Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== «قطب‌الرّحا» محوری است که سنگ آسیاب بر گرد آن می‌چرخد که بدون آن گردش سنگ مختل و در اندک زمانی از حرکت بازمی‌ماند. از نقطه نظر دینی، نقش اعتقاد مردم به نظ...» ایجاد کرد

2023-03-11T07:17:55Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== «قطب‌الرّحا» محوری است که سنگ آسیاب بر گرد آن می‌چرخد که بدون آن گردش سنگ مختل و در اندک زمانی از حرکت بازمی‌ماند. از نقطه نظر دینی، نقش اعتقاد مردم به نظ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
«قطب‌الرّحا» محوری است که سنگ آسیاب بر گرد آن می‌چرخد که بدون آن گردش سنگ مختل و در اندک زمانی از حرکت بازمی‌ماند.
از نقطه نظر [[دینی]]، نقش [[اعتقاد]] [[مردم]] به [[نظام]] و [[اقتدار]] [[سیاسی]] [[حکومت]] در [[اسلام]] بر اساس مرکزیت و [[قطبیت]] [[امام]] [[استوار]] است.
نخستین بار [[امامت]] به مفهوم دقیق مرکزیت [[ایدئولوژیکی]] در [[کلام]] علی{{ع}} به کمک واژه دقیق [[قطب]] تبیین شد:
{{متن حدیث|أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ تَقَمَّصَهَا فُلانٌ، وَ إِنَّهُ لَيَعْلَمُ أَنَّ مَحَلِّي مِنْهَا مَحَلُ الْقُطْبِ مِنَ الرَّحَا}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۳.</ref>.
هشیارانه بنگرید؛ [[سوگند]] به [[خدا]] فلانی [[خلافت]] را چون تن‌پوشی به تن کشید، درحالی‌که او [[نیک]] می‌دانست که موقعیت و نقش من چو قطب در سنگ آسیاب است.
دقت در [[سخن امام علی]]{{ع}} در [[خطبه]] سوم [[نهج‌البلاغه]] که فرمود: {{متن حدیث|وَ إِنَّهُ لَيَعْلَمُ أَنَّ مَحَلِّي مِنْهَا مَحَلُ الْقُطْبِ مِنَ الرَّحَى‌}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۳.</ref> نشان می‌دهد که امام{{ع}} در مرکزیت و قطبیت [[جامعه]] قرار دارد و این اقتدار عالی را به هیچ قیمتی و بهانه‌ای نمی‌توان از امام{{ع}} و [[دولت]] امام{{ع}} سلب کرد<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۴۶.</ref>.
در این میان خلافت به معنای [[جانشینی]] و قائم‌مقامی [[پیامبر]]{{صل}} و [[پیشوایی]] و [[رهبر]] ایدئولوژیکی و [[زمامداری]] سیاسی و [[هدایت]] تکاملی در کل جریانات و حرکت‌های جامعه، از چنان مرکزیتی برخوردار است که باید کل جامعه و [[امت]] بر محور امام{{ع}} به گردش درآید و امامت چون هسته مرکزی و [[نگهدارنده]] و نظم‌دهنده، کنترل‌کننده گردش چرخ‌های جامعه و بازدارنده از حرکت‌های [[انحرافی]] باشد. امامت به این معنا، [[حضور امام]]{{ع}} را در عرصه تمامی مسائل امت و جامعه ایجاب می‌کند، به‌طوری‌که هیچ حرکتی از خارج از قطب [[وجود امام]]{{ع}} نشأت نمی‌گیرد و هر نوع حرکت لازم برای [[تکامل]] امت از این مرکز آغاز می‌شود و جهت می‌یابد و کنترل می‌شود.

در موردی دیگر، علی{{ع}} امامت را به رشته پیوند دهنده مهره‌ها [[تشبیه]] می‌کند:
{{متن حدیث|وَ مَكَانُ الْقَيِّمِ بِالْأَمْرِ مَكَانُ النِّظَامِ مِنَ الْخَرَزِ يَجْمَعُهُ وَ يَضُمُّهُ فَإِنِ انْقَطَعَ النِّظَامُ تَفَرَّقَ الْخَرَزُ وَ ذَهَبَ}}.
موقعیت کسی که به [[تصدی]] [[خلافت]] و [[امامت]] [[قیام]] نموده، در میان [[امت]] به منزله رشته محکمی است که مهره‌ها را گردآورده و [[نظم]] بخشیده و به هم پیوسته است، و هرگاه پاره شود، مهره‌ها از هم جدا شده و هر کدام به سویی خواهند رفت که دیگر امکان گردآوری آن نخواهد بود. [[امام]]{{ع}} تمرکز [[تشکیلات]] امت و مرکز تمامی نیروهای بالنده و استعدادهای قابل شکوفاست. و [[رهبری]] وی به گونه مکتبی و بر اساس [[پایبندی به اصول]] غیر قابل تخطی و مطابق با معیارهای [[تقوا]]، [[فضیلت]] و [[علم]] و روش‌های منطقی و [[انسانی]] است. امام نه تنها عالم و [[آگاه]] به [[مکتب]] و [[فرامین]] [[وحی]] است، بلکه خود در تحقق بخشیدن به مکتب و عمل به [[فرامین الهی]] پیشتاز و پیشگام است و همواره در صف پیشین حرکت [[جامعه]] به سوی [[الله]] قرار دارد و به هیچ قیمتی تن به [[هوای نفس]] نمی‌دهد و از جادۀ [[عدالت]] خارج نمی‌شود.
شیوه [[رهبری امام]] آن‌چنان به مکتب پیوند خورده که جدا شدن کتاب و امام حتی برای یک بار نیز امکان‌پذیر نیست. چنان‌که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود:
{{متن حدیث|إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِي مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا أَبَداً وَ لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۱۹.</ref>.
من در میان شما دو [[میراث]] گران‌بها می‌گذارم؛ [[کتاب خدا]] و [[خاندان]] من؛ مادام که به آن دو چنگ زنید هرگز [[گمراه]] نخواهید شد و آن دو هیچ‌گاه از هم جدا نمی‌شوند، تا آنگاه که در [[قیامت]] به من برسند.
[[خواسته‌ها]] و [[تمایلات]] [[مردم]] نمی‌تواند امام را از خط وحی جدا کند. وقتی مردم امام خویش را برگزیدند، او حرکت پویای خویش را با خواست مکتب و [[اراده]] متجلی شده در وحی (یعنی بر مدار رضای [[حق]]) تنظیم می‌کند. علی{{ع}} در این مورد فرمود:
{{متن حدیث|وَ اعْلَمُوا أَنِّي إِنْ أَجَبْتُكُمْ رَكِبْتُ بِكُمْ مَا أَعْلَمُ وَ لَمْ أُصْغِ إِلَى قَوْلِ الْقَائِلِ وَ عَتْبِ الْعَاتِبِ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۹۲.</ref>.
بدانید [[مردم]]! اگر [[دعوت]] شما را به قبول [[خلافت]] پذیرفتم، شما را آنگونه که می‌دانم راه می‌برم و هرگاه روش من با خواسته و سلیقه و برداشت شما وفق ندهد، دیگر به گفته کسی و پرخاش پرخاشگری گوش فرا نخواهم داد<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۳۴ – ۳۳؛ ج۲، ص۳۰۶ – ۳۰۵.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۴۰۳.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100701.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

قطب‌الرحا - تاریخچهٔ نسخه‌ها