قرارداد امان در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۵

2023-06-04T10:35:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = امان\| عنوان مدخل = [[قرارداد امان]]\| مداخل مرتبط = [[قرارداد امان در قرآن]] - [[قرارداد امان در معارف و سیره نبوی]] - [[قرارداد امان در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = }}
	\| موضوع مرتبط = امان
	\| عنوان مدخل = [[قرارداد امان]]
	\| مداخل مرتبط = [[قرارداد امان در قرآن]] - [[قرارداد امان در معارف و سیره نبوی]] - [[قرارداد امان در فقه سیاسی]]
	\| پرسش مرتبط =
	}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[امان]]، نوعی [[قرارداد بین‌المللی]] بود که در [[فقه سیاسی اسلام]]، با عنوان "[[استیمان]]" مطرح و عبارت بود از "[[متارکه جنگ]] با [[کافران]] به دلیل [[پذیرفتن]] درخواست مهلت از سوی آنها"<ref>تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۸۵.</ref>. بر اساس [[مفاهیم قرآنی]]، مهلت دادن به [[کفار]]، از [[مسؤولیت‌های دولت اسلامی]] است که به وسیلۀ آن می‌توان، [[فرصت]] بازشناسی و [[حقانیت اسلام]] به آنها داد~~<ref>~~{{متن قرآن\|وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ}} «و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست به او پناه ده تا کلام خداوند را بشنود سپس او را به پناهگاه وی برسان؛ این بدان روست که اینان گروهی نادانند» سوره توبه، آیه ۶.</ref>.		[[امان]]، نوعی [[قرارداد بین‌المللی]] بود که در [[فقه سیاسی اسلام]]، با عنوان "[[استیمان]]" مطرح و عبارت بود از "[[متارکه جنگ]] با [[کافران]] به دلیل [[پذیرفتن]] درخواست مهلت از سوی آنها"<ref>تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۸۵.</ref>. بر اساس [[مفاهیم قرآنی]]، مهلت دادن به [[کفار]]، از [[مسؤولیت‌های دولت اسلامی]] است که به وسیلۀ آن می‌توان، [[فرصت]] بازشناسی و [[حقانیت اسلام]] به آنها داد{{متن قرآن\|وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref> «و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست به او پناه ده تا کلام خداوند را بشنود سپس او را به پناهگاه وی برسان؛ این بدان روست که اینان گروهی نادانند» سوره توبه، آیه ۶.</ref>.

	نخستین [[قرارداد امان]]، در سال ششمه‍.ق با کفار [[مکه]]، تحت عنوان "[[صلح حدیبیه]]" منعقد شد که به موجب آن، کافران مهلت یافتند تا به مدت ده سال، در کنار [[مسلمانان]] بسر برند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۸۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۱۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴-۹۳. المغازی، ج۲، ص۶۲۴.</ref>. امان، در سه مرحله قابل [[اجرا]] است:		نخستین [[قرارداد امان]]، در سال ششمه‍.ق با کفار [[مکه]]، تحت عنوان "[[صلح حدیبیه]]" منعقد شد که به موجب آن، کافران مهلت یافتند تا به مدت ده سال، در کنار [[مسلمانان]] بسر برند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۸۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۱۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴-۹۳. المغازی، ج۲، ص۶۲۴.</ref>. امان، در سه مرحله قابل [[اجرا]] است:
	# [[امام]] [[مسلمین]] می‌تواند با همۀ [[ملت‌ها]] و [[دولت‌ها]] قرارداد امان منعقد نماید.		# [[امام]] [[مسلمین]] می‌تواند با همۀ [[ملت‌ها]] و [[دولت‌ها]] قرارداد امان منعقد نماید.
خط ۱۵:		خط ۱۱:
	## برای عبور از [[سرزمین اسلامی]] بدون سکونت و اقامت؛		## برای عبور از [[سرزمین اسلامی]] بدون سکونت و اقامت؛
	## اقامت و [[توطّن]] در سرزمین اسلامی<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۲۰.</ref>.		## اقامت و [[توطّن]] در سرزمین اسلامی<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۲۰.</ref>.

