فعل الهی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'حضرت آیت‌الله خامنه‌ای' به 'حضرت آیت‌الله خامنه‌ای'

2023-03-13T20:16:59Z

جایگزینی متن - 'حضرت آیت‌الله خامنه‌ای' به 'حضرت آیت‌الله خامنه‌ای'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۴۶
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	===[[هدایت]] و [[اضلال]]===		===[[هدایت]] و [[اضلال]]===
	یکی از [[افعال]] [[خداوند متعال]] که در [[متون دینی]] نیز به آن اشاره شده است، هدایت و اضلال است، یعنی [[خداوند]] گروهی را هدایت و گروهی را [[گمراه]] می‌کند. {{متن حدیث\|يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ}}. باید توجه داشت که خداوند یک [[هدایت عام]] دارد و یک [[هدایت خاص]]. هدایت عام خداوند، [[هدایتی]] است که شامل همه [[انسان‌ها]] می‌گردد و خداوند از طریق [[عقل]]، [[وحی]] و [[فطرت]] همه انسان‌ها را به [[راه راست]] هدایت نموده است. هدایت خاص خداوند، آن هدایت ویژه‌ای است که خداوند برای بندگانی در نظر می‌گیرد که [[شکر]] هدایت‌های عام را به جا آورده و در مسیر آن [[هدایت‌ها]] قرار می‌گیرند. [[اضلال]] [[خداوند]] نیز به این معناست که خداوند کسانی را که نسبت به هدایت‌های عام [[کفران]] می‌ورزند و در مسیر [[گمراهی]] قرار می‌گیرند، از هدایت‌های خاص خود [[محروم]] می‌نماید و آنها را در گمراهی خود باقی می‌گذارد<ref>جعفر سبحانی، الهیات علی هدی الکتاب و السنه و العقل، ج۲، ص۳۸۸-۳۹۵؛ عبدالله جوادی آملی، توحید در قرآن، ص۴۶۶ - ۴۷۰.</ref>.		یکی از [[افعال]] [[خداوند متعال]] که در [[متون دینی]] نیز به آن اشاره شده است، هدایت و اضلال است، یعنی [[خداوند]] گروهی را هدایت و گروهی را [[گمراه]] می‌کند. {{متن حدیث\|يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ}}. باید توجه داشت که خداوند یک [[هدایت عام]] دارد و یک [[هدایت خاص]]. هدایت عام خداوند، [[هدایتی]] است که شامل همه [[انسان‌ها]] می‌گردد و خداوند از طریق [[عقل]]، [[وحی]] و [[فطرت]] همه انسان‌ها را به [[راه راست]] هدایت نموده است. هدایت خاص خداوند، آن هدایت ویژه‌ای است که خداوند برای بندگانی در نظر می‌گیرد که [[شکر]] هدایت‌های عام را به جا آورده و در مسیر آن [[هدایت‌ها]] قرار می‌گیرند. [[اضلال]] [[خداوند]] نیز به این معناست که خداوند کسانی را که نسبت به هدایت‌های عام [[کفران]] می‌ورزند و در مسیر [[گمراهی]] قرار می‌گیرند، از هدایت‌های خاص خود [[محروم]] می‌نماید و آنها را در گمراهی خود باقی می‌گذارد<ref>جعفر سبحانی، الهیات علی هدی الکتاب و السنه و العقل، ج۲، ص۳۸۸-۳۹۵؛ عبدالله جوادی آملی، توحید در قرآن، ص۴۶۶ - ۴۷۰.</ref>.
	یکی دیگر از [[افعال]] [[خداوند متعال]] از منظر [[حضرت~~]] [[~~آیت‌الله خامنه‌ای]]، [[هدایت‌گری]] خداوند است. «خداوند کسانی را که به [[ایمان]] بیاورند [[هدایت]] کرده و به راه‌های [[سلم]] و [[هم‌زیستی]] سوق می‌دهد»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با جمع کثیری از دانشگاهیان و طلاب حوزه‌های علمیه سال ۱۳۶۸.</ref>. و نیز «خداوند متعال کسانی را که در راه او گام بر می‌دارند [[یاری]] کرده و [[نصرت]] خود را بر آنها نازل می‌کند»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در مراسم بیعت مدرسان، فضلا و طلاب حوزه علمیه مشهد، به همراه نماینده ولی فقیه در خراسان و تولیت آستان قدس رضوی در سال ۱۳۶۸؛ بیانات در دیدار با گروه کثیری از آزادگان سال ۱۳۶۹.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۳۰.</ref>		یکی دیگر از [[افعال]] [[خداوند متعال]] از منظر [[حضرت آیت‌الله خامنه‌ای]]، [[هدایت‌گری]] خداوند است. «خداوند کسانی را که به [[ایمان]] بیاورند [[هدایت]] کرده و به راه‌های [[سلم]] و [[هم‌زیستی]] سوق می‌دهد»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با جمع کثیری از دانشگاهیان و طلاب حوزه‌های علمیه سال ۱۳۶۸.</ref>. و نیز «خداوند متعال کسانی را که در راه او گام بر می‌دارند [[یاری]] کرده و [[نصرت]] خود را بر آنها نازل می‌کند»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در مراسم بیعت مدرسان، فضلا و طلاب حوزه علمیه مشهد، به همراه نماینده ولی فقیه در خراسان و تولیت آستان قدس رضوی در سال ۱۳۶۸؛ بیانات در دیدار با گروه کثیری از آزادگان سال ۱۳۶۹.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۳۰.</ref>

