قریش در معارف و سیره علوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* قریش و حکومت علی{{ع}} */

2025-12-02T07:06:24Z

قریش و حکومت علی{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	در مقابل این گروه [[یاغی]]، در سپاه علی{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و فرماندهان و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر جناح چپ لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و اسد و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>.		در مقابل این گروه [[یاغی]]، در سپاه علی{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و فرماندهان و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر جناح چپ لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و اسد و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>.

	پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، سرداران [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و ناامنی به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله موقعیت امام{{ع}}را تضعیف کند. بسیاری از سرداران معاویه در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در مرز [[شام]] و [[عراق]] به سپاهیان ضحاک رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب گلایه نمود: {{متن حدیث\|~~فقد قطعوا رحمی و سلبونی سلطان ابن امی~~}} آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از لشکر شام به [[مصر]] حمله برد و آنجا را تصرف کرد و [[محمد بن ابی بکر]] ـ استاندار امام{{ع}} در این [[سرزمین]] ـ را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در سال ۴۰ هجری انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، سرداران [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و ناامنی به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله موقعیت امام{{ع}}را تضعیف کند. بسیاری از سرداران معاویه در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در مرز [[شام]] و [[عراق]] به سپاهیان ضحاک رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب گلایه نمود: {{متن حدیث\|فَقَدْ قَطَعُوا رَحِمِي وَسَلَبُونِي سُلْطَانَ ابْنِ أُمِّي}}؛ آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از لشکر شام به [[مصر]] حمله برد و آنجا را تصرف کرد و [[محمد بن ابی بکر]] ـ استاندار امام{{ع}} در این [[سرزمین]] ـ را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در سال ۴۰ هجری انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۵

2025-12-02T06:55:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۵
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	در مقابل این گروه [[یاغی]]، در سپاه علی{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و فرماندهان و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر جناح چپ لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و اسد و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>.		در مقابل این گروه [[یاغی]]، در سپاه علی{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و فرماندهان و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر جناح چپ لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و اسد و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>.

	پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، سرداران [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و ناامنی به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله موقعیت امام{{ع}}را تضعیف کند. بسیاری از سرداران معاویه در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در مرز [[شام]] و [[عراق]] به سپاهیان ضحاک رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب گلایه نمود: {{حدیث\|فقد قطعوا رحمی و سلبونی سلطان ابن امی}} آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از لشکر شام به [[مصر]] حمله برد و آنجا را تصرف کرد و [[محمد بن ابی بکر]] ـ استاندار امام{{ع}} در این [[سرزمین]] ـ را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در سال ۴۰ هجری انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، سرداران [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و ناامنی به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله موقعیت امام{{ع}}را تضعیف کند. بسیاری از سرداران معاویه در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در مرز [[شام]] و [[عراق]] به سپاهیان ضحاک رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب گلایه نمود: {{متن حدیث\|فقد قطعوا رحمی و سلبونی سلطان ابن امی}} آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از لشکر شام به [[مصر]] حمله برد و آنجا را تصرف کرد و [[محمد بن ابی بکر]] ـ استاندار امام{{ع}} در این [[سرزمین]] ـ را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در سال ۴۰ هجری انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۵

2025-12-02T06:55:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۵
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	در مقابل این گروه [[یاغی]]، در سپاه علی{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و فرماندهان و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر جناح چپ لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و اسد و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>.		در مقابل این گروه [[یاغی]]، در سپاه علی{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و فرماندهان و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر جناح چپ لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و اسد و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>.

	پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، سرداران [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و ناامنی به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله موقعیت امام{{ع}}را تضعیف کند. بسیاری از سرداران معاویه در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در مرز [[شام]] و [[عراق]] به سپاهیان ضحاک رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب گلایه نمود: ~~«...~~ فقد قطعوا رحمی و سلبونی [[سلطان ابن امی~~]]...؛...~~ آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از لشکر شام به [[مصر]] حمله برد و آنجا را تصرف کرد و [[محمد بن ابی بکر]] ـ استاندار امام{{ع}} در این [[سرزمین]] ـ را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در سال ۴۰ هجری انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، سرداران [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و ناامنی به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله موقعیت امام{{ع}}را تضعیف کند. بسیاری از سرداران معاویه در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در مرز [[شام]] و [[عراق]] به سپاهیان ضحاک رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب گلایه نمود: {{حدیث\|فقد قطعوا رحمی و سلبونی سلطان ابن امی}} آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از لشکر شام به [[مصر]] حمله برد و آنجا را تصرف کرد و [[محمد بن ابی بکر]] ـ استاندار امام{{ع}} در این [[سرزمین]] ـ را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در سال ۴۰ هجری انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* قریش و حکومت علی{{ع}} */

