فطرت در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۵

2025-05-06T08:05:03Z

Bahmani در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۷

2025-05-06T07:07:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۷
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = فطرت		\| موضوع مرتبط = فطرت
	\| عنوان مدخل = فطرت		\| عنوان مدخل = فطرت
	\| مداخل مرتبط = [[فطرت در لغت]] - [[فطرت در قرآن]] - [[فطرت در حدیث]] - [[فطرت در نهج البلاغه]] - [[فطرت در کلام اسلامی]] - [[فطرت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[فطرت در لغت]] - [[فطرت در قرآن]] - [[فطرت در حدیث]] - [[فطرت در نهج البلاغه]] - [[فطرت در کلام اسلامی]] - [[فطرت در معارف و سیره علوی]] - [[فطرت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۲۷

2023-01-14T05:27:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = فطرت		\| موضوع مرتبط = فطرت
	\| عنوان مدخل = [[فطرت]]		\| عنوان مدخل = فطرت
	\| مداخل مرتبط = [[فطرت در لغت]] - [[فطرت در قرآن]] - [[فطرت در حدیث]] - [[فطرت در نهج البلاغه~~]] - [[فطرت در معارف دعا و زیارات~~]] - [[فطرت در کلام ~~اسلامی]] - [[فطرت در اخلاق~~ اسلامی]] - [[فطرت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[فطرت در لغت]] - [[فطرت در قرآن]] - [[فطرت در حدیث]] - [[فطرت در نهج البلاغه]] - [[فطرت در کلام اسلامی]] - [[فطرت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = ~~فطرت (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== [[فطرت انسانی]] و [[توحید]] ==		== [[فطرت انسانی]] و [[توحید]] ==
	[[خداوند]] در [[قرآن]] از فطرت انسانی با تعابیر گوناگون یاد می‌کند، وجه مشترک همه این تعابیر، [[ارتباط]] تنگاتنگ فطرت انسانی با کلمه توحید است. تعابیری از قبیل روح خداوند، فطرت الهی، خلیفه پروردگار و امانت خدا در قرآن، بیانگر [[مقام]] والای فطرت انسانی است. این مقام ارجمند، استعداداً در همه [[انسان‌ها]] به [[ودیعه]] نهاده شده است. هر مقدار که سالک، در مدارج [[توحیدی]] و [[عوالم ملکوت]]، سیرکامل‌تر و [[عروج]] والاتری داشته باشد، [[فطریات]] او ظاهرتر می‌گردد و در نتیجه، [[قرابت]] بیشتری به خداوند پیدا می‌کند. چنین نزدیک‌شدنی، از طریق [[تولّی]] به [[مقام ولایت]] است: {{متن حدیث\|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ‏:... إِنَّ رُوحَ الْمُؤْمِنِ لَأَشَدُّ اتِّصَالًا بِرُوحِ اللَّهِ مِنِ اتِّصَالِ شُعَاعِ الشَّمْسِ بِهَا}}<ref>الکافی، ج۲، ص۱۶۶: باب أخوة المؤمنین بعضهم لبعض....</ref>.		[[خداوند]] در [[قرآن]] از فطرت انسانی با تعابیر گوناگون یاد می‌کند، وجه مشترک همه این تعابیر، [[ارتباط]] تنگاتنگ فطرت انسانی با کلمه توحید است. تعابیری از قبیل روح خداوند، فطرت الهی، خلیفه پروردگار و امانت خدا در قرآن، بیانگر [[مقام]] والای فطرت انسانی است. این مقام ارجمند، استعداداً در همه [[انسان‌ها]] به [[ودیعه]] نهاده شده است. هر مقدار که سالک، در مدارج [[توحیدی]] و [[عوالم ملکوت]]، سیرکامل‌تر و [[عروج]] والاتری داشته باشد، [[فطریات]] او ظاهرتر می‌گردد و در نتیجه، [[قرابت]] بیشتری به خداوند پیدا می‌کند. چنین نزدیک‌شدنی، از طریق [[تولّی]] به [[مقام ولایت]] است: {{متن حدیث\|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ‏:... إِنَّ رُوحَ الْمُؤْمِنِ لَأَشَدُّ اتِّصَالًا بِرُوحِ اللَّهِ مِنِ اتِّصَالِ شُعَاعِ الشَّمْسِ بِهَا}}، <ref>الکافی، ج۲، ص۱۶۶: باب أخوة المؤمنین بعضهم لبعض....</ref>.

	بنابراین، [[سرشت انسانی]] بر اساس [[گرایش]] به توحید و لوازم آن [[خلق]] شده است. در [[روایات]] مختلف، گرایش‌های توحیدی [[فطرت]] ذکر شده است: {{متن حدیث\|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن\|فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref> مَا تِلْكَ الْفِطْرَةُ قَالَ هِيَ الْإِسْلَامُ فَطَرَهُمُ اللَّهُ حِينَ أَخَذَ مِيثَاقَهُمْ عَلَى التَّوْحِيدِ قَالَ‏ {{متن قرآن\|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ}}<ref>«آیا من پروردگارتان نیستم؟» سوره اعراف، آیه ۱۷۲.</ref> وَ فِيهِ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ. عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن\|فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref>قَالَ فَطَرَهُمْ جَمِيعاً عَلَى التَّوْحِيدِ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲.</ref>.		بنابراین، [[سرشت انسانی]] بر اساس [[گرایش]] به توحید و لوازم آن [[خلق]] شده است. در [[روایات]] مختلف، گرایش‌های توحیدی [[فطرت]] ذکر شده است: {{متن حدیث\|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن\|فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref> مَا تِلْكَ الْفِطْرَةُ قَالَ هِيَ الْإِسْلَامُ فَطَرَهُمُ اللَّهُ حِينَ أَخَذَ مِيثَاقَهُمْ عَلَى التَّوْحِيدِ قَالَ‏ {{متن قرآن\|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ}}<ref>«آیا من پروردگارتان نیستم؟» سوره اعراف، آیه ۱۷۲.</ref> وَ فِيهِ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ. عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن\|فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref>قَالَ فَطَرَهُمْ جَمِيعاً عَلَى التَّوْحِيدِ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲.</ref>.
خط ۱۸:		خط ۱۷:
	'''ثانیاً'''، [[معرفت]]، گاه از طریق [[استدلال]] و [[براهین عقلی]] برای [[انسان]] حاصل می‌شود و محصول آن مقام [[علم‌الیقین]] به عالم [[ملک]] و [[ملکوت]] است و گاه از طریق [[تدبّر]] در [[آیات آفاقی]] برای نفس به دست می‌آید. بی‌تردید، چنین [[معرفتی]]، هرچند اطمینان‌آور است، اما محصول آن [[علمی]] و حصولی است و از این‌رو، مقرون به [[شک و تردید]] و لذا نقدپذیر است و در [[نظام اعتقادی]] نیز، جایگاه خاص خود را بر اساس [[نظام ارزشی]] [[قرآن]] دارد: {{متن قرآن\|يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ}}<ref>«تا خداوند (پایگاه) مؤمنان از شما و فرهیختگان را چند پایه بالا برد» سوره مجادله، آیه ۱۱.</ref>.		'''ثانیاً'''، [[معرفت]]، گاه از طریق [[استدلال]] و [[براهین عقلی]] برای [[انسان]] حاصل می‌شود و محصول آن مقام [[علم‌الیقین]] به عالم [[ملک]] و [[ملکوت]] است و گاه از طریق [[تدبّر]] در [[آیات آفاقی]] برای نفس به دست می‌آید. بی‌تردید، چنین [[معرفتی]]، هرچند اطمینان‌آور است، اما محصول آن [[علمی]] و حصولی است و از این‌رو، مقرون به [[شک و تردید]] و لذا نقدپذیر است و در [[نظام اعتقادی]] نیز، جایگاه خاص خود را بر اساس [[نظام ارزشی]] [[قرآن]] دارد: {{متن قرآن\|يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ}}<ref>«تا خداوند (پایگاه) مؤمنان از شما و فرهیختگان را چند پایه بالا برد» سوره مجادله، آیه ۱۱.</ref>.