	===[[قضا و قدر]] و [[اختیار انسان]]===		===[[قضا و قدر]] و [[اختیار انسان]]===
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	[[مقام معظم رهبری]]، [[قضا و قدر]] را امر درست و [[حق]] و سازگار با [[اختیار]] و [[انتخاب]] [[انسان]] و مکمل یکدیگر می‌داند. ایشان در تبیین این مسأله می‌فرمایند: «قدر یا تقدیر به معنای اندازه‌گیری و تعیین اندازه و مشخص کردن [[قوانین]] عالم و فهمیدن علت‌ها و معلول‌ها و رابطه بین آنها و [[قضا]] به معنای [[حکم]] و حتم است. در معنای قضا حتمیت و قطعیت وجود دارد. [[خداوند متعال]] علل و اسبابی را به وجود آورده است و بر این علل و اسباب، معلولات و مسبباتی را مترتب نموده است. انسان هر سبب و علتی را انتخاب کند، متناسب با آن سبب و علت، مسبب و معلولی برای او مقدر می‌شود. چیزی که می‌تواند هر تقدیری را به قضا تبدیل کند، [[اراده انسان]] است. تقدیر، ترسیم شده است؛ اما این تقدیر درباره انسان حتمیت ندارد؛ این انسان است که با [[اراده]] و انتخاب و [[اقدام]] خود به آن تقدیر حتمیت می‌بخشد»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار جوانان، اساتید، معلمان و دانشجویان دانشگاه‌های استان همدان در سال ۱۳۸۳.</ref>.		[[مقام معظم رهبری]]، [[قضا و قدر]] را امر درست و [[حق]] و سازگار با [[اختیار]] و [[انتخاب]] [[انسان]] و مکمل یکدیگر می‌داند. ایشان در تبیین این مسأله می‌فرمایند: «قدر یا تقدیر به معنای اندازه‌گیری و تعیین اندازه و مشخص کردن [[قوانین]] عالم و فهمیدن علت‌ها و معلول‌ها و رابطه بین آنها و [[قضا]] به معنای [[حکم]] و حتم است. در معنای قضا حتمیت و قطعیت وجود دارد. [[خداوند متعال]] علل و اسبابی را به وجود آورده است و بر این علل و اسباب، معلولات و مسبباتی را مترتب نموده است. انسان هر سبب و علتی را انتخاب کند، متناسب با آن سبب و علت، مسبب و معلولی برای او مقدر می‌شود. چیزی که می‌تواند هر تقدیری را به قضا تبدیل کند، [[اراده انسان]] است. تقدیر، ترسیم شده است؛ اما این تقدیر درباره انسان حتمیت ندارد؛ این انسان است که با [[اراده]] و انتخاب و [[اقدام]] خود به آن تقدیر حتمیت می‌بخشد»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار جوانان، اساتید، معلمان و دانشجویان دانشگاه‌های استان همدان در سال ۱۳۸۳.</ref>.
	البته در اینجا نقش عوامل [[معنوی]] را نیز نباید فراموش کرد و [[هدایت]] و کمک [[الهی]] را حتماً باید در نظر داشت، «اگر انسان از [[خدا]] بخواهد که به او نیرو دهد و او را [[دستگیری]] و هدایت کند، [[خداوند]] به او نیرو می‌دهد و از او دستگیری می‌نماید و او را هدایت می‌کند و اگر کسی این امور را از خداوند نخواهد، از این امور [[محروم]] می‌ماند»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار جوانان، اساتید، معلمان و دانشجویان دانشگاه‌های استان همدان در سال ۱۳۸۳.</ref>.		البته در اینجا نقش عوامل [[معنوی]] را نیز نباید فراموش کرد و [[هدایت]] و کمک [[الهی]] را حتماً باید در نظر داشت، «اگر انسان از [[خدا]] بخواهد که به او نیرو دهد و او را [[دستگیری]] و هدایت کند، [[خداوند]] به او نیرو می‌دهد و از او دستگیری می‌نماید و او را هدایت می‌کند و اگر کسی این امور را از خداوند نخواهد، از این امور [[محروم]] می‌ماند»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار جوانان، اساتید، معلمان و دانشجویان دانشگاه‌های استان همدان در سال ۱۳۸۳.</ref>.
	[[حضرت~~]] [[~~آیت‌الله خامنه‌ای]] معتقدند «شرایط گوناگون، تأثیرات گوناگونی بر روی [[انسان‌ها]] می‌گذارد، اما این تأثیرات به گونه‌ای نیستند که اختیار را از انسان سلب کرده و راه دگرگونی و انتخاب را بر او ببندد»<ref>روح توحید نفی عبودیت غیر خدا، ص۹-۱۰.</ref>. بنابراین عواملی مانند [[وراثت]]، محیط، [[تاریخ]] و... بر روی اراده انسان تأثیر می‌گذارند، ولی هیچ‌گاه این عوامل، [[اختیار]] را از [[انسان]] سلب نمی‌کند.<ref>[[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۳۱.</ref>		[[حضرت آیت‌الله خامنه‌ای]] معتقدند «شرایط گوناگون، تأثیرات گوناگونی بر روی [[انسان‌ها]] می‌گذارد، اما این تأثیرات به گونه‌ای نیستند که اختیار را از انسان سلب کرده و راه دگرگونی و انتخاب را بر او ببندد»<ref>روح توحید نفی عبودیت غیر خدا، ص۹-۱۰.</ref>. بنابراین عواملی مانند [[وراثت]]، محیط، [[تاریخ]] و... بر روی اراده انسان تأثیر می‌گذارند، ولی هیچ‌گاه این عوامل، [[اختیار]] را از [[انسان]] سلب نمی‌کند.<ref>[[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۳۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-26T08:13:49Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۳
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Msadeq در ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۵۱

