فرهنگ در لغت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۵

2026-04-07T05:05:56Z

@@ خط ۲۰: / خط ۲۰: @@
 با توجه به اینکه شاکله یا [[فرهنگ]] تغییرپذیر است، [[انبیای الهی]] و فرستادگان [[حضرت حق]] کوشیده‌اند آن را [[اصلاح]]، و در مسیر [[رشد]] و تعالی انسان [[هدایت]] کنند تا [[جوامع]] اصلاح شوند. ما نیز در این تحقیق در پی همین هدفیم؛ یعنی بررسی اقدامات [[معصومان]]{{عم}} برای زدودن [[فرهنگ جاهلی]] از امور نظامی و [[جنگ‌ها]]، و جایگزین‌کردن فرهنگ [[الهی]] و [[اسلامی]]، تا [[رزمنده]] میدان [[جنگ]] باانگیزه رشدیافته و صحیح و در مسیر [[کمالات انسانی]] و الهی [[شمشیر]] بزند و باعث تعالی فرد و [[جامعه]] شود تا [[خشنودی]] و [[غفران الهی]] را در پی داشته باشد<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۱ ـ ۳۴.</ref>.
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:IM010875.jpg|22px]] [[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|'''آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان''']]
 {{پایان منابع}}

Bahmani: /* مقدمه */

2026-03-10T07:47:38Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	برخی از محققان در معنای فرهنگ گفته‌اند: فرهنگ، [[علم]] و [[ادب]]، آداب و سنن و امور متداول در میان یک [[قوم]] و [[ملت]] است که آحاد آن قوم به دریافت و عمل به آنها پایبندند؛ آن‌چنان که زیربنای [[اندیشه]] و مبنای [[تصمیمات]] آنان بوده و شکل‌دهنده مغز ([[تفکر]]) آنهاست. و گفته‌اند که در [[قرآن]] از این معنا به «شاکله» تعبیر شده است و [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ}}<ref>«هر کس به فرا خور خویش کار می‌کند» سوره اسراء، آیه ۸۴.</ref>. شاکله به معنای صورت‌بخش است. هر قوم و ملتی به‌مقتضای [[زمان]] و مکان و جوّ [[حاکم]] بر [[زندگی]] آن، شکل خاص و ساختار ویژه‌ای دارد. به‌طور طبیعی، همان شکل و ساختار، منشأ [[تصمیم‌ها]] و انگیزه حرکات و سکنات آن قوم و ملت خواهد بود. بنابراین مراد [[آیه]] این است که هر کسی به‌مقتضای وضعیت فکری خویش و به موازات [[منش]] ساخته‌شده‌اش عمل می‌کند. پس به [[فکر]] ساخته‌شدن [[فرهنگ]] و شاکله خود باشید و در معرض عوامل شکننده و ناشایست قرار نگیرید. در [[حقیقت]] [[آیه شریفه]] یک هشدار عمومی و یک برنامه وسیع [[اخلاقی]] است که [[هجرت]] از محیط نامساعد [[فرهنگی]] به محیط مساعد و بایسته را می‌طلبد<ref>سید مصطفی حسینی دشتی، معارف و معاریف، ج۸، ص۴۹.</ref>.		برخی از محققان در معنای فرهنگ گفته‌اند: فرهنگ، [[علم]] و [[ادب]]، آداب و سنن و امور متداول در میان یک [[قوم]] و [[ملت]] است که آحاد آن قوم به دریافت و عمل به آنها پایبندند؛ آن‌چنان که زیربنای [[اندیشه]] و مبنای [[تصمیمات]] آنان بوده و شکل‌دهنده مغز ([[تفکر]]) آنهاست. و گفته‌اند که در [[قرآن]] از این معنا به «شاکله» تعبیر شده است و [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ}}<ref>«هر کس به فرا خور خویش کار می‌کند» سوره اسراء، آیه ۸۴.</ref>. شاکله به معنای صورت‌بخش است. هر قوم و ملتی به‌مقتضای [[زمان]] و مکان و جوّ [[حاکم]] بر [[زندگی]] آن، شکل خاص و ساختار ویژه‌ای دارد. به‌طور طبیعی، همان شکل و ساختار، منشأ [[تصمیم‌ها]] و انگیزه حرکات و سکنات آن قوم و ملت خواهد بود. بنابراین مراد [[آیه]] این است که هر کسی به‌مقتضای وضعیت فکری خویش و به موازات [[منش]] ساخته‌شده‌اش عمل می‌کند. پس به [[فکر]] ساخته‌شدن [[فرهنگ]] و شاکله خود باشید و در معرض عوامل شکننده و ناشایست قرار نگیرید. در [[حقیقت]] [[آیه شریفه]] یک هشدار عمومی و یک برنامه وسیع [[اخلاقی]] است که [[هجرت]] از محیط نامساعد [[فرهنگی]] به محیط مساعد و بایسته را می‌طلبد<ref>سید مصطفی حسینی دشتی، معارف و معاریف، ج۸، ص۴۹.</ref>.