	'''ثالثاً'''، [[معرفت]] بالاتر، از طریق معرفت‌النفس و [[سیر]] در [[آیات انفسی]] برای [[انسان]] حاصل می‌شود. چنین معرفتی حضوری است و لذا [[شهودی]] و [[قطعی]] و غیرقابل [[نقد]] و تشکیک است و محصول آن، استقرار در [[مقام]] [[عین‌الیقین]] و یا بالاتر است. [[خداوند]] صاحبان چنین [[معرفت دینی]] را نه تنها صاحبان [[درجات عالی]]، بلکه عین [[درجه]] و [[میزان]] ارزش‌یابی می‌داند: {{متن قرآن\|أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ * هُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ}}<ref>«آیا آن کس که در پی خشنودی خداوند است با آن کس که دچار خشم خداوند است و جایگاهش دوزخ، برابر است؟ و (این) پایانه بد است * آنان نزد خداوند (در) پایه‌هایی (گوناگون)‌اند و خداوند به آنچه انجام می‌دهند بیناست»؛ سوره آل عمران، آیه ۱۶۲.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ~~ج۲ ص ۳۰۱~~.</ref>		'''ثالثاً'''، [[معرفت]] بالاتر، از طریق معرفت‌النفس و [[سیر]] در [[آیات انفسی]] برای [[انسان]] حاصل می‌شود. چنین معرفتی حضوری است و لذا [[شهودی]] و [[قطعی]] و غیرقابل [[نقد]] و تشکیک است و محصول آن، استقرار در [[مقام]] [[عین‌الیقین]] و یا بالاتر است. [[خداوند]] صاحبان چنین [[معرفت دینی]] را نه تنها صاحبان [[درجات عالی]]، بلکه عین [[درجه]] و [[میزان]] ارزش‌یابی می‌داند: {{متن قرآن\|أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ * هُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ}}<ref>«آیا آن کس که در پی خشنودی خداوند است با آن کس که دچار خشم خداوند است و جایگاهش دوزخ، برابر است؟ و (این) پایانه بد است * آنان نزد خداوند (در) پایه‌هایی (گوناگون)‌اند و خداوند به آنچه انجام می‌دهند بیناست»؛ سوره آل عمران، آیه ۱۶۲.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۲، ص۳۰۱.</ref>

	== [[فطرت]] و [[گرایش]] به [[ولایت]] ==		== [[فطرت]] و [[گرایش]] به [[ولایت]] ==
خط ۲۹:		خط ۲۸:
	امیرالمؤمنین علی {{ع}} در بخشی از [[خطبه]] دیباج فرمودند: {{متن حدیث\|عِبَادَ اللَّهِ إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَوَسَّلَ بِهِ الْمُتَوَسِّلُونَ‏ إِلَى‏ اللَّهِ‏ جَلَّ ذِكْرُهُ الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَ بِرُسُلِهِ وَ مَا جَاءَتْ بِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ فَإِنَّهُ ذِرْوَةُ الْإِسْلَامِ وَ كَلِمَةُ الْإِخْلَاصِ فَإِنَّهَا الْفِطْرَةُ...}}<ref>تحف العقول، ص۱۴۹.</ref>.		امیرالمؤمنین علی {{ع}} در بخشی از [[خطبه]] دیباج فرمودند: {{متن حدیث\|عِبَادَ اللَّهِ إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَوَسَّلَ بِهِ الْمُتَوَسِّلُونَ‏ إِلَى‏ اللَّهِ‏ جَلَّ ذِكْرُهُ الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَ بِرُسُلِهِ وَ مَا جَاءَتْ بِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ فَإِنَّهُ ذِرْوَةُ الْإِسْلَامِ وَ كَلِمَةُ الْإِخْلَاصِ فَإِنَّهَا الْفِطْرَةُ...}}<ref>تحف العقول، ص۱۴۹.</ref>.

