Jaafari در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۵

2026-04-29T06:05:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = فقر		\| موضوع مرتبط = فقر
	\| عنوان مدخل = فقر		\| عنوان مدخل = فقر
	\| مداخل مرتبط = [[فقر در لغت]] - [[فقر در قرآن]] - [[فقر در نهج البلاغه]] - [[فقر در فقه اسلامی]] - [[فقر در فقه سیاسی]] - [[فقر در معارف و سیره علوی]] - [[فقر در معارف دعا و زیارات]] - [[فقر در معارف و سیره سجادی]] - [[فقر در معارف و سیره معصوم]] - [[فقر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[فقر در لغت]] - [[فقر در قرآن]] - [[فقر در نهج البلاغه]] - [[فقر در فقه اسلامی]] - [[فقر در عرفان اسلامی]] - [[فقر در فقه سیاسی]] - [[فقر در معارف و سیره علوی]] - [[فقر در معارف دعا و زیارات]] - [[فقر در معارف و سیره سجادی]] - [[فقر در معارف و سیره معصوم]] - [[فقر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۷

2024-11-28T07:57:22Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۱

2024-11-28T07:51:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۱
خط ۸۴:		خط ۸۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:فقر]]
	[[رده:سیره معصوم]]		[[رده:سیره معصوم]]

Jaafari: /* منابع */

2024-11-19T07:40:40Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = فقر | عنوان مدخل = فقر | مداخل مرتبط = فقر در لغت - فقر در قرآن - فقر در نهج البلاغه - فقر در فقه اسلامی - فقر در فقه سیاسی - فقر در معارف و سیره علوی - فقر در معارف دعا و زیارات - فقر در معارف و سیره سجادی - ف...» ایجاد کرد

2024-11-19T07:32:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = فقر | عنوان مدخل = فقر | مداخل مرتبط = فقر در لغت - فقر در قرآن - فقر در نهج البلاغه - فقر در فقه اسلامی - فقر در فقه سیاسی - فقر در معارف و سیره علوی - فقر در معارف دعا و زیارات - فقر در معارف و سیره سجادی - ف...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = فقر
| عنوان مدخل = فقر
| مداخل مرتبط = [[فقر در لغت]] - [[فقر در قرآن]] - [[فقر در نهج البلاغه]] - [[فقر در فقه اسلامی]] - [[فقر در فقه سیاسی]] - [[فقر در معارف و سیره علوی]] - [[فقر در معارف دعا و زیارات]] - [[فقر در معارف و سیره سجادی]] - [[فقر در معارف و سیره معصوم]] - [[فقر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==جایگاه [[فقر]] از دیدگاه [[معصومان]]==
به منظور آشنایی با جایگاه فقر از نگاه معصومان{{عم}}، پاره‌ای از [[روایات]] را بررسی می‌کنیم که دسته اول فقر را [[مدح]] و آن را پدیده‌ای مطلوب و مفید دانسته است و دسته دوم آن را [[مذموم]] و زیانبار شمرده است. دسته نخست که به [[ستایش]] پرداختند عبارت‌اند از:
#در روایتی از [[پیامبر خدا]]{{صل}} در جامع الاخبار تهیدستی از دو نگاه بررسی شده است. آن حضرت فرموده است: فقر نزد [[مردم]] [[زشت]] و [[ناپسند]] است، ولی در پیشگاه [[الهی]] [[زینت]] است<ref>محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۱۱۲؛ ابن‌ابی‌فراس ورام، مجموعه ورام، ج۲، ص۱۲۰.</ref>.