	== امان ==		== امان ==
	[[امان]]: [[قرارداد]] ویژه میان [[مسلمان]] و [[کافر حربی]].		[[امان]]: [[قرارداد]] ویژه میان [[مسلمان]] و [[کافر حربی]].

	امان، دادن تأمین جانی، [[مالی]] یا ناموسی - برحسب قرارداد - از سوی مسلمان به کافر حربی در پاسخ به درخواست او است<ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص۱۳۱.</ref>. به درخواست کننده امان «[[مستأمن]]» گویند و از آن در باب [[جهاد]] بحث شده است، اما بعضی [[احکام]] آن در باب‌های حدود و [[قصاص]] نیز آمده است.		امان، دادن تأمین جانی، [[مالی]] یا ناموسی - برحسب قرارداد - از سوی مسلمان به کافر حربی در پاسخ به درخواست او است<ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص۱۳۱.</ref>. به درخواست کننده امان «[[مستأمن]]» گویند و از آن در باب [[جهاد]] بحث شده است، اما بعضی [[احکام]] آن در باب‌های حدود و [[قصاص]] نیز آمده است.

	امان، [[مشروع]] و جایز است. و ارکان آن عبارت است:		امان، [[مشروع]] و جایز است. و ارکان آن عبارت است:
	# قرارداد ([[عقد]]): عقد امان از ایجاب - از سوی مسلمان - و قبول - از سوی [[کافر]] - تشکیل می‌شود. در ایجاب و قبول، هر لفظ یا فعلی که بیانگر امان باشد، کفایت می‌کند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴ و ۹۹.</ref>. [[صحت]] عقد امان مشروط به عدم [[مفسده]] یا به نظر برخی، وجود [[مصلحت]] است. بنا بر این، عقد امان با جاسوس یا هر کس که در امان دادن به وی ضرری متوجه [[مسلمانان]] گردد، صحیح نیست<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref>. وقت امان پیش از [[اسارت]] است؛ هر چند در آستانه [[پیروزی]] [[سپاه اسلام]] باشد. البته [[امام]] {{ع}} می‌تواند پس از اسارت نیز امان دهد<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref> اگر [[مسلمانی]] [[اقرار]] کند که به کافری امان داده است، چنانچه اقرار او در وقتی باشد که امان دادن در آن وقت صحیح استقرار وی پذیرفته وگرنه، رد می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰ و ۱۰۱.</ref>. با تحقق صحیح امان، وفای به آن بر امان‌دهنده و دیگر مسلمانان [[واجب]] است<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۷ و ۹۸.</ref>؛		# قرارداد ([[عقد]]): عقد امان از ایجاب - از سوی مسلمان - و قبول - از سوی [[کافر]] - تشکیل می‌شود. در ایجاب و قبول، هر لفظ یا فعلی که بیانگر امان باشد، کفایت می‌کند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴ و ۹۹.</ref>. [[صحت]] عقد امان مشروط به عدم [[مفسده]] یا به نظر برخی، وجود [[مصلحت]] است. بنا بر این، عقد امان با جاسوس یا هر کس که در امان دادن به وی ضرری متوجه [[مسلمانان]] گردد، صحیح نیست<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref>. وقت امان پیش از [[اسارت]] است؛ هر چند در آستانه [[پیروزی]] [[سپاه اسلام]] باشد. البته [[امام]] {{ع}} می‌تواند پس از اسارت نیز امان دهد<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref> اگر [[مسلمانی]] [[اقرار]] کند که به کافری امان داده است، چنانچه اقرار او در وقتی باشد که امان دادن در آن وقت صحیح استقرار وی پذیرفته وگرنه، رد می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰ و ۱۰۱.</ref>. با تحقق صحیح امان، وفای به آن بر امان‌دهنده و دیگر مسلمانان [[واجب]] است<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۷ و ۹۸.</ref>؛