2025-12-01T08:13:54Z

قریش و حکومت علی{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==[[قریش]] و [[حکومت علی]]{{ع}}==		== [[قریش]] و [[حکومت علی]]{{ع}} ==
	در اواخر سال ۳۵ هجری، جریان حوادث به گونه‌ای پیش رفت که [[مجاهدان]] از [[صحابه]] و [[تابعین]] [[کوفه]]، [[بصره]] و [[مصر]] بر ضد [[عثمان]] [[شورش]] کردند و بعد از طی چند مرحله که از [[اصلاح]] او [[ناامید]] شدند، وی را کشتند. [[شورشیان]] و [[مردم مدینه]] جز به [[بیعت با علی]]{{ع}} [[راضی]] نمی‌شدند و به [[اصرار]] با آن حضرت [[بیعت]] کردند. در این دوران، تکاپوهای قریشیانی که از [[عدل علی]]{{ع}} در [[رنج]] بودند و ضرر آن را برای خود خیلی جدی می‌‌دیدند، بسیار بیشتر شد. تا این که چاره کار را [[عصیان]] و [[سرکشی]] و [[نبرد]] نظامی با [[حکومت علوی]]{{ع}} دیدند. پس تصمیم به حرکت به سوی بصره گرفتند. [[سپاه]] [[ناکثین]] توسط [[یعلی بن منبه]] - [[حاکم یمن]] در [[عهد]] عثمان - و [[اموال]] مسروقه [[بیت المال]] که او از [[یمن]] به [[مکه]] آورده بود، [[تجهیز]] شد<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۲۴.</ref> و همراه شخصیت‌های بنام قریش نظیر [[عایشه]]، [[طلحه]]، [[زبیر]]، [[مروان بن حکم]]، [[ولید بن عقبه]] و [[سعید بن عاص]] و بیش از هفتاد [[مرد]] [[قریشی]] دیگر عازم بصره شد.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۴۵۰ - ۴۵۲.</ref> در بصره آنان با [[خدعه]] و [[پیمان شکنی]] کنترل [[شهر]] را به دست گرفتند و [[عثمان بن حنیف انصاری]] - [[حاکم]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در این شهر - را مورد ضرب و شتم قرار داده، سپس موهای سر و صورتش را کندند و از بصره اخراجش کردند.<ref>شیخ مفید، نبرد جمل، ترجمه، ص۱۷۱؛ ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ترجمه، ج۱، ص۵۹۸.</ref> آنان [[اهالی بصره]] از جمله [[ازد]] و [[ضبه]] را با خود همراه کردند و با در هم شکستن مقاومت‌های مردمی شهر، نظیر هفتصد تن و به [[نقلی]] سه هزار تن از ربعی‌ها به [[فرماندهی]] [[حکیم بن جبله عبدی]] - از بزرگان [[عبدالقیس]] در بصره - <ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۲۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۲، ص۳۳۲؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ترجمه، ص۲۴۷.</ref> [[سیطره]] خود بر [[بصره]] را [[استحکام]] بخشیده، آماده [[نبرد]] با علی{{ع}} و یارانش شدند. حضرت، ابتدا برای ممانعت از آغاز [[جنگی]] گسترده و فراگیر، [[عبدالله بن عباس]] و [[زید بن صوحان عبدی]] را به عنوان [[سفیر]] نزد [[عایشه]] فرستاد.<ref>ابن اعثم، الفتوح، ترجمه، ص۴۲۳.</ref> اما چون این [[سفارت]] نتیجه‌ای در بر نداشت، [[امام علی]]{{ع}} برای دفع [[فتنه]] آنان، [[سپاهیان]] خود را به سوی بصره به حرکت درآورد. علی{{ع}} پس از حرکت از [[ذی قار]]، بار دیگر، [[صعصعه بن صوحان عبدی]] را با نامه‌ای نزد [[ناکثین]] فرستاد و آنان را نسبت به اعمالشان [[بیم]] داد و آنها را به [[اطاعت]] از خود [[دعوت]] کرد. [[صعصعه]] نزد [[طلحه]] و [[زبیر]] و عایشه رفت و پیغام حضرت را به آنها رسانید ولی آنها اطاعت نکردند و واقعه [[عظیم]] [[جنگ جمل]] را در [[سال ۳۶ هجری]] پدید آوردند.<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۶۷.</ref> در [[روز]] [[جمل]]، با صف بندی دو [[سپاه]] در مقابل هم، علی{{ع}} [[لشکریان]] خود را آراست و برای [[قبایل]] حاضر در [[لشکر]] از جمله [[قریش]] و دیگر [[مردم]] [[حجاز]] [[پرچم]] بست و [[فرماندهی]] قریش و دیگر مردم حجاز را به عبدالله بن عباس سپرد.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۴۶.</ref> گفته شده در این [[جنگ]]، از سپاه ناکثین، علاوه بر کشته شدن بزرگانی چون [[عبدالرحمن بن عتاب بن اسید]] و [[عبدالله بن حکیم]] و زخمی شدن [[مروان بن حکم]] و [[عبدالله بن زبیر]]، هفتاد تن از [[مردم قریش]] در پیرامون شتر عایشه، کشته شدند.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۵۳۰.</ref>		در اواخر سال ۳۵ هجری، جریان حوادث به گونه‌ای پیش رفت که [[مجاهدان]] از [[صحابه]] و [[تابعین]] [[کوفه]]، [[بصره]] و [[مصر]] بر ضد [[عثمان]] [[شورش]] کردند و بعد از طی چند مرحله که از [[اصلاح]] او [[ناامید]] شدند، وی را کشتند. [[شورشیان]] و [[مردم مدینه]] جز به [[بیعت با علی]]{{ع}} [[راضی]] نمی‌شدند و به اصرار با آن حضرت [[بیعت]] کردند. در این دوران، تکاپوهای قریشیانی که از [[عدل علی]]{{ع}} در [[رنج]] بودند و ضرر آن را برای خود خیلی جدی می‌‌دیدند، بسیار بیشتر شد. تا این که چاره کار را [[عصیان]] و [[سرکشی]] و [[نبرد]] نظامی با [[حکومت علوی]]{{ع}} دیدند. پس تصمیم به حرکت به سوی بصره گرفتند. [[سپاه]] [[ناکثین]] توسط [[یعلی بن منبه]] - [[حاکم یمن]] در [[عهد]] عثمان - و [[اموال]] مسروقه [[بیت المال]] که او از [[یمن]] به [[مکه]] آورده بود، تجهیز شد<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۲۴.</ref> و همراه شخصیت‌های بنام قریش نظیر [[عایشه]]، [[طلحه]]، [[زبیر]]، [[مروان بن حکم]]، [[ولید بن عقبه]] و [[سعید بن عاص]] و بیش از هفتاد [[مرد]] [[قریشی]] دیگر عازم بصره شد.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۴۵۰ - ۴۵۲.</ref> در بصره آنان با [[خدعه]] و [[پیمان شکنی]] کنترل [[شهر]] را به دست گرفتند و [[عثمان بن حنیف انصاری]] - [[حاکم]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در این شهر - را مورد ضرب و شتم قرار داده، سپس موهای سر و صورتش را کندند و از بصره اخراجش کردند.<ref>شیخ مفید، نبرد جمل، ترجمه، ص۱۷۱؛ ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ترجمه، ج۱، ص۵۹۸.</ref> آنان اهالی بصره از جمله [[ازد]] و ضبه را با خود همراه کردند و با در هم شکستن مقاومت‌های مردمی شهر، نظیر هفتصد تن و به [[نقلی]] سه هزار تن از ربعی‌ها به [[فرماندهی]] [[حکیم بن جبله عبدی]] - از بزرگان [[عبدالقیس]] در بصره - <ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۲۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۲، ص۳۳۲؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ترجمه، ص۲۴۷.</ref> [[سیطره]] خود بر [[بصره]] را استحکام بخشیده، آماده [[نبرد]] با علی{{ع}} و یارانش شدند. حضرت، ابتدا برای ممانعت از آغاز [[جنگی]] گسترده و فراگیر، [[عبدالله بن عباس]] و [[زید بن صوحان عبدی]] را به عنوان [[سفیر]] نزد [[عایشه]] فرستاد.<ref>ابن اعثم، الفتوح، ترجمه، ص۴۲۳.</ref> اما چون این سفارت نتیجه‌ای در بر نداشت، [[امام علی]]{{ع}} برای دفع [[فتنه]] آنان، سپاهیان خود را به سوی بصره به حرکت درآورد. علی{{ع}} پس از حرکت از [[ذی قار]]، بار دیگر، [[صعصعه بن صوحان عبدی]] را با نامه‌ای نزد [[ناکثین]] فرستاد و آنان را نسبت به اعمالشان [[بیم]] داد و آنها را به [[اطاعت]] از خود [[دعوت]] کرد. [[صعصعه]] نزد [[طلحه]] و [[زبیر]] و عایشه رفت و پیغام حضرت را به آنها رسانید ولی آنها اطاعت نکردند و واقعه عظیم [[جنگ جمل]] را در سال ۳۶ هجری پدید آوردند.<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۶۷.</ref> در [[روز]] [[جمل]]، با صف بندی دو [[سپاه]] در مقابل هم، علی{{ع}} [[لشکریان]] خود را آراست و برای [[قبایل]] حاضر در [[لشکر]] از جمله [[قریش]] و دیگر [[مردم]] [[حجاز]] [[پرچم]] بست و [[فرماندهی]] قریش و دیگر مردم حجاز را به عبدالله بن عباس سپرد.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۴۶.</ref> گفته شده در این [[جنگ]]، از سپاه ناکثین، علاوه بر کشته شدن بزرگانی چون [[عبدالرحمن بن عتاب بن اسید]] و [[عبدالله بن حکیم]] و زخمی شدن [[مروان بن حکم]] و [[عبدالله بن زبیر]]، هفتاد تن از [[مردم قریش]] در پیرامون شتر عایشه، کشته شدند<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۵۳۰.</ref>.

