کتب خود آنان، [[بهترین]] و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان]] [[اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص ۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه)</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:32:53Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت]] [[بلافصل]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و [[تعیین]] [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین حال، اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.		'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت]] [[بلافصل]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و [[تعیین]] [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین حال، اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	*مهمترین [[فرقه‌ها]] که نام [[شیعه]] دارند عبارتند از:		* مهمترین [[فرقه‌ها]] که نام [[شیعه]] دارند عبارتند از:
	#"[[اثنی عشریه]]" که به [[امامت]] [[دوازده]] [[امام]] معتقدند و به مجموعه‌هایی همچون "اخباریّه"، "اصولیّه"، "[[شیخیّه]]" و... تقسیم می‌شوند.		#"[[اثنی عشریه]]" که به [[امامت]] [[دوازده]] [[امام]] معتقدند و به مجموعه‌هایی همچون "اخباریّه"، "اصولیّه"، "[[شیخیّه]]" و... تقسیم می‌شوند.
	#"[[غلاة]]" که دربارۀ [[پیامبر]] و [[ائمه]]، بخصوص [[امام علی\|حضرت علی]]{{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند.		#"[[غلاة]]" که دربارۀ [[پیامبر]] و [[ائمه]]، بخصوص [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند.
	#"[[کیسانیه]]" که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از [[کیسان]] است ([[غلام]] [[امیر المؤمنین]] که [[شاگرد]] [[محمّد]] حنفیّه، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] مختار بن ابی عبیدۀ ثقفی که ملقب به [[کیسان]] بود، یا [[پیروان]] [[کیسان]]، فرماندۀ پلیس مختار.		#"[[کیسانیه]]" که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از [[کیسان]] است ([[غلام]] [[امیر المؤمنین]] که [[شاگرد]] [[محمّد]] حنفیّه، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] مختار بن ابی عبیدۀ ثقفی که ملقب به [[کیسان]] بود، یا [[پیروان]] [[کیسان]]، فرماندۀ پلیس مختار.
	#"[[زیدیه]]" که به [[امامت]] [[زید بن علی]]، [[فرزند]] [[امام سجّاد]]{{ع}} به جای [[امام باقر\|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[معتقد]] بودند. آنان معتقدند که [[امامت]] در [[اولاد]] [[فاطمه زهرا]] است و از شرایط آن [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، [[خروج]] مسلّحانه و ادّعای [[امامت]] است. خود اینان هم به چند [[فرقه]] تقسیم می‌شوند، همچون "[[جارودیّه]]"، "[[مرئیه]]"، "[[یعقوبیّه]]"، "[[جریریّه]]"، "[[یمانیّه]]" و...		#"[[زیدیه]]" که به [[امامت]] [[زید بن علی]]، [[فرزند]] [[امام سجّاد]] {{ع}} به جای [[امام باقر\|امام محمّد باقر]] {{ع}} [[معتقد]] بودند. آنان معتقدند که [[امامت]] در [[اولاد]] [[فاطمه زهرا]] است و از شرایط آن [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، [[خروج]] مسلّحانه و ادّعای [[امامت]] است. خود اینان هم به چند [[فرقه]] تقسیم می‌شوند، همچون "[[جارودیّه]]"، "[[مرئیه]]"، "[[یعقوبیّه]]"، "[[جریریّه]]"، "[[یمانیّه]]" و...
	#"[[اسماعیلیه]]"، معتقدان به [[امامت]] [[اسماعیل]] [[فرزند]] [[امام صادق]]{{ع}} به جای [[امام کاظم\|موسی بن جعفر]]{{ع}}. این [[فرقه]] در مناطق مختلف نام‌های گوناگونی دارد مثل: [[باطنیّه]]، [[تعلیمیه]]، [[ملاحده]]، [[سبعیه]]، [[حشیشیّه]]، [[اساسیّه]] و [[قرامطه]]. بخشی از [[اسماعیلیه]] که [[معتقد]] به [[غیبت]] اسماعیلند "[[واقفیه]]" نام دارند، چون بر [[امامت]] او توقّف کرده‌اند.		#"[[اسماعیلیه]]"، معتقدان به [[امامت]] [[اسماعیل]] [[فرزند]] [[امام صادق]] {{ع}} به جای [[امام کاظم\|موسی بن جعفر]] {{ع}}. این [[فرقه]] در مناطق مختلف نام‌های گوناگونی دارد مثل: [[باطنیّه]]، [[تعلیمیه]]، [[ملاحده]]، [[سبعیه]]، [[حشیشیّه]]، [[اساسیّه]] و [[قرامطه]]. بخشی از [[اسماعیلیه]] که [[معتقد]] به [[غیبت]] اسماعیلند "[[واقفیه]]" نام دارند، چون بر [[امامت]] او توقّف کرده‌اند.

	همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این [[فرقه‌ها]]، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این [[فرقه‌ها]] می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در زمان سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین علی]] و [[امام حسن\|حسن بن علی]] و [[امام حسین\|حسین بن علی]]{{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] [[امام سجاد\|حضرت علی بن حسین سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم [[امام علی\|علی]]{{ع}} [[محمّد]] بن حنفیّه را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] [[غایب]] شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[رحلت]] [[امام سجاد]]{{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] فرزندش [[امام باقر\|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[معتقد]] شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "زیدیّه" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] [[امام باقر\|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش [[امام صادق\|امام جعفر صادق]]{{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن [[حضرت]]، [[اکثریت]] فرزندش [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]]{{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی [[اسماعیل]] پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در حال [[حیات]] [[پدر]] بزرگوار خود در گذشته بود، [[امام]] گرفتند و از [[اکثریت]] [[شیعه]] جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن [[حضرت]] [[عبد]] [[اللّه]] افطح و بعضی [[فرزند]] دیگرش [[محمّد]] را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن [[حضرت]] توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[شهادت]] [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]]{{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] فرزندش [[امام رضا]]{{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در [[امام هفتم]] توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از [[امام هشتم]] تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت [[شیعه]] [[امام مهدی\|مهدی]] [[موعود]] است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند روز بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال]] [[شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر [[اکثریت]] [[شیعه]] قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که پایدار مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، [[هند]]، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص ۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش)</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] فرقه‌های شیعه از کتب خود آنان، [[بهترین]] و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان]] [[اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص ۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه)</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.		همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این [[فرقه‌ها]]، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این [[فرقه‌ها]] می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در زمان سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین علی]] و [[امام حسن\|حسن بن علی]] و [[امام حسین\|حسین بن علی]] {{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] [[امام سجاد\|حضرت علی بن حسین سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم [[امام علی\|علی]] {{ع}} [[محمّد]] بن حنفیّه را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] [[غایب]] شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[رحلت]] [[امام سجاد]] {{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] فرزندش [[امام باقر\|امام محمّد باقر]] {{ع}} [[معتقد]] شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "زیدیّه" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] [[امام باقر\|امام محمّد باقر]] {{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش [[امام صادق\|امام جعفر صادق]] {{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن [[حضرت]]، [[اکثریت]] فرزندش [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]] {{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی [[اسماعیل]] پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در حال [[حیات]] [[پدر]] بزرگوار خود در گذشته بود، [[امام]] گرفتند و از [[اکثریت]] [[شیعه]] جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن [[حضرت]] [[عبد]] [[اللّه]] افطح و بعضی [[فرزند]] دیگرش [[محمّد]] را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن [[حضرت]] توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[شهادت]] [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]] {{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] فرزندش [[امام رضا]] {{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در [[امام هفتم]] توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از [[امام هشتم]] تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت [[شیعه]] [[امام مهدی\|مهدی]] [[موعود]] است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند روز بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال]] [[شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر [[اکثریت]] [[شیعه]] قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که پایدار مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، [[هند]]، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص ۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش)</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] فرقه‌های شیعه از کتب خود آنان، [[بهترین]] و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان]] [[اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص ۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه)</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T09:11:53Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =
خط ۱۸:		خط ۱۷:

	همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این [[فرقه‌ها]]، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این [[فرقه‌ها]] می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در زمان سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین علی]] و [[امام حسن\|حسن بن علی]] و [[امام حسین\|حسین بن علی]]{{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] [[امام سجاد\|حضرت علی بن حسین سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم [[امام علی\|علی]]{{ع}} [[محمّد]] بن حنفیّه را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] [[غایب]] شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[رحلت]] [[امام سجاد]]{{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] فرزندش [[امام باقر\|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[معتقد]] شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "زیدیّه" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] [[امام باقر\|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش [[امام صادق\|امام جعفر صادق]]{{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن [[حضرت]]، [[اکثریت]] فرزندش [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]]{{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی [[اسماعیل]] پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در حال [[حیات]] [[پدر]] بزرگوار خود در گذشته بود، [[امام]] گرفتند و از [[اکثریت]] [[شیعه]] جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن [[حضرت]] [[عبد]] [[اللّه]] افطح و بعضی [[فرزند]] دیگرش [[محمّد]] را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن [[حضرت]] توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[شهادت]] [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]]{{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] فرزندش [[امام رضا]]{{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در [[امام هفتم]] توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از [[امام هشتم]] تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت [[شیعه]] [[امام مهدی\|مهدی]] [[موعود]] است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند روز بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال]] [[شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر [[اکثریت]] [[شیعه]] قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که پایدار مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، [[هند]]، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص ۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش)</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] فرقه‌های شیعه از کتب خود آنان، [[بهترین]] و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان]] [[اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص ۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه)</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.		همچنان‌که گفته شد. هرکدام از این [[فرقه‌ها]]، انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه‌های مختلف فرق دارد و در کتب [[کلامی]] و فرقه‌شناسی بحث شده که می‌توان به آنها مراجعه کرد. [[علامه طباطبائی]] در مورد پیدایش این [[فرقه‌ها]] می‌نویسد: [[مذهب شیعه]] در زمان سه پیشوای اول از [[پیشوایان]] [[اهل بیت]] ([[امام علی\|حضرت امیر المؤمنین علی]] و [[امام حسن\|حسن بن علی]] و [[امام حسین\|حسین بن علی]]{{ع}}) هیچ‌گونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از [[شهادت امام]] سوم [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] [[امام سجاد\|حضرت علی بن حسین سجاد]] قائل شدند و اقلیّتی معروف به [[کیسانیه]] پسر سوّم [[امام علی\|علی]]{{ع}} [[محمّد]] بن حنفیّه را [[امام]] دانستند و [[معتقد]] شدند که [[محمّد]] حنفیّه پیشوای چهارم و همان [[مهدی موعود]] است که در [[کوه رضوی]] [[غایب]] شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از [[رحلت]] [[امام سجاد]]{{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] به [[امامت]] فرزندش [[امام باقر\|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[معتقد]] شدند و اقلیّتی به [[زید شهید]] که پسر دیگر [[امام سجاد]] بود گرویدند و به "زیدیّه" موسوم شدند. پس از [[رحلت]] [[امام باقر\|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[شیعیان]] وی به فرزندش [[امام صادق\|امام جعفر صادق]]{{ع}} [[ایمان]] آوردند و پس از درگذشت آن [[حضرت]]، [[اکثریت]] فرزندش [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]]{{ع}} را [[امام هفتم]] دانستند و جمعی [[اسماعیل]] پسر بزرگ [[امام ششم]] را که در حال [[حیات]] [[پدر]] بزرگوار خود در گذشته بود، [[امام]] گرفتند و از [[اکثریت]] [[شیعه]] جدا شده به نام [[اسماعیلیه]] معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن [[حضرت]] [[عبد]] [[اللّه]] افطح و بعضی [[فرزند]] دیگرش [[محمّد]] را [[پیشوا]] گرفتند و بعضی در خود آن [[حضرت]] توقف کرده، آخرین امامش پنداشتند. پس از [[شهادت]] [[امام کاظم\|امام موسی کاظم]]{{ع}} [[اکثریت]] [[شیعه]] فرزندش [[امام رضا]]{{ع}} را [[امام هشتم]] دانستند و برخی در [[امام هفتم]] توقّف کردند که به "واقفیّه" معروفند. دیگر پس از [[امام هشتم]] تا [[امام دوازدهم]] که پیش اکثریّت [[شیعه]] [[امام مهدی\|مهدی]] [[موعود]] است، انشعاب قابل توجّهی به وجود نیامد و اگر وقایعی نیز در شکل انشعاب پیش‌آمده، چند روز بیش نپاییده و خودبه‌خود منحل شده است... [[اختلافات]] دیگری در میان [[رجال]] [[شیعه]] در مسائل [[علمی]] [[کلامی]] و [[فقهی]] وجود دارد که آنها را انشعاب مذهبی نباید شمرد. فرقه‌های نامبرده که منشعب شده و در برابر [[اکثریت]] [[شیعه]] قرار گرفته‌اند، در اندک زمانی منقرض شدند، جز دو فرقۀ زیدیّه و اسماعیلیّه که پایدار مانده‌اند و هم‌اکنون گروهی از ایشان در مناطق مختلف [[زمین]] مانند [[یمن]]، [[هند]]، لبنان و جاهای دیگر [[زندگی]] می‌کنند.<ref>شیعه در اسلام، ص ۳۲(چاپ اول، ۱۳۴۶ش)</ref> [[شناخت]] [[عقاید]] فرقه‌های شیعه از کتب خود آنان، [[بهترین]] و مطمئن‌ترین راه است و [[داوری]] برخی مؤلفان غیرشیعه دربارۀ [[پیروان]] [[اهل بیت]]، اغلب غرض‌ورزانه یا ناشی از کم اطّلاعی است.<ref>در زمینۀ آشنایی با فرقه‌های اسلامی و شیعی از جمله ر. ک: «فرهنگ فرق اسلامی» محمّد جواد مشکور، «فرق الشیعه» نوبختی، «الملل و النحل» شهرستانی، «المقالات و الفرق» اشعری، «الفرق بین الفرق» عبد القاهر بغدادی (و ترجمه‌اش: تاریخ مذاهب اسلام، محمّد جواد مشکور)، «تاریخ شیعه و فرقه‌های اسلامی»، محمّد جواد مشکور، «المقالات» ابن ورّاق بغدادی، «فرهنگنامۀ فرقه‌های اسلامی» شریف یحیی الأمین، ترجمه محمّد رضا موحّدی، «الفصل» ابن حزم اندلسی، «مقالات الاسلامیّین»، اشعری، «مذاهب الاسلامیّین»، عبد الرّحمن بدوی»، «دبستان المذاهب» فانی کشمیری «دائرة المعارف تشیّع» واژۀ تشیّع، «معجم الفرق الإسلامیه» شریف یحیی الامین، «فهرس مصادر الفرق الاسلامیه» علی اکبر ضیائی، مقالۀ «شیعه و فرقه‌های شیعی از نگاه ارباب ملل و نحل» فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ ۷(پاییز ۸۳)، «بحار الانوار»، ج ۳۷ ص ۱ تا ۳۱(فی ذکر مذاهب الّذین خالفوا الفرقة المحقّه)</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '\این\sمدخل\sاز\sچند\sمنظر\sمتفاوت\،\sبررسی\sمی‌شود\:<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-06-02T11:43:19Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>این\sمدخل\sاز\sچند\sمنظر\sمتفاوت\،\sبررسی\sمی‌شود\:<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۱۳
خط ۱: خط ۱:

