قاعدین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2024-03-02T05:49:14Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~حدیث امامت]]~~		[[رده:مفاهیم]]
	~~[[رده:حدیث امامت~~]]
	[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]		[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]

Bahmani در ‏۲ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۷

2024-03-02T05:47:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در لغت]] - [[قاعدین در تاریخ اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = ~~قاعدین (پرسش)~~}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در لغت]] - [[قاعدین در تاریخ اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = }}

	'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.		'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* چنین گروه‌هایی هم در زمان [[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]] {{صل}} وجود داشتند که به بهانه‌های مختلف از حضور در [[جهاد]] تخلّف می‌کردند، هم در زمان [[امام علی\|امیر المؤمنین]]، که او را در [[نبرد]] با [[باطل]]، [[یاری]] نمی‌کردند. [[قرآن]]، قاعدین را در مقابل مجاهدین قرار می‌دهد و پیکارگران [[مجاهد]] را بر آنان [[برتر]] می‌شمارد: {{متن قرآن\|وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>نساء، آیه ۹۵</ref> گاهی هم از آنان با عنوان "[[خوالف]]" یاد می‌کند، یا "[[مخلّفون]]". البته [[خوالف]]، بیشتر صاحبان عذرند. قاعدین، [[امام علی\|علی]] {{ع}} را در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] نکردند و به بهانۀ [[فتنه]] و [[شبهه]]، خود را از صحنه کنار کشیدند. کسانی همچون [[سعد بن ابی وقاص]]، [[عبد]] [[اللّه]] بن [[عمر]]، [[ابو موسی اشعری]]، [[اسامة بن زید]]، [[زید بن ثابت]] از سران این گروه بودند که حتی با [[امام علی\|علی]] {{ع}} حاضر به [[بیعت]] هم نمی‌شدند.<ref>دربارۀ قاعدین، از جمله ر. ک: «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ ص ۹</ref> [[قعود]] آنان از [[نبرد]] در رکاب [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}}، ضربه‌ای از پشت بر اردوی [[حق]] بود. در [[جنگ صفین]] نیز قاعدین به اسم بی‌طرفی خود را از [[یاری]] [[حق]] کنار کشیدند. کار آنان بر افراد دیگر هم اثر منفی و سست‌کننده می‌گذاشت و گلایه‌های فراوان [[حضرت]] که در خطبه‌های [[نهج البلاغه]] آمده است، ناظر به اینگونه روحیّات است. پس از [[جنگ]] [[امام]] با [[خوارج]] [[نهروان]] که [[حضرت]] می‌خواست [[مبارزه]] با [[معاویه]] را ادامه دهد، باز هم موضع انفعالی آنان آزاردهندۀ [[امام علی\|علی]] {{ع}} بود. [[قضاوت]] [[حضرت امیر]] دربارۀ آنان که به اصطلاح می‌خواستند وارد [[فتنه]] نشوند و در برادرکشی! شرکت نکنند، چنین بود که ایشان، هرچند [[باطل]] را [[یاری]] نکردند، ولی با کنار کشیدن خود، [[حق]] را تنها گذاشتند و ضعیف ساختند: {{عربی\|خذلوا الحقّ و لم ینصروا الباطل}}.<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۸</ref> [[ابو موسی]] که [[والی کوفه]] بود، از سران قاعدین بود و [[مردم]] را به نشستن در [[خانه]] [[دعوت]] می‌کرد و با موقعیّتی که در [[کوفه]] داشت، سخنان و مواضع تخریبی او در جلوگیری از عزیمت [[مردم]] به [[جبهه]] مؤثر بود. [[امام]] در آستانۀ [[نبرد]] نامه‌ای به او نوشت، او نامۀ [[امام]] را هم پاره کرد. [[حضرت]] نامۀ دیگری نوشت و با چند نفر فرستاد، باز هم کارشکنی کرد و به اسم "[[فتنه]]" و اینکه [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] فرموده است در [[فتنه‌ها]] در [[خانه]] بنشینید و شمشیرها را غلاف کنید، [[مردم]] را از [[یاری]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} بازمی‌داشت. در نهایت [[امام علی\|علی]] {{ع}} [[مالک اشتر]] را به [[کوفه]] اعزام کرد و او توانست [[تبلیغات]] قاعدانۀ [[ابو موسی]] را خنثی سازد و سپاهی برای [[یاری]] [[امام]] از [[کوفه]] [[بسیج]] کند.<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۴ ص ۱۰ تا ۲۱</ref> موضع [[قعود]] به جای [[قیام]] و [[خانه‌نشینی]] به جای شرکت در [[جبهه]] و [[جهاد]]، بخصوص از سوی چهره‌های سرشناس و [[خواص]]، [[مردم]] را دچار ذهنیّت می‌کند و موجب ترک [[نصرت]] [[حق]] و [[تقویت باطل]] است و چنین موضع و عملکردی با شیعه‌گری ناسازگار است، هرچند به بهانه و با عنوان [[پرهیز]] از وقوع در [[فتنه]] باشد."