قتادة بن دعامه سدوسی بصری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۱

2024-12-24T09:51:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۱
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	ابوخطاب [[قتادة بن دعامة]] بن عزیز بن عمر سدوسی [[بصری]] در سال ۶۰هـ<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref> در حالی که [[نابینا]] بوده، در [[بادیه]] به [[دنیا]] آمد و [[علوم قرائت]] را نزد اساتیدی چون [[حسن بصری]] و [[ابن سیرین]] فرا گرفت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> از افرادی چون [[عبدالله بن سرجس]]، [[انس بن مالک]] و دیگران [[حدیث]] نقل می‌‌کرد.		ابوخطاب [[قتادة بن دعامة]] بن عزیز بن عمر سدوسی [[بصری]] در سال ۶۰هـ<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref> در حالی که نابینا بوده، در [[بادیه]] به [[دنیا]] آمد و علوم قرائت را نزد اساتیدی چون [[حسن بصری]] و [[ابن سیرین]] فرا گرفت<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref>. از افرادی چون [[عبدالله بن سرجس]]، [[انس بن مالک]] و دیگران [[حدیث]] نقل می‌‌کرد.

	اوزاعی، [[حماد بن سلمه]] و دیگران از او حدیث نقل می‌‌کردند. او یکی از بزرگان [[تابعین]] و عالم [[مردم بصره]] بود<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> و در [[علوم]] مختلف از جمله [[ادبیات ~~عرب]]،~~ غریبه، ~~[[انساب]]،~~ [[تفسیر]]، [[فقه]]، [[حدیث]]،<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> لغت و [[شعر]] تبحر داشت.<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref>		اوزاعی، [[حماد بن سلمه]] و دیگران از او حدیث نقل می‌‌کردند. او یکی از بزرگان [[تابعین]] و عالم مردم بصره بود<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> و در [[علوم]] مختلف از جمله ادبیات عرب، غریبه، انساب، [[تفسیر]]، [[فقه]]، [[حدیث]]<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref>، لغت و [[شعر]] تبحر داشت<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref>. او دارای حافظه عجیبی بود و همین که [[صحیفه]] [[جابر بن عبدالله]] را برای او قرائت کردند، آن را [[حفظ]] نمود<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\| فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱]]، ص۶۲۵.</ref>.

	~~او دارای~~ [[~~حافظه~~]] ~~عجیبی بود و همین که~~ [[~~صحیفه~~]] ~~[[جابر بن عبدالله]] را برای او قرائت کردند،~~ آن ~~را [[حفظ]] نمود. ایشان متهم به قدری بود،~~<ref>~~تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳~~.</ref> ~~ولی برخی گویند که ابتدا قائل به قدر بود، ولی سپس منصرف شد~~.<ref>~~معجم الادباء ۱۷/۹~~.</ref> ~~وی سرانجام در سال ۱۱۷ یا ۱۱۸هـ <ref>الطبقات الکبری ۷/۲۲۹~~.~~</ref> بر اثر~~ [[~~بیماری~~]] [[~~طاعون~~]] در [[~~شهر واسط~~]]<ref>~~الجرح و التعدیل ۷/۱۳۳~~.</ref> یا [[~~بصره~~]] ~~درگذشت.~~<ref>~~معجم الادباء ۱۷/۹~~.~~</ref> اثر [[قتاده]] تفسیر می‌‌باشد<ref>کشف الظنون ۱/۴۵۶ و ۵/۸۳۴~~.~~</ref>~~.~~<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۶۲۵~~.</ref>		وی بر [[مذهب]] [[قدریه]] و مروج آن بوده است<ref>سیراعلام النبلاء، ج۵، ص۲۷۱؛ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۹۳.</ref>. [[حاکم نیشابوری]] در مستدرک نقل می‌کند: {{عربی\|القدرية مجوس هذه الامة}}<ref>المستدرک علی الصحیحین، ج۱، ص۱۵۹، حدیث ۲۸۶.</ref>؛ قدریه مجوس این امت هستند. [[قتاده]]، معروف به [[تدلیس]] بود. [[ذهبی]] می‌نویسد: {{عربی\|مدلس وقد رمي بالقدر}}<ref>المغنی فی الضفعاء، ج۳، ص۳۸۵، حدیث ۵۰۲۸.</ref> و نیز [[روایات]] را به صورت مرسل هم نقل می‌کرد<ref>تهذیب التهذیب، ج۸، ص۳۱۹؛ تحفة التحصیل فی ذکر رواة المراسیل، ج۱، ص۲۶۴. تدلیس به اندازه‌ای قبیح است که برخی در تقبیح آن گفته‌اند: «لأن أزنی أحب إلی من أن ادلس» اگر زنا کنم بهتر از آنست که در نقل روایت تدلیس کنم. ر.ک: الجرح والتعدیل، ج۱، ص۱۷۳؛ الفصول فی الاصول، ج۳، ص۱۸۹؛ رسائل ابن حزم، ج۳، ص۱۷۷.</ref>.