	در [[جنگ صفین]] نیز که در [[سال ۳۷ هجری]] به وقوع پیوست مردان قبایل قریش در هر دو سوی میدان حضوری گسترده داشتند. در این جنگ - که برخی افراد غیرقریشی حاضر در این جنگ، آن را دعوا بر سر [[قدرت]] بین دو [[قریشی]] می‌‌دانستند، - <ref>یکی از مبارزان خثعمی شام پس از کشتن هماوردی از خثعمیان عراق چنین گفت: «لااری الشیطان الا قد فتننا و لا اری قریشاً الا قد لعبت» (نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۵۷.)</ref> تقریباً تمامی [[قریشیان]] متعصبی که [[قریش]] را از سایر [[قبایل]] [[برتر]] می‌‌دانستند و به نحوی از انحاء از [[پیامبر]]{{صل}}و علی{{ع}} [[کینه]] به [[دل]] داشتند به [[معاویه]] پیوسته بودند و از طرفداران سرسخت او شده بودند. افرادی نظیر [[ابواعور سلمی]]، [[مروان بن حکم]]، [[بسر بن ارطاه]]، [[عبدالرحمن بن خالد بن ولید]]، [[سعید بن عاص]]، [[ولید بن عقبه]]، [[ضحاک بن قیس]]، [[حبیب بن مسلمه]]، [[عمرو بن عاص]]، [[عبیدالله بن عمر]] همگی از جمله افراد مطرح و [[سرداران]] [[قریشی]] [[سپاه معاویه]] بودند که جهت دستیابی به [[مطامع]] [[دنیوی]] خود با سیاست‌های معاویه همراه شده بودند. این [[همراهی]] به حدی چشمگیر و [[قوی]] بود که [[عمار بن یاسر]] - سردار باوفا و همیشگی علی{{ع}} - همراهی قریشیان با معاویه علیه [[حضرت امیر]]{{ع}}را مشابه همراهی آنان با [[ابوسفیان]] در دوران [[حکومت]] [[رسول خدا]]{{صل}} عنوان کرد و گفت: «ما دیروز بر سر [[تنزیل قرآن]] با شما می‌‌جنگیدیم و امروز بر سر [[تأویل قرآن]] با شما [[پیکار]] می‌‌کنیم».<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۳۸۱</ref>. <ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۳ - ۶۴.</ref>		در [[جنگ صفین]] نیز که در سال ۳۷ هجری به وقوع پیوست مردان قبایل قریش در هر دو سوی میدان حضوری گسترده داشتند. در این جنگ - که برخی افراد غیرقریشی حاضر در این جنگ، آن را دعوا بر سر [[قدرت]] بین دو [[قریشی]] می‌‌دانستند، - <ref>یکی از مبارزان خثعمی شام پس از کشتن هماوردی از خثعمیان عراق چنین گفت: «لااری الشیطان الا قد فتننا و لا اری قریشاً الا قد لعبت» (نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۵۷.)</ref> تقریباً تمامی [[قریشیان]] متعصبی که [[قریش]] را از سایر [[قبایل]] [[برتر]] می‌‌دانستند و به نحوی از انحاء از [[پیامبر]]{{صل}}و علی{{ع}} [[کینه]] به [[دل]] داشتند به [[معاویه]] پیوسته بودند و از طرفداران سرسخت او شده بودند. افرادی نظیر [[ابواعور سلمی]]، [[مروان بن حکم]]، [[بسر بن ارطاه]]، [[عبدالرحمن بن خالد بن ولید]]، [[سعید بن عاص]]، [[ولید بن عقبه]]، [[ضحاک بن قیس]]، [[حبیب بن مسلمه]]، [[عمرو بن عاص]]، [[عبیدالله بن عمر]] همگی از جمله افراد مطرح و سرداران [[قریشی]] سپاه معاویه بودند که جهت دستیابی به مطامع [[دنیوی]] خود با سیاست‌های معاویه همراه شده بودند. این [[همراهی]] به حدی چشمگیر و [[قوی]] بود که [[عمار بن یاسر]] - سردار باوفا و همیشگی علی{{ع}} - همراهی قریشیان با معاویه علیه [[حضرت امیر]]{{ع}}را مشابه همراهی آنان با [[ابوسفیان]] در دوران [[حکومت]] [[رسول خدا]]{{صل}} عنوان کرد و گفت: «ما دیروز بر سر تنزیل قرآن با شما می‌‌جنگیدیم و امروز بر سر [[تأویل قرآن]] با شما [[پیکار]] می‌‌کنیم».<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۳۸۱</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۳ - ۶۴.</ref>

	در مقابل این گروه [[یاغی]]، در [[سپاه علی]]{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و [[فرماندهان]] و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر [[جناح چپ]] لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و [[اسد]] و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>		در مقابل این گروه [[یاغی]]، در سپاه علی{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و فرماندهان و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر جناح چپ لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و اسد و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>.

	پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، [[سرداران]] [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و [[ناامنی]] به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله [[موقعیت امام]]{{ع}}را [[تضعیف]] کند. بسیاری از [[سرداران معاویه]] در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در [[مرز]] [[شام]] و [[عراق]] به [[سپاهیان~~]] [[~~ضحاک]] رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب [[گلایه]] نمود: «... فقد قطعوا رحمی و سلبونی [[سلطان ابن امی]]...؛... آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از [[لشکر شام]] به [[مصر]] [[حمله]] برد و آنجا را [[تصرف]] کرد و [[محمد بن ابی بکر]] ~~- [[~~استاندار]] امام{{ع}} در این [[سرزمین]] - را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در [[سال ۴۰ هجری]] انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، سرداران [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و ناامنی به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله موقعیت امام{{ع}}را تضعیف کند. بسیاری از سرداران معاویه در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در مرز [[شام]] و [[عراق]] به سپاهیان ضحاک رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب گلایه نمود: «... فقد قطعوا رحمی و سلبونی [[سلطان ابن امی]]...؛... آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از لشکر شام به [[مصر]] حمله برد و آنجا را تصرف کرد و [[محمد بن ابی بکر]] ـ استاندار امام{{ع}} در این [[سرزمین]] ـ را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در سال ۴۰ هجری انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2025-12-01T08:08:45Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۸
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:قریش]]

Bahmani: /* قریش و حکومت علی{{ع}} */

2025-11-22T07:28:28Z

قریش و حکومت علی{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۸
خط ۷:		خط ۷:

	==[[قریش]] و [[حکومت علی]]{{ع}}==		==[[قریش]] و [[حکومت علی]]{{ع}}==
	در اواخر [[سال ۳۵ ~~هجری]]،~~ جریان حوادث به گونه‌ای پیش رفت که [[مجاهدان]] از [[صحابه]] و [[تابعین]] [[کوفه]]، [[بصره]] و [[مصر]] بر ضد [[عثمان]] [[شورش]] کردند و بعد از طی چند مرحله که از [[اصلاح]] او [[ناامید]] شدند، وی را کشتند. [[شورشیان]] و [[مردم مدینه]] جز به [[بیعت با علی]]{{ع}} [[راضی]] نمی‌شدند و به [[اصرار]] با آن حضرت [[بیعت]] کردند. در این دوران، تکاپوهای قریشیانی که از [[عدل علی]]{{ع}} در [[رنج]] بودند و ضرر آن را برای خود خیلی جدی می‌‌دیدند، بسیار بیشتر شد. تا این که چاره کار را [[عصیان]] و [[سرکشی]] و [[نبرد]] نظامی با [[حکومت علوی]]{{ع}} دیدند. پس تصمیم به حرکت به سوی بصره گرفتند. [[سپاه]] [[ناکثین]] توسط [[یعلی بن منبه]] - [[حاکم یمن]] در [[عهد]] عثمان - و [[اموال]] مسروقه [[بیت المال]] که او از [[یمن]] به [[مکه]] آورده بود، [[تجهیز]] شد<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۲۴.</ref> و همراه شخصیت‌های بنام قریش نظیر [[عایشه]]، [[طلحه]]، [[زبیر]]، [[مروان بن حکم]]، [[ولید بن عقبه]] و [[سعید بن عاص]] و بیش از هفتاد [[مرد]] [[قریشی]] دیگر عازم بصره شد.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۴۵۰ - ۴۵۲.</ref> در بصره آنان با [[خدعه]] و [[پیمان شکنی]] کنترل [[شهر]] را به دست گرفتند و [[عثمان بن حنیف انصاری]] - [[حاکم]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در این شهر - را مورد ضرب و شتم قرار داده، سپس موهای سر و صورتش را کندند و از بصره اخراجش کردند.<ref>شیخ مفید، نبرد جمل، ترجمه، ص۱۷۱؛ ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ترجمه، ج۱، ص۵۹۸.</ref> آنان [[اهالی بصره]] از جمله [[ازد]] و [[ضبه]] را با خود همراه کردند و با در هم شکستن مقاومت‌های مردمی شهر، نظیر هفتصد تن و به [[نقلی]] سه هزار تن از ربعی‌ها به [[فرماندهی]] [[حکیم بن جبله عبدی]] - از بزرگان [[عبدالقیس]] در بصره - <ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۲۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۲، ص۳۳۲؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ترجمه، ص۲۴۷.</ref> [[سیطره]] خود بر [[بصره]] را [[استحکام]] بخشیده، آماده [[نبرد]] با علی{{ع}} و یارانش شدند. حضرت، ابتدا برای ممانعت از آغاز [[جنگی]] گسترده و فراگیر، [[عبدالله بن عباس]] و [[زید بن صوحان عبدی]] را به عنوان [[سفیر]] نزد [[عایشه]] فرستاد.<ref>ابن اعثم، الفتوح، ترجمه، ص۴۲۳.</ref> اما چون این [[سفارت]] نتیجه‌ای در بر نداشت، [[امام علی]]{{ع}} برای دفع [[فتنه]] آنان، [[سپاهیان]] خود را به سوی بصره به حرکت درآورد. علی{{ع}} پس از حرکت از [[ذی قار]]، بار دیگر، [[صعصعه بن صوحان عبدی]] را با نامه‌ای نزد [[ناکثین]] فرستاد و آنان را نسبت به اعمالشان [[بیم]] داد و آنها را به [[اطاعت]] از خود [[دعوت]] کرد. [[صعصعه]] نزد [[طلحه]] و [[زبیر]] و عایشه رفت و پیغام حضرت را به آنها رسانید ولی آنها اطاعت نکردند و واقعه [[عظیم]] [[جنگ جمل]] را در [[سال ۳۶ هجری]] پدید آوردند.<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۶۷.</ref> در [[روز]] [[جمل]]، با صف بندی دو [[سپاه]] در مقابل هم، علی{{ع}} [[لشکریان]] خود را آراست و برای [[قبایل]] حاضر در [[لشکر]] از جمله [[قریش]] و دیگر [[مردم]] [[حجاز]] [[پرچم]] بست و [[فرماندهی]] قریش و دیگر مردم حجاز را به عبدالله بن عباس سپرد.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۴۶.</ref> گفته شده در این [[جنگ]]، از سپاه ناکثین، علاوه بر کشته شدن بزرگانی چون [[عبدالرحمن بن عتاب بن اسید]] و [[عبدالله بن حکیم]] و زخمی شدن [[مروان بن حکم]] و [[عبدالله بن زبیر]]، هفتاد تن از [[مردم قریش]] در پیرامون شتر عایشه، کشته شدند.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۵۳۰.</ref>		در اواخر سال ۳۵ هجری، جریان حوادث به گونه‌ای پیش رفت که [[مجاهدان]] از [[صحابه]] و [[تابعین]] [[کوفه]]، [[بصره]] و [[مصر]] بر ضد [[عثمان]] [[شورش]] کردند و بعد از طی چند مرحله که از [[اصلاح]] او [[ناامید]] شدند، وی را کشتند. [[شورشیان]] و [[مردم مدینه]] جز به [[بیعت با علی]]{{ع}} [[راضی]] نمی‌شدند و به [[اصرار]] با آن حضرت [[بیعت]] کردند. در این دوران، تکاپوهای قریشیانی که از [[عدل علی]]{{ع}} در [[رنج]] بودند و ضرر آن را برای خود خیلی جدی می‌‌دیدند، بسیار بیشتر شد. تا این که چاره کار را [[عصیان]] و [[سرکشی]] و [[نبرد]] نظامی با [[حکومت علوی]]{{ع}} دیدند. پس تصمیم به حرکت به سوی بصره گرفتند. [[سپاه]] [[ناکثین]] توسط [[یعلی بن منبه]] - [[حاکم یمن]] در [[عهد]] عثمان - و [[اموال]] مسروقه [[بیت المال]] که او از [[یمن]] به [[مکه]] آورده بود، [[تجهیز]] شد<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۲۴.</ref> و همراه شخصیت‌های بنام قریش نظیر [[عایشه]]، [[طلحه]]، [[زبیر]]، [[مروان بن حکم]]، [[ولید بن عقبه]] و [[سعید بن عاص]] و بیش از هفتاد [[مرد]] [[قریشی]] دیگر عازم بصره شد.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۴۵۰ - ۴۵۲.</ref> در بصره آنان با [[خدعه]] و [[پیمان شکنی]] کنترل [[شهر]] را به دست گرفتند و [[عثمان بن حنیف انصاری]] - [[حاکم]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در این شهر - را مورد ضرب و شتم قرار داده، سپس موهای سر و صورتش را کندند و از بصره اخراجش کردند.<ref>شیخ مفید، نبرد جمل، ترجمه، ص۱۷۱؛ ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ترجمه، ج۱، ص۵۹۸.</ref> آنان [[اهالی بصره]] از جمله [[ازد]] و [[ضبه]] را با خود همراه کردند و با در هم شکستن مقاومت‌های مردمی شهر، نظیر هفتصد تن و به [[نقلی]] سه هزار تن از ربعی‌ها به [[فرماندهی]] [[حکیم بن جبله عبدی]] - از بزرگان [[عبدالقیس]] در بصره - <ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۲۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۲، ص۳۳۲؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ترجمه، ص۲۴۷.</ref> [[سیطره]] خود بر [[بصره]] را [[استحکام]] بخشیده، آماده [[نبرد]] با علی{{ع}} و یارانش شدند. حضرت، ابتدا برای ممانعت از آغاز [[جنگی]] گسترده و فراگیر، [[عبدالله بن عباس]] و [[زید بن صوحان عبدی]] را به عنوان [[سفیر]] نزد [[عایشه]] فرستاد.<ref>ابن اعثم، الفتوح، ترجمه، ص۴۲۳.</ref> اما چون این [[سفارت]] نتیجه‌ای در بر نداشت، [[امام علی]]{{ع}} برای دفع [[فتنه]] آنان، [[سپاهیان]] خود را به سوی بصره به حرکت درآورد. علی{{ع}} پس از حرکت از [[ذی قار]]، بار دیگر، [[صعصعه بن صوحان عبدی]] را با نامه‌ای نزد [[ناکثین]] فرستاد و آنان را نسبت به اعمالشان [[بیم]] داد و آنها را به [[اطاعت]] از خود [[دعوت]] کرد. [[صعصعه]] نزد [[طلحه]] و [[زبیر]] و عایشه رفت و پیغام حضرت را به آنها رسانید ولی آنها اطاعت نکردند و واقعه [[عظیم]] [[جنگ جمل]] را در [[سال ۳۶ هجری]] پدید آوردند.<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۶۷.</ref> در [[روز]] [[جمل]]، با صف بندی دو [[سپاه]] در مقابل هم، علی{{ع}} [[لشکریان]] خود را آراست و برای [[قبایل]] حاضر در [[لشکر]] از جمله [[قریش]] و دیگر [[مردم]] [[حجاز]] [[پرچم]] بست و [[فرماندهی]] قریش و دیگر مردم حجاز را به عبدالله بن عباس سپرد.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۴۶.</ref> گفته شده در این [[جنگ]]، از سپاه ناکثین، علاوه بر کشته شدن بزرگانی چون [[عبدالرحمن بن عتاب بن اسید]] و [[عبدالله بن حکیم]] و زخمی شدن [[مروان بن حکم]] و [[عبدالله بن زبیر]]، هفتاد تن از [[مردم قریش]] در پیرامون شتر عایشه، کشته شدند.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۵۳۰.</ref>