Wasity: جایگزینی متن - ' ه. ق ' به 'ه‍.ق '

2022-09-18T07:27:42Z

جایگزینی متن - ' ه. ق ' به 'ه‍.ق '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۷
خط ۷:		خط ۷:
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[امان]]، نوعی [[قرارداد بین‌المللی]] بود که در [[فقه سیاسی اسلام]]، با عنوان "[[استیمان]]" مطرح و عبارت بود از "[[متارکه جنگ]] با [[کافران]] به دلیل [[پذیرفتن]] درخواست مهلت از سوی آنها"<ref>تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۸۵.</ref>. بر اساس [[مفاهیم قرآنی]]، مهلت دادن به [[کفار]]، از [[مسؤولیت‌های دولت اسلامی]] است که به وسیلۀ آن می‌توان، [[فرصت]] بازشناسی و [[حقانیت اسلام]] به آنها داد<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ}} «و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست به او پناه ده تا کلام خداوند را بشنود سپس او را به پناهگاه وی برسان؛ این بدان روست که اینان گروهی نادانند» سوره توبه، آیه ۶.</ref>.		[[امان]]، نوعی [[قرارداد بین‌المللی]] بود که در [[فقه سیاسی اسلام]]، با عنوان "[[استیمان]]" مطرح و عبارت بود از "[[متارکه جنگ]] با [[کافران]] به دلیل [[پذیرفتن]] درخواست مهلت از سوی آنها"<ref>تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۸۵.</ref>. بر اساس [[مفاهیم قرآنی]]، مهلت دادن به [[کفار]]، از [[مسؤولیت‌های دولت اسلامی]] است که به وسیلۀ آن می‌توان، [[فرصت]] بازشناسی و [[حقانیت اسلام]] به آنها داد<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ}} «و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست به او پناه ده تا کلام خداوند را بشنود سپس او را به پناهگاه وی برسان؛ این بدان روست که اینان گروهی نادانند» سوره توبه، آیه ۶.</ref>.
	نخستین [[قرارداد امان]]، در سال ~~ششم ه~~. ق با کفار [[مکه]]، تحت عنوان "[[صلح حدیبیه]]" منعقد شد که به موجب آن، کافران مهلت یافتند تا به مدت ده سال، در کنار [[مسلمانان]] بسر برند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۸۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۱۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴-۹۳. المغازی، ج۲، ص۶۲۴.</ref>. امان، در سه مرحله قابل [[اجرا]] است:		نخستین [[قرارداد امان]]، در سال ششمه‍.ق با کفار [[مکه]]، تحت عنوان "[[صلح حدیبیه]]" منعقد شد که به موجب آن، کافران مهلت یافتند تا به مدت ده سال، در کنار [[مسلمانان]] بسر برند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۸۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۱۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴-۹۳. المغازی، ج۲، ص۶۲۴.</ref>. امان، در سه مرحله قابل [[اجرا]] است:
	# [[امام]] [[مسلمین]] می‌تواند با همۀ [[ملت‌ها]] و [[دولت‌ها]] قرارداد امان منعقد نماید.		# [[امام]] [[مسلمین]] می‌تواند با همۀ [[ملت‌ها]] و [[دولت‌ها]] قرارداد امان منعقد نماید.