2022-11-24T06:51:59Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط = [[فعل الهی در کلام اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	==مقدمه==		==مقدمه==
	بر اساس [[جهان‌بینی توحیدی]]، همه موجودات و پدیده‌های هستی، به صورت بی‌واسطه یا باواسطه، [[افعال خداوند]] هستند. [[متکلمان اسلامی]] پس از مباحث مربوط به ذات و [[صفات خداوند]]، به بحث درباره افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در [[حقیقت]] به [[عدالت]] و [[حکمت خداوند]] باز می‌گردد، [[حسن و قبح عقلی]]، [[قضا و قدر الهی]]، [[هدایت]] و [[ضلالت]]، [[غایت]] و غرض در افعال الهی و... از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است<ref>دانشنامه کلام اسلامی.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۲۸.</ref>		بر اساس [[جهان‌بینی توحیدی]]، همه موجودات و پدیده‌های هستی، به صورت بی‌واسطه یا باواسطه، [[افعال خداوند]] هستند. [[متکلمان اسلامی]] پس از مباحث مربوط به ذات و [[صفات خداوند]]، به بحث درباره افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در [[حقیقت]] به [[عدالت]] و [[حکمت خداوند]] باز می‌گردد، [[حسن و قبح عقلی]]، [[قضا و قدر الهی]]، [[هدایت]] و [[ضلالت]]، [[غایت]] و غرض در افعال الهی و... از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است<ref>دانشنامه کلام اسلامی.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۲۸.</ref>