			در [[جنگ صفین]] نیز که در [[سال ۳۷ هجری]] به وقوع پیوست مردان قبایل قریش در هر دو سوی میدان حضوری گسترده داشتند. در این جنگ - که برخی افراد غیرقریشی حاضر در این جنگ، آن را دعوا بر سر [[قدرت]] بین دو [[قریشی]] می‌‌دانستند، - <ref>یکی از مبارزان خثعمی شام پس از کشتن هماوردی از خثعمیان عراق چنین گفت: «لااری الشیطان الا قد فتننا و لا اری قریشاً الا قد لعبت» (نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۵۷.)</ref> تقریباً تمامی [[قریشیان]] متعصبی که [[قریش]] را از سایر [[قبایل]] [[برتر]] می‌‌دانستند و به نحوی از انحاء از [[پیامبر]]{{صل}}و علی{{ع}} [[کینه]] به [[دل]] داشتند به [[معاویه]] پیوسته بودند و از طرفداران سرسخت او شده بودند. افرادی نظیر [[ابواعور سلمی]]، [[مروان بن حکم]]، [[بسر بن ارطاه]]، [[عبدالرحمن بن خالد بن ولید]]، [[سعید بن عاص]]، [[ولید بن عقبه]]، [[ضحاک بن قیس]]، [[حبیب بن مسلمه]]، [[عمرو بن عاص]]، [[عبیدالله بن عمر]] همگی از جمله افراد مطرح و [[سرداران]] [[قریشی]] [[سپاه معاویه]] بودند که جهت دستیابی به [[مطامع]] [[دنیوی]] خود با سیاست‌های معاویه همراه شده بودند. این [[همراهی]] به حدی چشمگیر و [[قوی]] بود که [[عمار بن یاسر]] - سردار باوفا و همیشگی علی{{ع}} - همراهی قریشیان با معاویه علیه [[حضرت امیر]]{{ع}}را مشابه همراهی آنان با [[ابوسفیان]] در دوران [[حکومت]] [[رسول خدا]]{{صل}} عنوان کرد و گفت: «ما دیروز بر سر [[تنزیل قرآن]] با شما می‌‌جنگیدیم و امروز بر سر [[تأویل قرآن]] با شما [[پیکار]] می‌‌کنیم».<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۳۸۱</ref>. <ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۳ - ۶۴.</ref>

	در [[جنگ صفین]] نیز که در [[سال ۳۷ هجری]] به وقوع پیوست مردان قبایل قریش در هر دو سوی میدان حضوری گسترده داشتند. در این جنگ - که برخی افراد غیرقریشی حاضر در این جنگ، آن را دعوا بر سر [[قدرت]] بین دو [[قریشی]] می‌‌دانستند، - <ref>یکی از مبارزان خثعمی شام پس از کشتن هماوردی از خثعمیان عراق چنین گفت: «لااری الشیطان الا قد فتننا و لا اری قریشاً الا قد لعبت» (نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۵۷.)</ref> تقریباً تمامی [[قریشیان]] متعصبی که [[قریش]] را از سایر [[قبایل]] [[برتر]] می‌‌دانستند و به نحوی از انحاء از [[پیامبر]]{{صل}}و علی{{ع}} [[کینه]] به [[دل]] داشتند به [[معاویه]] پیوسته بودند و از طرفداران سرسخت او شده بودند. افرادی نظیر [[ابواعور سلمی]]، [[مروان بن حکم]]، [[بسر بن ارطاه]]، [[عبدالرحمن بن خالد بن ولید]]، [[سعید بن عاص]]، [[ولید بن عقبه]]، [[ضحاک بن قیس]]، [[حبیب بن مسلمه]]، [[عمرو بن عاص]]، [[عبیدالله بن عمر]] همگی از جمله افراد مطرح و [[سرداران]] [[قریشی]] [[سپاه معاویه]] بودند که جهت دستیابی به [[مطامع]] [[دنیوی]] خود با سیاست‌های معاویه همراه شده بودند. این [[همراهی]] به حدی چشمگیر و [[قوی]] بود که [[عمار بن یاسر]] - سردار باوفا و همیشگی علی{{ع}} - همراهی قریشیان با معاویه علیه [[حضرت امیر]]{{ع}}را مشابه همراهی آنان با [[ابوسفیان]] در دوران [[حکومت]] [[رسول خدا]]{{صل}} عنوان کرد و گفت: «ما دیروز بر سر [[تنزیل قرآن]] با شما می‌‌جنگیدیم و امروز بر سر [[تأویل قرآن]] با شما [[پیکار]] می‌‌کنیم».<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۳۸۱</ref> - <ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۳ - ۶۴.</ref>
	در مقابل این گروه [[یاغی]]، در [[سپاه علی]]{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و [[فرماندهان]] و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر [[جناح چپ]] لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و [[اسد]] و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>		در مقابل این گروه [[یاغی]]، در [[سپاه علی]]{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و [[فرماندهان]] و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر [[جناح چپ]] لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و [[اسد]] و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>

	پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، [[سرداران]] [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و [[ناامنی]] به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله [[موقعیت امام]]{{ع}}را [[تضعیف]] کند. بسیاری از [[سرداران معاویه]] در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در [[مرز]] [[شام]] و [[عراق]] به [[سپاهیان]] [[ضحاک]] رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب [[گلایه]] نمود:		پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، [[سرداران]] [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و [[ناامنی]] به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله [[موقعیت امام]]{{ع}}را [[تضعیف]] کند. بسیاری از [[سرداران معاویه]] در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در [[مرز]] [[شام]] و [[عراق]] به [[سپاهیان]] [[ضحاک]] رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب [[گلایه]] نمود: «... فقد قطعوا رحمی و سلبونی [[سلطان ابن امی]]...؛... آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از [[لشکر شام]] به [[مصر]] [[حمله]] برد و آنجا را [[تصرف]] کرد و [[محمد بن ابی بکر]] - [[استاندار]] امام{{ع}} در این [[سرزمین]] - را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در [[سال ۴۰ هجری]] انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref>.<ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
	«... فقد قطعوا رحمی و سلبونی [[سلطان ابن امی]]...؛... آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از [[لشکر شام]] به [[مصر]] [[حمله]] برد و آنجا را [[تصرف]] کرد و [[محمد بن ابی بکر]] - [[استاندار]] امام{{ع}} در این [[سرزمین]] - را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در [[سال ۴۰ هجری]] انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref> - <ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref><ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* قریش و حکومت علی{{ع}} */

2023-05-31T07:05:40Z

قریش و حکومت علی{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، [[سرداران]] [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و [[ناامنی]] به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله [[موقعیت امام]]{{ع}}را [[تضعیف]] کند. بسیاری از [[سرداران معاویه]] در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در [[مرز]] [[شام]] و [[عراق]] به [[سپاهیان]] [[ضحاک]] رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب [[گلایه]] نمود:		پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، [[سرداران]] [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و [[ناامنی]] به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله [[موقعیت امام]]{{ع}}را [[تضعیف]] کند. بسیاری از [[سرداران معاویه]] در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در [[مرز]] [[شام]] و [[عراق]] به [[سپاهیان]] [[ضحاک]] رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب [[گلایه]] نمود:
	«... فقد قطعوا رحمی و سلبونی [[سلطان ابن امی]]...؛... آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از [[لشکر شام]] به [[مصر]] [[حمله]] برد و آنجا را [[تصرف]] کرد و [[محمد بن ابی بکر]] - [[استاندار]] امام{{ع}} در این [[سرزمین]] - را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه]] ~~قریشی~~ در [[سال ۴۰ هجری]] انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref> - <ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref><ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		«... فقد قطعوا رحمی و سلبونی [[سلطان ابن امی]]...؛... آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از [[لشکر شام]] به [[مصر]] [[حمله]] برد و آنجا را [[تصرف]] کرد و [[محمد بن ابی بکر]] - [[استاندار]] امام{{ع}} در این [[سرزمین]] - را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه قریشی]] در [[سال ۴۰ هجری]] انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref> - <ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref><ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قریش | عنوان مدخل = قریش | مداخل مرتبط = قریش در قرآن - قریش در تاریخ اسلامی - قریش در معارف مهدویت - قریش در معارف و سیره نبوی - قریش در معارف و سیره علوی | پرسش مرتبط = }} ==قریش و حکومت علی{{ع}}== در اواخر سال...» ایجاد کرد

