قضاعه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: تغییرمسیر به بنی‌قضاعه

2026-02-09T08:58:52Z

تغییرمسیر به بنی‌قضاعه

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۵

2026-02-09T08:55:23Z

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2026-02-09T08:54:09Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2026-02-09T08:25:59Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۵
خط ۲۵۱:		خط ۲۵۱:
	==قضاعی‌ها و مذاهب و فرق اسلامی==		==قضاعی‌ها و مذاهب و فرق اسلامی==
	بین [[ازد]] عمان و ازد [[بصره]] بواسطه [[قرابت]] و [[خویشاوندی]]، پیوند و ارتباط وثیقی [[حاکم]] بود. ارتباط میان این [[خویشاوندان]]، موجب رفت و آمد میان آنان و [[یاری]] و [[حمایت]] از همدیگر و در نتیجه نقل و انتقال [[عقائد]] و افکارشان به یکدیگر می‌گردید. و چون عمده بزرگان و روسای بصره مانند [[جابر بن زید]]، [[مختار بن عوف]]، [[بلج بن عقبه]]، [[صحار]] [[عبدی]]، [[خلال بن عطیه]]، [[ربیع بن حبیب]] و [[اباسفیان محبوب بن رحیل]]، [[ازدی]] و عمانی‌الاصل بوده‌اند، [[افکار]] خارجی [[اباضی]] به [[سرعت]] در عمان گسترش یافت و این منطقه به یکی از مهمترین پایگاه‌های [[فرقه اباضی]] بدل گشت. در پی این امر و بواسطه روابط تنگاتنگی که بین [[مهری‌ها]] و [[مردم]] عمان حاکم بود، رفته رفته مهری‌ها هم بمانند بسیاری از [[مردمان]] عمان، [[آیین]] خارجی پذیرفتند و به [[فرقه اباضیه]] در آمدند<ref>ابن خلدون، [[تاریخ]]، ج۴، ص۲۸۸.</ref>.<ref>مجله پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، مقاله تبیین زمینه‌ها و علل شکل‌گیری و تداوم مذهب اباضیه در عمان، تألیف مصطفی پیرمرادیان، فرشته بوسعیدی، زهرا حسین هاشمی .</ref> علاوه بر [[بنی مهره]]، [[بنی‌کلب]] نیز، دیگر [[قبیله]] سرشناس [[قضاعه]] بود که قرن‌ها بعد از [[ازدواج]] معاویه با مادر یزید، به [[فرقه]] «[[دروزی]]» گرویدند<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. گرچه این فرقه ادعا می‌کند که یکی از [[فرق اسلامی]] است، اما عقایدی کاملاً [[انحرافی]] دارد. افراد این فرقه، پیرو شخصی به نام «درزی» هستند و عنوان [[طریقت]] خود را «موحدون» نامیده‌اند که اساس [[عقیده]] شان بر [[حلول]] و [[تناسخ]] [[روح]] است. مسئله ای که از نظر [[اسلام]] کاملاً مطرود و بی‌اساس است<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. این [[طایفه]] مدت زمانی پیرو [[خلفای فاطمی]] [[مصر]] بودند تا اینکه در ایام [[خلیفه]] ششم فاطمی به [[دعوت]] «نشتگین دروزی» به [[باطنیه]] ملحق شدند. «[[دروزیه]]» در [[اعتقاد]] خود به «الحاکم بامر [[الله]]» -که به عقیده دیگران کشته شده است- متوقف گشته، بر این اعتقادند که وی [[غیبت]] کرده و به [[آسمان]] بالا رفته و دوباره به میان [[مردم]] باز خواهد گشت<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. باقی ماندگان این [[فرقه]] در حال کنونی، در منطقه [[رمله]] (بیابان شرقی [[فلسطین]])، بیابان [[غربی]] [[اردن]]، جنوب غربی [[سوریه]] و بخش‌هایی از لبنان سکنی گزیده‌اند<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. آنها حرکت‌های [[شیطنت]] آمیز و [[خباثت]] آلودی در عرصه تحولات منطقه انجام می‌دهند و تعداد زیادی از آنان [[دشمنی]] آشکاری با بقیه [[مسلمانان]] و به خصوص [[شیعیان]] دارند<ref>مقاله اینترنتی تحرکات داییان سفیانی در آخرالزمان، مرداد ۱۴، ۱۳۸۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		بین [[ازد]] عمان و ازد [[بصره]] بواسطه [[قرابت]] و [[خویشاوندی]]، پیوند و ارتباط وثیقی [[حاکم]] بود. ارتباط میان این [[خویشاوندان]]، موجب رفت و آمد میان آنان و [[یاری]] و [[حمایت]] از همدیگر و در نتیجه نقل و انتقال [[عقائد]] و افکارشان به یکدیگر می‌گردید. و چون عمده بزرگان و روسای بصره مانند [[جابر بن زید]]، [[مختار بن عوف]]، [[بلج بن عقبه]]، [[صحار]] [[عبدی]]، [[خلال بن عطیه]]، [[ربیع بن حبیب]] و [[اباسفیان محبوب بن رحیل]]، [[ازدی]] و عمانی‌الاصل بوده‌اند، [[افکار]] خارجی [[اباضی]] به [[سرعت]] در عمان گسترش یافت و این منطقه به یکی از مهمترین پایگاه‌های [[فرقه اباضی]] بدل گشت. در پی این امر و بواسطه روابط تنگاتنگی که بین [[مهری‌ها]] و [[مردم]] عمان حاکم بود، رفته رفته مهری‌ها هم بمانند بسیاری از [[مردمان]] عمان، [[آیین]] خارجی پذیرفتند و به [[فرقه اباضیه]] در آمدند<ref>ابن خلدون، [[تاریخ]]، ج۴، ص۲۸۸.</ref>.<ref>مجله پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، مقاله تبیین زمینه‌ها و علل شکل‌گیری و تداوم مذهب اباضیه در عمان، تألیف مصطفی پیرمرادیان، فرشته بوسعیدی، زهرا حسین هاشمی .</ref> علاوه بر [[بنی مهره]]، [[بنی‌کلب]] نیز، دیگر [[قبیله]] سرشناس [[قضاعه]] بود که قرن‌ها بعد از [[ازدواج]] معاویه با مادر یزید، به [[فرقه]] «[[دروزی]]» گرویدند<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. گرچه این فرقه ادعا می‌کند که یکی از [[فرق اسلامی]] است، اما عقایدی کاملاً [[انحرافی]] دارد. افراد این فرقه، پیرو شخصی به نام «درزی» هستند و عنوان [[طریقت]] خود را «موحدون» نامیده‌اند که اساس [[عقیده]] شان بر [[حلول]] و [[تناسخ]] [[روح]] است. مسئله ای که از نظر [[اسلام]] کاملاً مطرود و بی‌اساس است<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. این [[طایفه]] مدت زمانی پیرو [[خلفای فاطمی]] [[مصر]] بودند تا اینکه در ایام [[خلیفه]] ششم فاطمی به [[دعوت]] «نشتگین دروزی» به [[باطنیه]] ملحق شدند. «[[دروزیه]]» در [[اعتقاد]] خود به «الحاکم بامر [[الله]]» -که به عقیده دیگران کشته شده است- متوقف گشته، بر این اعتقادند که وی [[غیبت]] کرده و به [[آسمان]] بالا رفته و دوباره به میان [[مردم]] باز خواهد گشت<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. باقی ماندگان این [[فرقه]] در حال کنونی، در منطقه [[رمله]] (بیابان شرقی [[فلسطین]])، بیابان [[غربی]] [[اردن]]، جنوب غربی [[سوریه]] و بخش‌هایی از لبنان سکنی گزیده‌اند<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. آنها حرکت‌های [[شیطنت]] آمیز و [[خباثت]] آلودی در عرصه تحولات منطقه انجام می‌دهند و تعداد زیادی از آنان [[دشمنی]] آشکاری با بقیه [[مسلمانان]] و به خصوص [[شیعیان]] دارند<ref>مقاله اینترنتی تحرکات داییان سفیانی در آخرالزمان، مرداد ۱۴، ۱۳۸۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==بنی قضاعه و اخبار آخر الزمان==
			از «[[قضاعه]]»<ref>مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۹۲.</ref>و [[طایفه]] نامدارش «[[بنی‌کلب]]»<ref>مجتبی الساده، شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ترجمه و توضیح محمود مطهری نیا، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>، در [[احادیث]] مربوط به حوادث [[آخرالزمان]] سخنانی به میان آمده و وقایع مهمی به این [[قبیله]] نسبت داده شده است. قبیله «قضاعه» در این [[روایات]]، در کنار [[قبایل]] «[[بنی غسان]]»، «[[بنی لخم]]» و [[بنی جذام]]<ref>مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۹۲.</ref> نقش مهمی در وقایع آخرالزمان و [[زمان]] نزدیک به ظهور [[بازی]] کرده، از حامیان اصلی [[سفیانی]]، به هنگام ظهورش در [[وادی یابس]] -از [[اراضی]] [[شام]]- به شمار رفته‌اند<ref>مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۹۲. به نظر می‌رسد، این اعتقاد، اعتقادی دیرینه و رایج در بین این قوم بود چندان که نقل شده است که مأمون عباسی(۱۷۰-۲۱۸هجری) در پاسخ به مردی که او را به حمایت از اعراب شام می‌خواند، از جمله دلایل خود در بی‌میلی بدین امر را «انتظار بزرگان قضاعه جهت ظهور سفیانی و پیروی از او» عنوان کرده بود. (محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۸، ص۶۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۴۳۲)</ref>.