Wasity: /* افعال الهی */

2022-11-10T07:37:35Z

افعال الهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==~~[[افعال الهی]]~~==		==مقدمه==
	بر اساس [[جهان‌بینی توحیدی]]، همه موجودات و پدیده‌های هستی، به صورت بی‌واسطه یا باواسطه، [[افعال خداوند]] هستند. [[متکلمان اسلامی]] پس از مباحث مربوط به ذات و [[صفات خداوند]]، به بحث درباره افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در [[حقیقت]] به [[عدالت]] و [[حکمت خداوند]] باز می‌گردد، [[حسن و قبح عقلی]]، [[قضا و قدر الهی]]، [[هدایت]] و [[ضلالت]]، [[غایت]] و غرض در افعال الهی و... از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است<ref>دانشنامه کلام اسلامی.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۲۸.</ref>		بر اساس [[جهان‌بینی توحیدی]]، همه موجودات و پدیده‌های هستی، به صورت بی‌واسطه یا باواسطه، [[افعال خداوند]] هستند. [[متکلمان اسلامی]] پس از مباحث مربوط به ذات و [[صفات خداوند]]، به بحث درباره افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در [[حقیقت]] به [[عدالت]] و [[حکمت خداوند]] باز می‌گردد، [[حسن و قبح عقلی]]، [[قضا و قدر الهی]]، [[هدایت]] و [[ضلالت]]، [[غایت]] و غرض در افعال الهی و... از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است<ref>دانشنامه کلام اسلامی.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده\|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)\|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)\|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۲۸.</ref>

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==افعال الهی== بر اساس جهان‌بینی توحیدی، همه موجودات و پدیده‌های هستی، به صورت بی‌واسطه یا باواسطه، افعال خداوند هستند. متکلمان اسلامی پس از مباحث مربوط به ذات...» ایجاد کرد

2022-11-10T06:23:24Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==افعال الهی== بر اساس جهان‌بینی توحیدی، همه موجودات و پدیده‌های هستی، به صورت بی‌واسطه یا باواسطه، افعال خداوند هستند. متکلمان اسلامی پس از مباحث مربوط به ذات...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==[[افعال الهی]]==
بر اساس [[جهان‌بینی توحیدی]]، همه موجودات و پدیده‌های هستی، به صورت بی‌واسطه یا باواسطه، [[افعال خداوند]] هستند. [[متکلمان اسلامی]] پس از مباحث مربوط به ذات و [[صفات خداوند]]، به بحث درباره افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در [[حقیقت]] به [[عدالت]] و [[حکمت خداوند]] باز می‌گردد، [[حسن و قبح عقلی]]، [[قضا و قدر الهی]]، [[هدایت]] و [[ضلالت]]، [[غایت]] و غرض در افعال الهی و... از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است<ref>دانشنامه کلام اسلامی.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۲۸.</ref>