	[[رسول اکرم]] {{صل}} تصریح می‌فرمایند که [[آفرینش]] همه انسان‌ها بر [[فطرت توحیدی]] است: {{متن حدیث\|كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى‏ الْفِطْرَةِ حَتَّى يَكُونَ أَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَ يُنَصِّرَانِهِ وَ يُمَجِّسَانِهِ‏}}<ref>عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، ج۱، ص۳۵.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ~~ج۲ ص ۳۰۳~~.</ref>		[[رسول اکرم]] {{صل}} تصریح می‌فرمایند که [[آفرینش]] همه انسان‌ها بر [[فطرت توحیدی]] است: {{متن حدیث\|كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى‏ الْفِطْرَةِ حَتَّى يَكُونَ أَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَ يُنَصِّرَانِهِ وَ يُمَجِّسَانِهِ‏}}<ref>عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، ج۱، ص۳۵.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۲، ص۳۰۳.</ref>

	== [[هدایت]] فطرت، به مثابه [[فلسفه بعثت]] ==		== [[هدایت]] فطرت، به مثابه [[فلسفه بعثت]] ==
خط ۵۴:		خط ۵۳:
	با دقت در [[کلام]] [[مولی]] [[علی]] {{ع}} روشن می‌شود که [[هدف]] از [[بعثت]] [[انبیاء]] {{عم}} با هدف و [[رسالت]] [[خلقت انسان]] در آمیخته است؛ یعنی اگر انبیاء {{عم}} برای متحول ساختن دفائن قلوب انسانی فرستاده شدند تا گوهر فطرت آنها را آشکار نمایند، [[فلسفه]] خلقت انسان نیز [[آشکار کردن]] دفائن [[فطرت توحیدی]] و [[سیر]] از مراتب نازله فطرت به [[ملکوت انفسی]] است.		با دقت در [[کلام]] [[مولی]] [[علی]] {{ع}} روشن می‌شود که [[هدف]] از [[بعثت]] [[انبیاء]] {{عم}} با هدف و [[رسالت]] [[خلقت انسان]] در آمیخته است؛ یعنی اگر انبیاء {{عم}} برای متحول ساختن دفائن قلوب انسانی فرستاده شدند تا گوهر فطرت آنها را آشکار نمایند، [[فلسفه]] خلقت انسان نیز [[آشکار کردن]] دفائن [[فطرت توحیدی]] و [[سیر]] از مراتب نازله فطرت به [[ملکوت انفسی]] است.

	با توجه به آنچه تشریح و تبیین شد، می‌توان گفت که اولاً، [[فلسفه بعثت]] انبیاء {{عم}}، [[هدایت]] قلوب انسان‌های غیرمعصوم در مراتب [[ملکوت آفاقی]] و انفسی آنها است؛ ثانیاً، لازمه این [[اثاره]]، اشراف و حضور دائمی مثیر بر قلوب [[بندگان]] است؛ ثالثاً، چون در طول [[تاریخ]]، همه انسان‌ها فطرت‌هایی دارند که بنا بر [[برهان لطف]]، [[نیازمند]] اثاره قلوب و اظهار دفائن [[عقول]] خود هستند، همیشه [[بشریت]] محتاج مثیرهایی است که با اشراف بر قلوب انسان‌ها، اثاره قلوب آنان را [[تصدی]] نماید. به این ترتیب، [[ضرورت]] حضور دائمی اوصیای [[معصوم]] [[الهی]] {{عم}} بعد از انبیاء {{عم}} [[ثابت]] می‌گردد<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ~~ج۲ ص ۳۰۴~~-۳۰۹.</ref>.		با توجه به آنچه تشریح و تبیین شد، می‌توان گفت که اولاً، [[فلسفه بعثت]] انبیاء {{عم}}، [[هدایت]] قلوب انسان‌های غیرمعصوم در مراتب [[ملکوت آفاقی]] و انفسی آنها است؛ ثانیاً، لازمه این [[اثاره]]، اشراف و حضور دائمی مثیر بر قلوب [[بندگان]] است؛ ثالثاً، چون در طول [[تاریخ]]، همه انسان‌ها فطرت‌هایی دارند که بنا بر [[برهان لطف]]، [[نیازمند]] اثاره قلوب و اظهار دفائن [[عقول]] خود هستند، همیشه [[بشریت]] محتاج مثیرهایی است که با اشراف بر قلوب انسان‌ها، اثاره قلوب آنان را [[تصدی]] نماید. به این ترتیب، [[ضرورت]] حضور دائمی اوصیای [[معصوم]] [[الهی]] {{عم}} بعد از انبیاء {{عم}} [[ثابت]] می‌گردد<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۲، ص۳۰۴-۳۰۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'گرایشات' به 'گرایش‌های'

2022-10-23T12:52:31Z

جایگزینی متن - 'گرایشات' به 'گرایش‌های'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۲۲
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	[[خداوند]] در [[قرآن]] از فطرت انسانی با تعابیر گوناگون یاد می‌کند، وجه مشترک همه این تعابیر، [[ارتباط]] تنگاتنگ فطرت انسانی با کلمه توحید است. تعابیری از قبیل روح خداوند، فطرت الهی، خلیفه پروردگار و امانت خدا در قرآن، بیانگر [[مقام]] والای فطرت انسانی است. این مقام ارجمند، استعداداً در همه [[انسان‌ها]] به [[ودیعه]] نهاده شده است. هر مقدار که سالک، در مدارج [[توحیدی]] و [[عوالم ملکوت]]، سیرکامل‌تر و [[عروج]] والاتری داشته باشد، [[فطریات]] او ظاهرتر می‌گردد و در نتیجه، [[قرابت]] بیشتری به خداوند پیدا می‌کند. چنین نزدیک‌شدنی، از طریق [[تولّی]] به [[مقام ولایت]] است: {{متن حدیث\|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ‏:... إِنَّ رُوحَ الْمُؤْمِنِ لَأَشَدُّ اتِّصَالًا بِرُوحِ اللَّهِ مِنِ اتِّصَالِ شُعَاعِ الشَّمْسِ بِهَا}}<ref>الکافی، ج۲، ص۱۶۶: باب أخوة المؤمنین بعضهم لبعض....</ref>.		[[خداوند]] در [[قرآن]] از فطرت انسانی با تعابیر گوناگون یاد می‌کند، وجه مشترک همه این تعابیر، [[ارتباط]] تنگاتنگ فطرت انسانی با کلمه توحید است. تعابیری از قبیل روح خداوند، فطرت الهی، خلیفه پروردگار و امانت خدا در قرآن، بیانگر [[مقام]] والای فطرت انسانی است. این مقام ارجمند، استعداداً در همه [[انسان‌ها]] به [[ودیعه]] نهاده شده است. هر مقدار که سالک، در مدارج [[توحیدی]] و [[عوالم ملکوت]]، سیرکامل‌تر و [[عروج]] والاتری داشته باشد، [[فطریات]] او ظاهرتر می‌گردد و در نتیجه، [[قرابت]] بیشتری به خداوند پیدا می‌کند. چنین نزدیک‌شدنی، از طریق [[تولّی]] به [[مقام ولایت]] است: {{متن حدیث\|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ‏:... إِنَّ رُوحَ الْمُؤْمِنِ لَأَشَدُّ اتِّصَالًا بِرُوحِ اللَّهِ مِنِ اتِّصَالِ شُعَاعِ الشَّمْسِ بِهَا}}<ref>الکافی، ج۲، ص۱۶۶: باب أخوة المؤمنین بعضهم لبعض....</ref>.