	# نمایندۀ [[حاکم اسلامی]]، تنها نسبت به [[همسایگان]] قلمرو حکومتش چنین اختیاری را دارا ست.		# نمایندۀ [[حاکم اسلامی]]، تنها نسبت به [[همسایگان]] قلمرو حکومتش چنین اختیاری را دارا ست.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:39:47Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T09:19:22Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = امان		\| موضوع مرتبط = امان
خط ۴۵:		خط ۴۴:

	[[رده:امان]]		[[رده:امان]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امان | عنوان مدخل = قرارداد امان | مداخل مرتبط = قرارداد امان در قرآن - قرارداد امان در معارف و سیره نبوی - قرارداد امان در فقه سیاسی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== امان، نوعی قرارداد بین‌المللی بود که در...» ایجاد کرد

2022-05-21T05:36:17Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امان | عنوان مدخل = قرارداد امان | مداخل مرتبط = قرارداد امان در قرآن - قرارداد امان در معارف و سیره نبوی - قرارداد امان در فقه سیاسی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== امان، نوعی قرارداد بین‌المللی بود که در...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = امان
| عنوان مدخل = [[قرارداد امان]]
| مداخل مرتبط = [[قرارداد امان در قرآن]] - [[قرارداد امان در معارف و سیره نبوی]] - [[قرارداد امان در فقه سیاسی]]
| پرسش مرتبط =
}}
==مقدمه==
[[امان]]، نوعی [[قرارداد بین‌المللی]] بود که در [[فقه سیاسی اسلام]]، با عنوان "[[استیمان]]" مطرح و عبارت بود از "[[متارکه جنگ]] با [[کافران]] به دلیل [[پذیرفتن]] درخواست مهلت از سوی آنها"<ref>تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۸۵.</ref>. بر اساس [[مفاهیم قرآنی]]، مهلت دادن به [[کفار]]، از [[مسؤولیت‌های دولت اسلامی]] است که به وسیلۀ آن می‌توان، [[فرصت]] بازشناسی و [[حقانیت اسلام]] به آنها داد<ref>{{متن قرآن|وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ}} «و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست به او پناه ده تا کلام خداوند را بشنود سپس او را به پناهگاه وی برسان؛ این بدان روست که اینان گروهی نادانند» سوره توبه، آیه ۶.</ref>.
نخستین [[قرارداد امان]]، در سال ششم ه.ق با کفار [[مکه]]، تحت عنوان "[[صلح حدیبیه]]" منعقد شد که به موجب آن، کافران مهلت یافتند تا به مدت ده سال، در کنار [[مسلمانان]] بسر برند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۸۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۱۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴-۹۳. المغازی، ج۲، ص۶۲۴.</ref>. امان، در سه مرحله قابل [[اجرا]] است:
# [[امام]] [[مسلمین]] می‌تواند با همۀ [[ملت‌ها]] و [[دولت‌ها]] قرارداد امان منعقد نماید.
#نمایندۀ [[حاکم اسلامی]]، تنها نسبت به [[همسایگان]] قلمرو حکومتش چنین اختیاری را دارا ست.
#هر فردی از [[مسلمان]]، می‌تواند یک یا چند نفر از کافران را امان دهد<ref>المبسوط، ج۲، ص۱۴؛ اصول کافی، ج۱، ص۳۳۲؛ مسنداحمد، ج۱۶، ص۳۳؛ سنن ترمذی، ج۸، ص۲۰؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۲.</ref>. امان بر سه گونه است: موّبد، مطلق و موقت. [[امان موّبد]]، ناشی از [[عقد ذمه]] و [[امان موقت]]، ناشی از [[مهادنه]] است. اما امان مطلق آن است که هر یک از کافران، به موجب مقررات، می‌تواند از [[خاک]] خود، به عنوان [[تجارت]]، [[سفارت]]، [[سیاحت]] و مواردی دیگر؛ با [[اذن]] [[دولت اسلامی]] یا یکی از مسلمانان وارد [[قلمرو اسلام]] شده و به‌طور مطلق در آن اقامت کند. کافری که از این نوع امان استفاده می‌کند اصطلاحاً "[[مستأمن]]" نامیده شده و در مقابل "[[معاهده]]" به کار می‌رود<ref>ترمینولوژی حقوق، ص۷۹.</ref>. در مجموع [[هدف]] از [[قرارداد]] "[[امان]]" عبارت بود از:
##جهت [[مصونیت]] از [[تجاوز]] [[جنگی]] در مواقع [[جنگ]]؛
##به منظور تحقیقات مذهبی، [[مذاکرات سیاسی]]، اهداف [[تجاری]] و غیره بدون قصد اقامت؛
##برای عبور از [[سرزمین اسلامی]] بدون سکونت و اقامت؛
##اقامت و [[توطّن]] در سرزمین اسلامی<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۲۰.</ref>.
==امان==
[[امان]]: [[قرارداد]] ویژه میان [[مسلمان]] و [[کافر حربی]].