	~~==قتادة بن دعامة (متوفای ۱۱۸)==~~		وی از [[عمر بن سعد]] [[روایت]] می‌کرد<ref>تهذیب الکمال، ج۲۱، ص۳۵۶.</ref> و عمر بن سعد کسی است که یحیی بن معین در مورد او می‌گوید: {{عربی\|كيف يكون من قتل الحسين ثقة؟}}<ref>تهذیب الکمال، ج۲۱، ص۳۵۷.</ref>. چطور ممکن است که [[قاتل حسین]] ثقه باشد؟
	وی بر [[~~مذهب~~]] [[~~قدریه~~]] ~~و مروج آن بوده است~~<ref>~~سیراعلام النبلاء، ج۵، ص۲۷۱؛ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۹۳~~.</ref>~~. [[حاکم نیشابوری]]~~ در ~~مستدرک نقل می‌کند~~:
	{{عربی\|~~القدرية مجوس هذه الامة~~}}<ref>~~المستدرک علی الصحیحین، ج۱، ص۱۵۹، حدیث ۲۸۶~~.</ref>؛
	~~قدریه [[مجوس این امت]] هستند~~.
	~~[[قتاده]]، معروف به [[تدلیس]] بود. [[ذهبی]] می‌نویسد:~~
	~~{{عربی\|مدلس وقد رمي بالقدر}}<ref>المغنی فی الضفعاء، ج۳، ص۳۸۵، حدیث ۵۰۲۸.</ref>.~~
	~~و نیز~~ [[~~روایات~~]] را به صورت مرسل هم نقل می‌کرد<ref>تهذیب التهذیب، ج۸، ص۳۱۹؛ تحفة التحصیل فی ذکر رواة المراسیل، ج۱، ص۲۶۴. تدلیس به اندازه‌ای قبیح است که برخی در تقبیح آن گفته‌اند: «لأن أزنی أحب إلی من أن ادلس» اگر زنا کنم بهتر از آنست که در نقل روایت تدلیس کنم. ر.ک: الجرح والتعدیل، ج۱، ص۱۷۳؛ الفصول فی الاصول، ج۳، ص۱۸۹؛ رسائل ابن حزم، ج۳، ص۱۷۷.</ref>.

	~~وی از [[عمر بن سعد]] [[روایت]] می‌کرد<ref>تهذیب الکمال، ج۲۱، ص۳۵۶.</ref>.~~		از شعبی پرسیدند: آیا [[قتاده]] را دیده‌ای؟ گفت: آری! گفتند: آیا در [[تفسیر]] و [[حدیث]] می‌توان به او اعتماد کرد؟ گفت: {{عربی\|قتادة حاطب ليل}}<ref>الکامل فی الضعفاء، ج۱، ص۵۵؛ تهذیب التهذیب، ج۸، ص۳۱۷؛ سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۷۲.</ref>؛ این سخن کنایه از آن است که وی دقت لازم را در نقل احادیث نداشته است، و روایات صحیح و غیر صحیح را با هم جمع می‌کرده است.
	~~و عمر بن سعد کسی است که یحیی بن معین در مورد او می‌گوید:~~
	~~{{عربی\|كيف يكون من قتل الحسين ثقة؟}}<ref>تهذیب الکمال، ج۲۱، ص۳۵۷.</ref>.~~
	~~چطور ممکن است که [[قاتل حسین]] [[ثقه]] باشد؟~~
	از [[شعبی]] پرسیدند: آیا [[قتاده]] را دیده‌ای؟ گفت: آری! گفتند: آیا در [[تفسیر]] و [[حدیث]] می‌توان به او [[اعتماد]] کرد؟ گفت:
	{{عربی\|قتادة حاطب ليل}}<ref>الکامل فی الضعفاء، ج۱، ص۵۵؛ تهذیب التهذیب، ج۸، ص۳۱۷؛ سیر اعلام النبلاء، ج۵، ص۲۷۲.</ref>؛
	این سخن کنایه از آن است که وی دقت لازم را در [[نقل احادیث]] نداشته است، و [[روایات صحیح]] و غیر صحیح را با هم جمع می‌کرده است.