			در میان [[طوایف]] و شعب [[قبیله قضاعه]]، [[قبیله بنی‌کلب]] از جایگاه ویژه ای در بین احادیث آخرالزمان برخوردار است و وقایع مهمی به این قبیله منتسب است. قبیله «بنی‌کلب» که در روایات از اعضای آن به عنوان «داییان سفیانی»<ref>علت انتساب عبارت «داییان سفیانی» به «بنی‌کلب»، این است که معاویه با زنی از این طایفه ازدواج کرده بود. از آنجا که مطابق روایات، سفیانی ملعون از نسل یزید بن معاویه می‌باشد، به صورت تلویحی «بنی‌کلب» یا «دروزی‌های کنونی»، داییان سفیانی هستند؛ چراکه جده سفیانی از قبیله «بنی‌کلب» می‌باشد. (مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.)</ref>، «بنی‌کلب» و «کلب» و … سخن به میان آمده است، نقش مهمی در وقایع آخرالزمان و زمان نزدیک به ظهور بازی می‌کنند. مطابق متون برخی [[روایات]]، «[[بنی‌کلب]]» گروهی از [[اشرار]] [[آخرالزمان]] هستند که [[سفیانی]] (یکی از [[دشمنان]] بزرگ [[حضرت مهدی]]{{ع}} را در [[نبرد]] با [[حضرت قائم]]{{ع}} [[یاری]] می‌نمایند<ref>کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، تألیف مجتبی السادة، ترجمه و توضیح محمود مطهری نیا، ناشر: موعود عصر{{ع}}، چاپ چهارم، ۱۳۸۵، صفحات ۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. تعداد زیادی از [[روایات]] مربوط به [[آخرالزمان]]، به «[[بنی‌کلب]]» اشاره کرده‌اند و نقش مخرب آنان را در آخرالزمان بیان نموده‌اند. در این روایات از [[بیعت]] و [[همکاری]] تعداد زیادی از افراد قبیله «بنی‌کلب» با [[سفیانی]] خبر داده شده است که [[احادیث]] «بیعت ۳۰۰۰۰ هزار تن از [[کلبیان]] در [[ماه رمضان]] با سفیانی در آغازین روزهای خروج او»<ref>{{متن حدیث\|عن النبی{{صل}} قال: «... یخرج السفیانی فی ستین و ثلاثمائة راکب، حتی یأتی دمشق فلا یأتی علیهم شهر رمضان حتی یبایعه من کلَب ثلاثون ألفاً}}. (المرعشی النجفی، شرح احقاق الحق، ج۲۹، ص۵۴۹))</ref>، «[[خروج سفیانی]] با [[پرچم]] سرخ که [[فرمانده]] آن مردی از [[قبیله بنی‌کلب]] است»<ref>{{متن حدیث\|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: «و لذلک آیات وعلامات … و خروج السفیانی برایة حمراء، أمیرها رجل من بنی‌کلب}}. (مجلسی، بحار الانوار، ج۵۲، ص۲۷۳)»</ref> و..... نمونه ای از این احادیث بسیار است.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2026-02-09T08:23:46Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۳
خط ۲۴۱:		خط ۲۴۱:

	از دیگر موضوعاتی بود که در این دوره، کما کان مردم این [[قبیله]] را به خود مشغول کرده بود، تدوام حضور [[طوایف]] قضاعه در خصومت‌های خونین [[مضری]] و [[یمانی]] است. در یکی از این [[درگیری‌ها]] که در [[سال ۱۷۶ هجری]] در [[دمشق]] اتفاق افتاد، جمع زیادی از مردم [[بنی قین]] به‌دست [[یمانی‌ها]] کشته شدند<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۱۲۸.</ref>. خروج ابوالعمیطر علی بن عبداللّه بن خالد بن یزید بن معاویه معروف به [[سفیانی]] هم –که از دیگر وقایع مهم [[قرن دوم هجری]] است- را هم باید در ادامه این کشمکش‌های [[مضری]] - [[یمانی]] دانست که در آن به ذکر نامی از [[قضاعه]] و مردمش پرداخته شده است. ابوالمصیطر از بقایای [[بنی امیه]] در [[شام]] و از [[محدثان]] ایشان در این [[سرزمین]] بود که در اواخر [[سال ۱۹۵ هجری]] در [[دمشق]] خروج کرد. او با کمک یارانش که بیشتر از [[بنی‌کلب]] بودند، [[والی]] دمشق [[سلیمان بن منصور]] را -که از طرف [[امین]] [[عباسی]] (۱۹۳–۱۹۸ [[هجری]]) [[منصوب]] شده بود- از [[شهر]] [[اخراج]] کرد و خود را [[خلیفه]] خواند. [[خطاب بن وجه الفلس]](العلس) هم که از موالیان بنی امیه بود به [[یاری]] او برخاست و شهر صیدا را به [[تصرف]] خود در آورد. آنگاه ابو العمیطر ([[سفیانی]]) به [[محمد بن صالح بن بیهس کلابی]] [[نامه]] نوشت و او با [[وعده]] و [[وعید]] به [[طاعت]] خود خواند. ولی محمد بن صالح دعوتش را نپذیرفت. پس، سفیانی جهت سرکوبی قیسی‌ها کمر [[همت]] بست. آنان از محمد بن صالح بن بیهس یاری خواستند و او با سیصد تن از [[وابستگان]] و [[موالی]] خود به یاری شان [[شتاب]] کرد. چون خبر به سفیانی رسید یزید بن هشام را با ۱۲۰۰۰ سپاهی به مقابله او فرستاد. در این [[نبرد]] یزید بن هشام [[شکست]] خورد و دو هزار تن از یارانش کشته و سه هزار تن به [[اسارت]] در آمدند و بقیه خود را به دمشق رساندند. ابن بیهس [[گرفتاران]] را سر و ریش تراشید و رها کرد. سفیانی بار دیگر سپاهی گرد آورد و به سرداری پسر خود قاسم به نبرد ابن بیهس فرستاد. اینان نیز منهزم شدند. قاسم کشته شد و سرش برای امین عباسی فرستاده شد. این شکست و شکست‌های پیاپی دیگر سفیانی، کار سفیانی را به [[ضعف]] کشاند و اسباب [[طمع]] قیسیان در [[دولت]] او را فراهم آورد. در این اوضاع و احوال ابن بیهس [[بیمار]] شد و چون از [[درمان]] خود [[ناامید]] شد، رؤساء [[بنی نمیر بن عامر]] را نزد خود خواند و آنان را به [[تبعیت]] از [[خلافت]] مسلمة بن یعقوب بن علی بن محمد سعید بن مسلمة بن عبدالملک [[وصیت]] کرد و از آنها خواست تا با او به نام خلافت [[بیعت]] و [[سفیانی]] را به‌دست او از میان بردارند. ابن بیهس به [[حوران]] بازگشت. بنی نمیر هم بر گرد مسلمة بن یعقوب فراهم آمدند و با او بیعت کردند. او نیز پذیرفت و [[موالیان]] خود را گرد آورد و بر سفیانی [[حمله]] برد و او را در بند کرد. وی رؤسای [[بنی امیه]] را نیز به [[زندان]] افکند و قیسیان را به خود نزدیک ساخت و از [[خواص]] خود گردانید. مدتی بعد، ابن بیهس که از [[بیماری]] رسته بود، به [[دمشق]] [[لشکر]] کشید و آنجا را در محاصره خود گرفت. قیسی‌ها [[شهر]] را [[تسلیم]] او کردند و سلمه و سفیانی به «مزه» –از نواحی دمشق- گریختند<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۲۴۹-۲۵۰؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۲۹۴-۲۹۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		از دیگر موضوعاتی بود که در این دوره، کما کان مردم این [[قبیله]] را به خود مشغول کرده بود، تدوام حضور [[طوایف]] قضاعه در خصومت‌های خونین [[مضری]] و [[یمانی]] است. در یکی از این [[درگیری‌ها]] که در [[سال ۱۷۶ هجری]] در [[دمشق]] اتفاق افتاد، جمع زیادی از مردم [[بنی قین]] به‌دست [[یمانی‌ها]] کشته شدند<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۱۲۸.</ref>. خروج ابوالعمیطر علی بن عبداللّه بن خالد بن یزید بن معاویه معروف به [[سفیانی]] هم –که از دیگر وقایع مهم [[قرن دوم هجری]] است- را هم باید در ادامه این کشمکش‌های [[مضری]] - [[یمانی]] دانست که در آن به ذکر نامی از [[قضاعه]] و مردمش پرداخته شده است. ابوالمصیطر از بقایای [[بنی امیه]] در [[شام]] و از [[محدثان]] ایشان در این [[سرزمین]] بود که در اواخر [[سال ۱۹۵ هجری]] در [[دمشق]] خروج کرد. او با کمک یارانش که بیشتر از [[بنی‌کلب]] بودند، [[والی]] دمشق [[سلیمان بن منصور]] را -که از طرف [[امین]] [[عباسی]] (۱۹۳–۱۹۸ [[هجری]]) [[منصوب]] شده بود- از [[شهر]] [[اخراج]] کرد و خود را [[خلیفه]] خواند. [[خطاب بن وجه الفلس]](العلس) هم که از موالیان بنی امیه بود به [[یاری]] او برخاست و شهر صیدا را به [[تصرف]] خود در آورد. آنگاه ابو العمیطر ([[سفیانی]]) به [[محمد بن صالح بن بیهس کلابی]] [[نامه]] نوشت و او با [[وعده]] و [[وعید]] به [[طاعت]] خود خواند. ولی محمد بن صالح دعوتش را نپذیرفت. پس، سفیانی جهت سرکوبی قیسی‌ها کمر [[همت]] بست. آنان از محمد بن صالح بن بیهس یاری خواستند و او با سیصد تن از [[وابستگان]] و [[موالی]] خود به یاری شان [[شتاب]] کرد. چون خبر به سفیانی رسید یزید بن هشام را با ۱۲۰۰۰ سپاهی به مقابله او فرستاد. در این [[نبرد]] یزید بن هشام [[شکست]] خورد و دو هزار تن از یارانش کشته و سه هزار تن به [[اسارت]] در آمدند و بقیه خود را به دمشق رساندند. ابن بیهس [[گرفتاران]] را سر و ریش تراشید و رها کرد. سفیانی بار دیگر سپاهی گرد آورد و به سرداری پسر خود قاسم به نبرد ابن بیهس فرستاد. اینان نیز منهزم شدند. قاسم کشته شد و سرش برای امین عباسی فرستاده شد. این شکست و شکست‌های پیاپی دیگر سفیانی، کار سفیانی را به [[ضعف]] کشاند و اسباب [[طمع]] قیسیان در [[دولت]] او را فراهم آورد. در این اوضاع و احوال ابن بیهس [[بیمار]] شد و چون از [[درمان]] خود [[ناامید]] شد، رؤساء [[بنی نمیر بن عامر]] را نزد خود خواند و آنان را به [[تبعیت]] از [[خلافت]] مسلمة بن یعقوب بن علی بن محمد سعید بن مسلمة بن عبدالملک [[وصیت]] کرد و از آنها خواست تا با او به نام خلافت [[بیعت]] و [[سفیانی]] را به‌دست او از میان بردارند. ابن بیهس به [[حوران]] بازگشت. بنی نمیر هم بر گرد مسلمة بن یعقوب فراهم آمدند و با او بیعت کردند. او نیز پذیرفت و [[موالیان]] خود را گرد آورد و بر سفیانی [[حمله]] برد و او را در بند کرد. وی رؤسای [[بنی امیه]] را نیز به [[زندان]] افکند و قیسیان را به خود نزدیک ساخت و از [[خواص]] خود گردانید. مدتی بعد، ابن بیهس که از [[بیماری]] رسته بود، به [[دمشق]] [[لشکر]] کشید و آنجا را در محاصره خود گرفت. قیسی‌ها [[شهر]] را [[تسلیم]] او کردند و سلمه و سفیانی به «مزه» –از نواحی دمشق- گریختند<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۲۴۹-۲۵۰؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۲۹۴-۲۹۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==بنی قضاعه و حضور در اندلس==
			پس از [[فتح اندلس]] در [[سال ۹۰ هجری]]، این [[سرزمین]] پذیرای جمع زیادی از [[قضاعیان]] از طیف‌های گوناگون آن اعم از: [[بنی بلی]]، [[بنی عذره]]، [[بنی قین]]، [[بنی‌کلب]]، بنی خشین و... گردید. «دلایه»، «جیان» و «الثّغر» از منازل بنی عذره<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۵۰.</ref>، «جیان»، «اطراف بیره» و «لبله» موطن بنی خشین<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۵۵.</ref>، «ریه» منزلگاه جمع بزرگی از بنی قین<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۵۴.</ref> و نیز از «سرقسطه» به عنوان [[مسکن]] جمعی از [[مردم]] بنی فوارتش(فواتش)<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۵۰.</ref> ‏و «اشبیلیه(سویل)» منزلگاه جماعتی از مردم بنی‌کلب از [[نسل]] [[ابوالخطار حسام بن ضرار]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۵۷. نیز ر.ک: ابن فرضی، تاریخ العلماء و الرواة للعلم بالاندلس، ج۱، ص۳۷۹.</ref>، از جمله سکونتگاه‌های این [[قوم]] در اندلس به شمار آمده‌اند. [[عقاب]] [[عقبة بن عامر بن عبس جهنی]] نیز، از دیگر قضاعیانی بودند که در اندلس برای خود جایگاهی داشتند<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۴۴.</ref>. همچنین، گزارش‌هایی از حضور جمعی از [[بنی نهد بن زید]] در «[[ریّه]]» در دست است<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۴۶-۴۴۷.</ref>. اضمن این که از عمده سکونتگاه‌های افراد [[قبیله]] بنی بلی در اندلس هم می‌توان از مکانی که به نام آنها در شمال قرطبه شناخته می‌شود، نام برد. به گفته [[ابن حزم]] «آنها تا به امروز (قرن پنجم هجری)، بر اصل و [[نسب]] خود باقی مانده‌اند. آنها به خوبی به زبان لاتین صحبت نمی‌کنند، بلکه [[زنان]] و مردانشان فقط به [[زبان عربی]] صحبت می‌کنند؛ مردم بنی بلی بسیار مهمان‌نوازند و [از عاداتشان این است که] تا به امروز از خوردن چربی گوسفند دوری کرده‌اند». از دیگر منازل بنی بلی در اندلس می‌توان به منطقه «مورور»<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۴۳. عبدالمنعم حمیری در توصیف این ناحیه می‌نویسد: «ناحیه مورور به ناحیه‌های قرمونه در جزیره اندلس متصل است. این ناحیه در غرب و داخل ناحیه شذونه قرار دارد و نواحی آن به نواحی آن متصل هستند. این ناحیه از طرف قرطبه، بین جنوب و غرب قرار دارد». (عبدالمنعم حمیری، صفة جزیرة الاندلس، ص۱۸۸)</ref> اشاره کرد.