[[فتنه]] جایی است که [[حق]] با [[باطل]]/[[جور]] با [[عدل]] و [[خدا]] با [[طاغوت]]/گردد آمیخته آنگونه که هرگز نتوان بازشناخت/لیک در صحنۀ [[پیکار]] [[امام]]/با [[ستم‌پیشه]] و [[پیمان‌شکن]] و [[فاسق]] خارج از [[دین]]<ref>یعنی قاسطین و ناکثین و مارقین</ref>/[[حق]] چنان روشن و بی‌ابهام است/همچو [[خورشید]] به پیشانی روز/در چنین کورۀ افروخته از [[ظلمت]] و [[نور]]/[[نور]] [[آزادگی]] و [[ظلمت]] [[ظلم]]/[[خائن]] آن است که خود را به کناری بکشد/نشتابد به سوی [[نصرت]] [[حق]]، جبهۀ نور/چونکه در صحنۀ درگیری [[حق]] با [[باطل]]/بی‌طرف بودن در جمع تماشاچی‌ها/خود گناهی است [[عظیم]]...<ref>برگ‌وبار، ص ۲۵۸</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.		چنین گروه‌هایی هم در زمان [[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]] {{صل}} وجود داشتند که به بهانه‌های مختلف از حضور در [[جهاد]] تخلّف می‌کردند، هم در زمان [[امام علی\|امیر المؤمنین]]، که او را در [[نبرد]] با [[باطل]]، [[یاری]] نمی‌کردند. [[قرآن]]، قاعدین را در مقابل مجاهدین قرار می‌دهد و پیکارگران [[مجاهد]] را بر آنان [[برتر]] می‌شمارد: {{متن قرآن\|وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>نساء، آیه ۹۵</ref> گاهی هم از آنان با عنوان "[[خوالف]]" یاد می‌کند، یا "[[مخلّفون]]". البته [[خوالف]]، بیشتر صاحبان عذرند. قاعدین، [[امام علی\|علی]] {{ع}} را در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] نکردند و به بهانۀ [[فتنه]] و [[شبهه]]، خود را از صحنه کنار کشیدند. کسانی همچون [[سعد بن ابی وقاص]]، [[عبد]] [[اللّه]] بن [[عمر]]، [[ابو موسی اشعری]]، [[اسامة بن زید]]، [[زید بن ثابت]] از سران این گروه بودند که حتی با [[امام علی\|علی]] {{ع}} حاضر به [[بیعت]] هم نمی‌شدند.<ref>دربارۀ قاعدین، از جمله ر. ک: «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ ص ۹</ref> [[قعود]] آنان از [[نبرد]] در رکاب [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}}، ضربه‌ای از پشت بر اردوی [[حق]] بود. در [[جنگ صفین]] نیز قاعدین به اسم بی‌طرفی خود را از [[یاری]] [[حق]] کنار کشیدند. کار آنان بر افراد دیگر هم اثر منفی و سست‌کننده می‌گذاشت و گلایه‌های فراوان [[حضرت]] که در خطبه‌های [[نهج البلاغه]] آمده است، ناظر به اینگونه روحیّات است. پس از [[جنگ]] [[امام]] با [[خوارج]] [[نهروان]] که [[حضرت]] می‌خواست [[مبارزه]] با [[معاویه]] را ادامه دهد، باز هم موضع انفعالی آنان آزاردهندۀ [[امام علی\|علی]] {{ع}} بود. [[قضاوت]] [[حضرت امیر]] دربارۀ آنان که به اصطلاح می‌خواستند وارد [[فتنه]] نشوند و در برادرکشی! شرکت نکنند، چنین بود که ایشان، هرچند [[باطل]] را [[یاری]] نکردند، ولی با کنار کشیدن خود، [[حق]] را تنها گذاشتند و ضعیف ساختند: {{عربی\|"خذلوا الحقّ و لم ینصروا الباطل"}}<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۸.</ref>. [[ابو موسی]] که [[والی کوفه]] بود، از سران قاعدین بود و [[مردم]] را به نشستن در [[خانه]] [[دعوت]] می‌کرد و با موقعیّتی که در [[کوفه]] داشت، سخنان و مواضع تخریبی او در جلوگیری از عزیمت [[مردم]] به [[جبهه]] مؤثر بود. [[امام]] در آستانۀ [[نبرد]] نامه‌ای به او نوشت، او نامۀ [[امام]] را هم پاره کرد. [[حضرت]] نامۀ دیگری نوشت و با چند نفر فرستاد، باز هم کارشکنی کرد و به اسم "[[فتنه]]" و اینکه [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] فرموده است در [[فتنه‌ها]] در [[خانه]] بنشینید و شمشیرها را غلاف کنید، [[مردم]] را از [[یاری]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} بازمی‌داشت. در نهایت [[امام علی\|علی]] {{ع}} [[مالک اشتر]] را به [[کوفه]] اعزام کرد و او توانست [[تبلیغات]] قاعدانۀ [[ابو موسی]] را خنثی سازد و سپاهی برای [[یاری]] [[امام]] از [[کوفه]] [[بسیج]] کند.<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۴ ص ۱۰ تا ۲۱</ref> موضع [[قعود]] به جای [[قیام]] و [[خانه‌نشینی]] به جای شرکت در [[جبهه]] و [[جهاد]]، بخصوص از سوی چهره‌های سرشناس و [[خواص]]، [[مردم]] را دچار ذهنیّت می‌کند و موجب ترک [[نصرت]] [[حق]] و [[تقویت باطل]] است و چنین موضع و عملکردی با شیعه‌گری ناسازگار است، هرچند به بهانه و با عنوان [[پرهیز]] از وقوع در [[فتنه]] باشد."[[فتنه]] جایی است که [[حق]] با [[باطل]]/[[جور]] با [[عدل]] و [[خدا]] با [[طاغوت]]/گردد آمیخته آنگونه که هرگز نتوان بازشناخت/لیک در صحنۀ [[پیکار]] [[امام]]/با [[ستم‌پیشه]] و [[پیمان‌شکن]] و [[فاسق]] خارج از [[دین]]<ref>یعنی قاسطین و ناکثین و مارقین</ref>/[[حق]] چنان روشن و بی‌ابهام است/همچو [[خورشید]] به پیشانی روز/در چنین کورۀ افروخته از [[ظلمت]] و [[نور]]/[[نور]] [[آزادگی]] و [[ظلمت]] [[ظلم]]/[[خائن]] آن است که خود را به کناری بکشد/نشتابد به سوی [[نصرت]] [[حق]]، جبهۀ نور/چونکه در صحنۀ درگیری [[حق]] با [[باطل]]/بی‌طرف بودن در جمع تماشاچی‌ها/خود گناهی است [[عظیم]]...<ref>برگ‌وبار، ص ۲۵۸</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>