	با توجه به اینکه شاکله یا [[فرهنگ]] تغییرپذیر است، [[انبیای الهی]] و فرستادگان [[حضرت حق]] کوشیده‌اند آن را [[اصلاح]]، و در مسیر [[رشد]] و تعالی انسان [[هدایت]] کنند تا [[جوامع]] اصلاح شوند. ما نیز در این تحقیق در پی همین هدفیم؛ یعنی بررسی اقدامات [[معصومان]]{{عم}} برای زدودن [[فرهنگ جاهلی]] از امور نظامی و [[جنگ‌ها]]، و جایگزین‌کردن فرهنگ [[الهی]] و [[اسلامی]]، تا [[رزمنده]] میدان [[جنگ]] باانگیزه رشدیافته و صحیح و در مسیر [[کمالات انسانی]] و الهی [[شمشیر]] بزند و باعث تعالی فرد و [[جامعه]] شود تا [[خشنودی]] و [[غفران الهی]] را در پی داشته باشد<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۱.</ref>.		با توجه به اینکه شاکله یا [[فرهنگ]] تغییرپذیر است، [[انبیای الهی]] و فرستادگان [[حضرت حق]] کوشیده‌اند آن را [[اصلاح]]، و در مسیر [[رشد]] و تعالی انسان [[هدایت]] کنند تا [[جوامع]] اصلاح شوند. ما نیز در این تحقیق در پی همین هدفیم؛ یعنی بررسی اقدامات [[معصومان]]{{عم}} برای زدودن [[فرهنگ جاهلی]] از امور نظامی و [[جنگ‌ها]]، و جایگزین‌کردن فرهنگ [[الهی]] و [[اسلامی]]، تا [[رزمنده]] میدان [[جنگ]] باانگیزه رشدیافته و صحیح و در مسیر [[کمالات انسانی]] و الهی [[شمشیر]] بزند و باعث تعالی فرد و [[جامعه]] شود تا [[خشنودی]] و [[غفران الهی]] را در پی داشته باشد<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۱ ـ ۳۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* مقدمه */

2026-03-10T07:46:47Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	واژه [[فرهنگ]]، از دو بخش «فر» به معنی پیشاوند و «هنگ» از ریشه ثنگ<ref>Thang.</ref> اوستایی به معنای کشیدن، ساخته شده است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، واژه فرهنگ.</ref>. این واژه مرکب، که از نظر لغوی به معنای بالاکشیدن، برکشیدن و بیرون‌کشیدن است، هیچ‌گاه در [[ادبیات~~]] [[~~فارسی]] به مفهومی که برخاسته از ریشه کلمه باشد، به‌کار نرفته است. در فارسی با افزودن «فر»، واژگان فرهیختن و فرهختن و فرهنجیدن به معنای تربیت‌کردن و [[ادب]] [[آموختن]] و تأدیب‌کردن آمده، و فرهخته و فرهنجیده نیز به معنای ادب کرده و [[تأدیب]] نموده است<ref>داریوش آشوری، تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ، ص۱۶.</ref>.		واژه [[فرهنگ]]، از دو بخش «فر» به معنی پیشاوند و «هنگ» از ریشه ثنگ<ref>Thang.</ref> اوستایی به معنای کشیدن، ساخته شده است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، واژه فرهنگ.</ref>. این واژه مرکب، که از نظر لغوی به معنای بالاکشیدن، برکشیدن و بیرون‌کشیدن است، هیچ‌گاه در ادبیات فارسی به مفهومی که برخاسته از ریشه کلمه باشد، به‌کار نرفته است. در فارسی با افزودن «فر»، واژگان فرهیختن و فرهختن و فرهنجیدن به معنای تربیت‌کردن و [[ادب]] [[آموختن]] و تأدیب‌کردن آمده، و فرهخته و فرهنجیده نیز به معنای ادب کرده و [[تأدیب]] نموده است<ref>داریوش آشوری، تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ، ص۱۶.</ref>.