	[[سیوطی]] می‌نویسد:		[[سیوطی]] می‌نویسد: {{عربی\|وكان يحيى بن سعيد لا يرى إرسال قتادة شيئا ويقول: هو بمنزلة الريح}}<ref>تدریب الراوی، ج۱، ص۱۶۹.</ref>؛ [[یحیی بن سعید]] اهمیتی به مرسلات قتاده نمی‌داد و آنها را به منزلۀ باد می‌دانست.
	{{عربی\|وكان يحيى بن سعيد لا يرى إرسال قتادة شيئا ويقول: هو بمنزلة الريح}}<ref>تدریب الراوی، ج۱، ص۱۶۹.</ref>؛
	[[یحیی بن سعید]] اهمیتی به مرسلات قتاده نمی‌داد و آنها را به منزلۀ باد می‌دانست.
	نقل شده که روزی قتاده وارد [[منزل]] [[ابوبرده]] -فرزند [[ابوموسی اشعری]]- شد و قسم یاد کرد که: {{عربی\|والله الذي لا إله إلا هو ما يسألني اليوم أحد من الحلال والحرام إلا أجبته}}. یعنی به خدایی که غیر او خدایی نیست کسی امروز در مورد [[حلال و حرام]] از من سؤال نخواهد کرد مگر آنکه به او پاسخ خواهم گفت.
	[[ابوحنیفه]] سؤالی مطرح کرد و بعد به [[اصحاب]] خود گفت: {{عربی\|لئن حدث بحدیث لیکذبن ولئن قال برأی نفسه لیخطئن}} یعنی اگر به [[حدیثی]] استناد کند [[دروغ]] گفته و حدیث را [[جعل]] کرده است و اگر نظر خود را بگوید دو [[خطا]] کرده است.

	[[قتاده]] از پاسخ سؤال [[ابوحنیفه]] درماند.		نقل شده که روزی قتاده وارد [[منزل]] [[ابوبرده]] ـ فرزند [[ابوموسی اشعری]] ـ شد و قسم یاد کرد که: {{عربی\|والله الذي لا إله إلا هو ما يسألني اليوم أحد من الحلال والحرام إلا أجبته}}. یعنی به خدایی که غیر او خدایی نیست کسی امروز در مورد [[حلال و حرام]] از من سؤال نخواهد کرد مگر آنکه به او پاسخ خواهم گفت. [[ابوحنیفه]] سؤالی مطرح کرد و بعد به [[اصحاب]] خود گفت: {{عربی\|لئن حدث بحدیث لیکذبن ولئن قال برأی نفسه لیخطئن}} یعنی اگر به [[حدیثی]] استناد کند [[دروغ]] گفته و حدیث را جعل کرده است و اگر نظر خود را بگوید دو [[خطا]] کرده است.
	سپس گفت: {{عربی\|سلوني عن التفسير}}؛ یعنی در مورد [[تفسیر]] از من بپرسید-.
	ابوحنیفه سؤال دیگری مطرح کرده ولی قتاده [[قادر]] به [[پاسخ گفتن]] نبود.		[[قتاده]] از پاسخ سؤال [[ابوحنیفه]] درماند. سپس گفت: {{عربی\|سلوني عن التفسير}}؛ یعنی در مورد [[تفسیر]] از من بپرسید-. ابوحنیفه سؤال دیگری مطرح کرده ولی قتاده قادر به پاسخ گفتن نبود. این بار قتاده گفت: {{عربی\|سلوني عما اختلف فيه العلماء}}؛ یعنی در مورد مسائلی که [[علما]] در آنها [[اختلاف]] دارند از من بپرسید-. ابوحنیفه برای بار سوم سؤالی مطرح کرد، اما باز هم قتاده از جواب دادن عاجز بود؛ لذا برخاست و با حالت [[خشم]] و [[غضب]] به سوی [[منزل]] خود روانه شد<ref>تاریخ بغداد، ج۱۳، ص۳۴۸.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۲۶۶.</ref>
	این بار قتاده گفت: {{عربی\|سلوني عما اختلف فيه العلماء}}؛ یعنی در مورد مسائلی که [[علما]] در آنها [[اختلاف]] دارند از من بپرسید-.
	ابوحنیفه برای بار سوم سؤالی مطرح کرد، اما باز هم قتاده از جواب دادن عاجز بود؛ لذا برخاست و با حالت [[خشم]] و [[غضب]] به سوی [[منزل]] خود روانه شد<ref>تاریخ بغداد، ج۱۳، ص۳۴۸.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۲۶۶.</ref>		او سرانجام در سال ۱۱۷ یا ۱۱۸هـ<ref>الطبقات الکبری ۷/۲۲۹.</ref> بر اثر [[بیماری]] [[طاعون]] در شهر واسط<ref>الجرح و التعدیل ۷/۱۳۳.</ref> یا [[بصره]] درگذشت<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref>. اثر [[قتاده]] تفسیر می‌‌باشد<ref>کشف الظنون ۱/۴۵۶ و ۵/۸۳۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\| فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱]]، ص۶۲۵.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۴