===[[حکمت]] و غایت‌مندی===
یکی از مسائلی که درباره افعال الهی مورد بحث قرار می‌گیرد، حکمت و غایت‌مندی افعال الهی است به این معنی که آیا افعال خداوند دارای غرض و غایت خاصی هستند یا آنکه بدون هیچ‌گونه [[هدف]] و غایت خاصی انجام می‌پذیرند؟ [[متکلمان امامیه]] و [[معتزله]] افعال الهی را دارای غایت می‌دانند، اما [[اشاعره]] غایت‌مند بودن افعال الهی را ممتنع دانسته‌اند.
[[خداوند]] از دیدگاه [[مقام معظم رهبری]]، [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] را به [[حق]] و با سرآمدی مشخص [[خلق]] نموده است و [[جهان آفرینش]] همچون کاروانی است که رهروان آن همانند حلقه‌های زنجیر به هم پیوسته هستند و همچون اجزاء یک دستگاه هستند که در یک جهت در کار و تلاش‌اند و هر جزئی با توجه به جایگاهش در این ارگانیسم، معنی [[واقعی]] خود را پیدا می‌کند و وظیفه‌اش روشن می‌شود. در این مجموعه همه اجزاء کمک‌کار و تکمیل کننده یکدیگرند و هیچ جزء زائدی وجود ندارد. هرگونه [[انحراف]] و توقفی سبب کندی و [[ناهنجاری]] در جهت همه مجموعه می‌شود. بین اجزاء این مجموعه، یک پیوند [[معنوی]] و عمیق وجود دارد که اجزاء را به یکدیگر متصل می‌سازد که به معنای [[هدف‌داری]] [[آفرینش]] و حساب‌شدگی [[جهان]] [[خلقت]] و نشان دهنده وجود معنا و [[روح]] در تک تک این اجزاء می‌باشد. از آنجا که آفریننده [[نظام خلقت]] [[حکیم]] است در اصل وجود خلقت نیز حکمتی وجود دارد و [[آفریدگار]] [[حکیم]] آن، از [[آفرینش]] آن [[غایت]] و جهت و هدفی را دنبال می‌کند. بنابراین مجموعه [[جهان آفرینش]] یک مجموعه [[سرگردان]] و [[بی‌هدف]] نیست<ref>روح توحید نفی عبودیت غیر خدا، ص۶.</ref>. {{متن قرآن|وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ}}<ref>«و آسمان و زمین و آنچه را میان آنها ست به بازیچه نیافریده‌ایم» سوره انبیاء، آیه ۱۶.</ref>.
مطابق این [[بینش]]، [[خالق]] [[آسمان‌ها]] و [[زمین]]، شخصی حکیم و آفرینش او هدفمند است. بنابراین هر موجودی را از روی [[حکمت]] و در جایگاه مناسب خود [[آفریده]] است و این خود [[عدالت]] آفریننده را نشان می‌دهد؛ چراکه [[عدل]] به معنای قرار دادن هر چیزی در جایگاه مناسب آن می‌باشد.<ref>[[مهدی رودبندی زاده|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۲۸.</ref>

===[[حکمت الهی]] و [[بلایا]] و [[شرور]]===
یکی از واقعیت‌های انکارناپذیر در [[جهان]] پیرامون ما، بلایا و [[مصائب]] ناشی از حوادث طبیعی از قبیل سیل، [[زلزله]]، [[طوفان]]، [[بیماری‌ها]]، [[مرگ]]، درد، [[رنج]] و... می‌باشد. ممکن است در نگاه ابتدایی این گونه به نظر برسد که این گونه مسائل برخلاف [[مصالح]] [[انسانی]] است و با حکمت الهی و غایتمندی در [[افعال خداوند]] منافات دارند؛ چراکه [[هدف از آفرینش]] نفع رساندن به [[مخلوقات]] است، در حالی که این مسائل بر خلاف [[منافع]] [[بندگان]] است، بنابراین [[خداوند]] با تجویز این امور و جلوگیری نکردن از آنها [[نقض غرض]] کرده است و این با حکمت الهی ناسازگار است. [[متکلمان]] و [[حکیمان]] [[اسلامی]] با توجه دادن به [[محدودیت علم]] [[انسان]] و نیز نقش انسان در پدید آمدن برخی از این بلایا و نیز غایت نهایی انسان و نقش مصائب و بلایا در این زمینه، به تبیین رابطه بلایا و شرور و حکمت الهی پرداخته‌اند و حکمت‌هایی از قبیل [[شکوفا شدن]] استعدادها، [[آزمون]] و [[امتحان]]، هشدار و [[بیداری]] و قدرشناسی از [[نعمت‌ها]]، برای این امور ذکر کرده‌اند<ref>مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۱، ص۱۴۷- ۲۱۲؛ عبدالله جوادی آملی، توحید در قرآن، ص۴۰۷ به بعد.</ref>.
[[مقام معظم رهبری]] در این زمینه معتقدند که در [[دل]] این مصائب، [[رحمت]] و [[برکات الهی]] وجود دارد. اگر [[مصائب]] و بلایای طبیعی بتواند [[روح]] [[توکل]]، [[ارتباط با خدا]]، روح تلاش، [[عبرت‌گیری]] را در [[انسان]] زنده کند و نیرو و [[نشاط]] و [[عزم]] و [[اراده]] را برای از سرگیری [[زندگی]] و [[سازندگی]] در انسان تقویت کند، تبدیل به [[نعمت]] خواهد شد و از [[دل]] آن رحمت و برکات الهی بیرون خواهد آمد. انسان [[مؤمن]] از هر حادثه تلخ وسیله‌ای برای تعالی و [[تکامل]] فراهم می‌آورد<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در اجتماع بزرگ مردم شهرستان بم در سال ۱۳۸۴؛ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار مردم زلزله‌زده روستای داهویه سال ۱۳۸۴.</ref>.
ایشان معتقدند یکی از حکمت‌های [[بلایا]] و [[مشکلات]] این است که سبب [[تضرع]] و توجه و [[خشوع]] انسان می‌گردد. {{متن قرآن|وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ}}<ref>«و به یقین برای امّت‌هایی که پیش از تو بودند (پیامبرانی) فرستادیم و آنان را به سختی و رنج دچار کردیم باشد که (به درگاه خدا) لابه کنند» سوره انعام، آیه ۴۲.</ref> و این تضرع، انسان را با [[خدا]] آشنا کرده، دل را از [[عشق]] به خدا سرشار می‌گرداند و از [[خودبینی]] و خودنگری فسادانگیز تهی می‌کند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران در سال ۱۳۷۳.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۲۹.</ref>