2023-05-31T06:58:40Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قریش | عنوان مدخل = قریش | مداخل مرتبط = قریش در قرآن - قریش در تاریخ اسلامی - قریش در معارف مهدویت - قریش در معارف و سیره نبوی - قریش در معارف و سیره علوی | پرسش مرتبط = }} ==قریش و حکومت علی{{ع}}== در اواخر سال...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = قریش
| عنوان مدخل = قریش
| مداخل مرتبط = [[قریش در قرآن]] - [[قریش در تاریخ اسلامی]] - [[قریش در معارف مهدویت]] - [[قریش در معارف و سیره نبوی]] - [[قریش در معارف و سیره علوی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==[[قریش]] و [[حکومت علی]]{{ع}}==
در اواخر [[سال ۳۵ هجری]]، جریان حوادث به گونه‌ای پیش رفت که [[مجاهدان]] از [[صحابه]] و [[تابعین]] [[کوفه]]، [[بصره]] و [[مصر]] بر ضد [[عثمان]] [[شورش]] کردند و بعد از طی چند مرحله که از [[اصلاح]] او [[ناامید]] شدند، وی را کشتند. [[شورشیان]] و [[مردم مدینه]] جز به [[بیعت با علی]]{{ع}} [[راضی]] نمی‌شدند و به [[اصرار]] با آن حضرت [[بیعت]] کردند. در این دوران، تکاپوهای قریشیانی که از [[عدل علی]]{{ع}} در [[رنج]] بودند و ضرر آن را برای خود خیلی جدی می‌‌دیدند، بسیار بیشتر شد. تا این که چاره کار را [[عصیان]] و [[سرکشی]] و [[نبرد]] نظامی با [[حکومت علوی]]{{ع}} دیدند. پس تصمیم به حرکت به سوی بصره گرفتند. [[سپاه]] [[ناکثین]] توسط [[یعلی بن منبه]] - [[حاکم یمن]] در [[عهد]] عثمان - و [[اموال]] مسروقه [[بیت المال]] که او از [[یمن]] به [[مکه]] آورده بود، [[تجهیز]] شد<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۲۴.</ref> و همراه شخصیت‌های بنام قریش نظیر [[عایشه]]، [[طلحه]]، [[زبیر]]، [[مروان بن حکم]]، [[ولید بن عقبه]] و [[سعید بن عاص]] و بیش از هفتاد [[مرد]] [[قریشی]] دیگر عازم بصره شد.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۴۵۰ - ۴۵۲.</ref> در بصره آنان با [[خدعه]] و [[پیمان شکنی]] کنترل [[شهر]] را به دست گرفتند و [[عثمان بن حنیف انصاری]] - [[حاکم]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در این شهر - را مورد ضرب و شتم قرار داده، سپس موهای سر و صورتش را کندند و از بصره اخراجش کردند.<ref>شیخ مفید، نبرد جمل، ترجمه، ص۱۷۱؛ ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ترجمه، ج۱، ص۵۹۸.</ref> آنان [[اهالی بصره]] از جمله [[ازد]] و [[ضبه]] را با خود همراه کردند و با در هم شکستن مقاومت‌های مردمی شهر، نظیر هفتصد تن و به [[نقلی]] سه هزار تن از ربعی‌ها به [[فرماندهی]] [[حکیم بن جبله عبدی]] - از بزرگان [[عبدالقیس]] در بصره - <ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۳۲۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۲، ص۳۳۲؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ترجمه، ص۲۴۷.</ref> [[سیطره]] خود بر [[بصره]] را [[استحکام]] بخشیده، آماده [[نبرد]] با علی{{ع}} و یارانش شدند. حضرت، ابتدا برای ممانعت از آغاز [[جنگی]] گسترده و فراگیر، [[عبدالله بن عباس]] و [[زید بن صوحان عبدی]] را به عنوان [[سفیر]] نزد [[عایشه]] فرستاد.<ref>ابن اعثم، الفتوح، ترجمه، ص۴۲۳.</ref> اما چون این [[سفارت]] نتیجه‌ای در بر نداشت، [[امام علی]]{{ع}} برای دفع [[فتنه]] آنان، [[سپاهیان]] خود را به سوی بصره به حرکت درآورد. علی{{ع}} پس از حرکت از [[ذی قار]]، بار دیگر، [[صعصعه بن صوحان عبدی]] را با نامه‌ای نزد [[ناکثین]] فرستاد و آنان را نسبت به اعمالشان [[بیم]] داد و آنها را به [[اطاعت]] از خود [[دعوت]] کرد. [[صعصعه]] نزد [[طلحه]] و [[زبیر]] و عایشه رفت و پیغام حضرت را به آنها رسانید ولی آنها اطاعت نکردند و واقعه [[عظیم]] [[جنگ جمل]] را در [[سال ۳۶ هجری]] پدید آوردند.<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۱۶۷.</ref> در [[روز]] [[جمل]]، با صف بندی دو [[سپاه]] در مقابل هم، علی{{ع}} [[لشکریان]] خود را آراست و برای [[قبایل]] حاضر در [[لشکر]] از جمله [[قریش]] و دیگر [[مردم]] [[حجاز]] [[پرچم]] بست و [[فرماندهی]] قریش و دیگر مردم حجاز را به عبدالله بن عباس سپرد.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۴۶.</ref> گفته شده در این [[جنگ]]، از سپاه ناکثین، علاوه بر کشته شدن بزرگانی چون [[عبدالرحمن بن عتاب بن اسید]] و [[عبدالله بن حکیم]] و زخمی شدن [[مروان بن حکم]] و [[عبدالله بن زبیر]]، هفتاد تن از [[مردم قریش]] در پیرامون شتر عایشه، کشته شدند.<ref>محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۴، ص۵۳۰.</ref>