	دهخدا فرهیختن و فرهنگ را در لغت مطابق با Educa، Educarion و Edura در زبان لاتین می‌داند که به معنای کشیدن و نیز [[تعلیم و تربیت]] است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، واژه فرهنگ.</ref>. معین نیز فرهنگ را به معنای ادب و [[تربیت]] و [[دانش]] و [[علم]] و [[معرفت]] دانسته و گفته است این واژه به معنای مجموعه آداب‌ورسوم نیز به‌کار می‌رود<ref>محمد معین، فرهنگ فارسی، واژه فرهنگ.</ref>.		دهخدا فرهیختن و فرهنگ را در لغت مطابق با Educa، Educarion و Edura در زبان لاتین می‌داند که به معنای کشیدن و نیز [[تعلیم و تربیت]] است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، واژه فرهنگ.</ref>. معین نیز فرهنگ را به معنای ادب و [[تربیت]] و [[دانش]] و [[علم]] و [[معرفت]] دانسته و گفته است این واژه به معنای مجموعه آداب‌ورسوم نیز به‌کار می‌رود<ref>محمد معین، فرهنگ فارسی، واژه فرهنگ.</ref>.

	از دیدگاه ~~[[جامعه‌شناسان]]،~~ ارائه تعریف کاملی از فرهنگ کار بسیار [[دشواری]] است. تایلور آن را این‌گونه تعریف می‌کند: «فرهنگ کل پیچیده‌ای است که دانش، [[اعتقاد]]، ~~[[هنر]]،~~ [[اخلاق]]، [[قانون]]، [[رسم]] و هر نوع قابلیت و [[عادت]] دیگری را که [[انسان]] به‌صورت عضوی از [[جامعه]] کسب می‌کند، در بر می‌گیرد»<ref>جولیوس گولد، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه مصطفی ازکیا، ص۶۲۱-۶۳۰.</ref>. از نظر بروس کوئن «به مجموع رفتارهای اکتسابی و ویژگی [[اعتقادی]] اعضای یک جامعه معیّن»<ref>بروس کوئن، مبانی جامعه‌شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعباس توسلی و رضا فاضل، ص۵۹.</ref> فرهنگ می‌گویند.		از دیدگاه جامعه‌شناسان، ارائه تعریف کاملی از فرهنگ کار بسیار [[دشواری]] است. تایلور آن را این‌گونه تعریف می‌کند: «فرهنگ کل پیچیده‌ای است که دانش، [[اعتقاد]]، هنر، [[اخلاق]]، [[قانون]]، رسم و هر نوع قابلیت و عادت دیگری را که [[انسان]] به‌صورت عضوی از [[جامعه]] کسب می‌کند، در بر می‌گیرد»<ref>جولیوس گولد، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه مصطفی ازکیا، ص۶۲۱-۶۳۰.</ref>. از نظر بروس کوئن «به مجموع رفتارهای اکتسابی و ویژگی [[اعتقادی]] اعضای یک جامعه معیّن»<ref>بروس کوئن، مبانی جامعه‌شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعباس توسلی و رضا فاضل، ص۵۹.</ref> فرهنگ می‌گویند.