			از [[اخبار]] مهم قضاعی‌ها در [[سرزمین]] [[اندلس]]، [[حکومت]] یافتن مردانی از این [[قوم]] در عرصه [[سیاسی]] اندلس است. از جمله [[رجال]] سرشناس [[قضاعی]] که در این سرزمین به [[قدرت]] دست یافتند باید از [[ابوالخطار حسام بن ضرار کلبی]]<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۲۷۲؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۱۵۳.</ref> و [[عنبسة بن سحیم کلبی]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۵۷؛ ابن فرضی، تاریخ العلماء و الرواة للعلم بالاندلس، ج۱، ص۳۸۶.</ref> نام برد. ابو الخطار حسام بن ضرار در [[سال ۱۲۵ هجری]] از سوی [[حنظلة بن صفیان]] -[[والی]] [[هشام بن عبدالملک]] در [[افریقا]]- به امارت اندلس دست یافت و پس از عزیمت به این منطقه، در قرطبه [[منزل]] کرد. در این [[زمان]] [[شامیان]] زیادی گرد او جمع آمدند و وی هر کدام از آنها را به فراخور محلی که از آنجا به اندلس آمده بودند، در اماکن مشابه آن محل، [[سکونت]] می‌داد. او علی‌رغم [[کاردانی]]، مردی [[متعصب]] بود که به یمانیان [[تعصب]] می‌ورزید و [[مضریان]] را فرو می‌گذاشت و قیسیان را [[تحقیر]] می‌کرد<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۱۵۳؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۷۵. نیز ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۲۷۲-۲۷۳.</ref>. از همین روی، او در دعوای مردی [[کنانی]] با مردی از [[غسان]] علی‌رغم محق بودن [[مرد]] کنانی، [[حکم]] به نفع مرد غسانی داد. مرد کنانی، از این [[داوری]] غیرعادلانه، به صَمِیل بن حاتم بن شَمَّر بن ذی الجوشن ضبابی -که از اشراف و بزرگان [[مضر]] بود<ref>صَمِیل بن حاتم بن شَمَّر بن ذی الجوشن، در آنجا فرزندانی داشت که در لخشَبَلِ شوادر در ناحیه جیان ساکن بودند. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۸۷)</ref>- [[شکایت]] برد. صمیل هم نزد ابو الخطار رفت و او را به خاطر جانبداری از خویشانش [[سرزنش]] کرد و از وی خواست که [[حق]] را به حق دار بدهد. اما ابو الخطار (به جای قبول [[شفاعت]]) به صمیل درشت گفت و صمیل هم به او پاسخی سخت داد<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۳۳۷.</ref>. ابو الخطار دستور داد تا صمیل را با تازیانه بنوازند و از مجلس بیرونش کنند. در پی این اقدام، [[عمامه]] صمیل کج شد و او با همان حال بیرون رفت. به او گفتند: «عمامه ات را راست کن» گفت: «اگر [[قوم]] و [[قبیله]] ای داشته باشم، آنها عمامه ام را راست خواهند کرد».<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۳۳۸؛ ابن ابار، الحلیة السیار، ص۶۷؛ ابن عذاری، البیان المغرب فی اخبار الاندلس و المغرب، ج۲، ص۳۳. ابن اثیر در بخش دیگر کتاب خود در این باره می‌نویسد: «ابو الخطار حسام بن ضرار -امیر اندلس- خواست از اعتبار او بکاهد روزی به سپاهیان فرمان داد که او را دشنام دهند و توهین کنند. آنان نیز چنین کردند و صمیل در حالی رانده شد که عمامه وی کج شده بود..»... (ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۴۹۱)</ref> او نزد [[قوم]] خود فرستاد و پیغام داد و به آنها درباره وقوع این توهین [[شکایت]] کرد. [[مضریان]] و یمنیانی که [[دشمن]] و رقیب ابوالخطار بودند، بر او گرد آمدند. آنها به [[ثوابة بن سلامه جذامی]] که از اهالی [[فلسطین]] بود، [[نامه]] نوشتند. او هم [[اجابت]] کرد و نزد آنها رفت. [[قبیله]] «لخم» و «[[جذام]]» هم به این [[دعوت]] پاسخ مثبت دادند. ابوالخطار همین که از [[هم‌پیمانی]] [[دشمنان]] و رقیبانش در اندلس برضد خود باخبر شد، [[یاران]] خویش را برای [[جنگ]] فراخواند و دو جناح در شذونه، برکناره‌های دره لکه در [[رجب]] ۱۲۷ [[هجری]] با هم رو در رو شدند. ابوالخطار [[شکست]] خورد و به [[اسارت]] در آمد<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۴۹۱؛ ابن ابار، الحلیة السیار، ص۶۷؛ دوزی، تاریخ مسلمی اسبانیا، ص۱۶۹ و ۱۷۲.</ref>. در پی این [[پیروزی]]، ثوابه به مدت دو سال در حالی که ابوالخطار در بند و زنجیر بود<ref>برخی منابع بر این اعتقادند که یمنیان شکست را نپذیرفتند و یکی از فرماندهانشان، به نام عبدالرحمان فرزند نعیم، تصمیم گرفت که ابوالخطار را از زندان برهاند، پس با برخی از همراهان خود به زندان وی حمله برد و ابوالخطار را بیرون آورد و او را به شهر باجه که یاران یمنی‌اش در آنجا بودند، فراری داد. (عنان، دولة الاسلام فی الاندلس، ج۱، ص۱۲۵؛ دوزی، تاریخ مسلمی اسبانیا، ص۱۶۹ و ۱۷۲. نیز ر.ک: ابن عذاری مراکشی، البیان المغرب فی اخبار الاندلس و المغرب، ج۲، ص۳۵)</ref>، در [[اندلس]] به امارت پرداخت. پس از درگذشت ثوابه، یمانیها خواستار بازگشت مجدد ابو الخطار به [[حکومت]] شدند، اما مضری‌ها به [[ریاست]] صمیل مانع شدند. بار دیگر [[آتش]] [[اختلاف]] در سراسر بلاد شعله ور شد و در جریان این اختلاف، اندلس به مدت چهار ماه بدون [[امیر]] ماند. پس دو طرف، به ناچار به [[انتخاب]] [[عبدالرحمن بن کثیر لخمی]] جهت [[اجرای احکام]] [[رضایت]] دادند. دو گروه [[یمنی]] و [[مضری]] با هم [[عهد]] کردند تا امارت را میان خود نوبتی کنند و هر یک، یک سال عهده دار آن شوند. دو گروه ابتدا بر انتخاب [[یوسف بن عبدالرحمن بن حبیب بن ابی عبیده فهری]] متفق و [[متحد]] شدند و او را به [[سال ۱۲۹ هجری]] امارت دادند. پس از پایان امارت یکساله یوسف بن عبدالرحمن، نوبت به امارت یمنی‌ها رسید. از همین روی، آنها در «شقنده»<ref>ابن خلدون از این روستا با نام «قشنده» یاد کرده است. (ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۱۵۴)</ref> -از [[قراء]] قرطبه- گرد آمدند تا از میان خود یکی را بر اندلس امارت دهند. اما یوسف بن عبدالرحمن فهری با [[همدستی]] [[صمیل بن حاتم]] بر اجتماعشان تاختند و جمع زیادی از آنان -که ابوالخطار هم از جمله آنان بود- را هلاک کردند. در پایان این [[جنگ]]، [[مردم]] بار دیگر بر امارت یوسف بن عبدالرحمن متفق شدند<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۴۹۱-۴۹۲؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref>.

			[[سلیمان بن یقظان کلبی]] هم از دیگر [[رجال]] [[قضاعی]] است که منابع به نقش و اقدامات او در اندلس سخن رانده‌اند. سلیمان در [[سال ۱۵۷ هجری]]، برای متقاعد کردن «قارله» -[[پادشاه]] فرانسه- جهت [[حمله]] به اندلس، به فرانسه رفت و پس از متقاعد کردن او، مشترکاً به اندلس حمله بردند. [[حسین بن یحیی انصاری]] -از [[اولاد]] [[سعد بن عباده]] و از امرای محلی اندلس- ضمن اطلاع از این امر، دریافت که [[هدف]] از این حمله، [[تصرف]] [[شهر]] سرقسطه است. از این رو، به [[سرعت]] این شهر را به تصرف خود در آورد و با استقرار در این شهر، مهاجمان را ناکام گذاشت. قارله پادشاه فرانسه که به سلیمان بن یقظان بدبین شده بود، او را به [[اسارت]] گرفت و با خود به فرانسه برد. در میانه راه «مطروح» و «عیشون» –فرزندان سلیمان بن یقظان- با [[یاران]] خود بر آنان [[یورش]] آوردند و پدر را از [[اسارت]] [[رهایی]] دادند و سپس راه سرقسطه را در پیش گرفتند و با حسین بن یحیی انصاری [[متحد]] شدند و علیه عبدالرحمن داخل –بنیانگذار [[دولت]] [[امویان اندلس]]- [[قیام]] کردند<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۱۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==قضاعی‌ها و مذاهب و فرق اسلامی==
			بین [[ازد]] عمان و ازد [[بصره]] بواسطه [[قرابت]] و [[خویشاوندی]]، پیوند و ارتباط وثیقی [[حاکم]] بود. ارتباط میان این [[خویشاوندان]]، موجب رفت و آمد میان آنان و [[یاری]] و [[حمایت]] از همدیگر و در نتیجه نقل و انتقال [[عقائد]] و افکارشان به یکدیگر می‌گردید. و چون عمده بزرگان و روسای بصره مانند [[جابر بن زید]]، [[مختار بن عوف]]، [[بلج بن عقبه]]، [[صحار]] [[عبدی]]، [[خلال بن عطیه]]، [[ربیع بن حبیب]] و [[اباسفیان محبوب بن رحیل]]، [[ازدی]] و عمانی‌الاصل بوده‌اند، [[افکار]] خارجی [[اباضی]] به [[سرعت]] در عمان گسترش یافت و این منطقه به یکی از مهمترین پایگاه‌های [[فرقه اباضی]] بدل گشت. در پی این امر و بواسطه روابط تنگاتنگی که بین [[مهری‌ها]] و [[مردم]] عمان حاکم بود، رفته رفته مهری‌ها هم بمانند بسیاری از [[مردمان]] عمان، [[آیین]] خارجی پذیرفتند و به [[فرقه اباضیه]] در آمدند<ref>ابن خلدون، [[تاریخ]]، ج۴، ص۲۸۸.</ref>.<ref>مجله پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، مقاله تبیین زمینه‌ها و علل شکل‌گیری و تداوم مذهب اباضیه در عمان، تألیف مصطفی پیرمرادیان، فرشته بوسعیدی، زهرا حسین هاشمی .</ref> علاوه بر [[بنی مهره]]، [[بنی‌کلب]] نیز، دیگر [[قبیله]] سرشناس [[قضاعه]] بود که قرن‌ها بعد از [[ازدواج]] معاویه با مادر یزید، به [[فرقه]] «[[دروزی]]» گرویدند<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. گرچه این فرقه ادعا می‌کند که یکی از [[فرق اسلامی]] است، اما عقایدی کاملاً [[انحرافی]] دارد. افراد این فرقه، پیرو شخصی به نام «درزی» هستند و عنوان [[طریقت]] خود را «موحدون» نامیده‌اند که اساس [[عقیده]] شان بر [[حلول]] و [[تناسخ]] [[روح]] است. مسئله ای که از نظر [[اسلام]] کاملاً مطرود و بی‌اساس است<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. این [[طایفه]] مدت زمانی پیرو [[خلفای فاطمی]] [[مصر]] بودند تا اینکه در ایام [[خلیفه]] ششم فاطمی به [[دعوت]] «نشتگین دروزی» به [[باطنیه]] ملحق شدند. «[[دروزیه]]» در [[اعتقاد]] خود به «الحاکم بامر [[الله]]» -که به عقیده دیگران کشته شده است- متوقف گشته، بر این اعتقادند که وی [[غیبت]] کرده و به [[آسمان]] بالا رفته و دوباره به میان [[مردم]] باز خواهد گشت<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. باقی ماندگان این [[فرقه]] در حال کنونی، در منطقه [[رمله]] (بیابان شرقی [[فلسطین]])، بیابان [[غربی]] [[اردن]]، جنوب غربی [[سوریه]] و بخش‌هایی از لبنان سکنی گزیده‌اند<ref>مجتبی السادة، کتاب شش ماه پایانی (الفجر المقدس المهدی{{ع}} و ارهاصات الیوم الموعود)، ص۱۲۳ و ۱۲۴.</ref>. آنها حرکت‌های [[شیطنت]] آمیز و [[خباثت]] آلودی در عرصه تحولات منطقه انجام می‌دهند و تعداد زیادی از آنان [[دشمنی]] آشکاری با بقیه [[مسلمانان]] و به خصوص [[شیعیان]] دارند<ref>مقاله اینترنتی تحرکات داییان سفیانی در آخرالزمان، مرداد ۱۴، ۱۳۸۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2026-02-09T08:12:38Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۲
خط ۲۳۴:		خط ۲۳۴:

	پایان این بخش به ذکر اخباری از مداخلات [[قضاعیان]] و در رأس شان [[کلبیان]] در [[امور حکومتی]] از جمله [[قتل]] [[ولید بن یزید بن عبدالملک]] -[[خلیفه اموی]]-<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۷، ص۲۳۳؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۲۸۱.</ref> و نیز خبر حضور جمعی از آنان در [[سپاه]] [[مروان بن محمد]] به هنگام [[فرار]] او به [[زاب]] و [[تمرد]] آنها از [[فرامین]] [[مروان]]، اختصاص دارد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۷، ص۴۳۴؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۴۱۹؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۷، ص۳۰۲.</ref>. ضمن این که حضور در عرصه‌های [[کارگزاری]] [[نظام اموی]] از دیگر صحنه‌های حضور پررنگ قضاعی‌ها در دوران [[حکومت امویان]] است که -علاوه بر موارد پیش گفته- باید به [[انتخاب]] [[رویفع بن ثابت بلوی]] به عنوان امارت طرابلس در سال ۴۶ از سوی معاویه<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۵۰۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷. رویفع از سوی معاویه به فتوحات افریقا اقدام کرد. (ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۵۰۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷) ضمن این که منابعی هم او را از فاتحان مغرب به شمار آورده‌اند. (ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۲۶۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۶۱)</ref>، و نیز [[زمل بن عمرو عذری]] [[رییس]] پلیس معاویة بن ابوسفیان<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۱. زمل بن عمرو عذری را کاتب معاویه (ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۱) و یزید بن معاویه (مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۶۵) و معاویة بن یزید (مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۶۵) نیز گفته‌اند.</ref> و [[بشر بن حسان مهری]] [[فرماندار]] [[سلیمان بن عبدالملک اموی]] (ح. ۵۴-۹۹ [[هجری]]) در [[کوفه]] اشاره کرد<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۳۰۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		پایان این بخش به ذکر اخباری از مداخلات [[قضاعیان]] و در رأس شان [[کلبیان]] در [[امور حکومتی]] از جمله [[قتل]] [[ولید بن یزید بن عبدالملک]] -[[خلیفه اموی]]-<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۷، ص۲۳۳؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۲۸۱.</ref> و نیز خبر حضور جمعی از آنان در [[سپاه]] [[مروان بن محمد]] به هنگام [[فرار]] او به [[زاب]] و [[تمرد]] آنها از [[فرامین]] [[مروان]]، اختصاص دارد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۷، ص۴۳۴؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۴۱۹؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۷، ص۳۰۲.</ref>. ضمن این که حضور در عرصه‌های [[کارگزاری]] [[نظام اموی]] از دیگر صحنه‌های حضور پررنگ قضاعی‌ها در دوران [[حکومت امویان]] است که -علاوه بر موارد پیش گفته- باید به [[انتخاب]] [[رویفع بن ثابت بلوی]] به عنوان امارت طرابلس در سال ۴۶ از سوی معاویه<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۵۰۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷. رویفع از سوی معاویه به فتوحات افریقا اقدام کرد. (ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۵۰۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۷) ضمن این که منابعی هم او را از فاتحان مغرب به شمار آورده‌اند. (ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۲۶۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۶۱)</ref>، و نیز [[زمل بن عمرو عذری]] [[رییس]] پلیس معاویة بن ابوسفیان<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۱. زمل بن عمرو عذری را کاتب معاویه (ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۱) و یزید بن معاویه (مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۶۵) و معاویة بن یزید (مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۶۵) نیز گفته‌اند.</ref> و [[بشر بن حسان مهری]] [[فرماندار]] [[سلیمان بن عبدالملک اموی]] (ح. ۵۴-۹۹ [[هجری]]) در [[کوفه]] اشاره کرد<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۳۰۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==قضاعه و دولت بنی عباس==
			با [[غروب]] [[دولت اموی]] و بر آمدن [[دولت عباسی]] [[قبایل عرب]] [[شام]] –از جمله قضاعه- که از حامیان اصلی این [[دولت]] به شمار می‌رفتند با [[بی‌مهری]] و کم توجهی دولت نوخاسته [[عباسی]] از امور دولتی طرد شدند و آن همه [[عزت]] و شکوهی که در [[دستگاه اموی]] برای خود فراهم آورده بودند در [[دربار عباسی]] به یکباره از دست دادند<ref>چندان که برخی از اعراب شام در ملاقات‌های خود با بعضی خلفای عباسی خواهان توجه بیشتر آنها به قبایل عرب شام می‌شدند اما خلفا با طرح دلایل خود از این کم توجهی، از جمله این دلایل را دلدادگی این قبایل به دولت اموی و انتظار ظهور دولت سفیانی دانستند. (محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۸، ص۶۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۴۳۲)</ref>. از آن پس، کمتر در جریان رخدادهای بزرگ [[اسلامی]] از این [[قبیله]] و رجالشان نامی در جراید و آثار قرون نخست اسلامی سخن به میان رفته است. [[قیام]] معروف «[[شریک بن شیخ مهری]]» در بخارا از معدود [[اخبار]] منقوله از [[قوم]] قضاعه در این دوران است. شریک بن شیخ از [[شیعیان]]<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، ص۸۶.</ref> و فردی [[شجاع]] و از طبقه اشراف بود که در بخارا اقامت داشت. او در آغاز از طرفداران [[عباسیان]] و [[تشکیل دولت]] شان بود. و لیکن، پس از چندی به خاطر خون‌ریزی‌های [[ابومسلم خراسانی]]، [[کینه]] او را به [[دل]] گرفت و علیه وی شورید و اظهار کرد: «ما از [[آل محمد]] [[پیروی]] نکردیم که [[خون]] ریخته شود و به غیر [[حق]] عمل گردد».<ref>زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۱۶۳. نیز ر.ک: طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۷، ص۴۵۹؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۳۵۴.</ref> شریک [[مردم]] را به [[خلافت]] [[فرزندان]] [[امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب]]{{ع}} [[دعوت]] کرد و گفت: «ما اکنون از [[رنج]] [[حکومت مروانیان]] خلاصی یافتیم و رنج [[حکومت]] فرزندان عباس ما را نشاید و [[فرزندان پیامبر]]{{صل}} باید که [[خلیفه پیغمبر]]{{صل}} باشند».<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، ص۸۶.</ref> این [[قیام]]، که در ماه‌های آغازین [[خلافت عباسی]] در سال ۱۳۲-۱۳۳ [[هجری]] در [[ماوراء النهر]] اتفاق افتاد، نخستین قیامی بود که با [[صبغه]] [[شیعی]] [[خلافت]] نوپای [[عباسی]] را به چالش کشاند. [[رهبر]] این قیام با بهره‌گیری از زمینه مذهبی ماوراء النهر توانست [[توده]] وسیعی از [[اعراب]] و [[ایرانیان]] آن سامان را گرد خویش فراهم آورد؛ کسانی که از [[نیرنگ]] [[عباسیان]] در [[انتخاب]] [[شعار]] «[[الرضا من آل محمد]]»، [[خونریزی]] فراوان و عدم تحویل [[خلافت]] به [[فرزندان علی]]{{ع}} به [[خشم]] آمده بودند. این [[قیام]] به [[سرعت]] در میان اهالی ماوراء النهر گسترش یافت و با پیوستن افراد یا گروه‌هایی با انگیزه‌های [[اقتصادی]] و [[اجتماعی]] خاص خود، سراسر ماوراء النهر را از فرغانه تا سغد و خوارزم در برگرفت. اندک زمانی بعد، ابومسلم لشکری را به [[فرماندهی]] [[زیاد بن صالح خزاعی]] به [[جنگ]] وی گسیل داشت که [[شریک]] در آن جنگ کشته شد. بدین ترتیب، قیام از رسیدن به اهدافش ناکام ماند و [[سرکوب]] شد<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، ص۸۶. نیز ر.ک: بلاذری، انساب الأشراف، ج۴، ص۱۷۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۷، ص۴۵۹؛ مطهر بن طاهر مقدسی، البدء و التاریخ، ج۶، ص۷۴.</ref>. -<ref>رحمتی، فصلنامه پژوهش‌های تاریخی، مقاله نگرشی بر قیام شریک بن شیخ المهری.</ref>

