قبیله همدان در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-22T05:15:30Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۵
خط ۱۴۴:		خط ۱۴۴:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			{{قبایل عرب}}

	[[رده:قبیله‌های عرب]]		[[رده:قبیله‌های عرب]]
			[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]
	~~{{قبایل عرب}}~~

Wasity: جایگزینی متن - '، -' به ' -'

2022-11-27T10:52:53Z

جایگزینی متن - '، -' به ' -'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - '-،' به '-'

2022-11-24T12:30:01Z

جایگزینی متن - '-،' به '-'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'معدی کرب' به 'معدی‌کرب'

2022-11-01T19:47:41Z

جایگزینی متن - 'معدی کرب' به 'معدی‌کرب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۷
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	مردم این [[قبیله]] پیش از اسلام ملقب به «اخلاس الخیل (سوارکاران)» بودند.<ref> ابن‌قتیبه، المعارف، ص۱۰۷.</ref> آنان از حدود صد سال قبل از میلاد یعنی از [[روزگار]] [[پادشاهان]] [[سبأ]] [[نفوذ]] بسیار در [[یمن]] داشتند. عده‌ای بر این اعتقادند که آنان [[پیش از ظهور]] اسلام مدت‌ زمانی را به [[فرمانروایی]] پرداخته و تعدادی از آنها از [[فرمانروایان]] [[حکومت]] سبأیان بودند.<ref> جواد علی، المفصل، ج۲، ص۳۶۸-۳۶۹؛</ref> همدانیان با پادشاهان سبأ در [[رقابت]] بودند تا اینکه سرانجام موفق شدند حکومت را از دست آنان خارج سازند. «یرم‌ایمن» از خاندان‌های معروف این [[قبیله]] است که چهار نفر از آنان در پیش از [[اسلام]] از جمله «شعرم اوتر» که حدود پنجاه سال قبل از میلاد [[فرمانروایی]] داشت به [[حکومت]] رسیدند.<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۳۶۹.</ref> «بَتَع» نیز از دیگر خاندان‌های [[همدانی]] و از تیره بزرگ [[حاشد]] بود که [[نفوذ]] گسترده‌ای در [[یمن]] داشت.<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۰۷.</ref> به نوشته فیلبی از سال ۱۱۵ تا ۲۴۵ میلادی، [[دوازده تن]] از آنان که به "اقیال" شهره بودند، بر [[سبأ]] و ذی‌ریدان [[فرمان]] راندند. <ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۸۸.</ref> اقیال در واقع [[پادشاه]] نبودند و [[شایستگی]] این عنوان را نداشتند، بلکه رؤسا و [[فرماندهان]] گوناگون مناطق کوچک و سران [[قبایل]] بودند که در حوزه فرمانروایی‌شان خود را پادشاه می‌خواندند. از معروفترین این اقیال «علهن نهفن» پسر یرم‌ایمن بود.<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۳۶۵.</ref> هَمدانی این نام را در واقع دو نفر دانسته و آورده است که: «بر بعضی از سنگ‌های قصرهای [[حِمیَر]] و [[همدان]] در [[صنعا]] و «ناعط» و «عمران» از بون به خط [[مسند]] نوشته شده بود: «علهان» و «نهفان» از [[خاندان]] «بتع‌ بن همدان» از [[پادشاهان]] قدیم بودند».<ref> حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۳۶.</ref>		مردم این [[قبیله]] پیش از اسلام ملقب به «اخلاس الخیل (سوارکاران)» بودند.<ref> ابن‌قتیبه، المعارف، ص۱۰۷.</ref> آنان از حدود صد سال قبل از میلاد یعنی از [[روزگار]] [[پادشاهان]] [[سبأ]] [[نفوذ]] بسیار در [[یمن]] داشتند. عده‌ای بر این اعتقادند که آنان [[پیش از ظهور]] اسلام مدت‌ زمانی را به [[فرمانروایی]] پرداخته و تعدادی از آنها از [[فرمانروایان]] [[حکومت]] سبأیان بودند.<ref> جواد علی، المفصل، ج۲، ص۳۶۸-۳۶۹؛</ref> همدانیان با پادشاهان سبأ در [[رقابت]] بودند تا اینکه سرانجام موفق شدند حکومت را از دست آنان خارج سازند. «یرم‌ایمن» از خاندان‌های معروف این [[قبیله]] است که چهار نفر از آنان در پیش از [[اسلام]] از جمله «شعرم اوتر» که حدود پنجاه سال قبل از میلاد [[فرمانروایی]] داشت به [[حکومت]] رسیدند.<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۳۶۹.</ref> «بَتَع» نیز از دیگر خاندان‌های [[همدانی]] و از تیره بزرگ [[حاشد]] بود که [[نفوذ]] گسترده‌ای در [[یمن]] داشت.<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۰۷.</ref> به نوشته فیلبی از سال ۱۱۵ تا ۲۴۵ میلادی، [[دوازده تن]] از آنان که به "اقیال" شهره بودند، بر [[سبأ]] و ذی‌ریدان [[فرمان]] راندند. <ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۴۸۸.</ref> اقیال در واقع [[پادشاه]] نبودند و [[شایستگی]] این عنوان را نداشتند، بلکه رؤسا و [[فرماندهان]] گوناگون مناطق کوچک و سران [[قبایل]] بودند که در حوزه فرمانروایی‌شان خود را پادشاه می‌خواندند. از معروفترین این اقیال «علهن نهفن» پسر یرم‌ایمن بود.<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۳۶۵.</ref> هَمدانی این نام را در واقع دو نفر دانسته و آورده است که: «بر بعضی از سنگ‌های قصرهای [[حِمیَر]] و [[همدان]] در [[صنعا]] و «ناعط» و «عمران» از بون به خط [[مسند]] نوشته شده بود: «علهان» و «نهفان» از [[خاندان]] «بتع‌ بن همدان» از [[پادشاهان]] قدیم بودند».<ref> حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۳۶.</ref>