===[[هدایت]] و [[اضلال]]===
یکی از [[افعال]] [[خداوند متعال]] که در [[متون دینی]] نیز به آن اشاره شده است، هدایت و اضلال است، یعنی [[خداوند]] گروهی را هدایت و گروهی را [[گمراه]] می‌کند. {{متن حدیث|يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ}}. باید توجه داشت که خداوند یک [[هدایت عام]] دارد و یک [[هدایت خاص]]. هدایت عام خداوند، [[هدایتی]] است که شامل همه [[انسان‌ها]] می‌گردد و خداوند از طریق [[عقل]]، [[وحی]] و [[فطرت]] همه انسان‌ها را به [[راه راست]] هدایت نموده است. هدایت خاص خداوند، آن هدایت ویژه‌ای است که خداوند برای بندگانی در نظر می‌گیرد که [[شکر]] هدایت‌های عام را به جا آورده و در مسیر آن [[هدایت‌ها]] قرار می‌گیرند. [[اضلال]] [[خداوند]] نیز به این معناست که خداوند کسانی را که نسبت به هدایت‌های عام [[کفران]] می‌ورزند و در مسیر [[گمراهی]] قرار می‌گیرند، از هدایت‌های خاص خود [[محروم]] می‌نماید و آنها را در گمراهی خود باقی می‌گذارد<ref>جعفر سبحانی، الهیات علی هدی الکتاب و السنه و العقل، ج۲، ص۳۸۸-۳۹۵؛ عبدالله جوادی آملی، توحید در قرآن، ص۴۶۶ - ۴۷۰.</ref>.
یکی دیگر از [[افعال]] [[خداوند متعال]] از منظر [[حضرت]] [[آیت‌الله خامنه‌ای]]، [[هدایت‌گری]] خداوند است. «خداوند کسانی را که به [[ایمان]] بیاورند [[هدایت]] کرده و به راه‌های [[سلم]] و [[هم‌زیستی]] سوق می‌دهد»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با جمع کثیری از دانشگاهیان و طلاب حوزه‌های علمیه سال ۱۳۶۸.</ref>. و نیز «خداوند متعال کسانی را که در راه او گام بر می‌دارند [[یاری]] کرده و [[نصرت]] خود را بر آنها نازل می‌کند»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در مراسم بیعت مدرسان، فضلا و طلاب حوزه علمیه مشهد، به همراه نماینده ولی فقیه در خراسان و تولیت آستان قدس رضوی در سال ۱۳۶۸؛ بیانات در دیدار با گروه کثیری از آزادگان سال ۱۳۶۹.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۳۰.</ref>