			علاوه بر قیام شریک بن شیخ، آثار حضور [[مردم]] [[قبیله قضاعه]] را می‌توان در قیام حوفی‌های [[مصر]] نیز جست. در [[سال ۱۷۸ هجری]]، حوفی‌های مصر -که متشکل از [[قبایل]] قیس و [[قضاعه]] بودند،- علیه [[والی]] خود -[[اسحاق بن سلیمان]]- قیام کردند. [[هارون الرشید]] (حک. ۱۷۰-۱۹۳)، [[هرثمة بن اعین]] را که عهده دار امارت [[فلسطین]] بود به [[یاری]] اسحاق فرستاد. اسحاق و [[هرثمه]] با حوفی‌ها در [[ستیز]] شدند و توانستند آنها را بار دیگر منقاد خود ساخته، به [[اطاعت]] و [[پرداخت مالیات]] وادار نمایند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۸، ص۲۵۶؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۱۴۱.</ref>.

			از دیگر موضوعاتی بود که در این دوره، کما کان مردم این [[قبیله]] را به خود مشغول کرده بود، تدوام حضور [[طوایف]] قضاعه در خصومت‌های خونین [[مضری]] و [[یمانی]] است. در یکی از این [[درگیری‌ها]] که در [[سال ۱۷۶ هجری]] در [[دمشق]] اتفاق افتاد، جمع زیادی از مردم [[بنی قین]] به‌دست [[یمانی‌ها]] کشته شدند<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۱۲۸.</ref>. خروج ابوالعمیطر علی بن عبداللّه بن خالد بن یزید بن معاویه معروف به [[سفیانی]] هم –که از دیگر وقایع مهم [[قرن دوم هجری]] است- را هم باید در ادامه این کشمکش‌های [[مضری]] - [[یمانی]] دانست که در آن به ذکر نامی از [[قضاعه]] و مردمش پرداخته شده است. ابوالمصیطر از بقایای [[بنی امیه]] در [[شام]] و از [[محدثان]] ایشان در این [[سرزمین]] بود که در اواخر [[سال ۱۹۵ هجری]] در [[دمشق]] خروج کرد. او با کمک یارانش که بیشتر از [[بنی‌کلب]] بودند، [[والی]] دمشق [[سلیمان بن منصور]] را -که از طرف [[امین]] [[عباسی]] (۱۹۳–۱۹۸ [[هجری]]) [[منصوب]] شده بود- از [[شهر]] [[اخراج]] کرد و خود را [[خلیفه]] خواند. [[خطاب بن وجه الفلس]](العلس) هم که از موالیان بنی امیه بود به [[یاری]] او برخاست و شهر صیدا را به [[تصرف]] خود در آورد. آنگاه ابو العمیطر ([[سفیانی]]) به [[محمد بن صالح بن بیهس کلابی]] [[نامه]] نوشت و او با [[وعده]] و [[وعید]] به [[طاعت]] خود خواند. ولی محمد بن صالح دعوتش را نپذیرفت. پس، سفیانی جهت سرکوبی قیسی‌ها کمر [[همت]] بست. آنان از محمد بن صالح بن بیهس یاری خواستند و او با سیصد تن از [[وابستگان]] و [[موالی]] خود به یاری شان [[شتاب]] کرد. چون خبر به سفیانی رسید یزید بن هشام را با ۱۲۰۰۰ سپاهی به مقابله او فرستاد. در این [[نبرد]] یزید بن هشام [[شکست]] خورد و دو هزار تن از یارانش کشته و سه هزار تن به [[اسارت]] در آمدند و بقیه خود را به دمشق رساندند. ابن بیهس [[گرفتاران]] را سر و ریش تراشید و رها کرد. سفیانی بار دیگر سپاهی گرد آورد و به سرداری پسر خود قاسم به نبرد ابن بیهس فرستاد. اینان نیز منهزم شدند. قاسم کشته شد و سرش برای امین عباسی فرستاده شد. این شکست و شکست‌های پیاپی دیگر سفیانی، کار سفیانی را به [[ضعف]] کشاند و اسباب [[طمع]] قیسیان در [[دولت]] او را فراهم آورد. در این اوضاع و احوال ابن بیهس [[بیمار]] شد و چون از [[درمان]] خود [[ناامید]] شد، رؤساء [[بنی نمیر بن عامر]] را نزد خود خواند و آنان را به [[تبعیت]] از [[خلافت]] مسلمة بن یعقوب بن علی بن محمد سعید بن مسلمة بن عبدالملک [[وصیت]] کرد و از آنها خواست تا با او به نام خلافت [[بیعت]] و [[سفیانی]] را به‌دست او از میان بردارند. ابن بیهس به [[حوران]] بازگشت. بنی نمیر هم بر گرد مسلمة بن یعقوب فراهم آمدند و با او بیعت کردند. او نیز پذیرفت و [[موالیان]] خود را گرد آورد و بر سفیانی [[حمله]] برد و او را در بند کرد. وی رؤسای [[بنی امیه]] را نیز به [[زندان]] افکند و قیسیان را به خود نزدیک ساخت و از [[خواص]] خود گردانید. مدتی بعد، ابن بیهس که از [[بیماری]] رسته بود، به [[دمشق]] [[لشکر]] کشید و آنجا را در محاصره خود گرفت. قیسی‌ها [[شهر]] را [[تسلیم]] او کردند و سلمه و سفیانی به «مزه» –از نواحی دمشق- گریختند<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۲۴۹-۲۵۰؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۲۹۴-۲۹۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2026-02-09T08:09:01Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2026-02-09T07:56:30Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2026-02-09T07:47:05Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۱۹۶:		خط ۱۹۶:

	[[بنی قضاعه]] و [[طایفه]] بزرگشان [[بنی مهره]]، همراه با قبایل کنده و حضرموت، در [[جنگ نهروان]] نیز به [[یاری]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} برخاستند<ref>ر.ک: دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۴۶.</ref>. از جمله این قضاعیانی که یاری گر حضرت در [[نهروان]] بودند می‌توان از [[ابوبرده هانی بن نیار]] –از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}}-<ref>ر.ک. ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۴۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۵، ص۳۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۶۱.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		[[بنی قضاعه]] و [[طایفه]] بزرگشان [[بنی مهره]]، همراه با قبایل کنده و حضرموت، در [[جنگ نهروان]] نیز به [[یاری]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} برخاستند<ref>ر.ک: دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۴۶.</ref>. از جمله این قضاعیانی که یاری گر حضرت در [[نهروان]] بودند می‌توان از [[ابوبرده هانی بن نیار]] –از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}}-<ref>ر.ک. ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۴۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۵، ص۳۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۶۱.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==قضاعه و دولت بنی امیه==
			===بنی قضاعه و نقش آنان در روی کار آمدن و تثبیت امویان<ref>نفوذ و قدرت بسیار قبیله بنی‌کلب در منطقه شام، دیگر طوایف قضاعی این منطقه را تحت شعاع خود قرار داده، موجب شد که ریاست و فرماندهی قضاعیان شام در دوره حکومت امویان عملاً به‌دست کلبی‌ها افتد. این امر باعث شد که این بخش با محوریت بنی‌کلب تبیین و تدوین یابد.</ref>===
			[[قبیله قضاعه]] و به‌ویژه [[طایفه]] بزرگ آن در [[شام]] یعنی [[بنی‌کلب]]، با تکیه بر [[عصبیت]] قومی، گستردگی مناطق تحت [[نفوذ]] و [[مصلحت اندیشی]]، منشأ بسیاری از رخدادها و حوادث مهم در [[سرزمین شام]] بود که در ارتباط عمیق با بنی امیه به عنصری فعال و تأثیرگذار در تحولات [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] دو سده نخست [[هجری]] بدل شد. معاویه به عنوان اولین [[حاکم]] دولت نوپای [[اموی]]، که با [[زیرکی]] از تمام ظرفیت‌های پیرامون خویش برای رسیدن به اهداف سیاسی خود بهره می‌برد<ref>ابن طقطقی، تاریخ فخری درآداب ملکداری و دولتهای اسلامی، ص۱۴۳.</ref>، با [[آگاهی]] از نقش [[قبایل]] در عرصه‌های سیاسی، [[اقتصادی]] و اجتماعی منطقه شام، همپیمان قبایل نیرومند گردید و کوشید پایه‌های حکومتش را [[استوار]] سازد. ازاین رو با پی بردن به نیروی رو به [[رشد]] [[کلبیان]] در اواخر عصر [[خلفای راشدین]]، توانست از نفوذ و [[قدرت]] آنها در تأسیس دولتش بهره برد. دیگر [[حکام اموی]] نیز در طول [[حکومت]] شان برای تثبیت موقعیت و رسیدن به اهداف خویش به کلبیان به عنوان مخلص‌ترین و [[وفادارترین]] [[قبیله]] [[اعتماد]] و تکیّه کردند تا جائی که گفته می‌شود: «مانند کلب کسی [[بنی امیّه]] را [[تأیید]] نکرد».<ref>ابن خلکان،؛ وفیات الاعیان و أنباء أبناء الزمان، ج۷، ص۱۰۸.</ref> در این [[زمان]] رویکرد [[جامعه اسلامی]] در مواجهه با [[سلطنت]] امویان متفاوت بود. [[شیعیان]]، رقیب اصلی امویان بودند که حکومت را [[حقّ]] سیاسی و [[دینی]] [[اهل بیت]]) ع)می دانستند. گروه دیگر نیز [[گرایش]] به [[خلفای نخستین]] داشتند و ضمن [[اعتراض]] به تبدیل [[خلافت]] به سلطنت و [[موروثی کردن خلافت]]، مخالف این سبک از [[حکمرانی]] بوده و آن را خارج از سنت‌های [[اسلامی]] می‌پنداشتند. در مقابل این دو گروه طرفداران [[حکومت اموی]] و همپیمانان آنها بودند که نه تنها از [[سلطنت]] [[اموی]] ناراضی نبودند بلکه در تقویت آن می‌کوشیدند<ref>طقوش، دولت امویان، ص۳۳.</ref> معاویه در مواجهه با هر سه گروه رویکرد خاصی داشت، لکن برای به‌دست آوردن [[حمایت]] [[قبایل]] همسو با خویش، [[تفاخر]] [[عربی]] و [[قبیله‌گرایی]] را جایگزین [[تقوا]]، برادری و [[برابری]] نمود<ref>وکیلی، خلافت امویان و بررسی مبانی مشروعیت آن»، ص۹۱.</ref> در پی [[قتل عثمان]]، با اقدام به موقعِ [[نائله]]، [[همسر]] کلبی [[خلیفه]] مقتول، [[فرصت]] بی‌نظیری پدید آمد. او با فرستادن پیراهن خونین خلیفه و انگشتان قطع شده اش<ref>اصفهانی، الاغانی، ج۱۶، ص۴۸۵؛ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶۷.</ref> به [[شام]] زمینه ی بهره‌برداری معاویه را ایجاد کرد، به طوریکه حدود پنجاه هزار نفر، [[سوگند]] یادکردند با [[قاتلان عثمان]] در خشکی و دریا در کنار معاویه بجنگند<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۴، ص۴۰.</ref> درواقع معاویه با معرفی خود به عنوان [[خونخواه]] خلیفه، [[اعتقادی]] را رقم زد که [[مردم]] شام او را [[جانشین]] خلیفه مقتول می‌دانستند<ref>منقری، وقعة صفین، ص۳۲؛ ولهاوزن، تاریخ الدولة العربیة من ظهور الاسلام الی نهایة الدولة الأمویه، ص۷۰ و ۱۲۹.</ref>، از این‌رو [[مشروعیت]] دولتش را پذیرفتند و عملاً [[عثمانی مذهب]] محسوب شدند<ref>عثمانیه)عثمانی مذهبان) افرادی بودند که در محبت عثمان غلوکرده و برای امیرالمؤمنین)ع)قائل به نقص‌اند.(عسقلانی، فتح الباری شرح صحیح البخاری، ج۷، ص۱۶) طبری می‌نویسد هنگامی که عثمان کشته شد، انصار با علی بیعت کردند مگر تعداد کمی از آنها که عثمانی بودند». (محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۴، ص۴۲۹) اکثر این افراد به شا م رفته و با معاویه هم پیما ن شدند لذا بنی امیه را بر بنی هاشم مقدم داشته و شام را برتر از مدینه می‌دانستند. (اصفهانی، الاغانی، ج۱۶، ص۴۲۰) جاحظ نیز عثمانیه را هواداران عایشه، طلحه، زبیر و اهل شام نام می‌برد که با گرایش به معاویه از بیعت با علی)ع)سرباز زدند. (جاحظ، العثمانیه، ص۱۲) [البته باید در نظر داشت که جاحظ از نزدیکان دستگاه عباسی بود و احتمال دارد که عثمانیه را ضدّامویان نگاشته باشد [شاید بتوان گفت این فرقه که رنگ وبوی سیاسی داشت، ساخته دستگاه بنی امیه برای مشروعیت بخشی به خلافتشان بود که با ارائه نظریه واجب الاتباع بودن علی)ع)بعنوان خلیفه چهارم از سوی احمد بن حنبل برچیده شد. (میرشریفی،» عثمانیه جاحظ ونقدهای آن»، ص۱۳)</ref>.-<ref>فصلنامه علمی مطالعات تاریخی جنگ، مقاله «بررسی مواجهه نظامی قبیله کلب با جنبشهای اعتقادی و چالش‌های سیاسی و اقتصادی دوره اموی(۴۱-۱۳۲ هجری)، تألیف میثم حبیبی کیان؛ مهران اسماعیلی، ص۷۹.</ref> بنابر این، به نظر می‌رسد در ابتدای کارِ معاویه در [[شام]] (حدود ۱۸ [[هجری]] (، قبایلی مثل کلب بر پایه [[اشرافیت]] و طبق [[تعصب]] [[عربی]] حامی او شدند ضمن اینکه او را [[والی]] [[خلیفه]] می‌دانستند، تا اینکه [[مرگ عثمان]]) ۳۵ هجری)بستر [[اعتقادی]] برای خلیفه شدن معاویه را ایجاد کرد. البته [[تبلیغات]] ضد [[علوی]] معاویه در شام<ref>ولهاوزن، تاریخ الدولة العربیة من ظهور الاسلام الی نهایة الدولة الأمویه، ص۷۲.</ref> و این [[عقیده]] که [[جانشین پیامبر]]) ص) باید از [[قریش]] باشد را نباید در رسیدن به [[خلافت]] او نادیده گرفت.به هرحال [[رسوخ]] این [[اعتقاد]] در میان [[شامیان]] از جمله [[بنی‌کلب]] آنچنان بود که در اشعار خود، انتساب به عثمان را [[برترین]] افتخارات می‌دانستند<ref>صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۵، ص۱۴۳؛ مرزبانی، الموشح فی ماخذ العلماء علی الشعراء، ص۷۰.</ref>. همچنین اولین نمایش این اعتقاد در [[صفین]] بود، جایی که [[مردم]] شام با ضمیرهایی مطمئن و با [[باور]] به [[حقانیت معاویه]] به صحنه آمده بودند<ref>ولهاوزن، تاریخ الدولة العربیة من ظهور الاسلام الی نهایة الدولة الأمویه، ص۷۷.</ref> گزارش‌های موجود ضمن تأکید براین مسئله، حاکی از [[جانفشانی]] و [[وفاداری]] بیشتر [[کلبیان]] نسبت به دیگر [[قبایل]] است<ref>ابن عدیم، بغیة الطلب فی تاریخ حلب، ج۵، ۲۱۷۹.</ref> به طوری که [[جانبازی]]، [[شجاعت]] و [[ایستادگی]] آنها در قالب اشعار و خاطرات منعکس شده است. در این [[کارزار]]، [[شعراء]] و [[فرماندهان]] کلب در رجزهای خود، افرادشان را به [[دفاع]] از [[ناموس]] در برابر [[عراقی‌ها]] فرا خوانده<ref>منقری، وقعة صفین، ص۳۷۵.</ref> طرفداران علی) ع)را با [[ترابی]] خواندن [[تحقیر]] کرده<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ۴۶۶.</ref> و با اعتقاد [[راسخ]] به ناحق بودن علی) ع)به [[نکوهش]] و هجو عراقی‌ها پرداختند<ref>بنی نزار که سر به فرمان ابوتراب سپردند، گمراه شدند. (منقری، وقعة صفین، ص۳۷۵)</ref>. البته می‌توان دلیل این [[حمایت]] سرسختانه کلب و سایر [[قبایل]] [[قضاعی]] [[شام]] برای ثبوت [[دولت امویان]] را در پیشینه [[تاریخی]] آنها جست؛ چراکه دو [[سرزمین شام]] و [[عراق]] از دوران کهن حلقه وصل دو [[امپراتوری]] بزرگ [[روم]] و فارس بوده و همواره باهم در [[رقابت]] بودند بدین گونه که [[شامیان]] بیشتر تحت [[سلطه]] [[رومیان]] بوده مانند [[حکومت]] [[غسانیان]] و [[عراقی‌ها]] مانند مناذره بیشتر دست نشاندهی فارس بودند؛ لذا این [[حس]] رقابت [[اجازه]] نمی‌داد که قبایل مستقر در این دو منطقه ی استراتژیک در عرصه‌های [[سیاسی]] زیر [[پرچم]] یکدیگر قرارگیرند. پس می‌بینیم که قبایل شامی سیاست‌های ضد عراقی[[بنی امیه]] را می‌پسندیدند و بر اساس سابقه [[ذهنی]] از شیوه [[پادشاهی]] روم، با [[منش]] [[سلطنت]] گونه ی معاویه سازگارتر بودند.