	با توجه به آنچه گذشت می‌توان گفت فرهنگ عبارت است از مجموعه بینش‌ها و [[باورها]] و [[گرایش‌ها]] و [[رفتارها]] و [[آداب و رسوم]] و [[اخلاقیات]] یک جامعه که دارای [[ثبات]] است. این [[ارزش‌ها]] و باورها همان [[احساسات]] ریشه‌دار عمیقی است که اعضای جامعه در آن شریک‌اند و [[اعمال]] و [[رفتار]] جامعه را تعیین می‌کند<ref>بروس کوئن، مبانی جامعه‌شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعباس توسلی و رضا فاضل، ص۶۱.</ref> و ریشه در [[دین]] و [[ایدئولوژی]] آن [[جامعه]] دارد. در واقع [[مذهب]] است که ارزش‌های یک جامعه را معین می‌کند. ازاین‌رو دین بخشی از [[فرهنگ]] به‌حساب می‌آید. کن براون می‌گوید:
	یکی از کارکردهای مذهب [[همبستگی اجتماعی]] است. به [[عقیده]] او، [[مراسم دینی]] می‌تواند به [[معتقدان]] [[احساس]] [[اتحاد]] و همانندی [[هویت]]، [[امنیت]] و احساس تعلق به گروهی که به آنها علاقه‌مند است، بدهد و آنها را حول [[اصول اخلاقی]] و [[رفتار]] مشترک به هم وصل کند. این بخشی از فرهنگ یا [[روش زندگی]] یک جامعه است و کمک می‌کند تا [[سنت‌های جامعه]] [[حفظ]] شود<ref>کن براون، «جامعه‌شناسی دین»، ترجمه رضا رمضان نرگسی، در مجله معرفت، سال یازدهم، ش ۵۹، آبان ۱۳۸۱، ص۸۶-۸۷.</ref>.		با توجه به آنچه گذشت می‌توان گفت فرهنگ عبارت است از مجموعه بینش‌ها و [[باورها]] و [[گرایش‌ها]] و [[رفتارها]] و آداب و رسوم و [[اخلاقیات]] یک جامعه که دارای [[ثبات]] است. این [[ارزش‌ها]] و باورها همان [[احساسات]] ریشه‌دار عمیقی است که اعضای جامعه در آن شریک‌اند و [[اعمال]] و [[رفتار]] جامعه را تعیین می‌کند<ref>بروس کوئن، مبانی جامعه‌شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعباس توسلی و رضا فاضل، ص۶۱.</ref> و ریشه در [[دین]] و [[ایدئولوژی]] آن [[جامعه]] دارد. در واقع [[مذهب]] است که ارزش‌های یک جامعه را معین می‌کند. ازاین‌رو دین بخشی از [[فرهنگ]] به‌حساب می‌آید. کن براون می‌گوید: یکی از کارکردهای مذهب [[همبستگی اجتماعی]] است. به [[عقیده]] او، مراسم دینی می‌تواند به [[معتقدان]] [[احساس]] [[اتحاد]] و همانندی [[هویت]]، [[امنیت]] و احساس تعلق به گروهی که به آنها علاقه‌مند است، بدهد و آنها را حول اصول اخلاقی و [[رفتار]] مشترک به هم وصل کند. این بخشی از فرهنگ یا [[روش زندگی]] یک جامعه است و کمک می‌کند تا سنت‌های جامعه [[حفظ]] شود<ref>کن براون، «جامعه‌شناسی دین»، ترجمه رضا رمضان نرگسی، در مجله معرفت، سال یازدهم، ش ۵۹، آبان ۱۳۸۱، ص۸۶-۸۷.</ref>.
	امروزه واژه «فرهنگ» با پسوند «[[اسلامی]]» نیز به‌کار می‌رود و اصطلاح ~~«[[فرهنگ اسلامی]]»~~ را تشکیل می‌دهد. این ترکیب نوظهور بیشتر به معنای [[بینش]]، اصول، [[فروع دین]] و مسائل [[فکری]] و نظری در [[معتقدات]] اسلامی است و به‌جای اصطلاح «[[معارف اسلامی]]» به‌کار می‌رود؛ اما در اصطلاح «فرهنگ اسلامی» بیشتر بر ایدئولوژی تأکید می‌شود<ref>ر.ک: محمدتقی مصباح یزدی، رابطه ایدئولوژی و فرهنگ اسلامی با علوم اسلامی.</ref>.