	== قاعدین ==		== قاعدین ==
	نخستین گروه مخالف [[امام علی]] {{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از پیوستن به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی {{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر. ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی {{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر. ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم».<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>		نخستین گروه مخالف [[امام علی]] {{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از پیوستن به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی {{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر. ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی {{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر. ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم»<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari در ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۸

2023-11-22T05:08:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در لغت]] - [[قاعدین در ~~فقه~~ اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = قاعدین (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در لغت]] - [[قاعدین در تاریخ اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = قاعدین (پرسش)}}

	'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.		'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.

Jaafari در ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۶

2023-11-22T05:06:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در ~~حدیث~~]] - [[قاعدین در فقه اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = قاعدین (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در لغت]] - [[قاعدین در فقه اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = قاعدین (پرسش)}}

	'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.		'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

2022-09-30T17:30:48Z

جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۰۰
خط ۷:		خط ۷:

	== قاعدین ==		== قاعدین ==
	نخستین گروه مخالف [[امام علی]] {{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از [[پیوستن]] به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی {{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر. ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی {{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر. ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم».<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>		نخستین گروه مخالف [[امام علی]] {{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از پیوستن به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی {{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر. ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی {{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر. ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم».<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:37:40Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۳:		خط ۳:
	'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.		'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	*چنین گروه‌هایی هم در زمان [[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]]{{صل}} وجود داشتند که به بهانه‌های مختلف از حضور در [[جهاد]] تخلّف می‌کردند، هم در زمان [[امام علی\|امیر المؤمنین]]، که او را در [[نبرد]] با [[باطل]]، [[یاری]] نمی‌کردند. [[قرآن]]، قاعدین را در مقابل مجاهدین قرار می‌دهد و پیکارگران [[مجاهد]] را بر آنان [[برتر]] می‌شمارد: {{متن قرآن\|وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>نساء، آیه ۹۵</ref> گاهی هم از آنان با عنوان "[[خوالف]]" یاد می‌کند، یا "[[مخلّفون]]". البته [[خوالف]]، بیشتر صاحبان عذرند. قاعدین، [[امام علی\|علی]]{{ع}} را در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] نکردند و به بهانۀ [[فتنه]] و [[شبهه]]، خود را از صحنه کنار کشیدند. کسانی همچون [[سعد بن ابی وقاص]]، [[عبد]] [[اللّه]] بن [[عمر]]، [[ابو موسی اشعری]]، [[اسامة بن زید]]، [[زید بن ثابت]] از سران این گروه بودند که حتی با [[امام علی\|علی]]{{ع}} حاضر به [[بیعت]] هم نمی‌شدند.<ref>دربارۀ قاعدین، از جمله ر. ک: «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ ص ۹</ref> [[قعود]] آنان از [[نبرد]] در رکاب [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}}، ضربه‌ای از پشت بر اردوی [[حق]] بود. در [[جنگ صفین]] نیز قاعدین به اسم بی‌طرفی خود را از [[یاری]] [[حق]] کنار کشیدند. کار آنان بر افراد دیگر هم اثر منفی و سست‌کننده می‌گذاشت و گلایه‌های فراوان [[حضرت]] که در خطبه‌های [[نهج البلاغه]] آمده است، ناظر به اینگونه روحیّات است. پس از [[جنگ]] [[امام]] با [[خوارج]] [[نهروان]] که [[حضرت]] می‌خواست [[مبارزه]] با [[معاویه]] را ادامه دهد، باز هم موضع انفعالی آنان آزاردهندۀ [[امام علی\|علی]]{{ع}} بود. [[قضاوت]] [[حضرت امیر]] دربارۀ آنان که به اصطلاح می‌خواستند وارد [[فتنه]] نشوند و در برادرکشی! شرکت نکنند، چنین بود که ایشان، هرچند [[باطل]] را [[یاری]] نکردند، ولی با کنار کشیدن خود، [[حق]] را تنها گذاشتند و ضعیف ساختند: {{عربی\|خذلوا الحقّ و لم ینصروا الباطل}}.