	برخی [[همدانیان]] را قومی [[شهرنشین]] گفته‌اند؛ هرچند نشانه‌هایی از [[بادیه‌نشینی]] و [[زندگی]] عشایری این [[قوم]] نیز وجود دارد.<ref> جعیط، نشأة المدینة العربیة الإسلامیة، ص۳۷۵.</ref> [[مردم]] همدان نیز همچون دیگر قبایل [[بدوی]] در این دوره، در [[منازعه]] با دیگر [[اقوام عرب]] بودند چندان که چالش و ستیزی طولانی را با «مراد»،<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۸۱؛ محمد بن جریر طبری، الامم و الملوک، ج۱، ص۳۹۱.</ref> «زُبید»<ref> حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۱۵۰.</ref> و خَولان [[قضاعه]]<ref> حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۱۰۸ و ۱۲۴.</ref> تجربه کرده بودند. آنان در ایام مقارن با [[ظهور اسلام]]، با [[حکام]] پارسی و ابناء [[متحد]] بودند<ref> رازی، تاریخ مدینة صنعاء، ص۹۴.</ref> و همراه با آنان و دیگر متحدان خود در [[حمله]] به [[قبیله]] بزرگ [[مذحج]] در پیکاری موسوم به "الرزم" که در محلی به نام "جوف" شرکت کردند. در این [[نبرد]] مذحج [[شکست]] [[سختی]] خورد و برخی از سرانش کشته شدند.<ref> Madaj abdal – muhsin,۱۹۸۸,p.۸.</ref> بنی‌همدان [[روابط]] خصمانه‌ای‌ با مذحج داشتند؛ اما شگفت آنکه در گیر و دار این رابطه تیره، پیوندهای [[ازدواج]] هم بین [[عمرو بن ~~معدی کرب~~ زبیدی]] و [[اجدع بن مالک]] چابک‌سوار [[همدان]]<ref> عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۳۷.</ref> برقرار بود. گاه نیز همدان و مَذحِج باهم همپیمان می‌شدند و علیه دیگر [[قبایل]] غیر [[یمنی]] که آنان را به چالش می‌کشیدند - از جمله قبایل قیسی - [[دست]] به [[اقدام]] می‌زدند.<ref> حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۱۸۳.</ref> به گونه‌ای که پیش از آغاز [[جنگ]] کُلاب دوم، بین «هَمدان» و «مَذحِج» و «کِنده» علیه [[بنی‌تمیم]] اتحادی برقرار شد که علی‌رغم تلاش‌های صورت گرفته، [[شکست]] سختی از سوی بنی‌تمیم بر آنها وارد شد. <ref> ابوعبیده معمر بن المثنی، ایام العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۷۱.</ref>		برخی [[همدانیان]] را قومی [[شهرنشین]] گفته‌اند؛ هرچند نشانه‌هایی از [[بادیه‌نشینی]] و [[زندگی]] عشایری این [[قوم]] نیز وجود دارد.<ref> جعیط، نشأة المدینة العربیة الإسلامیة، ص۳۷۵.</ref> [[مردم]] همدان نیز همچون دیگر قبایل [[بدوی]] در این دوره، در [[منازعه]] با دیگر [[اقوام عرب]] بودند چندان که چالش و ستیزی طولانی را با «مراد»،<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۸۱؛ محمد بن جریر طبری، الامم و الملوک، ج۱، ص۳۹۱.</ref> «زُبید»<ref> حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۱۵۰.</ref> و خَولان [[قضاعه]]<ref> حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۱۰۸ و ۱۲۴.</ref> تجربه کرده بودند. آنان در ایام مقارن با [[ظهور اسلام]]، با [[حکام]] پارسی و ابناء [[متحد]] بودند<ref> رازی، تاریخ مدینة صنعاء، ص۹۴.</ref> و همراه با آنان و دیگر متحدان خود در [[حمله]] به [[قبیله]] بزرگ [[مذحج]] در پیکاری موسوم به "الرزم" که در محلی به نام "جوف" شرکت کردند. در این [[نبرد]] مذحج [[شکست]] [[سختی]] خورد و برخی از سرانش کشته شدند.<ref> Madaj abdal – muhsin,۱۹۸۸,p.۸.</ref> بنی‌همدان [[روابط]] خصمانه‌ای‌ با مذحج داشتند؛ اما شگفت آنکه در گیر و دار این رابطه تیره، پیوندهای [[ازدواج]] هم بین [[عمرو بن معدی‌کرب زبیدی]] و [[اجدع بن مالک]] چابک‌سوار [[همدان]]<ref> عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۳۷.</ref> برقرار بود. گاه نیز همدان و مَذحِج باهم همپیمان می‌شدند و علیه دیگر [[قبایل]] غیر [[یمنی]] که آنان را به چالش می‌کشیدند - از جمله قبایل قیسی - [[دست]] به [[اقدام]] می‌زدند.<ref> حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۱۸۳.</ref> به گونه‌ای که پیش از آغاز [[جنگ]] کُلاب دوم، بین «هَمدان» و «مَذحِج» و «کِنده» علیه [[بنی‌تمیم]] اتحادی برقرار شد که علی‌رغم تلاش‌های صورت گرفته، [[شکست]] سختی از سوی بنی‌تمیم بر آنها وارد شد. <ref> ابوعبیده معمر بن المثنی، ایام العرب قبل الاسلام، ج۲، ص۷۱.</ref>