امان، دادن تأمین جانی، [[مالی]] یا ناموسی - برحسب قرارداد - از سوی مسلمان به کافر حربی در پاسخ به درخواست او است<ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص۱۳۱.</ref>. به درخواست کننده امان «[[مستأمن]]» گویند و از آن در باب [[جهاد]] بحث شده است، اما بعضی [[احکام]] آن در باب‌های حدود و [[قصاص]] نیز آمده است.
امان، [[مشروع]] و جایز است. و ارکان آن عبارت است:
#قرارداد ([[عقد]]): عقد امان از ایجاب - از سوی مسلمان - و قبول - از سوی [[کافر]] - تشکیل می‌شود. در ایجاب و قبول، هر لفظ یا فعلی که بیانگر امان باشد، کفایت می‌کند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴ و ۹۹.</ref>. [[صحت]] عقد امان مشروط به عدم [[مفسده]] یا به نظر برخی، وجود [[مصلحت]] است. بنا بر این، عقد امان با جاسوس یا هر کس که در امان دادن به وی ضرری متوجه [[مسلمانان]] گردد، صحیح نیست<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref>. وقت امان پیش از [[اسارت]] است؛ هر چند در آستانه [[پیروزی]] [[سپاه اسلام]] باشد. البته [[امام]]{{ع}} می‌تواند پس از اسارت نیز امان دهد<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref> اگر [[مسلمانی]] [[اقرار]] کند که به کافری امان داده است، چنانچه اقرار او در وقتی باشد که امان دادن در آن وقت صحیح استقرار وی پذیرفته وگرنه، رد می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰ و ۱۰۱.</ref>. با تحقق صحیح امان، وفای به آن بر امان‌دهنده و دیگر مسلمانان [[واجب]] است<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۷ و ۹۸.</ref>؛
#امان‌دهنده ([[عاقد]]): هر مسلمانی که [[عاقل]]، بالغ و مختار باشد، می‌تواند تا ده نفر از [[کافران]] را امان دهد، اما در اینکه آیا می‌تواند به [[مردم]] یک روستا یا قلعه‌ای هر چند کوچک امان دهد یا نه؟ [[اختلاف]] است. امان دادن عمومی، حتی به مردم یک [[شهر]] و مانند آن، تنها در صلاحیت امام است. امام و نیز [[مأذون]] از طرف ایشان می‌تواند به هر تعداد از [[کفار]] [[حربی]]، امان دهد<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴ و ۹۷.</ref>؛
#امان‌گیرنده (معقودٌ له): هر کافری که [[جهاد]] با او [[واجب]] باشد ([[کافر حربی]])، [[عقد]] [[امان]] با او صحیح است<ref>جامع المقاصد، ج۳، ص۴۲۹.</ref> اگر کافر حربی به [[گمان]] اینکه به او امان داده شده، وارد قلمروی [[اسلام]] شود، به [[سرزمین]] خود بازگردانده می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۹۷.</ref>.

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[مستأمنین]]
* [[دارالامان]]
* [[امنیت]]
* [[صلح]]
* [[آتش بس]]
* [[اهل ذمه]]
* [[حدیث امان]]
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
# [[پرونده: 1100699.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:امان]]
[[رده:مدخل]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۹
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[امان]]، نوعی [[قرارداد بین‌المللی]] بود که در [[فقه سیاسی اسلام]]، با عنوان "[[استیمان]]" مطرح و عبارت بود از "[[متارکه جنگ]] با [[کافران]] به دلیل [[پذیرفتن]] درخواست مهلت از سوی آنها"<ref>تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۸۵.</ref>. بر اساس [[مفاهیم قرآنی]]، مهلت دادن به [[کفار]]، از [[مسؤولیت‌های دولت اسلامی]] است که به وسیلۀ آن می‌توان، [[فرصت]] بازشناسی و [[حقانیت اسلام]] به آنها داد<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ}} «و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست به او پناه ده تا کلام خداوند را بشنود سپس او را به پناهگاه وی برسان؛ این بدان روست که اینان گروهی نادانند» سوره توبه، آیه ۶.</ref>.		[[امان]]، نوعی [[قرارداد بین‌المللی]] بود که در [[فقه سیاسی اسلام]]، با عنوان "[[استیمان]]" مطرح و عبارت بود از "[[متارکه جنگ]] با [[کافران]] به دلیل [[پذیرفتن]] درخواست مهلت از سوی آنها"<ref>تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۸۵.</ref>. بر اساس [[مفاهیم قرآنی]]، مهلت دادن به [[کفار]]، از [[مسؤولیت‌های دولت اسلامی]] است که به وسیلۀ آن می‌توان، [[فرصت]] بازشناسی و [[حقانیت اسلام]] به آنها داد<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ}} «و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست به او پناه ده تا کلام خداوند را بشنود سپس او را به پناهگاه وی برسان؛ این بدان روست که اینان گروهی نادانند» سوره توبه، آیه ۶.</ref>.