در [[جنگ صفین]] نیز که در [[سال ۳۷ هجری]] به وقوع پیوست مردان قبایل قریش در هر دو سوی میدان حضوری گسترده داشتند. در این جنگ - که برخی افراد غیرقریشی حاضر در این جنگ، آن را دعوا بر سر [[قدرت]] بین دو [[قریشی]] می‌‌دانستند، - <ref>یکی از مبارزان خثعمی شام پس از کشتن هماوردی از خثعمیان عراق چنین گفت: «لااری الشیطان الا قد فتننا و لا اری قریشاً الا قد لعبت» (نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۵۷.)</ref> تقریباً تمامی [[قریشیان]] متعصبی که [[قریش]] را از سایر [[قبایل]] [[برتر]] می‌‌دانستند و به نحوی از انحاء از [[پیامبر]]{{صل}}و علی{{ع}} [[کینه]] به [[دل]] داشتند به [[معاویه]] پیوسته بودند و از طرفداران سرسخت او شده بودند. افرادی نظیر [[ابواعور سلمی]]، [[مروان بن حکم]]، [[بسر بن ارطاه]]، [[عبدالرحمن بن خالد بن ولید]]، [[سعید بن عاص]]، [[ولید بن عقبه]]، [[ضحاک بن قیس]]، [[حبیب بن مسلمه]]، [[عمرو بن عاص]]، [[عبیدالله بن عمر]] همگی از جمله افراد مطرح و [[سرداران]] [[قریشی]] [[سپاه معاویه]] بودند که جهت دستیابی به [[مطامع]] [[دنیوی]] خود با سیاست‌های معاویه همراه شده بودند. این [[همراهی]] به حدی چشمگیر و [[قوی]] بود که [[عمار بن یاسر]] - سردار باوفا و همیشگی علی{{ع}} - همراهی قریشیان با معاویه علیه [[حضرت امیر]]{{ع}}را مشابه همراهی آنان با [[ابوسفیان]] در دوران [[حکومت]] [[رسول خدا]]{{صل}} عنوان کرد و گفت: «ما دیروز بر سر [[تنزیل قرآن]] با شما می‌‌جنگیدیم و امروز بر سر [[تأویل قرآن]] با شما [[پیکار]] می‌‌کنیم».<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۳۸۱</ref> - <ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۳ - ۶۴.</ref>
در مقابل این گروه [[یاغی]]، در [[سپاه علی]]{{ع}} نیز، تعداد زیادی از مردان قریش حضور داشتند که شخصیت‌های بنام و مشهوری همچون [[هاشم بن عتبة بن مرقال]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]] و... از جمله این افراد بودند. در ابتدای [[جنگ]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[یاران]] خود را آراست و [[فرماندهان]] و [[پرچمداران]] [[لشکر]] را معین فرمود. بر این اساس، ایشان عبدالله بن عباس را بر [[جناح چپ]] لشکر خود [[امیر]] کردند و [[فرماندهی]] قبایل قریش و [[اسد]] و [[کنانه]] را نیز در این [[نبرد]] به او سپردند. هاشم بن عتبة بن مرقال هم، دیگر قریشی‌ای بود که [[مسئولیت]] حمل [[پرچم]] بزرگ [[جنگ]] را در این [[پیکار]] به عهده داشت.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۱.</ref>

پس از فروکش کردن [[آتش]] [[جنگ صفین]]، [[معاویه]] که از انجام هر عملی برای تثبیت [[حکومت]] و [[قدرت]] خویش دریغ نمی‌کرد، [[سرداران]] [[غارتگر]] خود را جهت ایجاد [[رعب]] و [[ناامنی]] به گوشه و کنار قلمروی [[حکومتی]] [[امام]]{{ع}} فرستاد تا بدین وسیله [[موقعیت امام]]{{ع}}را [[تضعیف]] کند. بسیاری از [[سرداران معاویه]] در این غارتگری‌ها، [[قریشی]] بودند. از جمله این سرداران، [[ضحاک بن قیس فهری]] بود. علی{{ع}} [[حجر بن عدی کندی]] را به مقابله با وی فرستاد. نیروهای [[حجر]] در [[مرز]] [[شام]] و [[عراق]] به [[سپاهیان]] [[ضحاک]] رسیدند و آنان را [[شکست]] و فراری دادند. امام{{ع}} در نامه‌ای که پس از این [[غارت]]، به برادرش [[عقیل]] نوشت، از [[قریش]] در این باب [[گلایه]] نمود:
«... فقد قطعوا رحمی و سلبونی [[سلطان ابن امی]]...؛... آنان ([[قریشیان]]) [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را نگه نداشتند و حکومتی را که از آن پسر مادرم بود، از من سلب کردند».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۳۲؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۲۹، ص۶۲۱.</ref> [[عبدالله بن حضرمی]] قرشی نیز از دیگر قریشیانی بود که به خواست معاویه و جهت بر هم ریختن اوضاع [[بصره]] و احتمالا به دست گرفتن اوضاع بصره به این [[شهر]] رفت تا با جلب [[قبایل]] آنجا به نفع معاویه، این شهر را از کنترل علی{{ع}} خارج کند. فتنه‌ای که او در آنجا به راه انداخت، در نهایت توسط [[جاریه بن قدامه]] فرو نشست.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۲۷.</ref> همچنین، [[عمرو بن عاص]] - از [[بنی سهم]] قریش - به دستور معاویه با سپاهی از [[لشکر شام]] به [[مصر]] [[حمله]] برد و آنجا را [[تصرف]] کرد و [[محمد بن ابی بکر]] - [[استاندار]] امام{{ع}} در این [[سرزمین]] - را به [[شهادت]] رساند.<ref>مقدسی، البدء و التاریخ، ج۵، ص۳۳۶.</ref> هولناک‌ترین [[غارتگری]] را [[بسر بن ارطاه]] قریشی در [[سال ۴۰ هجری]] انجام داد که تمامی [[حجاز]] و [[یمن]] را درنوردید و بنا به نقل برخی از [[روایات]]، وی در این [[غارت]] سی هزار نفر را کشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۴، ص۱۱.</ref> - <ref>پژوهشنامة علوی، مقاله «نقش قبیلة قریش در دورکردن حضرت علی{{ع}} از خلافت اسلامی»، علی اکبر عباسی، ص۶۵.</ref><ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}