	در ایام مقارن با [[ظهور اسلام]] نیز نزاعی بین قبایل همدان و بنی‌مراد بر سر [[بت]] «[[یغوث]]» رخ داد. این دو قبیله به نوبت عهده‌دار [[حفظ]] و نگهداری از این بت بودند تا اینکه بنو مراد [[تصمیم]] به تصاحب کامل این بت گرفت. از این‌رو دو [[طایفه]] با هم به [[ستیز]] برخاستند تا اینکه [[همدانیان]] به [[رهبری]] [[ابومسروق اجدع بن مالک]] در نبرد «[[یوم]] الرزم» بر بنی‌مراد [[سیطره]] یافت و با [[پیروزی]] به این جنگ خاتمه دادند.<ref> علی بن ابی الکرم ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۹۵-۲۹۶. </ref>		در ایام مقارن با [[ظهور اسلام]] نیز نزاعی بین قبایل همدان و بنی‌مراد بر سر [[بت]] «[[یغوث]]» رخ داد. این دو قبیله به نوبت عهده‌دار [[حفظ]] و نگهداری از این بت بودند تا اینکه بنو مراد [[تصمیم]] به تصاحب کامل این بت گرفت. از این‌رو دو [[طایفه]] با هم به [[ستیز]] برخاستند تا اینکه [[همدانیان]] به [[رهبری]] [[ابومسروق اجدع بن مالک]] در نبرد «[[یوم]] الرزم» بر بنی‌مراد [[سیطره]] یافت و با [[پیروزی]] به این جنگ خاتمه دادند.<ref> علی بن ابی الکرم ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۹۵-۲۹۶. </ref>