2024-12-24T09:34:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۴
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[~~ابوخطاب~~ قتادة بن دعامة بن عزیز بن عمر سدوسی بصری]] در سال ۶۰هـ<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref> در حالی که [[نابینا]] بوده، در [[بادیه]] به [[دنیا]] آمد و [[علوم]] ~~قرائت~~ را نزد اساتیدی چون [[حسن بصری]] و [[ابن سیرین]] فرا گرفت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> از افرادی چون [[عبدالله بن سرجس]]، [[انس بن مالک]] و دیگران [[حدیث]] نقل می‌‌کرد.		ابوخطاب [[قتادة بن دعامة]] بن عزیز بن عمر سدوسی [[بصری]] در سال ۶۰هـ<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref> در حالی که [[نابینا]] بوده، در [[بادیه]] به [[دنیا]] آمد و [[علوم قرائت]] را نزد اساتیدی چون [[حسن بصری]] و [[ابن سیرین]] فرا گرفت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> از افرادی چون [[عبدالله بن سرجس]]، [[انس بن مالک]] و دیگران [[حدیث]] نقل می‌‌کرد.

	~~[[اوزاعی]]،~~ [[حماد بن سلمه]] و دیگران از او حدیث نقل می‌‌کردند. او یکی از بزرگان [[تابعین]] و عالم [[مردم بصره]] بود<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> و در علوم مختلف از جمله [[ادبیات عرب]]، غریبه، ~~انساب،~~ [[تفسیر]]، [[فقه]]، [[حدیث]]،<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> لغت و [[شعر]] تبحر داشت.<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref>		اوزاعی، [[حماد بن سلمه]] و دیگران از او حدیث نقل می‌‌کردند. او یکی از بزرگان [[تابعین]] و عالم [[مردم بصره]] بود<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> و در [[علوم]] مختلف از جمله [[ادبیات عرب]]، غریبه، [[انساب]]، [[تفسیر]]، [[فقه]]، [[حدیث]]،<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> لغت و [[شعر]] تبحر داشت.<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref>