	بنابراین، [[سرشت انسانی]] بر اساس [[گرایش]] به توحید و لوازم آن [[خلق]] شده است. در [[روایات]] مختلف، ~~گرایشات~~ توحیدی [[فطرت]] ذکر شده است: {{متن حدیث\|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن\|فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref> مَا تِلْكَ الْفِطْرَةُ قَالَ هِيَ الْإِسْلَامُ فَطَرَهُمُ اللَّهُ حِينَ أَخَذَ مِيثَاقَهُمْ عَلَى التَّوْحِيدِ قَالَ‏ {{متن قرآن\|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ}}<ref>«آیا من پروردگارتان نیستم؟» سوره اعراف، آیه ۱۷۲.</ref> وَ فِيهِ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ. عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن\|فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref>قَالَ فَطَرَهُمْ جَمِيعاً عَلَى التَّوْحِيدِ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲.</ref>.		بنابراین، [[سرشت انسانی]] بر اساس [[گرایش]] به توحید و لوازم آن [[خلق]] شده است. در [[روایات]] مختلف، گرایش‌های توحیدی [[فطرت]] ذکر شده است: {{متن حدیث\|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن\|فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref> مَا تِلْكَ الْفِطْرَةُ قَالَ هِيَ الْإِسْلَامُ فَطَرَهُمُ اللَّهُ حِينَ أَخَذَ مِيثَاقَهُمْ عَلَى التَّوْحِيدِ قَالَ‏ {{متن قرآن\|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ}}<ref>«آیا من پروردگارتان نیستم؟» سوره اعراف، آیه ۱۷۲.</ref> وَ فِيهِ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ. عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن\|فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا}}<ref>«بر همان سرشتی که خداوند مردم را بر آن آفریده است» سوره روم، آیه ۳۰.</ref>قَالَ فَطَرَهُمْ جَمِيعاً عَلَى التَّوْحِيدِ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲.</ref>.

	بر این اساس:		بر این اساس:

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-11T14:59:27Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۹
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	ادامه بیان [[امام]] {{ع}} چنین است: {{متن حدیث\|وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ}}، عقل در لغت به معنای [[قدرت]] بر [[فهم]] و تشخیص [[صلاح]] از [[فساد]] است؛ در نتیجه، کنترل کننده [[انسان]] در [[امور خیر]] است<ref>مقاییس اللغة، ج۴، ص۶۹.</ref>. ولی با توجه به آنکه در [[فرهنگ دینی]]، [[خیر و شر]] و صلاح و فساد انسان بر محور [[ایمان]] به کلمه [[حق]] و [[توحید]] است، بنابراین، [[عقل]] در اصطلاح [[قرآن]]، یا از طریق [[استدلال]] و یا مراجعه به [[فطرت]]، [[معارف دینی]] را کسب و [[تعقل]] می‌کند و در [[مراتب یقین]] [[علمی]]، به سوی [[ملکوت آفاقی]] [[سیر]] می‌نماید<ref>در کتب لغت روایی، عقل به معانی گوناگون ذکر شده که به برخی از آنها اشاره می‌شود: {{عربی\|العقل: نور روحانی تدرک النفس به العلوم الضروریة و النظریة.. و أول ابتداء وجوده عند اجتنان الولد، ثم لا یزال ینمو إلی أن یکمل عند البلوغ- قاله فی القاموس. و ذکر أنه الحق. و قد تقدم فی «انس» أن جنوده تکمل عندالأربعین و یبدو أصله عندالبلوغ. و عن بعض العارفین: و قد یطلق العقل علی العلم المستفاد من ذلک، فیکون الأول هو العقل المطبوع المراد بقوله تعالی}} {{متن حدیث\|مَا خَلَقْتُ‏ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ‏ إِلَيَّ مِنْكَ‏}} {{عربی\|و الثانی العقل المسموع المراد بحدیث}} {{متن حدیث\|مَا كَسَبَ‏ الْإِنْسَانُ‏ شَيْئاً أَفْضَلَ مِنْ‏ عَقْلٍ‏ يَهْدِيهِ إِلَى هُدًى}}{{عربی\|. و الإقبال و الأدبار المذکوران فی حدیثه إما علی إرادة الحقیقة کما یشعر به قوله فاستنطقه. أو الکنایة عن الإقرار بالحق فی الأول و الإعراض عن الباطل فی الثانی. أو عن کونه مناطا للتکالیف و محلا للثواب و العقاب بالحق کما یشعر به قوله}} {{متن حدیث\|إِيَّاكَ آمِرُ وَ إِيَّاكَ أَنْهَى، وَ إِيَّاكَ أُعَاقِبُ وَ إِيَّاكَ‏ أُثِيبُ‏}}، مجمع البحرین، ج۵، ص۴۲۶.</ref>. لذا [[خداوند]] درباره علت [[شقاوت]] [[اهل]] [[جهنم]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم»، سوره ملک، آیه ۱۰.</ref>.		ادامه بیان [[امام]] {{ع}} چنین است: {{متن حدیث\|وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ}}، عقل در لغت به معنای [[قدرت]] بر [[فهم]] و تشخیص [[صلاح]] از [[فساد]] است؛ در نتیجه، کنترل کننده [[انسان]] در [[امور خیر]] است<ref>مقاییس اللغة، ج۴، ص۶۹.</ref>. ولی با توجه به آنکه در [[فرهنگ دینی]]، [[خیر و شر]] و صلاح و فساد انسان بر محور [[ایمان]] به کلمه [[حق]] و [[توحید]] است، بنابراین، [[عقل]] در اصطلاح [[قرآن]]، یا از طریق [[استدلال]] و یا مراجعه به [[فطرت]]، [[معارف دینی]] را کسب و [[تعقل]] می‌کند و در [[مراتب یقین]] [[علمی]]، به سوی [[ملکوت آفاقی]] [[سیر]] می‌نماید<ref>در کتب لغت روایی، عقل به معانی گوناگون ذکر شده که به برخی از آنها اشاره می‌شود: {{عربی\|العقل: نور روحانی تدرک النفس به العلوم الضروریة و النظریة.. و أول ابتداء وجوده عند اجتنان الولد، ثم لا یزال ینمو إلی أن یکمل عند البلوغ- قاله فی القاموس. و ذکر أنه الحق. و قد تقدم فی «انس» أن جنوده تکمل عندالأربعین و یبدو أصله عندالبلوغ. و عن بعض العارفین: و قد یطلق العقل علی العلم المستفاد من ذلک، فیکون الأول هو العقل المطبوع المراد بقوله تعالی}} {{متن حدیث\|مَا خَلَقْتُ‏ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ‏ إِلَيَّ مِنْكَ‏}} {{عربی\|و الثانی العقل المسموع المراد بحدیث}} {{متن حدیث\|مَا كَسَبَ‏ الْإِنْسَانُ‏ شَيْئاً أَفْضَلَ مِنْ‏ عَقْلٍ‏ يَهْدِيهِ إِلَى هُدًى}}{{عربی\|. و الإقبال و الأدبار المذکوران فی حدیثه إما علی إرادة الحقیقة کما یشعر به قوله فاستنطقه. أو الکنایة عن الإقرار بالحق فی الأول و الإعراض عن الباطل فی الثانی. أو عن کونه مناطا للتکالیف و محلا للثواب و العقاب بالحق کما یشعر به قوله}} {{متن حدیث\|إِيَّاكَ آمِرُ وَ إِيَّاكَ أَنْهَى، وَ إِيَّاكَ أُعَاقِبُ وَ إِيَّاكَ‏ أُثِيبُ‏}}، مجمع البحرین، ج۵، ص۴۲۶.</ref>. لذا [[خداوند]] درباره علت [[شقاوت]] [[اهل]] [[جهنم]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم»، سوره ملک، آیه ۱۰.</ref>.