			امروزه واژه «فرهنگ» با پسوند «[[اسلامی]]» نیز به‌کار می‌رود و اصطلاح «فرهنگ اسلامی» را تشکیل می‌دهد. این ترکیب نوظهور بیشتر به معنای [[بینش]]، اصول، [[فروع دین]] و مسائل [[فکری]] و نظری در [[معتقدات]] اسلامی است و به‌جای اصطلاح «[[معارف اسلامی]]» به‌کار می‌رود؛ اما در اصطلاح «فرهنگ اسلامی» بیشتر بر ایدئولوژی تأکید می‌شود<ref>ر.ک: محمدتقی مصباح یزدی، رابطه ایدئولوژی و فرهنگ اسلامی با علوم اسلامی.</ref>.

	برخی از [[محققان]] در معنای فرهنگ گفته‌اند:		برخی از محققان در معنای فرهنگ گفته‌اند: فرهنگ، [[علم]] و [[ادب]]، آداب و سنن و امور متداول در میان یک [[قوم]] و [[ملت]] است که آحاد آن قوم به دریافت و عمل به آنها پایبندند؛ آن‌چنان که زیربنای [[اندیشه]] و مبنای [[تصمیمات]] آنان بوده و شکل‌دهنده مغز ([[تفکر]]) آنهاست. و گفته‌اند که در [[قرآن]] از این معنا به «شاکله» تعبیر شده است و [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ}}<ref>«هر کس به فرا خور خویش کار می‌کند» سوره اسراء، آیه ۸۴.</ref>. شاکله به معنای صورت‌بخش است. هر قوم و ملتی به‌مقتضای [[زمان]] و مکان و جوّ [[حاکم]] بر [[زندگی]] آن، شکل خاص و ساختار ویژه‌ای دارد. به‌طور طبیعی، همان شکل و ساختار، منشأ [[تصمیم‌ها]] و انگیزه حرکات و سکنات آن قوم و ملت خواهد بود. بنابراین مراد [[آیه]] این است که هر کسی به‌مقتضای وضعیت فکری خویش و به موازات [[منش]] ساخته‌شده‌اش عمل می‌کند. پس به [[فکر]] ساخته‌شدن [[فرهنگ]] و شاکله خود باشید و در معرض عوامل شکننده و ناشایست قرار نگیرید. در [[حقیقت]] [[آیه شریفه]] یک هشدار عمومی و یک برنامه وسیع [[اخلاقی]] است که [[هجرت]] از محیط نامساعد [[فرهنگی]] به محیط مساعد و بایسته را می‌طلبد<ref>سید مصطفی حسینی دشتی، معارف و معاریف، ج۸، ص۴۹.</ref>.
	فرهنگ، [[علم]] و [[ادب]]، [[آداب و سنن]] و امور متداول در میان یک [[قوم]] و [[ملت]] است که آحاد آن قوم به دریافت و عمل به آنها پایبندند؛ آن‌چنان که زیربنای [[اندیشه]] و مبنای [[تصمیمات]] آنان بوده و شکل‌دهنده [[مغز]] ([[تفکر]]) آنهاست. و گفته‌اند که در [[قرآن]] از این معنا به «شاکله» تعبیر شده است و [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ}}<ref>«هر کس به فرا خور خویش کار می‌کند» سوره اسراء، آیه ۸۴.</ref>. شاکله به معنای صورت‌بخش است. هر قوم و ملتی به‌مقتضای [[زمان]] و مکان و جوّ [[حاکم]] بر [[زندگی]] آن، شکل خاص و ساختار ویژه‌ای دارد. به‌طور طبیعی، همان شکل و ساختار، منشأ [[تصمیم‌ها]] و انگیزه حرکات و سکنات آن قوم و ملت خواهد بود. بنابراین مراد [[آیه]] این است که هر کسی به‌مقتضای وضعیت فکری خویش و به موازات [[منش]] ساخته‌شده‌اش عمل می‌کند. پس به [[فکر]] ساخته‌شدن [[فرهنگ]] و شاکله خود باشید و در معرض عوامل شکننده و [[ناشایست]] قرار نگیرید. در [[حقیقت]] [[آیه شریفه]] یک هشدار عمومی و یک برنامه وسیع [[اخلاقی]] است که [[هجرت]] از محیط نامساعد [[فرهنگی]] به محیط مساعد و بایسته را می‌طلبد<ref>سید مصطفی حسینی دشتی، معارف و معاریف، ج۸، ص۴۹.</ref>.