	او دارای [[حافظه]] عجیبی بود و همین که [[صحیفه]] [[جابر بن عبدالله]] را برای او قرائت کردند، آن را [[حفظ]] نمود. ایشان متهم به قدری بود،<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> ولی برخی گویند که ابتدا قائل به قدر بود، ولی سپس منصرف شد.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> وی سرانجام در سال ۱۱۷ یا ۱۱۸هـ <ref>الطبقات الکبری ۷/۲۲۹.</ref> بر اثر [[بیماری]] [[طاعون]] در [[شهر]] ~~واسط~~<ref>الجرح و التعدیل ۷/۱۳۳.</ref> یا [[بصره]] درگذشت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> اثر [[قتاده]] تفسیر می‌‌باشد<ref>کشف الظنون ۱/۴۵۶ و ۵/۸۳۴.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۶۲۵.</ref>		او دارای [[حافظه]] عجیبی بود و همین که [[صحیفه]] [[جابر بن عبدالله]] را برای او قرائت کردند، آن را [[حفظ]] نمود. ایشان متهم به قدری بود،<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> ولی برخی گویند که ابتدا قائل به قدر بود، ولی سپس منصرف شد.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> وی سرانجام در سال ۱۱۷ یا ۱۱۸هـ <ref>الطبقات الکبری ۷/۲۲۹.</ref> بر اثر [[بیماری]] [[طاعون]] در [[شهر واسط]]<ref>الجرح و التعدیل ۷/۱۳۳.</ref> یا [[بصره]] درگذشت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> اثر [[قتاده]] تفسیر می‌‌باشد<ref>کشف الظنون ۱/۴۵۶ و ۵/۸۳۴.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۶۲۵.</ref>

	==قتادة بن دعامة (متوفای ۱۱۸)==		==قتادة بن دعامة (متوفای ۱۱۸)==

Jaafari در ‏۱۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۹

2024-11-17T08:19:10Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
+{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تابعین | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
 == مقدمه ==
@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 او دارای [[حافظه]] عجیبی بود و همین که [[صحیفه]] [[جابر بن عبدالله]] را برای او قرائت کردند، آن را [[حفظ]] نمود. ایشان متهم به قدری بود،<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> ولی برخی گویند که ابتدا قائل به قدر بود، ولی سپس منصرف شد.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> وی سرانجام در سال ۱۱۷ یا ۱۱۸هـ <ref>الطبقات الکبری ۷/۲۲۹.</ref> بر اثر [[بیماری]] [[طاعون]] در [[شهر]] واسط<ref>الجرح و التعدیل ۷/۱۳۳.</ref> یا [[بصره]] درگذشت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> اثر [[قتاده]] تفسیر می‌‌باشد<ref>کشف الظنون ۱/۴۵۶ و ۵/۸۳۴.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۶۲۵.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
@@ خط ۱۴: / خط ۴۲: @@
 {{منابع}}
 # [[پرونده: IM009687.jpg|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
 {{پایان منابع}}
@@ خط ۱۹: / خط ۴۸: @@
 {{پانویس}}
-[[رده:قتادة بن دعامه سدوسی بصری]]
+[[رده:تابعین]]
 [[رده:اعلام]]

Wasity: جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] 22px جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی'

2023-01-04T13:24:16Z

جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] 22px جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۴
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]		# [[پرونده: IM009687.jpg\|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T09:18:09Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}

خط ۱۰:		خط ۹:

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	*[[تفسیر قتادة بن دعامه سدوسی]]		* [[تفسیر قتادة بن دعامه سدوسی]]

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T19:38:30Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در علوم قرآنی]]~~</div>~~

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Msadeq: /* منابع */

2022-04-06T11:11:17Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۴۱
خط ۹:		خط ۹:

	او دارای [[حافظه]] عجیبی بود و همین که [[صحیفه]] [[جابر بن عبدالله]] را برای او قرائت کردند، آن را [[حفظ]] نمود. ایشان متهم به قدری بود،<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> ولی برخی گویند که ابتدا قائل به قدر بود، ولی سپس منصرف شد.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> وی سرانجام در سال ۱۱۷ یا ۱۱۸هـ <ref>الطبقات الکبری ۷/۲۲۹.</ref> بر اثر [[بیماری]] [[طاعون]] در [[شهر]] واسط<ref>الجرح و التعدیل ۷/۱۳۳.</ref> یا [[بصره]] درگذشت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> اثر [[قتاده]] تفسیر می‌‌باشد<ref>کشف الظنون ۱/۴۵۶ و ۵/۸۳۴.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۶۲۵.</ref>		او دارای [[حافظه]] عجیبی بود و همین که [[صحیفه]] [[جابر بن عبدالله]] را برای او قرائت کردند، آن را [[حفظ]] نمود. ایشان متهم به قدری بود،<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> ولی برخی گویند که ابتدا قائل به قدر بود، ولی سپس منصرف شد.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> وی سرانجام در سال ۱۱۷ یا ۱۱۸هـ <ref>الطبقات الکبری ۷/۲۲۹.</ref> بر اثر [[بیماری]] [[طاعون]] در [[شهر]] واسط<ref>الجرح و التعدیل ۷/۱۳۳.</ref> یا [[بصره]] درگذشت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> اثر [[قتاده]] تفسیر می‌‌باشد<ref>کشف الظنون ۱/۴۵۶ و ۵/۸۳۴.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۶۲۵.</ref>