Bahmani: /* منابع */

2022-10-03T10:56:17Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۲۶
خط ۱۳۸:		خط ۱۳۸:
	# [[پرونده:1100763.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت''']]		# [[پرونده:1100763.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت''']]
	# [[پرونده:11166.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع (مقاله)\|'''نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع''']]		# [[پرونده:11166.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع (مقاله)\|'''نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع''']]
			# [[پرونده:IM010456.jpg\|22px]] [[عبدالله معصومی جشنی\|معصومی جشنی، عبدالله]]، [[قبیله همدان و نقش آن در تاریخ اسلام و تشیع (کتاب)\|'''قبیله همدان و نقش آن در تاریخ اسلام و تشیع''']]
	# [[پرونده:13681302.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]		# [[پرونده:13681302.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2022-10-03T06:25:44Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۵
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
			# [[پرونده:1100763.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت''']]
			# [[پرونده:11166.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع (مقاله)\|'''نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع''']]
	# [[پرونده:13681302.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]		# [[پرونده:13681302.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۰۶

2022-10-03T06:06:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۶
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			'''همدان''' از [[قبایل]] بزگ یمن است که همانند قبایل عرب قبل از [[جاهلیت]]، [[بت]] پرست بودند هرچند برخی از آنان آیین مسیحی، [[یهودی]] و زرتشتی داشتند اما با ظهور [[اسلام]]، در طی چند مرحله [[مسلمان]] شدند و در فتوحات مختلف از جمله [[مصر]]، [[قادسیه]]،... نقش موثری داشتند. در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] حضور موثری در [[لشکر]] امیرالومنین{{ع}} داشته و برخی از آنان کارگزار [[حکومت]] حضرت نیز بودند. در حمایت از [[امام حسن]]{{ع}} و [[حادثه عاشورا]] جانفشانی کردند. شخصیت‌های مهمی مانند [[سعید بن قیس]]، [[محمد بن ابراهیم]] [[همدانی]] از این [[قبیله]] در [[تاریخ]] به ثبت رسیده است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۷

2022-10-02T09:27:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = قبیله همدان		\| موضوع مرتبط = قبیله همدان
	\| عنوان مدخل = [[قبیله همدان]]		\| عنوان مدخل = قبیله همدان
	\| مداخل مرتبط = [[قبیله همدان در تاریخ اسلامی]] - [[قبیله همدان در معارف مهدویت]]		\| مداخل مرتبط = [[قبیله همدان در تاریخ اسلامی]] - [[قبیله همدان در معارف مهدویت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
خط ۱۴۰:		خط ۱۴۰:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~همدان~~]]		[[رده:قبیله‌های عرب]]

	{{قبایل عرب}}		{{قبایل عرب}}

Wasity: جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

2022-09-30T17:29:33Z

جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'سرزمین یمن' به 'سرزمین یمن'