<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۸</ref> [[ابو موسی]] که [[والی کوفه]] بود، از سران قاعدین بود و [[مردم]] را به نشستن در [[خانه]] [[دعوت]] می‌کرد و با موقعیّتی که در [[کوفه]] داشت، سخنان و مواضع تخریبی او در جلوگیری از عزیمت [[مردم]] به [[جبهه]] مؤثر بود. [[امام]] در آستانۀ [[نبرد]] نامه‌ای به او نوشت، او نامۀ [[امام]] را هم پاره کرد. [[حضرت]] نامۀ دیگری نوشت و با چند نفر فرستاد، باز هم کارشکنی کرد و به اسم "[[فتنه]]" و اینکه [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] فرموده است در [[فتنه‌ها]] در [[خانه]] بنشینید و شمشیرها را غلاف کنید، [[مردم]] را از [[یاری]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}} بازمی‌داشت. در نهایت [[امام علی\|علی]]{{ع}} [[مالک اشتر]] را به [[کوفه]] اعزام کرد و او توانست [[تبلیغات]] قاعدانۀ [[ابو موسی]] را خنثی سازد و سپاهی برای [[یاری]] [[امام]] از [[کوفه]] [[بسیج]] کند.<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۴ ص ۱۰ تا ۲۱</ref> موضع [[قعود]] به جای [[قیام]] و [[خانه‌نشینی]] به جای شرکت در [[جبهه]] و [[جهاد]]، بخصوص از سوی چهره‌های سرشناس و [[خواص]]، [[مردم]] را دچار ذهنیّت می‌کند و موجب ترک [[نصرت]] [[حق]] و [[تقویت باطل]] است و چنین موضع و عملکردی با شیعه‌گری ناسازگار است، هرچند به بهانه و با عنوان [[پرهیز]] از وقوع در [[فتنه]] باشد."[[فتنه]] جایی است که [[حق]] با [[باطل]]/[[جور]] با [[عدل]] و [[خدا]] با [[طاغوت]]/گردد آمیخته آنگونه که هرگز نتوان بازشناخت/لیک در صحنۀ [[پیکار]] [[امام]]/با [[ستم‌پیشه]] و [[پیمان‌شکن]] و [[فاسق]] خارج از [[دین]]<ref>یعنی قاسطین و ناکثین و مارقین</ref>/[[حق]] چنان روشن و بی‌ابهام است/همچو [[خورشید]] به پیشانی روز/در چنین کورۀ افروخته از [[ظلمت]] و [[نور]]/[[نور]] [[آزادگی]] و [[ظلمت]] [[ظلم]]/[[خائن]] آن است که خود را به کناری بکشد/نشتابد به سوی [[نصرت]] [[حق]]، جبهۀ نور/چونکه در صحنۀ درگیری [[حق]] با [[باطل]]/بی‌طرف بودن در جمع تماشاچی‌ها/خود گناهی است [[عظیم]]...<ref>برگ‌وبار، ص ۲۵۸</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.		* چنین گروه‌هایی هم در زمان [[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]] {{صل}} وجود داشتند که به بهانه‌های مختلف از حضور در [[جهاد]] تخلّف می‌کردند، هم در زمان [[امام علی\|امیر المؤمنین]]، که او را در [[نبرد]] با [[باطل]]، [[یاری]] نمی‌کردند. [[قرآن]]، قاعدین را در مقابل مجاهدین قرار می‌دهد و پیکارگران [[مجاهد]] را بر آنان [[برتر]] می‌شمارد: {{متن قرآن\|وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>نساء، آیه ۹۵</ref> گاهی هم از آنان با عنوان "[[خوالف]]" یاد می‌کند، یا "[[مخلّفون]]". البته [[خوالف]]، بیشتر صاحبان عذرند. قاعدین، [[امام علی\|علی]] {{ع}} را در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] نکردند و به بهانۀ [[فتنه]] و [[شبهه]]، خود را از صحنه کنار کشیدند. کسانی همچون [[سعد بن ابی وقاص]]، [[عبد]] [[اللّه]] بن [[عمر]]، [[ابو موسی اشعری]]، [[اسامة بن زید]]، [[زید بن ثابت]] از سران این گروه بودند که حتی با [[امام علی\|علی]] {{ع}} حاضر به [[بیعت]] هم نمی‌شدند.<ref>دربارۀ قاعدین، از جمله ر. ک: «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ ص ۹</ref> [[قعود]] آنان از [[نبرد]] در رکاب [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}}، ضربه‌ای از پشت بر اردوی [[حق]] بود. در [[جنگ صفین]] نیز قاعدین به اسم بی‌طرفی خود را از [[یاری]] [[حق]] کنار کشیدند. کار آنان بر افراد دیگر هم اثر منفی و سست‌کننده می‌گذاشت و گلایه‌های فراوان [[حضرت]] که در خطبه‌های [[نهج البلاغه]] آمده است، ناظر به اینگونه روحیّات است. پس از [[جنگ]] [[امام]] با [[خوارج]] [[نهروان]] که [[حضرت]] می‌خواست [[مبارزه]] با [[معاویه]] را ادامه دهد، باز هم موضع انفعالی آنان آزاردهندۀ [[امام علی\|علی]] {{ع}} بود. [[قضاوت]] [[حضرت امیر]] دربارۀ آنان که به اصطلاح می‌خواستند وارد [[فتنه]] نشوند و در برادرکشی! شرکت نکنند، چنین بود که ایشان، هرچند [[باطل]] را [[یاری]] نکردند، ولی با کنار کشیدن خود، [[حق]] را تنها گذاشتند و ضعیف ساختند: {{عربی\|خذلوا الحقّ و لم ینصروا الباطل}}.<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۸</ref> [[ابو موسی]] که [[والی کوفه]] بود، از سران قاعدین بود و [[مردم]] را به نشستن در [[خانه]] [[دعوت]] می‌کرد و با موقعیّتی که در [[کوفه]] داشت، سخنان و مواضع تخریبی او در جلوگیری از عزیمت [[مردم]] به [[جبهه]] مؤثر بود. [[امام]] در آستانۀ [[نبرد]] نامه‌ای به او نوشت، او نامۀ [[امام]] را هم پاره کرد. [[حضرت]] نامۀ دیگری نوشت و با چند نفر فرستاد، باز هم کارشکنی کرد و به اسم "[[فتنه]]" و اینکه [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] فرموده است در [[فتنه‌ها]] در [[خانه]] بنشینید و شمشیرها را غلاف کنید، [[مردم]] را از [[یاری]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} بازمی‌داشت. در نهایت [[امام علی\|علی]] {{ع}} [[مالک اشتر]] را به [[کوفه]] اعزام کرد و او توانست [[تبلیغات]] قاعدانۀ [[ابو موسی]] را خنثی سازد و سپاهی برای [[یاری]] [[امام]] از [[کوفه]] [[بسیج]] کند.<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۴ ص ۱۰ تا ۲۱</ref> موضع [[قعود]] به جای [[قیام]] و [[خانه‌نشینی]] به جای شرکت در [[جبهه]] و [[جهاد]]، بخصوص از سوی چهره‌های سرشناس و [[خواص]]، [[مردم]] را دچار ذهنیّت می‌کند و موجب ترک [[نصرت]] [[حق]] و [[تقویت باطل]] است و چنین موضع و عملکردی با شیعه‌گری ناسازگار است، هرچند به بهانه و با عنوان [[پرهیز]] از وقوع در [[فتنه]] باشد."[[فتنه]] جایی است که [[حق]] با [[باطل]]/[[جور]] با [[عدل]] و [[خدا]] با [[طاغوت]]/گردد آمیخته آنگونه که هرگز نتوان بازشناخت/لیک در صحنۀ [[پیکار]] [[امام]]/با [[ستم‌پیشه]] و [[پیمان‌شکن]] و [[فاسق]] خارج از [[دین]]<ref>یعنی قاسطین و ناکثین و مارقین</ref>/[[حق]] چنان روشن و بی‌ابهام است/همچو [[خورشید]] به پیشانی روز/در چنین کورۀ افروخته از [[ظلمت]] و [[نور]]/[[نور]] [[آزادگی]] و [[ظلمت]] [[ظلم]]/[[خائن]] آن است که خود را به کناری بکشد/نشتابد به سوی [[نصرت]] [[حق]]، جبهۀ نور/چونکه در صحنۀ درگیری [[حق]] با [[باطل]]/بی‌طرف بودن در جمع تماشاچی‌ها/خود گناهی است [[عظیم]]...<ref>برگ‌وبار، ص ۲۵۸</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.