	آنچه در میان عرف [[اهل]] لغت، [[عقل]] نامیده می‌شود، اعم از عقل [[دینی]] است<ref>{{متن حدیث\|قَالَ الصَّادِقُ {{ع}}: الْعَقْلُ‏ مَا عُبِدَ بِهِ‏ الرَّحْمَنُ‏ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ، قِيلَ: فَمَا الَّذِي كَانَ فِي مُعَاوِيَةَ؟ قَالَ: تِلْكَ النَّكْرَاءُ، تِلْكَ الشَّيْطَنَةُ، وَ هِيَ شَبِيهَةٌ بِالْعَقْلِ وَ لَيْسَتْ بِالْعَقْلِ}}؛ هدایة الأمة إلی أحکام الأئمة {{عم}}، ج۱، ص۴.</ref>. اما با توجه به آنکه عقل در [[کلام]] مولا {{ع}}، با [[وصف]] دفینه بیان شده، روشن می‌شود که مراد از عقل، معنای اخص از استعمال عرفی بوده است؛ زیرا عقل استدلالی، ابزاری برای رسیدن به مجهول مورد نظر است، نه آنکه خود، گنج مقصود در [[معارف توحیدی]] باشد. در نتیجه، هرکس به [[میزان]] تلاش و [[تدبر]] مشروط بر آن‌که به [[خطا]] نرود. البته سالک، حتی در این زمینه و در نخستین مرحله نیز محتاج [[هدایت]] [[انبیاء]] {{عم}} است. اما آن [[عقلی]] که چون گنجی [[ناپیدا]]ست و [[انسان‌ها]] به [[تنهایی]] هرگز [[قادر]] به [[کشف]] آن نیستند و می‌باید توسط [[اولیاء الهی]] {{عم}} زیر و رو شود و معارفی که در آن به [[ودیعه]] نهاده شده آشکار شود، [[فطرت]] [[الهی]] [[انسان]] است که در [[قرآن]] با تعابیر گوناگون قلب، صدرا، روح، فؤاد، لُبّ (که [[خالص]] عقل است) نامیده شده است. در [[فطرت انسان]]، ودایع [[توحید]] و [[ولایت الهی]] نهادینه شده و البته [[نیازمند]] استاد خبیر و حاذقی است که برای انسان‌ها این گنج پنهان را آشکار نماید.		آنچه در میان عرف [[اهل]] لغت، [[عقل]] نامیده می‌شود، اعم از عقل [[دینی]] است<ref>{{متن حدیث\|قَالَ الصَّادِقُ {{ع}}: الْعَقْلُ‏ مَا عُبِدَ بِهِ‏ الرَّحْمَنُ‏ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ، قِيلَ: فَمَا الَّذِي كَانَ فِي مُعَاوِيَةَ؟ قَالَ: تِلْكَ النَّكْرَاءُ، تِلْكَ الشَّيْطَنَةُ، وَ هِيَ شَبِيهَةٌ بِالْعَقْلِ وَ لَيْسَتْ بِالْعَقْلِ}}؛ هدایة الأمة إلی أحکام الأئمة {{عم}}، ج۱، ص۴.</ref>. اما با توجه به آنکه عقل در [[کلام]] مولا {{ع}}، با وصف دفینه بیان شده، روشن می‌شود که مراد از عقل، معنای اخص از استعمال عرفی بوده است؛ زیرا عقل استدلالی، ابزاری برای رسیدن به مجهول مورد نظر است، نه آنکه خود، گنج مقصود در [[معارف توحیدی]] باشد. در نتیجه، هرکس به [[میزان]] تلاش و [[تدبر]] مشروط بر آن‌که به [[خطا]] نرود. البته سالک، حتی در این زمینه و در نخستین مرحله نیز محتاج [[هدایت]] [[انبیاء]] {{عم}} است. اما آن [[عقلی]] که چون گنجی [[ناپیدا]]ست و [[انسان‌ها]] به [[تنهایی]] هرگز [[قادر]] به [[کشف]] آن نیستند و می‌باید توسط [[اولیاء الهی]] {{عم}} زیر و رو شود و معارفی که در آن به [[ودیعه]] نهاده شده آشکار شود، [[فطرت]] [[الهی]] [[انسان]] است که در [[قرآن]] با تعابیر گوناگون قلب، صدرا، روح، فؤاد، لُبّ (که [[خالص]] عقل است) نامیده شده است. در [[فطرت انسان]]، ودایع [[توحید]] و [[ولایت الهی]] نهادینه شده و البته [[نیازمند]] استاد خبیر و حاذقی است که برای انسان‌ها این گنج پنهان را آشکار نماید.