{{امامت}}
{{امامت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[فرقه‌های شیعه در حدیث]] - [[فرقه‌های شیعه در کلام اسلامی]] - [[فرقه‌های شیعه در تاریخ اسلامی]]</div>
| موضوع مرتبط =

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[فرقه‌های شیعه (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل =

| مداخل مرتبط = [[فرقه‌های شیعه در حدیث]] - [[فرقه‌های شیعه در کلام اسلامی]] - [[فرقه‌های شیعه در تاریخ اسلامی]]

| پرسش مرتبط = فرقه‌های شیعه (پرسش)

}}

'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت]] [[بلافصل]] [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و [[تعیین]] [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین حال، اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.
'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت]] [[بلافصل]] [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و [[تعیین]] [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین حال، اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T22:52:57Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۲:۲۲
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] == پانویس == {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} == پانویس == {{پانویس}})

2021-12-16T18:49:30Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] == پانویس == {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} == پانویس == {{پانویس}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۱۹
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
			{{پایان منابع}}

	== پانویس ==		== پانویس ==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== * +==منابع== {{منابع}} * )

2021-12-16T16:30:15Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== * +==منابع== {{منابع}} * )

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۰۰
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	==منابع==		==منابع==
			{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[فرقه‌های شیعه در حدیث]] - [[فرقه‌های شیعه در کلام اسلامی]] - [[فرقه‌های شیعه در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط =
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[فرقه‌های شیعه (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل =
			\| مداخل مرتبط = [[فرقه‌های شیعه در حدیث]] - [[فرقه‌های شیعه در کلام اسلامی]] - [[فرقه‌های شیعه در تاریخ اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = فرقه‌های شیعه (پرسش)
			}}

	'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت]] [[بلافصل]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و [[تعیین]] [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین حال، اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.		'''فرقه‌های شیعه''' همۀ فرقه‌هایی که به [[امامت]] [[بلافصل]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند و [[امامت]] را به [[نصّ الهی]] و [[تعیین]] [[پیامبر]] می‌دانند شیعه‌اند. در عین حال، اختلافاتی هم در میان است که موجب پیدایش فرقه‌های مختلف شده است، فرقه‌هایی که برخی هم از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی است<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.