			== جستارهای وابسته ==
			*[[تفسیر قتادة بن دعامه سدوسی]]

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۵۰

2022-02-23T18:50:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در ~~تاریخ اسلامی~~]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در علوم قرآنی]]</div>

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[~~ابو الخطاب~~ قتادة بن ~~دعامۀ~~ سدوسی بصری]]<ref>سدوس نام جد وی بوده است. ابو حاتم چنین گفته است: {{عربی\|قتادة بن دعامة بن قتادة بن عزیز بن عمرو بن ربیعة بن عمرو بن الحارث بن سدوس بن شتبان}} (ابو حاتم، کتاب الثقات، ج۵، ص۳۲۱ و ۳۲۲).</ref> ~~یکی از~~ [[~~مفسران~~]] [[~~تابعی~~]] ~~است که کتاب~~ [[~~تفسیری~~]] ~~نیز داشته است. گفته‌اند وی در سال ۶۱ ه‍‌. ق~~ [[~~نابینا~~]] ~~متولد شده~~ و ~~در سال ۱۱۷ در ۵۶ سالگی در «واسط‍‌» از~~ [[~~دنیا~~]] ~~رفته است~~<ref>ابن حجر در ابتدای سخن گفته است: {{عربی\|ولد اکمه}} و در ضمن سخن از عمرو بن علی نقل کرده که گفته است: در سال ۶۱ متولد شده و در سال ۱۱۷ وفات کرده است و از ابو حاتم نقل کرده که در ۵۶ یا ۵۷ سالگی در واسط‍ از دنیا رفته است (تهذیب التهذیب، ج۸، ص۳۱۵ و ۳۱۸).</ref>.		[[ابوخطاب قتادة بن دعامة بن عزیز بن عمر سدوسی بصری]] در سال ۶۰هـ<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref> در حالی که [[نابینا]] بوده، در [[بادیه]] به [[دنیا]] آمد و [[علوم]] قرائت را نزد اساتیدی چون [[حسن بصری]] و [[ابن سیرین]] فرا گرفت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> از افرادی چون [[عبدالله بن سرجس]]، [[انس بن مالک]] و دیگران [[حدیث]] نقل می‌‌کرد.

	~~وی، هم از~~ [[~~صحابه~~]] ~~مانند~~ [[~~انس~~ بن ~~مالک~~]] و ~~[[ابو الطفیل]] [[روایت]] کرده و هم~~ از ~~مفسران تابعی مانند~~ [[~~سعید بن مسیب]]، [[عکرمه]]، [[حسن بصری~~]] و [[~~عطاء بن ابی رباح~~]]<ref>~~ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۸، ص۳۱۵~~.</ref>~~؛ بنابراین،~~ در ~~تابعی بودن وی تردیدی نیست، ولی همۀ~~ [[~~دانش~~]] ~~خود را به‌طور مستقیم از صحابه فرا نگرفته است.~~ [[~~سیوطی~~]] ~~او را در طبقۀ~~ [[~~تابعین~~]] ~~از مفسران آورده و او را از مفسران کهنی که~~ [[~~غالب~~]] ~~سخنانشان را از صحابه تلقی کرده‌اند، معرفی کرده است~~<ref>~~ر.ک: سیوطی، الاتقان فی علوم القرآن، ج۲، ص۱۲۳۳-۱۲۳۵~~.</ref>. داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان {{عربی\|"الحافظ‍ العلّامة، ابو الخطاب البصري، الضرير الاكمه المفسر"}} آورده و ~~گفته است:~~ [[~~تفسیر~~]] او را [[شیبان بن عبد الرحمان ابو معاویه بصری]] از وی روایت کرده و از [[احمد بن حنبل]] نقل نموده که گفته است: [[قتاده]] به تفسیر و [[اختلاف]] [[علما]] [[آگاه]] است<ref>~~داوودی، طبقات المفسرین، ج۲، ص۴۳ رقم ۴۱۵~~.</ref>.		[[اوزاعی]]، [[حماد بن سلمه]] و دیگران از او حدیث نقل می‌‌کردند. او یکی از بزرگان [[تابعین]] و عالم [[مردم بصره]] بود<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> و در علوم مختلف از جمله [[ادبیات عرب]]، غریبه، انساب، [[تفسیر]]، [[فقه]]، [[حدیث]]،<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> لغت و [[شعر]] تبحر داشت.<ref>وفیات الاعیان ۴/۸۵.</ref>