	نخستین [[قرارداد امان]]، در سال ششم ه.ق با کفار [[مکه]]، تحت عنوان "[[صلح حدیبیه]]" منعقد شد که به موجب آن، کافران مهلت یافتند تا به مدت ده سال، در کنار [[مسلمانان]] بسر برند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۸۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۱۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴-۹۳. المغازی، ج۲، ص۶۲۴.</ref>. امان، در سه مرحله قابل [[اجرا]] است:		نخستین [[قرارداد امان]]، در سال ششم ه. ق با کفار [[مکه]]، تحت عنوان "[[صلح حدیبیه]]" منعقد شد که به موجب آن، کافران مهلت یافتند تا به مدت ده سال، در کنار [[مسلمانان]] بسر برند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۸۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۱۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴-۹۳. المغازی، ج۲، ص۶۲۴.</ref>. امان، در سه مرحله قابل [[اجرا]] است:
	# [[امام]] [[مسلمین]] می‌تواند با همۀ [[ملت‌ها]] و [[دولت‌ها]] قرارداد امان منعقد نماید.		# [[امام]] [[مسلمین]] می‌تواند با همۀ [[ملت‌ها]] و [[دولت‌ها]] قرارداد امان منعقد نماید.
	#نمایندۀ [[حاکم اسلامی]]، تنها نسبت به [[همسایگان]] قلمرو حکومتش چنین اختیاری را دارا ست.		# نمایندۀ [[حاکم اسلامی]]، تنها نسبت به [[همسایگان]] قلمرو حکومتش چنین اختیاری را دارا ست.
	#هر فردی از [[مسلمان]]، می‌تواند یک یا چند نفر از کافران را امان دهد<ref>المبسوط، ج۲، ص۱۴؛ اصول کافی، ج۱، ص۳۳۲؛ مسنداحمد، ج۱۶، ص۳۳؛ سنن ترمذی، ج۸، ص۲۰؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۲.</ref>. امان بر سه گونه است: موّبد، مطلق و موقت. [[امان موّبد]]، ناشی از [[عقد ذمه]] و [[امان موقت]]، ناشی از [[مهادنه]] است. اما امان مطلق آن است که هر یک از کافران، به موجب مقررات، می‌تواند از [[خاک]] خود، به عنوان [[تجارت]]، [[سفارت]]، [[سیاحت]] و مواردی دیگر؛ با [[اذن]] [[دولت اسلامی]] یا یکی از مسلمانان وارد [[قلمرو اسلام]] شده و به‌طور مطلق در آن اقامت کند. کافری که از این نوع امان استفاده می‌کند اصطلاحاً "[[مستأمن]]" نامیده شده و در مقابل "[[معاهده]]" به کار می‌رود<ref>ترمینولوژی حقوق، ص۷۹.</ref>. در مجموع [[هدف]] از [[قرارداد]] "[[امان]]" عبارت بود از:		# هر فردی از [[مسلمان]]، می‌تواند یک یا چند نفر از کافران را امان دهد<ref>المبسوط، ج۲، ص۱۴؛ اصول کافی، ج۱، ص۳۳۲؛ مسنداحمد، ج۱۶، ص۳۳؛ سنن ترمذی، ج۸، ص۲۰؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۲.