	==قاعدین==		== قاعدین ==
	نخستین گروه مخالف [[امام علی]]{{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از [[پیوستن]] به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی{{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر.ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی{{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر.ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم».<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>		نخستین گروه مخالف [[امام علی]] {{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از [[پیوستن]] به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی {{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر. ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی {{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر. ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم».<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T09:17:16Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در حدیث]] - [[قاعدین در فقه اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = قاعدین (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در حدیث]] - [[قاعدین در فقه اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = قاعدین (پرسش)}}

خط ۹:		خط ۸:
	==قاعدین==		==قاعدین==
	نخستین گروه مخالف [[امام علی]]{{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از [[پیوستن]] به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی{{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر.ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی{{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر.ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم».<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>		نخستین گروه مخالف [[امام علی]]{{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از [[پیوستن]] به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی{{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر.ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی{{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر.ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم».<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	#[[پرونده:1368104.jpg\|22px]] [[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۶''']]		# [[پرونده:1368104.jpg\|22px]] [[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۶''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T16:47:20Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قاعدین در حدیث]] - [[قاعدین در فقه اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = قاعدین (پرسش)}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[قاعدین در حدیث]] - [[قاعدین در فقه اسلامی]] - [[قاعدین در فقه سیاسی]]~~</div>~~
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[قاعدین (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~