	حاج [[خلیفه]] از کتاب تفسیری وی با عنوان تفسیر [[قتادة بن دعامه]] یاد کرده و گفته است: وی مشهور به ابن السدوسی است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۵۶.</ref>. فؤاد سزگین نیز او ~~را در شمار~~ [[~~مفسران~~]] ~~آورده~~ و ~~گفته است:~~		او دارای [[حافظه]] عجیبی بود و همین که [[صحیفه]] [[جابر بن عبدالله]] را برای او قرائت کردند، آن را [[حفظ]] نمود. ایشان متهم به قدری بود،<ref>تاریخ الاسلام ۷/۴۵۳.</ref> ولی برخی گویند که ابتدا قائل به قدر بود، ولی سپس منصرف شد.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> وی سرانجام در سال ۱۱۷ یا ۱۱۸هـ <ref>الطبقات الکبری ۷/۲۲۹.</ref> بر اثر [[بیماری]] [[طاعون]] در [[شهر]] واسط<ref>الجرح و التعدیل ۷/۱۳۳.</ref> یا [[بصره]] درگذشت.<ref>معجم الادباء ۱۷/۹.</ref> اثر [[قتاده]] تفسیر می‌‌باشد<ref>کشف الظنون ۱/۴۵۶ و ۵/۸۳۴.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص۶۲۵.</ref>

	[[~~مفسر~~]]، [[~~فقیه~~]] ~~و عالم به~~ [[~~شعر~~]] ~~و انساب بوده است و در شمار آثار وی از کتابی~~ به ~~نام التفسیر یاد کرده و گفته است:~~ به ~~نظر می‌رسد [[تفسیر]] وی حجمی بزرگ داشته است~~. ~~[[طبری]] بیش از ۳۰۰۰ بار از او یاد کرده است~~<ref>~~سزگین، تاریخ التراث العربی، ج۱، ص۷۵~~.</ref>. از [[~~روایت~~]] [[~~محمد بن سنان~~]] در [[~~روضة الکافی~~]] ~~به‌دست می‌آید که وی در~~ [[بصره]] [[~~قرآن]] را تفسیر می‌کرده؛ ولی تفسیر وی مورد [[تأیید~~]] ~~[[امام باقر]]{{ع}} نبوده و فراتر از توان و صلاحیت خود به [[~~تفسیر قرآن]] می‌پرداخته است. برای [[آگاهی]] از آن روایت، [[مذهب]]، [[وثاقت]]، استاد، رتبۀ [[علمی]] و آدرس برخی از آرای [[تفسیری]] وی، به [[مکاتب تفسیری]] تألیف نگارنده [[رجوع]] شود<ref>~~بابایی، مکاتب تفسیری، ج۱، ص۲۵۹-۲۶۳~~.</ref>.<ref>[[~~علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن~~ (کتاب)\|~~تاریخ تفسیر قرآن~~]]، ~~ص ۱۹۲-۱۹۳~~.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~IM009972~~.jpg\|22px]] [[~~علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن~~ (کتاب)\|'''~~تاریخ تفسیر قرآن~~''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
این مدخل...» ایجاد کرد

2022-02-16T07:51:38Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[قتادة بن دعامه سدوسی بصری در تاریخ اسلامی]]</div>