</ref>. امان بر سه گونه است: موّبد، مطلق و موقت. [[امان موّبد]]، ناشی از [[عقد ذمه]] و [[امان موقت]]، ناشی از [[مهادنه]] است. اما امان مطلق آن است که هر یک از کافران، به موجب مقررات، می‌تواند از [[خاک]] خود، به عنوان [[تجارت]]، [[سفارت]]، [[سیاحت]] و مواردی دیگر؛ با [[اذن]] [[دولت اسلامی]] یا یکی از مسلمانان وارد [[قلمرو اسلام]] شده و به‌طور مطلق در آن اقامت کند. کافری که از این نوع امان استفاده می‌کند اصطلاحاً "[[مستأمن]]" نامیده شده و در مقابل "[[معاهده]]" به کار می‌رود<ref>ترمینولوژی حقوق، ص۷۹.</ref>. در مجموع [[هدف]] از [[قرارداد]] "[[امان]]" عبارت بود از:
	##جهت [[مصونیت]] از [[تجاوز]] [[جنگی]] در مواقع [[جنگ]]؛		## جهت [[مصونیت]] از [[تجاوز]] [[جنگی]] در مواقع [[جنگ]]؛
	##به منظور تحقیقات مذهبی، [[مذاکرات سیاسی]]، اهداف [[تجاری]] و غیره بدون قصد اقامت؛		## به منظور تحقیقات مذهبی، [[مذاکرات سیاسی]]، اهداف [[تجاری]] و غیره بدون قصد اقامت؛
	##برای عبور از [[سرزمین اسلامی]] بدون سکونت و اقامت؛		## برای عبور از [[سرزمین اسلامی]] بدون سکونت و اقامت؛
	##اقامت و [[توطّن]] در سرزمین اسلامی<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۲۰.</ref>.		## اقامت و [[توطّن]] در سرزمین اسلامی<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۲۰.</ref>.
	==امان==		== امان ==
	[[امان]]: [[قرارداد]] ویژه میان [[مسلمان]] و [[کافر حربی]].		[[امان]]: [[قرارداد]] ویژه میان [[مسلمان]] و [[کافر حربی]].
	امان، دادن تأمین جانی، [[مالی]] یا ناموسی - برحسب قرارداد - از سوی مسلمان به کافر حربی در پاسخ به درخواست او است<ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص۱۳۱.</ref>. به درخواست کننده امان «[[مستأمن]]» گویند و از آن در باب [[جهاد]] بحث شده است، اما بعضی [[احکام]] آن در باب‌های حدود و [[قصاص]] نیز آمده است.		امان، دادن تأمین جانی، [[مالی]] یا ناموسی - برحسب قرارداد - از سوی مسلمان به کافر حربی در پاسخ به درخواست او است<ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص۱۳۱.</ref>. به درخواست کننده امان «[[مستأمن]]» گویند و از آن در باب [[جهاد]] بحث شده است، اما بعضی [[احکام]] آن در باب‌های حدود و [[قصاص]] نیز آمده است.