# [[روایت]] [[امام صادق]] از [[امیر مؤمنان]]{{ع}} که بر اساس آن، حضرت همچون [[پیامبر]]{{صل}} آن را زینت دانسته است: تهیدستی برای [[مؤمن]] زینتی [[برتر]] از افسار بر رخسار اسب است<ref>محمد بن همام اسکافی، التمحیص، ص۴۹؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۲۶۵.</ref>.
# روایت امام صادق{{ع}} از پیامبر خدا{{صل}} که در آن تهیدستی مؤمن جز در موارد و شرایط خاص آن، برتر از [[غنا]] به شمار آمده است. آن حضرت فرموده است: برای مؤمن، فقر بهتر از غنا است، مگر کسی که با غنای خود [[هزینه زندگی]] خانواده‌ای را بر عهده بگیرد یا [[ثروت]] خویش را در [[فاجعه]] یا [[مصیبت]] خانمان‌سوزی [[مصرف]] نماید<ref>ابن‌ابی‌فراس ورام، مجموعه ورام، ج۱، ص۳۰۴.</ref>.
# روایت [[سعدان]] از امام صادق{{ع}} که بر اساس آن‌، حضرت فقر را برای [[انسان]] عطیه‌ای از سوی [[خدا]] شمرده است: [[مصیبت‌ها]]، عطا و منفعتی از جانب خداست و فقر نیز عطیه‌ای ذخیره‌شده نزد خداست<ref>{{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: الْمَصَائِبُ مِنَحٌ مِنَ اللَّهِ وَ الْفَقْرُ مَخْزُونٌ عِنْدَ اللَّهِ}} (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۲۶۰).</ref>.
# روایت [[امیرمؤمنان]]{{ع}} که فرموده‌اند: فقر همچون [[شهادت]]، ذخیره‌ای نزد خدا است که آن را به هر که بخواهد عطا خواهد فرمود<ref>{{متن حدیث|قَالَ عَلِيٌّ{{ع}}: الْفَقْرُ مَخْزُونٌ عِنْدَ اللَّهِ بِمَنْزِلَةِ الشَّهَادَةِ يُؤْتِيهِ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ}} (محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۱۱۰).</ref>.
# روایت امام صادق{{ع}} که در آن [[تنگدستی]] [[مؤمن]] [[محبوب خدا]]، امتیازی ذخیره‌شده و مختص به او در پیشگاه [[الهی]] همچون [[شهادت در راه خدا]] است. آن حضرت فرموده است: «[[فقر]] مانند [[شهادت]] نزد [[خدا]] نگهداری شده است و آن را جز به کسی از [[بندگان]] مؤمن [[محبوب]] خود ندهد»<ref>{{متن حدیث|الْفَقْرُ مَخْزُونٌ عِنْدَ اللَّهِ كَالشَّهَادَةِ وَ لَا يُعْطِيهَا إِلَّا مَنْ أَحَبَّ مِنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِينَ}} (محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۱۱۲).</ref>.
# [[روایت]] دیگری از آن حضرت که در آن ابتلای به فقر [[نشانه]] [[محبت خدا]] به بنده‌اش است: «از میان [[مؤمنین]] کسی به فقر [[مبتلا]] نگردد مگر آنکه [[خدای متعال]] او را [[دوست]] می‌دارد»<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: إِنَّ الْفَقْرَ مَخْزُونٌ عِنْدَ اللَّهِ لَا يَبْتَلِي بِهِ إِلَّا مَنْ أَحَبَّ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ}} (محمد بن همام اسکافی، التمحیص، ص۵۲).</ref>.
پس نمی‌توان فقر را پدیده‌ای غیرارزشی یا [[ضد ارزش]] خواند؛ بلکه رخدادی مطلوب خواهد بود.