2022-09-13T05:22:46Z

جایگزینی متن - 'سرزمین یمن' به 'سرزمین یمن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۲
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	== مساکن قبیله همدان ==		== مساکن قبیله همدان ==
	[[مسکن]] بنی‌همدان را [[شرق]] یمن گفته‌اند.<ref> زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۹۴.</ref> برخی نیز منزلگاهشان را شمال غربی [[صنعا]] دانسته و بر این اعتقادند که هرکدام از شاخه‌های آن در مناطق مختلف آن سکونت داشتند.<ref> رازی، تاریخ مدینة صنعاء، ص۶۸۳.</ref> بعضی نیز منازل [[همدان]] را بخش‌های وسیعی از [[سرزمین~~]] [[~~یمن]] از شمال [[صنعا]] تا صعده گفته آورده‌اند که «حاشدیان» در بخش غربی و «بکیلیان» در سمت شرقی آن ساکن بودند.<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۶۹.</ref> آنان در مجاورت [[قبیله]] [[خَولان بن الحاف بن قضاعه]] - ساکنان [[شهر]] صعده -<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۲۱۷.</ref> و با [[بنوحارث بن کعب]] و مَذحِج مشترکاً در مخلاف [[نجران]] [[زندگی]] می‌کردند.<ref> عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۵۶.</ref> هر چند از مناطق دیگری نیز همچون سرزمین ما بین مأرب و نجران،<ref> جعیط، نشأة المدینة العربیة الإسلامیة، ص۳۷۵.</ref> «غرق»، «شروم» و «خنق» نیز به عنوان سکونتگاه این [[قوم]] یاد شده است.<ref> عمر کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۲۵.</ref> همچنین طوایفی از این قبیله همچون «یام» و «شاکر» و «وادعه» در منطقه میان صعده و نجران سکونت داشتند.<ref> عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۵۶.</ref> مقدسی مخلاف‌های شاکر و وادعه و یام را سمت راست صنعاء عنوان کرده است.<ref> مقدسی، احسن التقاسیم و معرفة الاقالیم، ج۱، ص۱۲۷.</ref> در «قَحمِه» که نزدیک «زَبید» است نیز بخشی از [[مردم]] همدان با [[قبایل]] اشعر و خَولان سکونت داشتند.<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۷، ص۲۲.</ref> [[همدانی]] هم در ترسیم کامل محل سکونت [[همدانیان]]، «مَسوره»، «مِلح»، «برّان» و «ثَجَّة الخارد» را از شهرهای مهم «مُرهِبَه» و «نَهم» برشمرده و آورده است: شهرهای «شُوابه»، «هِرّان» و «مناحی» در جوف [[اعلی]] نیز از دیگر شهرهای همدانیان است. از دیگر سکونتگاه‌های آنان «عقل»، «وَروَر»، «رَزوَه» و «هَنیان» است که در منطقه جوف اعلی قرار دارد. سرزمین «خَرفان» و «کساد» سکونتگاه [[سفیان بن ارحب همدان]] است. ضمن اینکه «کِبر»، «عیلة»، «خُدنیه»، «عیان» و جمیع مرزهای حد فاصل خَیوان و صعده جملگی سرزمین قبیله بکیل است.		[[مسکن]] بنی‌همدان را [[شرق]] یمن گفته‌اند.<ref> زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۹۴.</ref> برخی نیز منزلگاهشان را شمال غربی [[صنعا]] دانسته و بر این اعتقادند که هرکدام از شاخه‌های آن در مناطق مختلف آن سکونت داشتند.<ref> رازی، تاریخ مدینة صنعاء، ص۶۸۳.</ref> بعضی نیز منازل [[همدان]] را بخش‌های وسیعی از [[سرزمین یمن]] از شمال [[صنعا]] تا صعده گفته آورده‌اند که «حاشدیان» در بخش غربی و «بکیلیان» در سمت شرقی آن ساکن بودند.<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۶۹.</ref> آنان در مجاورت [[قبیله]] [[خَولان بن الحاف بن قضاعه]] - ساکنان [[شهر]] صعده -<ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۲۱۷.</ref> و با [[بنوحارث بن کعب]] و مَذحِج مشترکاً در مخلاف [[نجران]] [[زندگی]] می‌کردند.<ref> عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۵۶.</ref> هر چند از مناطق دیگری نیز همچون سرزمین ما بین مأرب و نجران،<ref> جعیط، نشأة المدینة العربیة الإسلامیة، ص۳۷۵.</ref> «غرق»، «شروم» و «خنق» نیز به عنوان سکونتگاه این [[قوم]] یاد شده است.<ref> عمر کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۲۵.</ref> همچنین طوایفی از این قبیله همچون «یام» و «شاکر» و «وادعه» در منطقه میان صعده و نجران سکونت داشتند.<ref> عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۵۶.</ref> مقدسی مخلاف‌های شاکر و وادعه و یام را سمت راست صنعاء عنوان کرده است.<ref> مقدسی، احسن التقاسیم و معرفة الاقالیم، ج۱، ص۱۲۷.</ref> در «قَحمِه» که نزدیک «زَبید» است نیز بخشی از [[مردم]] همدان با [[قبایل]] اشعر و خَولان سکونت داشتند.<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۷، ص۲۲.</ref> [[همدانی]] هم در ترسیم کامل محل سکونت [[همدانیان]]، «مَسوره»، «مِلح»، «برّان» و «ثَجَّة الخارد» را از شهرهای مهم «مُرهِبَه» و «نَهم» برشمرده و آورده است: شهرهای «شُوابه»، «هِرّان» و «مناحی» در جوف [[اعلی]] نیز از دیگر شهرهای همدانیان است. از دیگر سکونتگاه‌های آنان «عقل»، «وَروَر»، «رَزوَه» و «هَنیان» است که در منطقه جوف اعلی قرار دارد. سرزمین «خَرفان» و «کساد» سکونتگاه [[سفیان بن ارحب همدان]] است. ضمن اینکه «کِبر»، «عیلة»، «خُدنیه»، «عیان» و جمیع مرزهای حد فاصل خَیوان و صعده جملگی سرزمین قبیله بکیل است.