	'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.		'''قاعدین''' به معنای نشستگان از [[قیام]] و [[جهاد]]، آنان که در شرایط حساس و هنگام [[مبارزه]] و [[جهاد]]، در [[خانه]] و [[شهر]] می‌نشینند و در [[بسیج عمومی]] شرکت نمی‌کنند و وارد میدان [[نبرد]] نمی‌شوند و در صحنۀ درگیری [[حق و باطل]]، خود را کنار می‌کشند و دیگران را هم به عدم شرکت در [[نبرد]] [[تشویق]] می‌کنند و گاهی هم تماشاچی صحنه می‌شوند<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.

Jaafari: /* جستارهای وابسته */

2022-04-07T00:41:52Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۱۱
خط ۸:		خط ۸:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	*چنین گروه‌هایی هم در زمان [[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]]{{صل}} وجود داشتند که به بهانه‌های مختلف از حضور در [[جهاد]] تخلّف می‌کردند، هم در زمان [[امام علی\|امیر المؤمنین]]، که او را در [[نبرد]] با [[باطل]]، [[یاری]] نمی‌کردند. [[قرآن]]، قاعدین را در مقابل مجاهدین قرار می‌دهد و پیکارگران [[مجاهد]] را بر آنان [[برتر]] می‌شمارد: {{متن قرآن\|وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>نساء، آیه ۹۵</ref> گاهی هم از آنان با عنوان "[[خوالف]]" یاد می‌کند، یا "[[مخلّفون]]". البته [[خوالف]]، بیشتر صاحبان عذرند. قاعدین، [[امام علی\|علی]]{{ع}} را در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] نکردند و به بهانۀ [[فتنه]] و [[شبهه]]، خود را از صحنه کنار کشیدند. کسانی همچون [[سعد بن ابی وقاص]]، [[عبد]] [[اللّه]] بن [[عمر]]، [[ابو موسی اشعری]]، [[اسامة بن زید]]، [[زید بن ثابت]] از سران این گروه بودند که حتی با [[امام علی\|علی]]{{ع}} حاضر به [[بیعت]] هم نمی‌شدند.<ref>دربارۀ قاعدین، از جمله ر. ک: «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ ص ۹</ref> [[قعود]] آنان از [[نبرد]] در رکاب [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}}، ضربه‌ای از پشت بر اردوی [[حق]] بود. در [[جنگ صفین]] نیز قاعدین به اسم بی‌طرفی خود را از [[یاری]] [[حق]] کنار کشیدند. کار آنان بر افراد دیگر هم اثر منفی و سست‌کننده می‌گذاشت و گلایه‌های فراوان [[حضرت]] که در خطبه‌های [[نهج البلاغه]] آمده است، ناظر به اینگونه روحیّات است. پس از [[جنگ]] [[امام]] با [[خوارج]] [[نهروان]] که [[حضرت]] می‌خواست [[مبارزه]] با [[معاویه]] را ادامه دهد، باز هم موضع انفعالی آنان آزاردهندۀ [[امام علی\|علی]]{{ع}} بود. [[قضاوت]] [[حضرت امیر]] دربارۀ آنان که به اصطلاح می‌خواستند وارد [[فتنه]] نشوند و در برادرکشی! شرکت نکنند، چنین بود که ایشان، هرچند [[باطل]] را [[یاری]] نکردند، ولی با کنار کشیدن خود، [[حق]] را تنها گذاشتند و ضعیف ساختند: {{عربی\|خذلوا الحقّ و لم ینصروا الباطل}}.<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۸</ref> [[ابو موسی]] که [[والی کوفه]] بود، از سران قاعدین بود و [[مردم]] را به نشستن در [[خانه]] [[دعوت]] می‌کرد و با موقعیّتی که در [[کوفه]] داشت، سخنان و مواضع تخریبی او در جلوگیری از عزیمت [[مردم]] به [[جبهه]] مؤثر بود. [[امام]] در آستانۀ [[نبرد]] نامه‌ای به او نوشت، او نامۀ [[امام]] را هم پاره کرد. [[حضرت]] نامۀ دیگری نوشت و با چند نفر فرستاد، باز هم کارشکنی کرد و به اسم "[[فتنه]]" و اینکه [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] فرموده است در [[فتنه‌ها]] در [[خانه]] بنشینید و شمشیرها را غلاف کنید، [[مردم]] را از [[یاری]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}} بازمی‌داشت. در نهایت [[امام علی\|علی]]{{ع}} [[مالک اشتر]] را به [[کوفه]] اعزام کرد و او توانست [[تبلیغات]] قاعدانۀ [[ابو موسی]] را خنثی سازد و سپاهی برای [[یاری]] [[امام]] از [[کوفه]] [[بسیج]] کند.<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۴ ص ۱۰ تا ۲۱</ref> موضع [[قعود]] به جای [[قیام]] و [[خانه‌نشینی]] به جای شرکت در [[جبهه]] و [[جهاد]]، بخصوص از سوی چهره‌های سرشناس و [[خواص]]، [[مردم]] را دچار ذهنیّت می‌کند و موجب ترک [[نصرت]] [[حق]] و [[تقویت باطل]] است و چنین موضع و عملکردی با شیعه‌گری ناسازگار است، هرچند به بهانه و با عنوان [[پرهیز]] از وقوع در [[فتنه]] باشد."[[فتنه]] جایی است که [[حق]] با [[باطل]]/[[جور]] با [[عدل]] و [[خدا]] با [[طاغوت]]/گردد آمیخته آنگونه که هرگز نتوان بازشناخت/لیک در صحنۀ [[پیکار]] [[امام]]/با [[ستم‌پیشه]] و [[پیمان‌شکن]] و [[فاسق]] خارج از [[دین]]<ref>یعنی قاسطین و ناکثین و مارقین</ref>/[[حق]] چنان روشن و بی‌ابهام است/همچو [[خورشید]] به پیشانی روز/در چنین کورۀ افروخته از [[ظلمت]] و [[نور]]/[[نور]] [[آزادگی]] و [[ظلمت]] [[ظلم]]/[[خائن]] آن است که خود را به کناری بکشد/نشتابد به سوی [[نصرت]] [[حق]]، جبهۀ نور/چونکه در صحنۀ درگیری [[حق]] با [[باطل]]/بی‌طرف بودن در جمع تماشاچی‌ها/خود گناهی است [[عظیم]]...