دسته‌ای دیگر که به مذموم‌بودن فقر [[اقرار]] دارند از این قرار است:
# علی{{ع}} مریض شد و جمعی به [[عیادت]] آن حضرت رفتند و گفتند: [[یا علی]] شب را چگونه به صبح آوردی؟ فرمود: با [[شر]] و [[بدی]] شبم را صبح کردم. آنان از این سخن به شگفت آمدند و گفتند: این کلامِ شخصی مانند تو است؟ فرمود: مگر خدای متعال نفرموده است: «شما را با [[بدی‌ها]] و [[خوبی‌ها]] [[آزمایش]] می‌کنیم»؟<ref>{{متن قرآن|وَنَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ فِتْنَةً}} «و شما را با بد و نیک می‌آزماییم» سوره انبیاء، آیه ۳۵.</ref>خیر، [[سلامتی]] و [[غنا]] است و شر، فقر و [[مرض]] است<ref>قطب‌الدین راوندی، الدعوات، ص۱۶۸؛ محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۸۱، ص۲۰۹؛ محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج۲، ص۱۴۹.</ref>.
# روایت [[امام باقر]] از [[امیر مؤمنان]]{{ع}} که حضرت در آن [[مرگ]] را بر فقر ترجیح داده است: مردن بهتر از فقر است<ref>{{متن حدیث|الْقَبْرُ خَيْرٌ مِنَ الْفَقْرِ}} (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۰؛ محمد بن شعبه حرانی، تحف العقول، ص۹۵؛ آمدی، غرر الحکم، ح۳۹۲).</ref>.
#روایتی از [[پیامبر خدا]]{{صل}} که فرموده است: [[تحمل]] پیامدهای سنگین فقر از [[رنج]] [[قتل]] سخت‌تر است<ref>{{متن حدیث|الْفَقْرُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ}} (محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۱۰۹؛ محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۷۲، ص۴۷).</ref>.
# [[امیر مؤمنان]] فرموده است: فقرِ همراه با بدهکاری، بزرگ‌ترین [[بدبختی]] و [[شقاوت]] است<ref>{{متن حدیث|الْفَقْرُ مَعَ الدَّيْنِ الشَّقَاءُ الْأَكْبَرُ}} (آمدی، غرر الحکم، ش۱۳۰۹).</ref>.
# [[امام رضا]]{{ع}} فرموده است: نداری کلید بدبختی است<ref>{{متن حدیث|الْمَسْكَنَةُ مِفْتَاحُ الْبُؤْسِ}} (حلی، العدد القویه، ص۲۹۷؛ محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۷۸، ص۳۵۳).</ref>.
# [[روایت]] دیگری از [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} که در آن [[فقر]] را موجب [[تنهایی]] و واماندگی [[فقیر]] دانسته است: دست‌نیافتن بر روزی موجب تنهایی و بی‌یاوری است<ref>{{متن حدیث|الْحِرْمَانُ خِذْلَانٌ}} (آمدی، غرر الحکم، ص۳۶۵).</ref>.
پس این دست از [[روایات]] بر خلاف دسته اول که فقر را پدیده‌ای [[ممدوح]] و ارزشی و برخوردار از جایگاهی مثبت از منظر [[معصومان]] به شمار آورده است، آن را [[مذموم]] و غیرارزشی و دارای جایگاهی منفی دانسته است. اما به لحاظ کثرت هر یک از دو دسته از روایات و مجال‌نیافتن برای [[بررسی سند]] آنها، به اعتبار مستند هر کدام از دو دسته بسنده می‌کنیم و با [[تأسی]] به بسیاری از بزرگان همچون [[علامه مجلسی]]<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۷۲، ص۳۱-۲۹.</ref>، بین این دو دسته از [[روایات معارض]] جمع می‌کنیم و می‌گوییم: دسته اول از روایات که مشتمل بر [[مدح]] فقر است، ناظر است به نوع برخوردار از آثار مثبت و مفید آن و دستۀ دوم که مشتمل بر [[ذم]] فقر است، ناظر است به گونه همراه با آثار منفی و زیانبار آن. بنابراین به نظر می‌رسد جایگاه فقر از منظر معصومان{{عم}} همچون مفهوم آن نسبی باشد؛ به این معنا که فقر به خودی خود نه ممدوح و ارزشی باشد و نه مذموم و غیرارزشی؛ بلکه به لحاظ ترتب آثار [[سوء]] و زیانبارش مذموم و غیرارزشی است؛ چنان‌که ممکن است نسبت به شخص یا اشخاصی، حتی نسبت به [[زمان]] و مکانی مطلوب باشد و [[ارزش]] به شمار آید؛ ولی نسبت به فرد یا افرادی دیگر یا نسبت به [[زمان]] و مکان دیگری نامطلوب و [[ضد ارزش]] باشد و به تبع نسبی‌بودن جایگاه [[فقر]]، مقابله [[معصومان]]{{عم}} با آن هم نسبی خواهد بود؛ یعنی به لحاظ ترتب آثار مثبت و مفید بر آن، [[ممدوح]] و ارزشی بوده است و [[فقرزدایی]] معصومان{{عم}} در چنین مواردی [[تعاون]] بر آثار مثبت آن به شمار می‌آید و به لحاظ ترتب آثار منفی آن غیرارزشی و [[مذموم]] بوده و موضوع مقابله معصومان در فقرزدایی بوده است که با شیوه‌های گوناگونی به مقابلۀ با آن برخاسته‌اند.<ref>[[محمد حسین علی اکبری|علی اکبری، محمد حسین]]، [[سیره معصومان در فقرزدایی (کتاب)|سیره معصومان در فقرزدایی]]، ص ۹۶.</ref>