	با توجه به اینکه شاکله یا [[فرهنگ]] تغییرپذیر است، [[انبیای الهی]] و فرستادگان [[حضرت حق]] کوشیده‌اند آن را [[اصلاح]]، و در مسیر [[رشد]] و [[تعالی انسان]] [[هدایت]] کنند تا [[جوامع]] اصلاح شوند. ما نیز در این تحقیق در پی همین هدفیم؛ یعنی بررسی اقدامات [[معصومان]]{{عم}} برای زدودن [[فرهنگ جاهلی]] از امور نظامی و [[جنگ‌ها]]، و جایگزین‌کردن فرهنگ [[الهی]] و [[اسلامی]]، تا [[رزمنده]] میدان [[جنگ]] باانگیزه رشدیافته و صحیح و در مسیر [[کمالات انسانی]] و الهی [[شمشیر]] بزند و باعث تعالی فرد و [[جامعه]] شود تا [[خشنودی]] و [[غفران الهی]] را در پی داشته باشد.		با توجه به اینکه شاکله یا [[فرهنگ]] تغییرپذیر است، [[انبیای الهی]] و فرستادگان [[حضرت حق]] کوشیده‌اند آن را [[اصلاح]]، و در مسیر [[رشد]] و تعالی انسان [[هدایت]] کنند تا [[جوامع]] اصلاح شوند. ما نیز در این تحقیق در پی همین هدفیم؛ یعنی بررسی اقدامات [[معصومان]]{{عم}} برای زدودن [[فرهنگ جاهلی]] از امور نظامی و [[جنگ‌ها]]، و جایگزین‌کردن فرهنگ [[الهی]] و [[اسلامی]]، تا [[رزمنده]] میدان [[جنگ]] باانگیزه رشدیافته و صحیح و در مسیر [[کمالات انسانی]] و الهی [[شمشیر]] بزند و باعث تعالی فرد و [[جامعه]] شود تا [[خشنودی]] و [[غفران الهی]] را در پی داشته باشد<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۱.</ref>.
	با توجه به آنچه گفته شد، در این [[پژوهش]] معنای لغوی کلمات مدنظر نیست؛ بلکه مفهوم و استنباطی که [[عرف]] [[مردم]] از این واژه دارند، موضوع مطالعه است؛ به این بیان که هر کار [[تربیتی]] و [[آموزشی]] که منشأ تأثیرات مثبتی در جامعه است، کاری فرهنگی شمرده می‌شود.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۸

2026-03-10T07:38:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = فرهنگ		\| موضوع مرتبط = فرهنگ
	\| عنوان مدخل = فرهنگ		\| عنوان مدخل = فرهنگ
	\| مداخل مرتبط = [[فرهنگ در لغت]] - [[فرهنگ در معارف و سیره علوی]] - [[فرهنگ در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[فرهنگ در لغت]] - [[فرهنگ در تاریخ اسلامی]] - [[فرهنگ در معارف و سیره علوی]] - [[فرهنگ در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = فرهنگ | عنوان مدخل = فرهنگ | مداخل مرتبط = فرهنگ در لغت - فرهنگ در معارف و سیره علوی - فرهنگ در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== واژه فرهنگ، از دو بخش «فر» به معنی پیشاوند و «هنگ» از ریشه ثنگ
2026-02-02T05:57:38Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = فرهنگ | عنوان مدخل = فرهنگ | مداخل مرتبط = فرهنگ در لغت - فرهنگ در معارف و سیره علوی - فرهنگ در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== واژه فرهنگ، از دو بخش «فر» به معنی پیشاوند و «هنگ» از ریشه ثنگ<re...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = فرهنگ
| عنوان مدخل = فرهنگ
| مداخل مرتبط = [[فرهنگ در لغت]] - [[فرهنگ در معارف و سیره علوی]] - [[فرهنگ در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
واژه [[فرهنگ]]، از دو بخش «فر» به معنی پیشاوند و «هنگ» از ریشه ثنگ<ref>Thang.</ref> اوستایی به معنای کشیدن، ساخته شده است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، واژه فرهنگ.</ref>. این واژه مرکب، که از نظر لغوی به معنای بالاکشیدن، برکشیدن و بیرون‌کشیدن است، هیچ‌گاه در [[ادبیات]] [[فارسی]] به مفهومی که برخاسته از ریشه کلمه باشد، به‌کار نرفته است. در فارسی با افزودن «فر»، واژگان فرهیختن و فرهختن و فرهنجیدن به معنای تربیت‌کردن و [[ادب]] [[آموختن]] و تأدیب‌کردن آمده، و فرهخته و فرهنجیده نیز به معنای ادب کرده و [[تأدیب]] نموده است<ref>داریوش آشوری، تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ، ص۱۶.</ref>.