== مقدمه ==
[[ابو الخطاب قتادة بن دعامۀ سدوسی بصری]]<ref>سدوس نام جد وی بوده است. ابو حاتم چنین گفته است: {{عربی|قتادة بن دعامة بن قتادة بن عزیز بن عمرو بن ربیعة بن عمرو بن الحارث بن سدوس بن شتبان}} (ابو حاتم، کتاب الثقات، ج۵، ص۳۲۱ و ۳۲۲).</ref> یکی از [[مفسران]] [[تابعی]] است که کتاب [[تفسیری]] نیز داشته است. گفته‌اند وی در سال ۶۱ ه‍‌. ق [[نابینا]] متولد شده و در سال ۱۱۷ در ۵۶ سالگی در «واسط‍‌» از [[دنیا]] رفته است<ref>ابن حجر در ابتدای سخن گفته است: {{عربی|ولد اکمه}} و در ضمن سخن از عمرو بن علی نقل کرده که گفته است: در سال ۶۱ متولد شده و در سال ۱۱۷ وفات کرده است و از ابو حاتم نقل کرده که در ۵۶ یا ۵۷ سالگی در واسط‍ از دنیا رفته است (تهذیب التهذیب، ج۸، ص۳۱۵ و ۳۱۸).</ref>.

وی، هم از [[صحابه]] مانند [[انس بن مالک]] و [[ابو الطفیل]] [[روایت]] کرده و هم از مفسران تابعی مانند [[سعید بن مسیب]]، [[عکرمه]]، [[حسن بصری]] و [[عطاء بن ابی رباح]]<ref>ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۸، ص۳۱۵.</ref>؛ بنابراین، در تابعی بودن وی تردیدی نیست، ولی همۀ [[دانش]] خود را به‌طور مستقیم از صحابه فرا نگرفته است. [[سیوطی]] او را در طبقۀ [[تابعین]] از مفسران آورده و او را از مفسران کهنی که [[غالب]] سخنانشان را از صحابه تلقی کرده‌اند، معرفی کرده است<ref>ر.ک: سیوطی، الاتقان فی علوم القرآن، ج۲، ص۱۲۳۳-۱۲۳۵.</ref>. داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان {{عربی|"الحافظ‍ العلّامة، ابو الخطاب البصري، الضرير الاكمه المفسر"}} آورده و گفته است: [[تفسیر]] او را [[شیبان بن عبد الرحمان ابو معاویه بصری]] از وی روایت کرده و از [[احمد بن حنبل]] نقل نموده که گفته است: [[قتاده]] به تفسیر و [[اختلاف]] [[علما]] [[آگاه]] است<ref>داوودی، طبقات المفسرین، ج۲، ص۴۳ رقم ۴۱۵.</ref>.

حاج [[خلیفه]] از کتاب تفسیری وی با عنوان تفسیر [[قتادة بن دعامه]] یاد کرده و گفته است: وی مشهور به ابن السدوسی است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۵۶.</ref>. فؤاد سزگین نیز او را در شمار [[مفسران]] آورده و گفته است:

[[مفسر]]، [[فقیه]] و عالم به [[شعر]] و انساب بوده است و در شمار آثار وی از کتابی به نام التفسیر یاد کرده و گفته است: به نظر می‌رسد [[تفسیر]] وی حجمی بزرگ داشته است. [[طبری]] بیش از ۳۰۰۰ بار از او یاد کرده است<ref>سزگین، تاریخ التراث العربی، ج۱، ص۷۵.</ref>. از [[روایت]] [[محمد بن سنان]] در [[روضة الکافی]] به‌دست می‌آید که وی در [[بصره]] [[قرآن]] را تفسیر می‌کرده؛ ولی تفسیر وی مورد [[تأیید]] [[امام باقر]]{{ع}} نبوده و فراتر از توان و صلاحیت خود به [[تفسیر قرآن]] می‌پرداخته است. برای [[آگاهی]] از آن روایت، [[مذهب]]، [[وثاقت]]، استاد، رتبۀ [[علمی]] و آدرس برخی از آرای [[تفسیری]] وی، به [[مکاتب تفسیری]] تألیف نگارنده [[رجوع]] شود<ref>بابایی، مکاتب تفسیری، ج۱، ص۲۵۹-۲۶۳.</ref>.<ref>[[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۹۲-۱۹۳.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009972.jpg|22px]] [[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|'''تاریخ تفسیر قرآن''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:قتادة بن دعامه سدوسی بصری]]
[[رده:اعلام]]