	إثارة در لغت به معنای زیروروکردن چیزی است؛ به گونه‌ای که [[باطن]] ظاهر شود. به همین علت، در لغت [[عرب]]، به گاو نر که معمولاً در شخم زدن [[زمین]] و زیرورو کردن آن به کار می‌رفت الثَور گفته شده<ref>مقاییس اللغة، ج۱، ص۳۹۵.</ref>. این لغت در [[امور مادی]] و [[معنوی]] به کار می‌رود؛ مانند: {{عربی\|ثور الارض او القرآن}}<ref>الصحاح، تاج اللغة و صحاح العربیة، ج۲، ص۶۰۶.</ref>. به این ترتیب، معنای کلام [[مولی]] {{ع}} در [[نهج‌البلاغه]] چنین می‌شود: هدف از [[ارسال رسل]] {{عم}} زیروروکردن گنج‌های فطرت و [[عقول]] [[مردم]] است.		إثارة در لغت به معنای زیروروکردن چیزی است؛ به گونه‌ای که [[باطن]] ظاهر شود. به همین علت، در لغت [[عرب]]، به گاو نر که معمولاً در شخم زدن [[زمین]] و زیرورو کردن آن به کار می‌رفت الثَور گفته شده<ref>مقاییس اللغة، ج۱، ص۳۹۵.</ref>. این لغت در [[امور مادی]] و [[معنوی]] به کار می‌رود؛ مانند: {{عربی\|ثور الارض او القرآن}}<ref>الصحاح، تاج اللغة و صحاح العربیة، ج۲، ص۶۰۶.</ref>. به این ترتیب، معنای کلام [[مولی]] {{ع}} در [[نهج‌البلاغه]] چنین می‌شود: هدف از [[ارسال رسل]] {{عم}} زیروروکردن گنج‌های فطرت و [[عقول]] [[مردم]] است.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:34:52Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T09:14:05Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	با توجه به آنچه تشریح و تبیین شد، می‌توان گفت که اولاً، [[فلسفه بعثت]] انبیاء{{عم}}، [[هدایت]] قلوب انسان‌های غیرمعصوم در مراتب [[ملکوت آفاقی]] و انفسی آنها است؛ ثانیاً، لازمه این [[اثاره]]، اشراف و حضور دائمی مثیر بر قلوب [[بندگان]] است؛ ثالثاً، چون در طول [[تاریخ]]، همه انسان‌ها فطرت‌هایی دارند که بنا بر [[برهان لطف]]، [[نیازمند]] اثاره قلوب و اظهار دفائن [[عقول]] خود هستند، همیشه [[بشریت]] محتاج مثیرهایی است که با اشراف بر قلوب انسان‌ها، اثاره قلوب آنان را [[تصدی]] نماید. به این ترتیب، [[ضرورت]] حضور دائمی اوصیای [[معصوم]] [[الهی]]{{عم}} بعد از انبیاء{{عم}} [[ثابت]] می‌گردد<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۲ ص ۳۰۴-۳۰۹.</ref>.		با توجه به آنچه تشریح و تبیین شد، می‌توان گفت که اولاً، [[فلسفه بعثت]] انبیاء{{عم}}، [[هدایت]] قلوب انسان‌های غیرمعصوم در مراتب [[ملکوت آفاقی]] و انفسی آنها است؛ ثانیاً، لازمه این [[اثاره]]، اشراف و حضور دائمی مثیر بر قلوب [[بندگان]] است؛ ثالثاً، چون در طول [[تاریخ]]، همه انسان‌ها فطرت‌هایی دارند که بنا بر [[برهان لطف]]، [[نیازمند]] اثاره قلوب و اظهار دفائن [[عقول]] خود هستند، همیشه [[بشریت]] محتاج مثیرهایی است که با اشراف بر قلوب انسان‌ها، اثاره قلوب آنان را [[تصدی]] نماید. به این ترتیب، [[ضرورت]] حضور دائمی اوصیای [[معصوم]] [[الهی]]{{عم}} بعد از انبیاء{{عم}} [[ثابت]] می‌گردد<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۲ ص ۳۰۴-۳۰۹.</ref>.

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۶۷:		خط ۶۵:

	[[رده:فطرت]]		[[رده:فطرت]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-05-31T14:21:52Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\sn...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۵۱
خط ۱: خط ۱:

{{نبوت}}
{{نبوت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[فطرت]]''' است. "'''[[فطرت]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[فطرت در لغت]] - [[فطرت در قرآن]] - [[فطرت در حدیث]] - [[فطرت در نهج البلاغه]] - [[فطرت در معارف دعا و زیارات]] - [[فطرت در کلام اسلامی]] - [[فطرت در اخلاق اسلامی]] - [[فطرت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]</div>
| موضوع مرتبط = فطرت

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[فطرت (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل = [[فطرت]]

| مداخل مرتبط = [[فطرت در لغت]] - [[فطرت در قرآن]] - [[فطرت در حدیث]] - [[فطرت در نهج البلاغه]] - [[فطرت در معارف دعا و زیارات]] - [[فطرت در کلام اسلامی]] - [[فطرت در اخلاق اسلامی]] - [[فطرت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]

| پرسش مرتبط = فطرت (پرسش)