==شیوه‌های فقرزدایی معصومان{{عم}}==
به [[گواهی]] منابع معتبر [[روایی]] و [[تاریخی]]، معصومان{{عم}} در [[مقابله با فقر]]، شیوه‌های گوناگونی به کار بسته‌اند که از آن دست است:
#'''شیوه [[فرهنگی]]''': به لحاظ تأثیر شگرف [[میزان]] درآمد و چگونگی [[مصرف]] در کاهش و زدون فقر از [[زندگی]]، حضرات معصومان{{عم}} به منظور مقابله با فقر، در بخش درآمد به [[ترغیب]] و [[تشویق]] [[مردم]] به [[کار و تلاش]] پرداختند و اقشار مختلف آنان را از [[بیکاری]] و [[تنبلی]] بر [[حذر]] داشتند و با تبیین [[فرصت‌ها]] و ظرفیت‌های موجود، انگیزه آنان را در تحصیل و افزایش درآمد افزودند و با ارائه راهکارهایی، راه [[موفقیت]] آنان را در [[نجات]] از فقر هموار ساختند و در بخش [[هزینه]] و مصرف هم، با پرهیزدادن مردم از [[اسراف]] و [[تبذیر]]، آنان را به مصرف صحیح درآمد و [[اعتدال]] در آن فرا خواندند. از دگر سو حضرات معصومان{{عم}} افزون بر [[آماده‌سازی]] مردم برای کار و تلاش در بخش درآمد و تلاش در [[اصلاح]] [[الگوی مصرف]]، به عملیاتی‌کردن آن در هر دو بخش از درآمد و مصرف در عرصه زندگی خود پرداختند. آنان [[فرهنگ]] [[کسب درآمد]] و مصرف صحیح و بایسته را برای تأمین نیازهای زندگی مردم و عدم ابتلای آنان را به فقر وجهه [[همت]] خویش ساختند و این روش از [[فقرستیزی]] را پایه و اساس [[تحول]] در بهبود [[معیشت]] و [[شکوفایی اقتصادی]] دانستند و آن را به آیندگان از نسل‌های بشری [[ابلاغ]] کردند.
#'''شیوه [[اجتماعی]]''': با توجه به اینکه صاحبان [[ثروت]] می‌توانند نقش بسزایی در کاهش یا علاج [[فقر]] از [[زندگی]] [[تهیدستان]] داشته باشند، حضرات [[معصومان]]{{عم}} در استفاده از این ظرفیت تلاش کردند و ایجاد [[وحدت]] و برقراری و [[حفظ]] ارتباط میان اقشار متمکن و نیازمند [[جامعه]] را از جمله برنامه‌های در [[اولویت]] خود قرار دادند و شرایط [[درک]] [[مشکلات]] ناشی از تهیدستی آسیب‌پذیران را برای [[ثروتمندان]] فراهم کردند و [[همکاری]] با آنان و [[حمایت از نیازمندان]] را رواج دادند و پیشه آنان ساختند.
#'''[[شیوه اقتصادی]]''': حضرات معصومان{{عم}} برای [[مقابله با فقر]] دو گونه از [[روش اقتصادی]] را برگزیدند و [[اعمال]] کردند که یک گونه آن امدادرسانی و خدمات روبنایی و گونه دیگر آن، بنیادی و زیربنایی بوده است. آنان همواره در فراز و فرود زندگی، [[انفاق]] بر [[نیازمندان]] را پیشه خود قرار دادند و در [[حمایت]] از آسیب‌پذیران جامعه شب و [[روز]] نداشتند؛ چنان‌که در بخش بنیادین از خدمات و حمایت‌های خود از [[کارآفرینی]]، حمایت از [[تولید]] و تولیدکننده و احیای منابع تولید هیچ فرصتی را در عصر [[بسط ید]] و غیر آن از دست نداده‌اند و با هرگونه از خدمات خود به مقابله با فقر پرداختند که در [[مقام]] خود آن را بررسی خواهیم کرد.
#'''شیوه [[سیاسی]]''': این شیوه از [[فقرزدایی]] به لحاظ اینکه ملازم با بسط ید و [[تصدی]] [[منصب حکومت]] است و چنین شرایطی جز برای دو تن از حضرات معصومان{{عم}}، یعنی [[پیامبر خدا]]{{صل}} و [[امیر مؤمنان]]{{ع}} فراهم نیامده است، قلمرو اعمال این شیوه از فقرزدایی محدود به دو مقطع از عصر [[حاکمیت]] معصومان{{عم}} خواهد بود که در جای خود آن را تبیین و بررسی خواهیم کرد.<ref>[[محمد حسین علی اکبری|علی اکبری، محمد حسین]]، [[سیره معصومان در فقرزدایی (کتاب)|سیره معصومان در فقرزدایی]]، ص ۱۰۰.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010610.jpg|22px]] [[محمد حسین علی اکبری|علی اکبری، محمد حسین]]، [[سیره معصومان در فقرزدایی (کتاب)|'''سیره معصومان در فقرزدایی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سیره معصوم]]

فقر در معارف و سیره معصوم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۵

Bahmani در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۷

Bahmani در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۱

Jaafari: /* منابع */