<ref>برگ‌وبار، ص ۲۵۸</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.		*چنین گروه‌هایی هم در زمان [[پیامبر خاتم\|پیامبر اکرم]]{{صل}} وجود داشتند که به بهانه‌های مختلف از حضور در [[جهاد]] تخلّف می‌کردند، هم در زمان [[امام علی\|امیر المؤمنین]]، که او را در [[نبرد]] با [[باطل]]، [[یاری]] نمی‌کردند. [[قرآن]]، قاعدین را در مقابل مجاهدین قرار می‌دهد و پیکارگران [[مجاهد]] را بر آنان [[برتر]] می‌شمارد: {{متن قرآن\|وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>نساء، آیه ۹۵</ref> گاهی هم از آنان با عنوان "[[خوالف]]" یاد می‌کند، یا "[[مخلّفون]]". البته [[خوالف]]، بیشتر صاحبان عذرند. قاعدین، [[امام علی\|علی]]{{ع}} را در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] نکردند و به بهانۀ [[فتنه]] و [[شبهه]]، خود را از صحنه کنار کشیدند. کسانی همچون [[سعد بن ابی وقاص]]، [[عبد]] [[اللّه]] بن [[عمر]]، [[ابو موسی اشعری]]، [[اسامة بن زید]]، [[زید بن ثابت]] از سران این گروه بودند که حتی با [[امام علی\|علی]]{{ع}} حاضر به [[بیعت]] هم نمی‌شدند.<ref>دربارۀ قاعدین، از جمله ر. ک: «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ ص ۹</ref> [[قعود]] آنان از [[نبرد]] در رکاب [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}}، ضربه‌ای از پشت بر اردوی [[حق]] بود. در [[جنگ صفین]] نیز قاعدین به اسم بی‌طرفی خود را از [[یاری]] [[حق]] کنار کشیدند. کار آنان بر افراد دیگر هم اثر منفی و سست‌کننده می‌گذاشت و گلایه‌های فراوان [[حضرت]] که در خطبه‌های [[نهج البلاغه]] آمده است، ناظر به اینگونه روحیّات است. پس از [[جنگ]] [[امام]] با [[خوارج]] [[نهروان]] که [[حضرت]] می‌خواست [[مبارزه]] با [[معاویه]] را ادامه دهد، باز هم موضع انفعالی آنان آزاردهندۀ [[امام علی\|علی]]{{ع}} بود. [[قضاوت]] [[حضرت امیر]] دربارۀ آنان که به اصطلاح می‌خواستند وارد [[فتنه]] نشوند و در برادرکشی! شرکت نکنند، چنین بود که ایشان، هرچند [[باطل]] را [[یاری]] نکردند، ولی با کنار کشیدن خود، [[حق]] را تنها گذاشتند و ضعیف ساختند: {{عربی\|خذلوا الحقّ و لم ینصروا الباطل}}.<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۸</ref> [[ابو موسی]] که [[والی کوفه]] بود، از سران قاعدین بود و [[مردم]] را به نشستن در [[خانه]] [[دعوت]] می‌کرد و با موقعیّتی که در [[کوفه]] داشت، سخنان و مواضع تخریبی او در جلوگیری از عزیمت [[مردم]] به [[جبهه]] مؤثر بود. [[امام]] در آستانۀ [[نبرد]] نامه‌ای به او نوشت، او نامۀ [[امام]] را هم پاره کرد. [[حضرت]] نامۀ دیگری نوشت و با چند نفر فرستاد، باز هم کارشکنی کرد و به اسم "[[فتنه]]" و اینکه [[پیامبر خاتم\|پیامبر خدا]] فرموده است در [[فتنه‌ها]] در [[خانه]] بنشینید و شمشیرها را غلاف کنید، [[مردم]] را از [[یاری]] [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}} بازمی‌داشت. در نهایت [[امام علی\|علی]]{{ع}} [[مالک اشتر]] را به [[کوفه]] اعزام کرد و او توانست [[تبلیغات]] قاعدانۀ [[ابو موسی]] را خنثی سازد و سپاهی برای [[یاری]] [[امام]] از [[کوفه]] [[بسیج]] کند.<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۴ ص ۱۰ تا ۲۱</ref> موضع [[قعود]] به جای [[قیام]] و [[خانه‌نشینی]] به جای شرکت در [[جبهه]] و [[جهاد]]، بخصوص از سوی چهره‌های سرشناس و [[خواص]]، [[مردم]] را دچار ذهنیّت می‌کند و موجب ترک [[نصرت]] [[حق]] و [[تقویت باطل]] است و چنین موضع و عملکردی با شیعه‌گری ناسازگار است، هرچند به بهانه و با عنوان [[پرهیز]] از وقوع در [[فتنه]] باشد."[[فتنه]] جایی است که [[حق]] با [[باطل]]/[[جور]] با [[عدل]] و [[خدا]] با [[طاغوت]]/گردد آمیخته آنگونه که هرگز نتوان بازشناخت/لیک در صحنۀ [[پیکار]] [[امام]]/با [[ستم‌پیشه]] و [[پیمان‌شکن]] و [[فاسق]] خارج از [[دین]]<ref>یعنی قاسطین و ناکثین و مارقین</ref>/[[حق]] چنان روشن و بی‌ابهام است/همچو [[خورشید]] به پیشانی روز/در چنین کورۀ افروخته از [[ظلمت]] و [[نور]]/[[نور]] [[آزادگی]] و [[ظلمت]] [[ظلم]]/[[خائن]] آن است که خود را به کناری بکشد/نشتابد به سوی [[نصرت]] [[حق]]، جبهۀ نور/چونکه در صحنۀ درگیری [[حق]] با [[باطل]]/بی‌طرف بودن در جمع تماشاچی‌ها/خود گناهی است [[عظیم]]...<ref>برگ‌وبار، ص ۲۵۸</ref><ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۸.</ref>.