			البته معدود قضاعیانی که در عراق بودند مرام و مسلکی غیر از [[خویشان]] خود در شام داشتند. چندان که گزارشاتی از حضور برخی [[قضاعیان]]<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۷۲.</ref> از جمله عبید و عبدالرحمن [[فرزندان]] [[بشر بن عمرو کلبی]]<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۵۳۵ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۱.</ref>، و نیز [[سائب بن بشر بن عمرو کلبی]]<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۵۳۶. برخی از منابع از کشته شدن او در معیت مصعب بن زبیر خبر داده‌اند. (محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۱.)</ref>، [[ابوالهیثم بن تیهان]]<ref>خوارزمی، المناقب، ص۲۲۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۱۸۸؛ ابن اعثم، الفتوح، ج۳، ص۱۷۷؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۲، ص۳۶۳.</ref>، [[عبید بن تیهان]]<ref>قاضی نعمان، شرح الأخبار، ج۲، ص۲۴؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۳۴۹.</ref>، [[یزید بن واصل مهری]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۶.</ref>، [[مطاع بن مطلب قینی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۶.</ref>، [[جلهمة بن هلال کلبی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۷.</ref>، [[مهاجر بن حنظله جهنی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۷.</ref>، [[مالک بن ذات کلبی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۷.</ref> و [[صالح بن شعیب قینی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۸.</ref> در [[جمل]] و [[صفین]] در [[همراهی]] با [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[شهادت]] شان در صفین در دست است. برخلاف صفین در ماجرای [[صلح امام حسن]]) ع) از [[قبیله قضاعه]] و به‌ویژه قضاعه [[شام]] و طوایفش گزارشی ثبت نشده است و چه بسا عدم وقوع [[نبرد]] از سوی دو طرف دلیل آن باشد یعنی به طور قطع جنگآوران [[قضاعی]] در [[سپاه معاویه]] به مانند صفین حضور داشتند ولی عرصه ی ابراز وجود مهیا نشد. در [[حقیقت]] معاویه با قبول شروط [[امام]]) ع)به [[فکر]] تثبیت جایگاه خود در شام بود و به [[حکومت]] می‌اندیشید، از این رو، پس از این جریان، قضاعی‌ها و در رأس ایشان [[کلبی‌ها]] سعی کردند ارتباط خود را با [[بنی امیه]] تقویت کنند. بزنگاه دیگری که [[امویان]] از [[بنی قضاعه]] بهره بردند، ماجرای [[ولی‌عهدی یزید]] بود. درواقع قضاعی‌ها و به‌ویژه [[بنی‌کلب]] پس از [[طلاق]] [[میسون]] کلبی) مادر یزید)از معاویه، پیوندهای [[سیاسی]] خود را با امویان نگسستند. آنها یزید را در [[کودکی]] به میان [[قبیله]] خود بردند ولی برای [[حفظ]] جایگاه درباری، هر از چندگاهی او را در [[کاخ معاویه]] حاضر می‌کردند<ref>ابن أثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۲۶.</ref> همچنین هنگام اجرای تصمیم معاویه به [[ولایتعهدی]] یزید، قبیله ی کلب از هیچ تلاشی فروگذار نکرد. در حقیقت بسیاری از بزرگان [[صحابه]] و [[تابعین]] این اقدام معاویه را برنتافتند؛ چراکه نه تنها براساس [[اصول اسلامی]] نبود بلکه روال [[رهبری]] قبیله هم لزوماً به صورت [[وراثتی]] از پدر به پسر نبود لکن کلبی‌ها با تأثیر از نظامهای [[پادشاهی]] قبل از [[اسلام]]<ref>ولهاوزن، تاریخ الدولة العربیة من ظهور الاسلام الی نهایة الدولة الأمویه، ص۱۳۴.</ref> و [[خویشاوندی]] با یزید، حامیان طبیعی [[خانواده]] [[حکومتی]] محسوب می‌شدند<ref>یزید حاصل ازدواج معاویه با میسون، خواهر زعیم قبیله ی کلب مالکِ بن بَحْدَل بود. (ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۵۰)</ref>، از این رو، دو بزرگ کلب، مالک و [[حریث بن بحدل]] در [[بیعت]] ستاندن برای یزید بسیار تلاش کردند و پس از [[ولی‌عهدی]]، او را در نبرد [[قسطنطنیه]] ([[۵۰ هجری]]) [[همراهی]] کردند<ref>ابن عدیم، بغیة الطلب فی تاریخ حلب، ج۵، ص۲۱۹۷.</ref> همچنین [[حسان بن مالک کلبی]] اولین کسی بود که پس از معاویه با یزید [[بیعت]] کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۴، ص۶۳.</ref>. اشعاری هم در [[حمایت]] یزید از سوی شعرای کلب سروده شده است که نشان از علاقه ی [[کلبیان]] و حمایت همه جانبه از اوست<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸؛ بغدادی، المنمق فی اخبار قریش، ص۳۴۹.</ref>. البته مقایسه بین عملکرد [[قبیله]] در مواجهه با [[خلافت معاویه]] و یزید بیانگر آن است که [[مردم]] کلب با [[باور]] بر [[حقانیت معاویه]] در چارچوب [[خلافت اسلامی]] از او حمایت کردند. مقابل [[دشمنان]] ازجمله [[اهالی عراق]] ایستادند ولی در مورد [[ولی‌عهدی یزید]] به پیش زمینه [[ذهنی]] سلطنت‌گرا و فارغ از [[حاکمیت دینی]]<ref>Theocracy</ref> [[رجوع]] کردند که بر پایه [[مصالح]] قبیله و [[نظم]] و اطلاعت‌پذیری از [[حکومت]] [[استوار]] بود<ref>ولهاوزن، تاریخ الدولة العربیة من ظهور الاسلام الی نهایة الدولة الأمویه، ص۵۶-۵۷.</ref>. حاصل اینکه [[دولت امویان]]، به [[لطف]] [[دفاع]] و مشارکت فعال پیاده [[نظام]] و سوارکاران [[قبیله قضاعه]] که در راستای [[باورهای دینی]] [[سیاسی]] و [[منافع]] قبیلگی خود در کنار [[بنی امیه]] بودند، [[رشد]] نمود و تثبیت گردید و بدین ترتیب [[بنی قضاعه]] [[شام]] و [[طایفه]] نامدارش [[بنی‌کلب]] به نیروی اصلی مدافع خلفای [[اموی]] نه تنها در شام بلکه در گستره [[خلافت]] تبدیل شد<ref>فصلنامه علمی مطالعات تاریخی جنگ، مقاله «بررسی مواجهه نظامی قبیله کلب با جنبشهای اعتقادی و چالشهای سیاسی و اقتصادی دوره اموی(۴۱-۱۳۲ هجری)، تألیف میثم حبیبی کیان؛ مهران اسماعیلی، ص۷۹-۸۲.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2026-02-09T07:44:11Z

منابع

نمایش تغییرات