}}

==[[فطرت انسانی]] و [[توحید]]==
==[[فطرت انسانی]] و [[توحید]]==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-18T01:49:50Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۱۹
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:فطرت]]		[[رده:فطرت]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T22:59:25Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۲:۲۹
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1379150.jpg\|22px]] [[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲''']]		# [[پرونده:1379150.jpg\|22px]] [[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی\|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲ (کتاب)\|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۲''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۹
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	ادامه بیان [[امام]] {{ع}} چنین است: {{متن حدیث\|وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ}}، عقل در لغت به معنای [[قدرت]] بر [[فهم]] و تشخیص [[صلاح]] از [[فساد]] است؛ در نتیجه، کنترل کننده [[انسان]] در [[امور خیر]] است<ref>مقاییس اللغة، ج۴، ص۶۹.</ref>. ولی با توجه به آنکه در [[فرهنگ دینی]]، [[خیر و شر]] و صلاح و فساد انسان بر محور [[ایمان]] به کلمه [[حق]] و [[توحید]] است، بنابراین، [[عقل]] در اصطلاح [[قرآن]]، یا از طریق [[استدلال]] و یا مراجعه به [[فطرت]]، [[معارف دینی]] را کسب و [[تعقل]] می‌کند و در [[مراتب یقین]] [[علمی]]، به سوی [[ملکوت آفاقی]] [[سیر]] می‌نماید<ref>در کتب لغت روایی، عقل به معانی گوناگون ذکر شده که به برخی از آنها اشاره می‌شود: {{عربی\|العقل: نور روحانی تدرک النفس به العلوم الضروریة و النظریة.. و أول ابتداء وجوده عند اجتنان الولد، ثم لا یزال ینمو إلی أن یکمل عند البلوغ- قاله فی القاموس. و ذکر أنه الحق. و قد تقدم فی «انس» أن جنوده تکمل عندالأربعین و یبدو أصله عندالبلوغ. و عن بعض العارفین: و قد یطلق العقل علی العلم المستفاد من ذلک، فیکون الأول هو العقل المطبوع المراد بقوله تعالی}} {{متن حدیث\|مَا خَلَقْتُ‏ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ‏ إِلَيَّ مِنْكَ‏}} {{عربی\|و الثانی العقل المسموع المراد بحدیث}} {{متن حدیث\|مَا كَسَبَ‏ الْإِنْسَانُ‏ شَيْئاً أَفْضَلَ مِنْ‏ عَقْلٍ‏ يَهْدِيهِ إِلَى هُدًى}}{{عربی\|. و الإقبال و الأدبار المذکوران فی حدیثه إما علی إرادة الحقیقة کما یشعر به قوله فاستنطقه. أو الکنایة عن الإقرار بالحق فی الأول و الإعراض عن الباطل فی الثانی. أو عن کونه مناطا للتکالیف و محلا للثواب و العقاب بالحق کما یشعر به قوله}} {{متن حدیث\|إِيَّاكَ آمِرُ وَ إِيَّاكَ أَنْهَى، وَ إِيَّاكَ أُعَاقِبُ وَ إِيَّاكَ‏ أُثِيبُ‏}}، مجمع البحرین، ج۵، ص۴۲۶.</ref>. لذا [[خداوند]] درباره علت [[شقاوت]] [[اهل]] [[جهنم]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم»، سوره ملک، آیه ۱۰.</ref>.		ادامه بیان [[امام]] {{ع}} چنین است: {{متن حدیث\|وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ}}، عقل در لغت به معنای [[قدرت]] بر [[فهم]] و تشخیص [[صلاح]] از [[فساد]] است؛ در نتیجه، کنترل کننده [[انسان]] در [[امور خیر]] است<ref>مقاییس اللغة، ج۴، ص۶۹.</ref>. ولی با توجه به آنکه در [[فرهنگ دینی]]، [[خیر و شر]] و صلاح و فساد انسان بر محور [[ایمان]] به کلمه [[حق]] و [[توحید]] است، بنابراین، [[عقل]] در اصطلاح [[قرآن]]، یا از طریق [[استدلال]] و یا مراجعه به [[فطرت]]، [[معارف دینی]] را کسب و [[تعقل]] می‌کند و در [[مراتب یقین]] [[علمی]]، به سوی [[ملکوت آفاقی]] [[سیر]] می‌نماید<ref>در کتب لغت روایی، عقل به معانی گوناگون ذکر شده که به برخی از آنها اشاره می‌شود: {{عربی\|العقل: نور روحانی تدرک النفس به العلوم الضروریة و النظریة.. و أول ابتداء وجوده عند اجتنان الولد، ثم لا یزال ینمو إلی أن یکمل عند البلوغ- قاله فی القاموس. و ذکر أنه الحق. و قد تقدم فی «انس» أن جنوده تکمل عندالأربعین و یبدو أصله عندالبلوغ. و عن بعض العارفین: و قد یطلق العقل علی العلم المستفاد من ذلک، فیکون الأول هو العقل المطبوع المراد بقوله تعالی}} {{متن حدیث\|مَا خَلَقْتُ‏ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ‏ إِلَيَّ مِنْكَ‏}} {{عربی\|و الثانی العقل المسموع المراد بحدیث}} {{متن حدیث\|مَا كَسَبَ‏ الْإِنْسَانُ‏ شَيْئاً أَفْضَلَ مِنْ‏ عَقْلٍ‏ يَهْدِيهِ إِلَى هُدًى}}{{عربی\|. و الإقبال و الأدبار المذکوران فی حدیثه إما علی إرادة الحقیقة کما یشعر به قوله فاستنطقه. أو الکنایة عن الإقرار بالحق فی الأول و الإعراض عن الباطل فی الثانی. أو عن کونه مناطا للتکالیف و محلا للثواب و العقاب بالحق کما یشعر به قوله}} {{متن حدیث\|إِيَّاكَ آمِرُ وَ إِيَّاكَ أَنْهَى، وَ إِيَّاكَ أُعَاقِبُ وَ إِيَّاكَ‏ أُثِيبُ‏}}، مجمع البحرین، ج۵، ص۴۲۶.</ref>. لذا [[خداوند]] درباره علت [[شقاوت]] [[اهل]] [[جهنم]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم»، سوره ملک، آیه ۱۰.</ref>.