دهخدا فرهیختن و فرهنگ را در لغت مطابق با Educa، Educarion و Edura در زبان لاتین می‌داند که به معنای کشیدن و نیز [[تعلیم و تربیت]] است<ref>علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، واژه فرهنگ.</ref>. معین نیز فرهنگ را به معنای ادب و [[تربیت]] و [[دانش]] و [[علم]] و [[معرفت]] دانسته و گفته است این واژه به معنای مجموعه آداب‌ورسوم نیز به‌کار می‌رود<ref>محمد معین، فرهنگ فارسی، واژه فرهنگ.</ref>.

از دیدگاه [[جامعه‌شناسان]]، ارائه تعریف کاملی از فرهنگ کار بسیار [[دشواری]] است. تایلور آن را این‌گونه تعریف می‌کند: «فرهنگ کل پیچیده‌ای است که دانش، [[اعتقاد]]، [[هنر]]، [[اخلاق]]، [[قانون]]، [[رسم]] و هر نوع قابلیت و [[عادت]] دیگری را که [[انسان]] به‌صورت عضوی از [[جامعه]] کسب می‌کند، در بر می‌گیرد»<ref>جولیوس گولد، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه مصطفی ازکیا، ص۶۲۱-۶۳۰.</ref>. از نظر بروس کوئن «به مجموع رفتارهای اکتسابی و ویژگی [[اعتقادی]] اعضای یک جامعه معیّن»<ref>بروس کوئن، مبانی جامعه‌شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعباس توسلی و رضا فاضل، ص۵۹.</ref> فرهنگ می‌گویند.
با توجه به آنچه گذشت می‌توان گفت فرهنگ عبارت است از مجموعه بینش‌ها و [[باورها]] و [[گرایش‌ها]] و [[رفتارها]] و [[آداب و رسوم]] و [[اخلاقیات]] یک جامعه که دارای [[ثبات]] است. این [[ارزش‌ها]] و باورها همان [[احساسات]] ریشه‌دار عمیقی است که اعضای جامعه در آن شریک‌اند و [[اعمال]] و [[رفتار]] جامعه را تعیین می‌کند<ref>بروس کوئن، مبانی جامعه‌شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعباس توسلی و رضا فاضل، ص۶۱.</ref> و ریشه در [[دین]] و [[ایدئولوژی]] آن [[جامعه]] دارد. در واقع [[مذهب]] است که ارزش‌های یک جامعه را معین می‌کند. ازاین‌رو دین بخشی از [[فرهنگ]] به‌حساب می‌آید. کن براون می‌گوید:
یکی از کارکردهای مذهب [[همبستگی اجتماعی]] است. به [[عقیده]] او، [[مراسم دینی]] می‌تواند به [[معتقدان]] [[احساس]] [[اتحاد]] و همانندی [[هویت]]، [[امنیت]] و احساس تعلق به گروهی که به آنها علاقه‌مند است، بدهد و آنها را حول [[اصول اخلاقی]] و [[رفتار]] مشترک به هم وصل کند. این بخشی از فرهنگ یا [[روش زندگی]] یک جامعه است و کمک می‌کند تا [[سنت‌های جامعه]] [[حفظ]] شود<ref>کن براون، «جامعه‌شناسی دین»، ترجمه رضا رمضان نرگسی، در مجله معرفت، سال یازدهم، ش ۵۹، آبان ۱۳۸۱، ص۸۶-۸۷.</ref>.