	امان، [[مشروع]] و جایز است. و ارکان آن عبارت است:		امان، [[مشروع]] و جایز است. و ارکان آن عبارت است:
	#قرارداد ([[عقد]]): عقد امان از ایجاب - از سوی مسلمان - و قبول - از سوی [[کافر]] - تشکیل می‌شود. در ایجاب و قبول، هر لفظ یا فعلی که بیانگر امان باشد، کفایت می‌کند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴ و ۹۹.</ref>. [[صحت]] عقد امان مشروط به عدم [[مفسده]] یا به نظر برخی، وجود [[مصلحت]] است. بنا بر این، عقد امان با جاسوس یا هر کس که در امان دادن به وی ضرری متوجه [[مسلمانان]] گردد، صحیح نیست<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref>. وقت امان پیش از [[اسارت]] است؛ هر چند در آستانه [[پیروزی]] [[سپاه اسلام]] باشد. البته [[امام]]{{ع}} می‌تواند پس از اسارت نیز امان دهد<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref> اگر [[مسلمانی]] [[اقرار]] کند که به کافری امان داده است، چنانچه اقرار او در وقتی باشد که امان دادن در آن وقت صحیح استقرار وی پذیرفته وگرنه، رد می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰ و ۱۰۱.</ref>. با تحقق صحیح امان، وفای به آن بر امان‌دهنده و دیگر مسلمانان [[واجب]] است<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۷ و ۹۸.</ref>؛		# قرارداد ([[عقد]]): عقد امان از ایجاب - از سوی مسلمان - و قبول - از سوی [[کافر]] - تشکیل می‌شود. در ایجاب و قبول، هر لفظ یا فعلی که بیانگر امان باشد، کفایت می‌کند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴ و ۹۹.</ref>. [[صحت]] عقد امان مشروط به عدم [[مفسده]] یا به نظر برخی، وجود [[مصلحت]] است. بنا بر این، عقد امان با جاسوس یا هر کس که در امان دادن به وی ضرری متوجه [[مسلمانان]] گردد، صحیح نیست<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref>. وقت امان پیش از [[اسارت]] است؛ هر چند در آستانه [[پیروزی]] [[سپاه اسلام]] باشد. البته [[امام]] {{ع}} می‌تواند پس از اسارت نیز امان دهد<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰.</ref> اگر [[مسلمانی]] [[اقرار]] کند که به کافری امان داده است، چنانچه اقرار او در وقتی باشد که امان دادن در آن وقت صحیح استقرار وی پذیرفته وگرنه، رد می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۰۰ و ۱۰۱.</ref>. با تحقق صحیح امان، وفای به آن بر امان‌دهنده و دیگر مسلمانان [[واجب]] است<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۷ و ۹۸.</ref>؛
	#امان‌دهنده ([[عاقد]]): هر مسلمانی که [[عاقل]]، بالغ و مختار باشد، می‌تواند تا ده نفر از [[کافران]] را امان دهد، اما در اینکه آیا می‌تواند به [[مردم]] یک روستا یا قلعه‌ای هر چند کوچک امان دهد یا نه؟ [[اختلاف]] است. امان دادن عمومی، حتی به مردم یک [[شهر]] و مانند آن، تنها در صلاحیت امام است. امام و نیز [[مأذون]] از طرف ایشان می‌تواند به هر تعداد از [[کفار]] [[حربی]]، امان دهد<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴ و ۹۷.</ref>؛		# امان‌دهنده ([[عاقد]]): هر مسلمانی که [[عاقل]]، بالغ و مختار باشد، می‌تواند تا ده نفر از [[کافران]] را امان دهد، اما در اینکه آیا می‌تواند به [[مردم]] یک روستا یا قلعه‌ای هر چند کوچک امان دهد یا نه؟ [[اختلاف]] است. امان دادن عمومی، حتی به مردم یک [[شهر]] و مانند آن، تنها در صلاحیت امام است. امام و نیز [[مأذون]] از طرف ایشان می‌تواند به هر تعداد از [[کفار]] [[حربی]]، امان دهد<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۴ و ۹۷.</ref>؛
	#امان‌گیرنده (معقودٌ له): هر کافری که [[جهاد]] با او [[واجب]] باشد ([[کافر حربی]])، [[عقد]] [[امان]] با او صحیح است<ref>جامع المقاصد، ج۳، ص۴۲۹.</ref> اگر کافر حربی به [[گمان]] اینکه به او امان داده شده، وارد قلمروی [[اسلام]] شود، به [[سرزمین]] خود بازگردانده می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۹۷.</ref>.		# امان‌گیرنده (معقودٌ له): هر کافری که [[جهاد]] با او [[واجب]] باشد ([[کافر حربی]])، [[عقد]] [[امان]] با او صحیح است<ref>جامع المقاصد، ج۳، ص۴۲۹.</ref> اگر کافر حربی به [[گمان]] اینکه به او امان داده شده، وارد قلمروی [[اسلام]] شود، به [[سرزمین]] خود بازگردانده می‌شود<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۹۷.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==