	آنچه در میان عرف [[اهل]] لغت، [[عقل]] نامیده می‌شود، اعم از عقل [[دینی]] است<ref>{{متن حدیث\|قَالَ الصَّادِقُ {{ع}}: الْعَقْلُ‏ مَا عُبِدَ بِهِ‏ الرَّحْمَنُ‏ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ، قِيلَ: فَمَا الَّذِي كَانَ فِي مُعَاوِيَةَ؟ قَالَ: تِلْكَ النَّكْرَاءُ، تِلْكَ الشَّيْطَنَةُ، وَ هِيَ شَبِيهَةٌ بِالْعَقْلِ وَ لَيْسَتْ بِالْعَقْلِ}}؛ هدایة الأمة إلی أحکام الأئمة {{عم}}، ج۱، ص۴.</ref>. اما با توجه به آنکه عقل در [[کلام]] مولا {{ع}}، با [[وصف]] دفینه بیان شده، روشن می‌شود که مراد از عقل، معنای اخص از استعمال عرفی بوده است؛ زیرا عقل استدلالی، ابزاری برای رسیدن به مجهول مورد نظر است، نه آنکه خود، گنج مقصود در [[معارف توحیدی]] باشد. در نتیجه، هرکس به [[میزان]] تلاش و [[تدبر]] مشروط بر آن‌که به [[خطا]] نرود. البته سالک، حتی در این زمینه و در نخستین مرحله نیز محتاج [[هدایت]] [[انبیاء]] {{عم}} است. اما آن [[عقلی]] که چون گنجی [[ناپیدا]]ست و [[انسان‌ها]] به [[تنهایی]] هرگز [[قادر]] به [[کشف]] آن نیستند و می‌باید توسط [[اولیاء الهی]] {{عم}} زیر و رو شود و معارفی که در آن به [[ودیعه]] نهاده شده آشکار شود، [[فطرت]] [[الهی]] [[انسان]] است که در [[قرآن]] با تعابیر گوناگون قلب، صدرا، روح، فؤاد، لُبّ (که [[خالص]] عقل است) نامیده شده است. در [[فطرت انسان]]، ودایع [[توحید]] و [[ولایت الهی]] نهادینه شده و البته [[نیازمند]] استاد خبیر و حاذقی است که برای انسان‌ها این گنج پنهان را آشکار نماید.		آنچه در میان عرف [[اهل]] لغت، [[عقل]] نامیده می‌شود، اعم از عقل [[دینی]] است<ref>{{متن حدیث\|قَالَ الصَّادِقُ {{ع}}: الْعَقْلُ‏ مَا عُبِدَ بِهِ‏ الرَّحْمَنُ‏ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ، قِيلَ: فَمَا الَّذِي كَانَ فِي مُعَاوِيَةَ؟ قَالَ: تِلْكَ النَّكْرَاءُ، تِلْكَ الشَّيْطَنَةُ، وَ هِيَ شَبِيهَةٌ بِالْعَقْلِ وَ لَيْسَتْ بِالْعَقْلِ}}؛ هدایة الأمة إلی أحکام الأئمة {{عم}}، ج۱، ص۴.</ref>. اما با توجه به آنکه عقل در [[کلام]] مولا {{ع}}، با وصف دفینه بیان شده، روشن می‌شود که مراد از عقل، معنای اخص از استعمال عرفی بوده است؛ زیرا عقل استدلالی، ابزاری برای رسیدن به مجهول مورد نظر است، نه آنکه خود، گنج مقصود در [[معارف توحیدی]] باشد. در نتیجه، هرکس به [[میزان]] تلاش و [[تدبر]] مشروط بر آن‌که به [[خطا]] نرود. البته سالک، حتی در این زمینه و در نخستین مرحله نیز محتاج [[هدایت]] [[انبیاء]] {{عم}} است. اما آن [[عقلی]] که چون گنجی [[ناپیدا]]ست و [[انسان‌ها]] به [[تنهایی]] هرگز [[قادر]] به [[کشف]] آن نیستند و می‌باید توسط [[اولیاء الهی]] {{عم}} زیر و رو شود و معارفی که در آن به [[ودیعه]] نهاده شده آشکار شود، [[فطرت]] [[الهی]] [[انسان]] است که در [[قرآن]] با تعابیر گوناگون قلب، صدرا، روح، فؤاد، لُبّ (که [[خالص]] عقل است) نامیده شده است. در [[فطرت انسان]]، ودایع [[توحید]] و [[ولایت الهی]] نهادینه شده و البته [[نیازمند]] استاد خبیر و حاذقی است که برای انسان‌ها این گنج پنهان را آشکار نماید.

	إثارة در لغت به معنای زیروروکردن چیزی است؛ به گونه‌ای که [[باطن]] ظاهر شود. به همین علت، در لغت [[عرب]]، به گاو نر که معمولاً در شخم زدن [[زمین]] و زیرورو کردن آن به کار می‌رفت الثَور گفته شده<ref>مقاییس اللغة، ج۱، ص۳۹۵.</ref>. این لغت در [[امور مادی]] و [[معنوی]] به کار می‌رود؛ مانند: {{عربی\|ثور الارض او القرآن}}<ref>الصحاح، تاج اللغة و صحاح العربیة، ج۲، ص۶۰۶.</ref>. به این ترتیب، معنای کلام [[مولی]] {{ع}} در [[نهج‌البلاغه]] چنین می‌شود: هدف از [[ارسال رسل]] {{عم}} زیروروکردن گنج‌های فطرت و [[عقول]] [[مردم]] است.		إثارة در لغت به معنای زیروروکردن چیزی است؛ به گونه‌ای که [[باطن]] ظاهر شود. به همین علت، در لغت [[عرب]]، به گاو نر که معمولاً در شخم زدن [[زمین]] و زیرورو کردن آن به کار می‌رفت الثَور گفته شده<ref>مقاییس اللغة، ج۱، ص۳۹۵.</ref>. این لغت در [[امور مادی]] و [[معنوی]] به کار می‌رود؛ مانند: {{عربی\|ثور الارض او القرآن}}<ref>الصحاح، تاج اللغة و صحاح العربیة، ج۲، ص۶۰۶.</ref>. به این ترتیب، معنای کلام [[مولی]] {{ع}} در [[نهج‌البلاغه]] چنین می‌شود: هدف از [[ارسال رسل]] {{عم}} زیروروکردن گنج‌های فطرت و [[عقول]] [[مردم]] است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[فطرت]]~~''' است. "'''[[فطرت]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[فطرت در لغت]] - [[فطرت در قرآن]] - [[فطرت در حدیث]] - [[فطرت در نهج البلاغه]] - [[فطرت در معارف دعا و زیارات]] - [[فطرت در کلام اسلامی]] - [[فطرت در اخلاق اسلامی]] - [[فطرت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = فطرت
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[فطرت (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل = [[فطرت]]
			\| مداخل مرتبط = [[فطرت در لغت]] - [[فطرت در قرآن]] - [[فطرت در حدیث]] - [[فطرت در نهج البلاغه]] - [[فطرت در معارف دعا و زیارات]] - [[فطرت در کلام اسلامی]] - [[فطرت در اخلاق اسلامی]] - [[فطرت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = فطرت (پرسش)
			}}

	==[[فطرت انسانی]] و [[توحید]]==		==[[فطرت انسانی]] و [[توحید]]==