			==قاعدین==
			نخستین گروه مخالف [[امام علی]]{{ع}}، شمار اندکی از [[مهاجران]] و [[انصار]] بودند که از [[پیوستن]] به «[[جماعت]]» و تن دادن به «[[بیعت]]» خودداری کردند؛ کسانی مانند [[عبدالله بن عمر]]، [[سعدبن ابی وقاص]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن ثابت]]، [[اسامة بن زید]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[کعب بن مالک]] و [[عبدالله بن سلام]]<ref>الشیخ المفید، الارشاد، ج۱، ص۲۴۳؛ تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. بیش‌تر اینان از زمره کسانی‌اند که امام علی{{ع}} درباره آنها فرمود: {{متن حدیث\|خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ‌}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸، ص۳۶۳.</ref>؛ «[[حق]] را [[خوار]] کردند و [[باطل]] را نیز بار نشدند». البته برخی بر این باورند که [[بیعت با امام]]، بیعتی عمومی بود که هیچ کس از آن [[تخلف]] نکرد. بر این اساس، این گروه نیز همانند دیگران، [[حکومت امام علی]] را به رسمیت شناختند، اما از [[همراهی]] با وی در [[جنگ‌ها]] خودداری کردند<ref>ر.ک: الحاکم النیسابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۲۴ و ۱۲۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹-۱۰.</ref>. به هر حال، این افراد هر چند خطری جدی برای [[حکومت علوی]] به حساب نمی‌آمدند، [[کناره‌گیری]] آنان - که اغلب از [[صحابه]] مشهور و با [[نفوذ]] [[پیامبر]] بودند - دستاویزی برای دیگر [[مخالفان]] می‌گردید. امام علی{{ع}} برخلاف خلفای پیشین، کسی را وادار به بیعت نکرد و با برخی از این افراد، درباره [[دلایل]] قعودشان [[گفت‌وگو]] نمود<ref>ر.ک: تاریخ الطبری ج۳، ص۴۵۱؛ انساب الاشراف، ج۳، ص۸ - ۹؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۸-۹.</ref>؛ هر چند به [[مخالفت]] کسانی چون حسان بن ثابت و عبدالله بن سلام از آغاز اعتنایی نکرد و در پاسخ کسانی که از او می‌خواستند تا آنان را به بیعت با خود فرا خواند، فرمود: {{متن حدیث\|لا حاجة لنا فيمن لا حاجة له فينا}}<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۹.</ref>؛ «ما به کسی که نیازی به ما ندارد، احتیاجی نداریم».<ref>[[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۲۱۷.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Jaafari: /* منابع */

2022-04-07T00:41:30Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۱۱
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		#[[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
			#[[پرونده:1368104.jpg\|22px]] [[حسن یوسفیان\|یوسفیان]] و [[احمد حسین شریفی\|شریفی]]، [[امام علی و مخالفان (مقاله)\| مقاله «امام علی و مخالفان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۶''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}