	بخشی از مردم تیره شاکر هم در راه [[مکه]] و در مناطقی مانند «بَرط»، «عَستان»، «جِدره»، «طَلاح»، «اکتاف»، «نُشور»، «قصران»، «غلیل» و «ضدح» ساکنند. همه این مناطق یاد شده در سمت شرقی سکونتگاه [[همدانیان]] واقع است که به شاخه بزرگ بکیل متعلق است. اما ابتدای [[سرزمین]] [[حاشد]]، جراف است و مناطق ذَهبان، عَشر، عَلمان و رُحابه تا مرزهای حاز قرار دارند. ساکنان سرزمین «خَشَب» ترکیبی از شاخه‌های «وادعه»، «حاشد» و «بکیل» است. در قسمت غربی سکونتگاه همدانیان، «جَهران» و «بَوُن» با روستاهایشان قرار دارد. ساکنان «مَدَر» را شاخه‌های «یام» و «بکیل» و [[بنی‌خطیب بن اسعد]] تشکیل می‌دهند. «خَمِر» و «حَجور» از شهرهای دیگر [[همدان]] می‌باشد و در قسمت غربی که قلمرو [[حاشد]] است، قرار دارند و روستاهای حجور به سرزمین‌های «عُذر» و «هنوم» و «ظُلیمه» متصل می‌گردد. <ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۲۱۷-۲۲۲.</ref>.<ref> معصومی جشنی، قبیله همدان و نقش آن در تاریخ اسلام و تشیع(قرن اول هجری قمری)، ص۳۰.</ref>		بخشی از مردم تیره شاکر هم در راه [[مکه]] و در مناطقی مانند «بَرط»، «عَستان»، «جِدره»، «طَلاح»، «اکتاف»، «نُشور»، «قصران»، «غلیل» و «ضدح» ساکنند. همه این مناطق یاد شده در سمت شرقی سکونتگاه [[همدانیان]] واقع است که به شاخه بزرگ بکیل متعلق است. اما ابتدای [[سرزمین]] [[حاشد]]، جراف است و مناطق ذَهبان، عَشر، عَلمان و رُحابه تا مرزهای حاز قرار دارند. ساکنان سرزمین «خَشَب» ترکیبی از شاخه‌های «وادعه»، «حاشد» و «بکیل» است. در قسمت غربی سکونتگاه همدانیان، «جَهران» و «بَوُن» با روستاهایشان قرار دارد. ساکنان «مَدَر» را شاخه‌های «یام» و «بکیل» و [[بنی‌خطیب بن اسعد]] تشکیل می‌دهند. «خَمِر» و «حَجور» از شهرهای دیگر [[همدان]] می‌باشد و در قسمت غربی که قلمرو [[حاشد]] است، قرار دارند و روستاهای حجور به سرزمین‌های «عُذر» و «هنوم» و «ظُلیمه» متصل می‌گردد. <ref> حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۲۱۷-۲۲۲.</ref>.<ref> معصومی جشنی، قبیله همدان و نقش آن در تاریخ اسلام و تشیع(قرن اول هجری قمری)، ص۳۰.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۲۶
خط ۱۳۸:		خط ۱۳۸:
	# [[پرونده:1100763.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت''']]		# [[پرونده:1100763.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)\|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت''']]
	# [[پرونده:11166.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع (مقاله)\|'''نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع''']]		# [[پرونده:11166.jpg\|22px]] [[اصغر منتظرالقائم\|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع (مقاله)\|'''نقش قبیله همدان در تاریخ اسلام و تشیع''']]
			# [[پرونده:IM010456.jpg\|22px]] [[عبدالله معصومی جشنی\|معصومی جشنی، عبدالله]]، [[قبیله همدان و نقش آن در تاریخ اسلام و تشیع (کتاب)\|'''قبیله همدان و نقش آن در تاریخ اسلام و تشیع''']]
	# [[پرونده:13681302.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]		# [[پرونده:13681302.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}