امروزه واژه «فرهنگ» با پسوند «[[اسلامی]]» نیز به‌کار می‌رود و اصطلاح «[[فرهنگ اسلامی]]» را تشکیل می‌دهد. این ترکیب نوظهور بیشتر به معنای [[بینش]]، اصول، [[فروع دین]] و مسائل [[فکری]] و نظری در [[معتقدات]] اسلامی است و به‌جای اصطلاح «[[معارف اسلامی]]» به‌کار می‌رود؛ اما در اصطلاح «فرهنگ اسلامی» بیشتر بر ایدئولوژی تأکید می‌شود<ref>ر.ک: محمدتقی مصباح یزدی، رابطه ایدئولوژی و فرهنگ اسلامی با علوم اسلامی.</ref>.

برخی از [[محققان]] در معنای فرهنگ گفته‌اند:
فرهنگ، [[علم]] و [[ادب]]، [[آداب و سنن]] و امور متداول در میان یک [[قوم]] و [[ملت]] است که آحاد آن قوم به دریافت و عمل به آنها پایبندند؛ آن‌چنان که زیربنای [[اندیشه]] و مبنای [[تصمیمات]] آنان بوده و شکل‌دهنده [[مغز]] ([[تفکر]]) آنهاست. و گفته‌اند که در [[قرآن]] از این معنا به «شاکله» تعبیر شده است و [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ}}<ref>«هر کس به فرا خور خویش کار می‌کند» سوره اسراء، آیه ۸۴.</ref>. شاکله به معنای صورت‌بخش است. هر قوم و ملتی به‌مقتضای [[زمان]] و مکان و جوّ [[حاکم]] بر [[زندگی]] آن، شکل خاص و ساختار ویژه‌ای دارد. به‌طور طبیعی، همان شکل و ساختار، منشأ [[تصمیم‌ها]] و انگیزه حرکات و سکنات آن قوم و ملت خواهد بود. بنابراین مراد [[آیه]] این است که هر کسی به‌مقتضای وضعیت فکری خویش و به موازات [[منش]] ساخته‌شده‌اش عمل می‌کند. پس به [[فکر]] ساخته‌شدن [[فرهنگ]] و شاکله خود باشید و در معرض عوامل شکننده و [[ناشایست]] قرار نگیرید. در [[حقیقت]] [[آیه شریفه]] یک هشدار عمومی و یک برنامه وسیع [[اخلاقی]] است که [[هجرت]] از محیط نامساعد [[فرهنگی]] به محیط مساعد و بایسته را می‌طلبد<ref>سید مصطفی حسینی دشتی، معارف و معاریف، ج۸، ص۴۹.</ref>.

با توجه به اینکه شاکله یا [[فرهنگ]] تغییرپذیر است، [[انبیای الهی]] و فرستادگان [[حضرت حق]] کوشیده‌اند آن را [[اصلاح]]، و در مسیر [[رشد]] و [[تعالی انسان]] [[هدایت]] کنند تا [[جوامع]] اصلاح شوند. ما نیز در این تحقیق در پی همین هدفیم؛ یعنی بررسی اقدامات [[معصومان]]{{عم}} برای زدودن [[فرهنگ جاهلی]] از امور نظامی و [[جنگ‌ها]]، و جایگزین‌کردن فرهنگ [[الهی]] و [[اسلامی]]، تا [[رزمنده]] میدان [[جنگ]] باانگیزه رشدیافته و صحیح و در مسیر [[کمالات انسانی]] و الهی [[شمشیر]] بزند و باعث تعالی فرد و [[جامعه]] شود تا [[خشنودی]] و [[غفران الهی]] را در پی داشته باشد.
با توجه به آنچه گفته شد، در این [[پژوهش]] معنای لغوی کلمات مدنظر نیست؛ بلکه مفهوم و استنباطی که [[عرف]] [[مردم]] از این واژه دارند، موضوع مطالعه است؛ به این بیان که هر کار [[تربیتی]] و [[آموزشی]] که منشأ تأثیرات مثبتی در جامعه است، کاری فرهنگی شمرده می‌شود.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۱.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010875.jpg|22px]] [[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|'''آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:فرهنگ]]