===[[قضا و قدر]] و [[اختیار انسان]]===
یکی از مباحث بسیار مهم [[کلامی]] که به افعال خداوند متعال [[ارتباط]] دارد، مسأله «قضا و قدر» است که از قدیم الایام مورد بحث [[اندیشمندان]] قرار گرفته است و [[ذهن]] و [[فکر]] بسیاری از افراد را به خود مشغول کرده است. برخی مسأله [[قضا و قدر الهی]] را با اختیار انسان ناسازگار دانسته‌اند، از این رو به مجبور بودن [[انسان]] [[باور]] داشته‌اند. گروه دیگر که قائل به اختیار انسان بوده‌اند، قضا و قدر الهی را [[انکار]] کرده‌اند. [[دانشمندان]] [[امامیه]] در سایه تعلیمات [[اهل بیت]]{{عم}} با موشکافی‌های ظریف و دقیق [[همنشینی]] قضا و قدر الهی و اختیار انسان را به خوبی تبیین کرده‌اند و سازگاری آنها را به خوبی آفتابی کرده‌اند<ref>جعفر سبحانی، الالهیات، الجزء الثانی، ص۱۵۷-۱۶۹؛ نیز: ر.ک: استاد شهید مرتضی مطهری، عدل الهی؛ نیز: همو، انسان و سرنوشت.</ref>.
[[مقام معظم رهبری]]، [[قضا و قدر]] را امر درست و [[حق]] و سازگار با [[اختیار]] و [[انتخاب]] [[انسان]] و مکمل یکدیگر می‌داند. ایشان در تبیین این مسأله می‌فرمایند: «قدر یا تقدیر به معنای اندازه‌گیری و تعیین اندازه و مشخص کردن [[قوانین]] عالم و فهمیدن علت‌ها و معلول‌ها و رابطه بین آنها و [[قضا]] به معنای [[حکم]] و حتم است. در معنای قضا حتمیت و قطعیت وجود دارد. [[خداوند متعال]] علل و اسبابی را به وجود آورده است و بر این علل و اسباب، معلولات و مسبباتی را مترتب نموده است. انسان هر سبب و علتی را انتخاب کند، متناسب با آن سبب و علت، مسبب و معلولی برای او مقدر می‌شود. چیزی که می‌تواند هر تقدیری را به قضا تبدیل کند، [[اراده انسان]] است. تقدیر، ترسیم شده است؛ اما این تقدیر درباره انسان حتمیت ندارد؛ این انسان است که با [[اراده]] و انتخاب و [[اقدام]] خود به آن تقدیر حتمیت می‌بخشد»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار جوانان، اساتید، معلمان و دانشجویان دانشگاه‌های استان همدان در سال ۱۳۸۳.</ref>.
البته در اینجا نقش عوامل [[معنوی]] را نیز نباید فراموش کرد و [[هدایت]] و کمک [[الهی]] را حتماً باید در نظر داشت، «اگر انسان از [[خدا]] بخواهد که به او نیرو دهد و او را [[دستگیری]] و هدایت کند، [[خداوند]] به او نیرو می‌دهد و از او دستگیری می‌نماید و او را هدایت می‌کند و اگر کسی این امور را از خداوند نخواهد، از این امور [[محروم]] می‌ماند»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار جوانان، اساتید، معلمان و دانشجویان دانشگاه‌های استان همدان در سال ۱۳۸۳.</ref>.
[[حضرت]] [[آیت‌الله خامنه‌ای]] معتقدند «شرایط گوناگون، تأثیرات گوناگونی بر روی [[انسان‌ها]] می‌گذارد، اما این تأثیرات به گونه‌ای نیستند که اختیار را از انسان سلب کرده و راه دگرگونی و انتخاب را بر او ببندد»<ref>روح توحید نفی عبودیت غیر خدا، ص۹-۱۰.</ref>. بنابراین عواملی مانند [[وراثت]]، محیط، [[تاریخ]] و... بر روی اراده انسان تأثیر می‌گذارند، ولی هیچ‌گاه این عوامل، [[اختیار]] را از [[انسان]] سلب نمی‌کند.<ref>[[مهدی رودبندی زاده|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۳۱.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[مهدی رودبندی زاده|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}